info@energjia.al

Fjala e Ministrit Gjiknuri gjatë prezantimit të programit qeverisës për Infrastrukturën dhe Energjinë në seancën e sotme parlamentare:

I nderuar Kryetar i Kuvendit,

Të nderuar deputetë dhe të pranishëm në këtë seancë,

Nëse ka një aksiomë të njohur për zhvillimin ekonomik dhe për rritjen e shpejtë ekonomike, investimet në infrastrukturë dhe në energji janë ingredient i pashkëputur i këtij motori.

Nuk ka mëdyshje se rrjetet infrastrukturore janë “enët e gjakut” përmes të cilave ushqehet e gjithë ekonomia e kombëtare. Secili prej nesh, socialist apo demokrat qoftë, përdor të njëjtat rrugë; kalon përmes të njëjtave ura e tunele; udhëton përmes të njëjtave porte e aeroporte; furnizohet përmes të njëjtave linja elektrike e ujësjellësi. Ndaj infrastruktura dhe zhvillimi i saj duhet të jetë një nga çështjet që duhet të na bashkojë dhe jo të na ndajë.

Përmes rrjeteve infrastrukturore dhe ndërlidhjes së tyre, së pari brenda vendit e më pas në rang rajonal e më gjerë, krijohen premisat për rritjen e volumit, lehtësinë e aksesit dhe uljen e kostove në lëvizjen e njerëzve, mallrave dhe ofrimin e shërbimeve që përmirësojnë jetën e përditshme të çdo qytetari.

Gjej rastin ta konsiderojmë infrastrukturën si një bosht të ri të bashkimit të politikës sonë ku të gjitha palët të japin mbështetjen e tyre. Ajo do të jetë e jona, e juaja e kujtdo. Nëse dikush foli me të drejtë këtu që Shqipëria kërcënohet nga braktisja, nga plakja, zhvillimi i infrastrukturës dhe i ekonomisë është shansi më i mirë që të rinjtë të mbeten këtu në vend. Jam i bindur që edhe opozita ka shumë për të dhënë në këtë drejtim.

Është humbur shumë kohë ndaj nuk ka asnjë minutë për të humbur. Shqipëria që duam duhet të ketë një fytyrë të re, krejt ndryshe nga ajo që shohim sot. Do të fillohet nga elementët më kryesorë, siç është siguria. Infrastruktura rrugore është kthyer në një kërcënim, në një burim rreziku. Brenda 100 ditëve të para të qeverisë do të ndërmarrim një aksion të gjerë në të gjithë territorin me synim disiplinimin e hyrje-daljeve të akseve kombëtare. Hapësirat rrugore do lirohen menjëherë nga çdo objekt i paligjshëm, që jo vetëm nuk ka lidhje me sinjalistikën rrugore, por pengon atë duke u shndërruar në burim aksidentesh.

Na duhet bashkëpunimi dhe mirëkuptimi i të gjithë qytetarëve në këtë aksion të vështirë që synon mbi të gjitha sigurinë e jetës dhe pronës.

Që në tre muajt e parë do të ndërhyjmë në mënyrë emergjente në disa prej pikave me problematike për aksidentet rrugore, të njohura si “black spots”.

Do të fillojë kryeja me intensitet e procesit të ndriçimit, vendosjes së sistemit të emergjencës SOS dhe kompletimit të sinjalistikës së plotë për çdo aks kombëtar brenda vitit të parë.

Autoriteti Rrugor Shqiptar do të ristrukturohet me synim rritjen e performancës, menaxhimit të kontratave dhe rolit supervizues. Do të gjejmë mekanizmin e duhur për ti dhënë zgjidhje problemit të transportit ndërqytetës dhe rrethqytetës. E ashtuquajtura “policia gri” do të hiqet nga rrugët ndërsa do riorganizohen edhe drejtoritë rajonale të mirëmbajtjes.

Qëllimi ynë primar është integrimi i sistemit rrugor shqiptar në rrjetet ballkanike dhe në sistemin paneuropian të transportit. Objektivi afatshkurtër do të jetë sigurimi i zbatimit të marrëveshjes ndërkufitare me Malin e Zi, si pjesë e projektit të autostradës Adriatiko-Joniane, ndërsa ai afatmesëm lidhet me rritjen e efikasitetit të marrëveshjeve të tjera ndërkufitare.

Ndër projektet më prioritare të qeverisë do të jetë korridori Adriatiko – Jonian për të cilin do të fillojë menjëherë puna për studimin e fizibilitetit. Do të investohet në zgjerimin e aksit Fushë Krujë-Shkodër dhe në aksin Thumanë-Kashar/Rrogozhinë; by-pass -et Tepelenë, Lezhë dhe Tiranë. Do të investohet për dublimin e aksit Milot-Rrëshen ashtu sikurse të përfundohet by-pass-i i Fierit dhe ai i Vlorës. Do të vazhdojë faza intensive e ndërtimit për Rrugën e Lumit të Vlorës, do të ndërtohet aksi Kardhiq-Delvinë si dhe do të përfundojë Unaza e plotë e Tiranës.

Brenda 100 ditëshit të parë besoj se do të shpallim fituesit e garës për ndërtimin e Rrugës së Arbërit. Edhe deputetja e Dibrës të mos shqetësohet për aksin që përmendi, pasi do të bëjmë realitet atë që deri tashti vetëm fjalë kanë qenë. Shtrohet pyetja nga do të burojnë paratë?! Një  pjesë  e madhe e këtyre projekteve do të financohet me skemën e njohur të partneritetit publik-privat dhe programit 1 Miliard dollar tashmë  të  shpallur nga qeveria shqiptare. Të gjithë veprat infrastrukturore paguhen nga përdoruesit. Nuk ka asnjë skemë tjetër. Ku keni parë partneritet publik-privat ku përfituesi final të mos paguajë veprën publike. E rëndësishme është që ne të mbajmë stabilitetin financiar brenda hapësirave buxhetore të bëjmë të mundur thithjen e kapitalit privat dhe tashmë një punë e mirë ka filluar. Ka disa projekte të ardhura në ministri, ka projekte të tjera që presim dhe me ngritjen e strukturave të posaçme që dot ë trajtojnë të gjitha projektet koncesionare, pra PPP këto projekte do të vihen në zbatim me kohë. Njëkohësisht edhe shteti do të marrë riskun e tij.

Qeveria do të ndjekë një sërë praktikash efektive si stimuj financiarë për automjete më të pastra dhe më të efektshme; nxitjen e transportit ekologjik ndaj mjedisit; sistem inteligjent për transportin; rreth-rrotullime dhe krijimi i by-pass -ve në rrugë kombëtare si dhe në zona rurale.

Brenda muajve të parë do të vëmë në funksion stacionin e përbashkët hekurudhor të Tuzit që përbën edhe kusht me rëndësi për lëvrimin e granteve e kreditë të buta nga ë BIF në kuadër të Procesit të Berlinit.

Do të përgatisim një masterplan mbi investimet e mundshme për një sistem transporti të shpejtë hekurudhor për udhëtarë, për zonat turistike dhe me përqendrim të lartë urban (modeli i linjës së shpejtësisë së lartë Tiranë-Rinas-Durrës).

Do të punohet për një projekt mbi lidhjen e linjës mes Shqipërisë, Kosovës dhe Maqedonisë duke e futur rrjetin hekurudhor në kontekstin e një rrjeti rajonal. Kjo do të do të ndikonte në shndërrimin e Porteve të Durrësit, Shëngjinit dhe Vlorës si porte pikë referuese rajonale. Në kuadër të projektit INTERREG do të punohet për pre-fizibilitetin e lidhjes hekurudhore me Greqinë. Patjetër këto janë të vështira për tu realizuar në 4 vite, por e rëndësishme është të fillohet nga projektet. Projektet hekurudhore janë të vështira për të investuar, por jam i bindur që përsa i përket cargove dhe mallrave interesi do të jetë i lartë dhe ka një axhendë europiane të interkonektivitetit që bënë të mundur që dhe vendi jonë të mos jetë më i shkëputur nga hekurudhat europiane.

Qeveria do të ketë përparësi zhvillimin e trekëndëshit tranzit Hani i Hotit– Durrës – Maqedoni e anasjelltas, gjë e cila do të rrisë ndjeshëm volumet e transportit me vendet fqinj. Do të nxisim shfrytëzimin e transportit hekurudhor edhe për rastet e transportit të lëndëve me rrezikshmëri apo që ndikojnë në ndotjen e mjedisit duke lehtësuar rrugët e vendit nga ky lloj transporti.

Shqipëria do të veprojë si një qendër transiti për vendet fqinje pa dalje në det si Maqedonia dhe Kosova. Zhvillimi i porteve detare do të konsistojë në specializimin dhe zhvillimin e harmonizuar të tyre, duke rehabilituar dhe ristrukturuar infrastrukturën portuale ekzistuese. Do të garantohet ofrimi i shërbimeve komerciale në bashkëpunim me sektorin privat. Niveli i menaxhimit të porteve detare por edhe grupe të tjera të interesit do të orientohen më shumë në përmirësimin dhe në zgjerimin e numrit të shërbimeve që ofrohen në këto porte.

Do të shmangim çdo procedurë burokratike për të krijuar lehtësitë maksimale me synim tërheqjen e turizmit elitar të krocerave të huaja apo jahteve të cilat përbëjnë një potencial ekonomik për gjithë vijën bregdetare.

Forcimi i kapaciteteve administrative dhe performancës së Autoritetit të Aviacionit Civil do garantojë rritjen e mbikëqyrjes në përputhje me standardet ndërkombëtare.

Gjatë katër viteve të ardhshme, qeveria angazhohet për avancimin e projekteve për ndërtimet infrastrukturore aeroportuale në jug të vendit; aeroportin e Vlorës dhe aeroportin potencial turistik të Sarandës.

Do të nxisim rritjen e konkurrencës dhe tërheqjen e sa më shumë kompanive loë-cost të cilat do të mund të reduktojnë koston e udhëtimit të qytetarëve shqiptarë përmes linjave ajrore.

Në fushën e ujësjellës kanalizimeve do të synohet krijimi i një sistemi të integruar qeverisjeje dhe menaxhimi si harmonizim mes qeverisë qendrore dhe atyre lokale. Duhet të pranojmë që ka qenë një dështim i madh sistemi i ujësjellës kanalizimeve në këtë vend. Kjo edhe për shkak të mungesës së investimeve në vite, por mbi të gjitha për shkak të keqmenaxhimit nga autoritetet lokale. Kjo është një sfidë e vërtetë që i përket të gjithë shqiptarëve, nuk është vetëm çështja e qeverisë. Kjo është një pikë tjetër që jam i bindur që duhet të gjejmë konsensus. Nuk mund të kemi më financimeve politike apo financime pa treguar performancë nga ana e ujësjellësave lokalë. Nuk mund të ketë ujësjellësa që vetëm kërkojnë lekë nga Buxheti i Shtetit, ndërkohë nuk kapin asnjë parametër përsa i përket perfomancës. Për çfarë bëhet fjalë?! Përdorimi i paligjshëm i ujit. Vjedhja masive e ujit ku pushtetarë lokalë apo edhe autoritetet që e menaxhojnë ujin atje mbyllin sytë dhe nuk bëjnë asgjë. Por kjo nuk mund të vazhdojë gjatë. Ndaj jemi të bindur që jo vetëm do të fillojmë një operacion kundër lidhjeve të paligjshme që kërkon dhe bashkëpunimin e pushtetit vendor, por nga ana tjetër sistemi i perfomancës. Nëse do para për investime për përmirësimin e ujësjellësit duhet te përformosh, ndryshe qeveria nuk ka pse të të financojë pa limit. Do të zgjedhim një skemë të re sesi do të bëjmë të mundur financimin e ujësjellësve dhe mirëmenaxhimin e tyre. Rastet kur ato dështojnë le të konsolidohen me ujësjellësa të tjerë më të suksesshëm. Sepse nuk mund të ketë ishuj ujësjellësash të cilët nuk bëjnë asgjë, përveçse krijojnë borxhe, nuk paguajnë energjinë dhe në fund lënë edhe njerëzit pa ujë.

Brenda këtij mandati parashikohet shtrirja e shërbimit të furnizimit me ujë në nivel kombëtar në 75%; shtrirja e rrjeteve të kanalizimeve për largimin e ujërave të ndotur urbane, në masën 48 % dhe mbulimi i sipërfaqeve të tokave bujqësore me infrastrukturë shtesë 40 000 ha për ujitje dhe 70 000 ha për drenazhim.

Do të vendoset një sistem rigoroz performance për shoqëritë lokale të ujësjellësave. Mbështetja buxhetore për to do të ofrohet vetëm në këmbim të rezultateve konkrete në drejtim të: reduktimit të lidhjeve të paligjshme, humbjeve në rrjet dhe rritjes së të ardhurave. Qeveria do te fillojë  një  aksion të  gjerë  për të  luftuar abuzimin në  sektorin e ujit të  ngjashëm me atë  që  u aplikua për energjinë  elektrike.

Një nga objektivat kryesor që synohet të arrihen gjatë këtij mandati është dhe implementimi i një strategjie për garantimin e qëndrueshmërisë financiare të ndërmarrjeve që ofrojnë këto shërbime. Në këtë kontekst, ndër të tjera, si elemente të zgjidhjes do të jenë vijimi i punës për:

-  agregimin e ndërmarrjeve në funksion të ekonomizimit të shkallës sikurse dhe të një manaxhimi më të mirë (nëpërmjet incentivimit);

- mbështetje e menjëhershme për të ndërprerë njëherë e përgjithmonë abuzivizmin me ujin e pijshëm. Për këtë do të filloje një aksion i menjëhershëm për të gjithë vjedhësit/abuzuesit me ujit e pijshëm të cilët e shpërdorojnë këtë burim kaq të vyer për mirëqenien e qytetarëve. (humbjet në rrjet janë në vlera tërësisht të papranueshme rreth 60% e ujit që prodhohet humbet në rrjet).

Qeveria do të synojë zhvillimin e mëtejshëm të sektorit elektroenergjetik, nisur edhe nga konsolidimi i një reforme e cila ka dhënë rezultate, duke konsoliduar qëndrueshmërinë financiare, operacionale dhe teknike me synim plotësimin e kërkesës në rritje për energji brenda vendit, duke pasur si prioritet integrimin e tregut vendas të energjisë në tregjet rajonale dhe ato europiane, dhe duke ulur varësinë nga importi.

Thatësira e tejzgjatur e këtij viti, me keqja e 10 viteve te fundit,  ishte një “stres test” i kaluar me sukses. Ndryshe nga më parë kur gjithçka shkarkohej tek Buxheti i Shtetit, këtë herë kompanitë e sektorit arritën të menaxhonin vet situatën e paparashikueshme, duke reduktuar në mënyrë drastike nevojën për injektim parash nga qeveria ne vlera minimale. Mos harrojmë që vite më parë Buxheti i Shtetit hiqte paratë nga investimet etj, vetëm e vetëm që të sigurohej furnizimi me energji elektrike. Kriza tregoi që reforma energjetike ka dhënë rezultat. Nuk themi se jemi aty ku duhet po dha rezultat sepse përballoi financiarisht krizën më të vështirë të 10 viteve të fundit pa krijuar stres të rëndë financiar dhe të vinte në dyshim stabilitetin financiar të vendit.

Qeveria do të synojë thellimin e reformës dhe vazhdimin e programit të investimeve, për të garantuar sigurinë dhe cilësinë e furnizimit përmes: (a) rritjes së kapaciteteve gjeneruese; (b) diversifikimit të burimeve(ujore dhe me erë); (c) rritjes së kapaciteteve transmetuese ndërkufitare e brenda vendit; (d) vazhdimin e procesit të ndarjes së OSHEE sipas ligjit të sektorit të energjisë elektrike; (e) ulje të vazhdueshme të humbjeve në rrjetin e shpërndarjes, garantimin e aksesit për burimet e reja dhe zhvillimin e tyre; (f) krijimin e bursës dhe tregut të organizuar të energjisë; (g) forcimin e pavarësisë së rregullatorit; (h) integrimin e tregut me Kosovës dhe atë rajonal; (i) përafrimin e plotë të të gjithë legjislacionit të sektorit me atë europian; (j) stimulim të investimeve; (k) vazhdim të betejës pa kompromis me korrupsionin dhe vjedhjen e energjisë elektrike.

Në katër vitet e ardhshme do të investohen 170 milion euro për forcimin e kapaciteteve gjeneruese dhe sigurinë e digave të administruara nga  shoqëria  KESH sha.

Në transmetim do të realizohen 160 milion euro investime ku ndër më kryesori është ai i ndërtimit të linjës së 400 kV mes Shqipërisë dhe Maqedonisë e cila mbyll ciklin e lidhjeve interkonektive me vendet fqinje. Rrëzon të gjitha ato hamendje që thonë që Shqipëria s’ka përfituar, përkundrazi këto para janë të përfituara nga Shqipëria dhe Maqedonia për këtë projekt. Mbyllet cikli i interkonektivitetit, pra Shqipëria do të ketë një rrjet të lidhur me Malin e Zi, Greqinë, Kosovën dhe Maqedoninë. Gjë që do të krijojë premisat e nevojshme që të eksportohet teprica e mundshme që mund të vijë nga rritja e prodhimit të energjisë në Shqipëri.

Qeveria do të vijojë me procesin e ndarjes së  funksioneve të  shpërndarjes dhe furnizimit të energjisë në OSHEE duke krijuar dy shoqëri më vete me synim  përmirësimin e  shërbimet e furnizimit për qytetaret dhe kanalizimin e investimeve ne shpërndarje.

Në këtë sektor pritet të realizohet një total investimesh prej rreth 520 milion eurosh, pjesa dërrmuese të cilave me fondet e vet kompanisë.  Pjesë e kësaj pakete  investimesh do të jenë edhe projektet me Bankën Botërore, Bankën gjermane KfË për sistemin Skada dhe leximin e matësave Smart. Jam i bindur që sistemi i shpërndarjes shqiptare rinovohet në nivelin 60-70% të tij. Brenda tarifave aktuale, me planet aktuale të performancës dhe me reduktimin e mëtejshëm të humbjeve ne kemi mundësi që në pjesën më të madhe të gjithë ultësirës perëndimore dhe në qendrat kryesore ne të kemi energji si çdo vend tjetër europian dhe njerëzit këto gjëra po i shohin përditë.

Do të nxitet rritja e prodhimit të energjisë prej burimeve të rinovueshme për të siguruar një zhvillim të qëndrueshëm me qëllim rritjen e diversifikimit të burimeve nga energjitë alternative dhe miqësore me mjedisin si dhe implementimin e skemave të reja të matjes neto të energjisë nga impiantet e prodhimit të energjisë diellore dhe me erë për të gjithë vetëprodhuesit, konsumatorë familjarë apo biznese.

Do të vazhdojnë investimet private në energji. Do të krijojmë kushtet që këto investime të vazhdojnë të progresojnë, sepse këto investime kanë progresuar edhe në këto vite për shkak të rritjes së likuiditetit në sektorin e energjisë elektrike. Jam i bindur që në vitin 2021, Shqipëria do të ketë edhe 300 mega të tjerë të instaluar dhe këto nga investime të huaja dhe të vendit. Shumë shpejt do të përfundojë edhe procedura për Kalivaçin, ashtu siç edhe shumë koncesionarë të tjerë të cilët me investimet e tyre dhe me riskun e tyre pa kërkuar garanci për blerjet e energjisë do të shtojnë investimet e huaja, por mbi të gjitha do të rrisin prodhimin e energjisë elektrike në Shqipëri.

Kjo do të bëjë që Shqipëria përveç prodhimit të saj hidro do të ketë edhe prodhimin e energjisë nga energjia diellore dhe era. Tashmë kemi një plan të miratuar, kemi një tarifë të miratuar, kanë filluar aplikimet e para dhe shumë shpejt do të organizojmë edhe ankandin më të madh sëbashku me Bankën për Rindërtim dhe Zhvillim për të ngritur impiantin më të madh fotovoltaik që është bërë ndonjëherë në Shqipëri dhe synojmë të paktën 30 megavat, i cili do të integrohet me rrjetin energjetik shqiptar. Në planin kombëtar dhe që është i financueshëm sepse ka një tarifë të rregulluar parashikohen edhe 30 megavat me erë. Do të thotë që Shqipëria fillon edhe me këto energji alternative për të diversifikuar portofolin e saj.

Në sektorin e energjive të rinovueshme, investimet e pritshme në ngritjen e impianteve të gjenerimit të energjisë nga burimet diellore janë rreth 150 milion Euro, ku deri në 2020 do të instalohen rreth 50 MV  me tarifë të rregulluar. Nga burimet me energjinë e erës, investimet e pritshme do të jenë afërsisht rreth 60 milion Euro, ku deri në 2020 do të instalohen 30 MË  me tarifë të rregulluar.

Përsa i takon burimeve të reja ujore, Qeveria do të ruajë ritmin e rritjes së këtyre burimeve duke krijuar një klimë të favorshme investimi për ta, me një pritshmëri për investime të ardhshme private me rreth 400 milion Euro, me një kapacitet rreth 300 Më  të instaluar.

Një synim tjetër i joni do të jetë vënia në funksion i Termocentralit të Vlorës, por tashmë të lidhur me rrjetin e gazit. Ajo vepër e dështuar energjetike  dhe pa asnjë logjikë ekonomike sepse është llogaritur të punojë me naftë, të mund të ketë shpresë të ringjallet është lidhja me rrjetin e gazit. Jemi duke përfunduar studimin e plotë për të filluar koncesionin, pra daljen me një proces të hapur tenderimi për të zgjedhur një partneritet publik-privat me një investitor në mënyrë që të bëjë konvertimin me gaz, lidhjen me rrjetin e gazit dhe futjen e saj në portofolin e prodhimit të energjisë në vend.

Do të ndjekim politikën e rritjes së garancisë dhe sigurisë afatgjatë për investimet e realizuara në burimet hidro, duke transformuar kontratat në përputhje edhe me praktikat më të mira evropiane për të drejtat e administrimit dhe pronësisë nga forma BOT në  BOO. Sepse shkon në harmoni me zhvillimin e tregut, me liberalizmin, me krijimin e bursës, me direktivat europiane. Por mbi të gjitha do të krijojë një aset në duart e të gjithë investitorëve shqiptarë, do të krijojë mundësi koleratizimi, por mbi të gjitha sekjuritizimi të gjithë investimit të tyre. Do të thotë të gjithë këto investime, të gjitha këta biznesmenë që kanë investuar në hidrocentrale do të kenë më shumë mundësi të gjenerojnë investime nga institucionet financiare. Këto investime do ta bëjnë biznesin më të sigurtë.

Të gjitha këto janë masa që patjetër do ta forcojnë prodhimin e energjisë elektrike dhe vetë situatën në sektorin elektroenergjetik.

Deri në vitin 2021 me krijimin e Agjencisë së Efiçencës së Energjisë dhe Fondit për Efiçencën, investimet e pritshme në sektorin publik dhe privat në drejtim të efiçencës së energjisë do të jenë rreth 80 milionë Euro. Objektivi ynë është reduktimi me 6.8% i konsumit të energjisë dhe të ardhurat e pritshme për ekonominë kombëtare nga kursimi i energjisë do të jenë rreth 110 milionë Euro.

Në fushën e industrisë hidrokarbure, në operimin e kërkim-prodhimit të naftës do të synohet që të gjithë vendburimet naftëmbajtëse në tokë dhe det të jenë objekt i kontraktimit nga investitorë seriozë. Pritshmëria e investimeve për 4 vitet e ardhshme arrin në 1 miliard dollar.

Do të promovohet tek operatorët potencialë modeli i ri ekonomik i kontratave hidrokarbure që i japin të drejtët shtetit të marrë më shpejt fitimin. Rritja e kapaciteteve transportuese të naftës do të synojë përdorimin e rrugëve alternative, miqësore me mjedisin, përmes hekurudhave dhe tubacioneve.

Kompania publike Albpetrol do të ristrukturohet duke ruajtur një njësi teknike e cila do të veprojë në koordinim me Institutin e rikrijuar të Hidrokarbureve ndërsa asetet e tjera prodhuese do tu ofrohen investitorëve strategjik apo do ti nënshtrohen privatizimit.

Një element me rëndësi do të jetë forcimi i rolit rregullator të Agjencisë Kombëtare të Burimeve Natyrore dhe rritja e forcës ndëshkuese gjithashtu përsa i takon zbatimit të normave të sigurisë dhe cilësisë së tregtimit të hidrokarbureve.

Në përpunimin e naftës do të synohet të përpunohet e gjithë sasia që prodhohet dhe destinohet në tregun shqiptar. Në operimin e gazit natyror të prodhuar në vend, qeveria do të forcojë kapacitetet tregtuese e teknike; do fuqizojë operatorin publik AlbGaz; do promovojë diversifikimin përmes gazit natyror. Me rëndësi strategjike mbetet mbështetja për përfundimin e gazsjellësit TAP dhe më tej zhvillimi i projekteve të gazsjellësit Jonian-Adriatik (IAP) dhe degëzimit me Kosovën (ALKOGAP).

Qeveria do të mbështesë edhe më tej zhvillimin e kapaciteteve prodhuese dhe përpunuese në industrinë minerare duke synuar rritjen e eksporteve të produkteve të përpunuara metalore e jometalore. Përveç rritjes së punësimit dhe mirëqenies për banorët e zonave mineralmbajtëse, ky zhvillim do t’i japë një hov ekonomisë kombëtare në tërësi dhe përmirësojë bilancin tregtar të vendit.

Qeveria do të angazhohet për shtimin e investimeve private në kërkim/prodhimin e mineralit të kromit dhe atë të bakrit. Do të nxitet ringjallja e industrisë së hekur/nikelit, duke kaluar nga fazat e zbulimit drejt asaj të shfrytëzimit. Përmes stimulimeve fiskale do të mund të zgjerohet industria përpunuese e mineraleve të prodhuara në vend.

Krijimi i fabrikave dhe impianteve të reja të pasurimit dhe përpunimit do të synojnë ciklin e mbyllur në mineralet e kromit, ferrokromit dhe bakrit. Do të vazhdojë monitorimi i rreptë i zbatimit të rregullave teknike në miniera dhe zhvillim të industrisë në harmoni me mjedisin.

Më pak se 3 muaj më parë, qytetarët shqiptarë zgjodhën Partinë Socialiste duke ja besuar me një votë të plotë e të qartë timonin e drejtimit të qeverisë për katër vitet e ardhshme.

Duke nisur nga dita e sotme, ata duhet të jenë të sigurtë se kanë në krye të detyrës qeverinë që ka vullnetin e plotë dhe vendosmërinë për të ecur në rrugën e vështirë të zgjidhjes së problemeve të tyre të përditshme.

Do ishte shumë naivë të besohej se gjithçka zgjidhet lehtë dhe brenda pak muajsh. Përkundrazi! Është një rrugë e mundimshme deri tek Shqipëria që Duam.

Çdo burrë apo grua, vajzë apo djalë, i ri apo i moshuar duhet ta dijë se ka shumë pengesa në këtë rrugëtim! Ato nuk do mund të kapërcehen dot kurrë nëse ata zgjedhin të rrinë vetëm në rolin e spektatorit përballë qeverisë. Nuk mund të presin shëndoshjen e plagëve të trashëguara pa i pastruar e kuruar më parë ato.

Mandati ynë është për një bashkëqeverisje me qytetarët sepse pa mbështetjen, mirëkuptimin dhe inkurajimin e tyre të përditshëm nuk do mund të ecim përpara.

Mbërritja tek Shqipëria që Duam nuk ka të bëjë thjesht me fatin e një mandati qeverisës, fatin e një partie politike, një Kryeministri apo aq më pak disa ministrave. Është sfida e çdo qytetari që dëshiron një Shqipëri më të mirë, me më shumë shtet, punësim dhe mirëqenie.

Jam besimplotë se kjo është rruga, programi, mazhoranca dhe qeveria e duhur.

Faleminderit!

energjia.al  13.09.2017

Ministria e Energjisë dhe Industrisë (MEI) reagoi sot mbi ndërtimin e hidrocentraleve mbi lumin Shalë një ditë pas publikimit të kompanive fituese të koncesionit. Në sqarimin e saj, ministria detajon se projekti nuk është i ri dhe se ish-qeveria e djathtë miratoi në vitin 2009 ndërtimin e 6 hidrocentraleve në këtë pellg ujëmbledhës.

Pas konstatimit të mungesës së dokumenteve MEI vendosi që të rishpallte koncesionin këtë vit dhe tashmë kompanitë fituese parashikojnë vetëm 3 hidrocentrale, sakaq theksohet se impakti mjedisor synohet që të minimizohet.

Sqarimi i plotë i Ministrisë së Energjisë

Në kuadër të transparencës për opinionin publik, Ministria e Energjisë dhe Industrisë sqaron se në vitin 2009, Qeveria kishte firmosur një kontratë për ndërtimin e 6 hidrocentraleve në lumin e Shalës. Totali i fuqisë së instaluar për këto HEC-e parashikohej të arrinte në 127.600 kW, ndërsa prodhimi mesatar i energjisë do shkonte në 530.350.000 kWh.

Gjatë auditimit që Ministria e Energjisë dhe Industrisë u bën kontratave koncesionare në fuqi, rezultoi se në këtë rast ishin shkelur disa aspekte procedurale mes të cilave: projekti ishte jo i plotë dhe në përmbajte të tij mungonin një sërë raportesh e dokumentesh si skema e shfrytëzimit hidroenergjitik; raportet hidroenergjetikë e hidroteknike; raportet e vlerësimit të ndikimit në mjedis dhe raportet e planit të biznesit. Koncesionari, gjithashtu nuk kishte përmbushur detyrimin për sigurimin e kontratës siç përcakton legjislacioni. Për këto arsye, Ministria e Energjisë dhe Industrisë vendosi në mënyrë të njëanshme zgjidhjen e kontratës së koncesionit.

Nisur nga potenciali hidroenergjetik që paraqet ky pellg ujëmbledhës, Ministria e Energjisë dhe Industrisë, në cilësinë e Autoritetit Kontraktor vendosi ta rihapë procedurën për shfrytëzimin e tij, tashmë me propozim të kërkuar. Njoftimi për shpalljen e procedurës është bërë publik në përputhje me kërkesat e legjislacionit dhe në përfundim ka rezultuar si pjesëmarrëse në garë bashkimi i përkohshëm i shoqërive “Çinar-San Hafriyat Nakliyat Insaat Turizm Sanayi Ve Ticaret LTD.STI”, “Shala Energy PLC” dhe “Falak Properties LLC”. Pas shqyrtimit të dokumentacionit kompania është shpallur fituese e kësaj gare.

Në Termat e Referencës, Autoriteti Kontratës është kujdesur që përveç shfrytëzimit optimal të potencialit hidroenergjetik të këtij pellgu, të ketë në konsideratë edhe ndikimin e tij minimal në mjedis. Në këtë kontekst, është konsideruar me shumë vëmendje prezenca e zonave të mbrojtura në Alpet e Veriut dhe shmangia e tyre nga projekti.

Projekti i ri parashikon reduktimin e numrit të hidrocentraleve dhe fuqisë së instaluar krahasuar me atë të projektit të mëparshëm. Nga 6 që parashikoheshin në projektin fillestar të revokuar, tashmë projekti ka 3 hidrocentrale prej të cilave 2 me derivacin dhe 1 me digë nivel ngritëse. Sipas projektit të ri fitues, investimi i përgjithshëm për ndërtimin e hidrocentraleve mbi lumin Shalë është rreth 84.5 milion euro për fuqi te instaluar prej 83.45 MW dhe prodhim mesatar te energjisë elektrike prej 321.5 MWh/vit. Afati i parashikuar për ndërtimin e këtij projekti është 36 muaj.

Revista Monitor,  13.09.2017

Në korrik Ministria e Energjisë dhe Industrisë ka refuzuar të paktën 11 subjekte që kërkonin heqje të masës administrativë të marrë ndaj tyre.

Masat për të cilat u kërkua rishikimi i përkisnin një periudhe relativisht të vjetër, kryesisht në vitin 2014 dhe 2015, por për asnjërën prej tyre duket se nuk ka pasur argumente bindëse për të rishikuar vendimin paraprak.

Nga fillimi i vitit deri në fund të korrikut të dhënat zyrtare të Ministrisë së Energjisë dhe Industrisë tregojnë se janë 156 vendime të dhëna ndaj ankimimeve ku dominon pjesa e mospranimit të ankesave por në një pjesë më të vogël ka edhe shfuqizime.

Sektori minerar është shoqëruar në vazhdimësi me problematika që lidheshin si me pagesën e garancive që shërben për pjesën e rehabilitimit të mjedisit ku kryhet aktiviteti ashtu edhe me mungesën e një plani investimesh.

Në rastet e konstatimit të shkeljeve që lidhen me mungesën e investimeve apo faktorët e sigurisë institucionet e përfshira si Agjencia Kombëtare e Burimeve të Natyrës apo Reparti i Inspektim Shpëtim Minierave mund të marrin masa për gjendjen e konstatuar. Për rastet e revokimit të lejeve minerare, atributin e ka vetëm Ministri i Energjisë dhe Industrisë.

Referuar raportit vjetor 2016 nga ana e AKBN janë kryer në terren 54 verifikime, u shpallën për konkurrim dhe rezultuan me subjekt fitues 30 zona.

Revista Monitor,  09.09.2017

Në Tiranë u zhvillua sot mbledhja e 4-t paraprake e Njësisë së Menaxhimit të Projektit për gazsjellësin Jonian-Adriatik (IAP). Në këtë strukturë përfshihen përfaqësues nga Shqipëria, Mali i Zi, Bosnje Hercegovina dhe Kroacia, vende nga të cilat parashikohet të kalojë ky projekt i rëndësishëm.

Të ftuar dhe pjesëmarrës në tryezë ishin ambasadori i Shteteve të Bashkuara të Amerikës në Tiranë z.Donald Lu; ambasadorja e Delegacionit të Komisionit Evropian znj.Romana Vllahutin, përfaqësues të ambasadave të vendeve ku kalon IAP, përfaqësues të TAP dhe drejtues të kompanive Socar, Plinacro, Enegaz dhe asaj shqiptare Albgaz.

Në fjalën e tij, Ministri i Energjisë dhe Industrisë z.Damian Gjiknuri deklaroi se Shqipëria ka përfunduar hartimin e Masterplanit të Gazit dhe ka ndërtuar një bashkëpunim të frytshëm edhe me Malin e Zi, Bosnje Hercegovinën, Kroacinë dhe Komunitetin e Energjisë për realizimin e projektit IAP, krahas atij TAP i cili është në fazën e ndërtimit. Ai shprehu besimin se ky projekt do të mbështetet edhe nga Shtetet e Bashkuara të Amerikës dhe Bashkimi Evropian.

“Në vitet e fundit, arkitektura e sigurisë Rajonale dhe Europiane është vënë nën presion si rezultat i një sërë faktorësh si: kriza ekonomike, demografia dhe trysnia e migracioni, identiteti dhe ekstremizmi fetar, ndryshimi i klimës, shtimi i presionit mbi burimet natyrore, pasiguria dhe konfliktet. Në këtë kontekst, siguria energjitike në rajon dhe në Europë ka marrë një rëndësi jetike për arkitekturën e sigurisë rajonale dhe europiane”, u shpreh Gjiknuri.

Duke e parë dhe vlerësuar futjen e gazit natyror në tregun shqiptar të energjisë, Qeveria shqiptare vlerëson jo vetëm rëndësinë që ka diversifikimi i burimeve të furnizimit me energji, si dhe rritja e sigurisë së furnizimit, por njëkohësisht konsideron si shumë të rëndësishëm kontributin që gazi natyror do të japë si një produkt energjetik miqësor me mjedisin.

“Natyrisht, projekti TAP është realisht shtylla kryesore për mbështetjen e zhvillimit të sektorit të gazit në Shqipëri, por gjithsesi, në gazifikimin e vendit një rol parësor do të ketë edhe projekti i gazsjellësit IAP, i cili nuk është vetëm një zgjatim i natyrshëm i TAP, por gjithashtu siguron një zgjidhje realiste të sigurisë së energjisë në rajonin tonë, i cili sjell progres ekonomik për vendet ku kalon por edhe rrit stabilitetin politik”, nënvizoi ministri Gjiknuri.

Më tej, ai sqaroi se projekti IAP do të ketë rol dhe kontribut thelbësor për gazifikimin jo vetëm të Shqipërisë, por edhe të Malit të Zi dhe të Kosovës, nëpërmjet projektit të gazsjellësit ALKOGAP, që sikurse dihet janë tre vendet e vetme në Europë që nuk janë lidhur me rrjetet e gazit dhe nuk kanë zhvilluar sektorin dhe infrastrukturën e gazit.

“Theksojmë se tre nga vendet e IAP janë vende anëtare të NATO-s dhe kjo e bën Projektin IAP akoma më të nevojshëm për sa i përket interesave strategjike në Rajon.

Vendet më të fuqishme në NATO kontribuojnë më shumë financiarisht, ndërkohe që vendet më pak të zhvilluara kontribuojnë me korridoret e infrastrukturave strategjike ndërlidhëse dhe në këtë Aleancë ky është një argument i qëndrueshëm për përkrahjen për të cilën kemi nevojë”, insistoi z.Gjiknuri.

Ministri përmendi edhe barrisën teknike me të cilën projekti ndeshet aktualisht e që ka të bëjë me kërkesën që të përkrahet nga jo më pak se dy vende anëtare të BE-së që të përfshihet në listën e Projekteve të Interesit të Përbashkët (PECI).

Të dhëna teknike:

Projekti i gazsjellësit Jonian-Adriatik(Projekti IAP), synon të lidhë sistemin ekzistues të transmetimit të gazit të Republikës së Kroacisë nëpërmjet Bosnje Hercegovinës (në det), Malit të Zi dhe Shqipërisë me sistemin e gazsjellësit Trans Adriatic (Projekti TAP).

Sipas Studimit të Fizibilitetit traseja përfundimtare e projektit IAP ka një gjatësi prej 511 km dhe shpenzimet totale të investimit për zhvillimin e projektit IAP parashikohen në shumën 618 mil. EUR. Po sipas studimit, gjatësia e pjesës së projektit IAP në Shqipëri dhe Malin e Zi është rreth 162 km, ndërsa investimi në total llogaritet në rreth 288 milionë Euro.

Ndërtimi i këtij gazsjellësi transmetimi do të bëjë të mundur gazifikimin e Shqipërisë dhe Malit të Zi, si dhe zgjerimin e sektorit të gazit në Kroacinë jugore dhe Bosnjë e Hercegovina, duke siguruar një furnizim të larmishëm dhe të besueshëm të gazit natyror.

Ky projekt transmetimi per furnizim me gaz natyror parashikohet që të ketë një kapacitet vjetor në rreth 5 miliardë m3 gaz (ose 5 bcm). Llogaritet për 1bcm për Shqipërinë, 0,5 bcm për Malin e Zi, 1 bcm për Bosnje dhe Hercegovinën dhe 2,5 bcm për Kroacinë.

Nga Fieri, Shqipëri, tubacioni shkon në drejtim të veriut duke arritur Tiranën, duke vazhduar me tej në drejtim të kufirit me Malin e Zi afër Shkodrës. Në kufi, tubacioni kalon lumin Buna dhe shkon në drejtim të Tivarit (Bar). Së fundi, nga Plloce në Kroaci, rruga vazhdon në drejtim të veri-perëndimit, duke arritur Dugopolje pranë qytetit të Splitit(Kroaci).

Fjala e Ministrit Gjiknuri gjatë mbledhjes së 4-t paraprake të Njësisë së Menaxhimit të Projektit për gazsjellësin Jonian-Adriatik (IAP):

E nderuar zj. Ministre,

Të nderuar Ambasadorë,

Të dashur miq të ftuar,

Zonja dhe zotërinj,

Para së gjithash do të doja të shprehja vlerësimin maksimal për mbështetjen që është dhënë nga të gjitha vendet tona për zhvillimin dhe progresin e deritanishëm për projektin e gazsjellësit Ionian Adriatik, si dhe për të gjitha aktivitetet që lidhen me të.

Nga ana e Shqipërisë,  e cila sapo ka përfunduar hartimin e Master Planit të Gazit  për vendin, është ndërtuar një bashkëpunim i frytshëm me strukturat homologe të vendeve të përfshira në realizimin e Projektit IAP, me Malin e Zi, Bosnjën & Hercegovinën dhe Kroacinë,  si dhe me Komunitetin e  Energjisë, bashkëpunim për të cilin kemi besimin e plotë se do të gjendet edhe mbështetja adekuate edhe nga vendet  kryesore partnere,  si Shtetet e Bashkuara të Amerikës dhe Bashkimi Europian.

Aktualisht në funksion të arritjes së një niveli dhe standardi më të lartë të punës që po bëhet për zhvillimin e projektit IAP, të katër vendet pjesëmarrëse në projekt në gusht 2016 kanë rënë dakord për ngritjen e Njësisë së Menaxhimit të Projektit (NJMP) dhe ndërkohë krahas punës për përgatitjen e projektit paraprak teknik për pjesën e projektit IAP në Shqipëri dhe Malin e Zi (me një financim prej 2,5 milionë Euro nga WBIF), po vazhdon edhe puna e përbashkët për të siguruar përfshirjen e këtij projekti në listën e Projekteve Prioritare të Komunitetit të Energjisë.

Ne shprehim bindjen se Takimi i sotëm, që paraprin edhe Takimin e 4 të Njësisë së Manaxhimit të Projektit për projektin IAP,  do të bëjë të mundur që të arrijmë në një qëndrimi të unifikuar për vazhdimin e mbështetjes së mëtejshme për zhvillimin e projektit IAP, duke e demonstruar konkretisht këtë mbështetje si në punimet e Forumit të Gazit të Komunitetit të Energjisë në Lubjanë, po ashtu edhe në takimin e radhës të vendeve pjesëmarrëse në iniciativën CESEC, që do të mbahet  në Bukuresht, po gjatë këtij muaji.

Theksojmë se Qeveria Shqiptare ka mbështetur fuqimisht dhe konkretisht zhvillimin e projektit TAP, duke kontribuar direkt në ecurinë shumë të mirë të këtij projekti deri në fazën aktuale, kur pothuaj është kompletuar rreth 50% e projektit. Ky angazhim i Qeverisë Shqiptare është shumë sinjifikativ dhe domethënës përsa i përket vizionit dhe objektivave që janë caktuar për zhvillimin e sektorit të gazit në Shqipëri.

Sot në botë ka shumë pasiguri dhe është detyra jonë të gjejmë opsionet të cilat  shërbejnë si zgjidhje të përhershme dhe të qëndrueshme.

Bota e naftёs dhe gazit nuk lёviz me shpejtёsi tё njёjtё me fushat e tjera. Janё investime qё kёrkojnё shumё studim, janё investime qё kёrkojnё vendime tё forta dhe duan kohёn e tyre tё materializohen.

Këto skenarë diktojnë nevojën e vendeve që të bashkëpunojnë sa më ngushtë. Dihet tashmë se ekonomitë kombëtare rajonale dhe botërore po bëhen më të fuqishme dhe më kërkuese dhe ky fakt natyrshëm kërkon më shume Energji dhe më shumë Burime Energjitike.

Kërkon Energji nga ana e Qeverive dhe Burime energjie në trajtë me diverse dhe më të interkonektuar.

Në vitet e fundit arkitektura e sigurisë Rajonale dhe Europiane është vënë nën presion si rezultat i një sërë faktorësh si: kriza ekonomike, demografia dhe trysnia e migracioni, identiteti dhe ekstremizmi fetar, ndryshimi i klimës, shtimi i presionit mbi burimet natyrore, pasiguria dhe konfliktet.

Në këtë kontekst, siguria energjitike në Rajon dhe në Europë ka marrë një rëndësi jetike për Arkitekturën e Sigurisë Rajonale dhe Europiane.

Në situatën kur aktualisht prodhimi i energjisë elektrike në vendin tonë bazohet kryesisht në burimet hidrike, si dhe duke patur në konsideratë vlerësimet që bëjnë institucione dhe agjenci prestigjioze ndërkombëtare,  lidhur me efektin e ndryshimeve klimaterike në zvogëlimin e sasisë së reshjeve edhe për vendin tonë, në vizionin politik të Qeverisë Shqiptare, si dhe në dokumentet strategjike që po përgatisim për sektorin e Energjisë, përfshirja e Gazit në gjenerimin e energjisë elektrike,  do të përbëjë një drejtim deçiziv përsa i përket rritjes së prodhimit në vend të energjisë elektrike, po ashtu edhe rritjes së sigurisë së furnizimit.

Duke e parë dhe vlerësuar futjen e Gazit natyror në tregun shqiptar të energjisë, Qeveria Shqiptare vlerëson jo vetëm rëndësinë që ka Diversifikimi i burimeve të furnizimit me energji, si dhe rritja e Sigurisë së furnizimit, por njëkohësisht konsideron si shumë të rëndësishëm kontributin që gazi natyror do të japë si një produkt energjetik Miqësor me Mjedisin.

Natyrisht Projekti TAP është realisht shtylla kryesore për mbështetjen e zhvillimit të sektorit të gazit në Shqipëri, por gjithsesi, në gazifikimin e vendit një rol parësor do të ketë edhe projekti i gazsjellësit IAP, i cili nuk është vetëm një zgjatim i natyrshëm i TAP, por gjithashtu siguron një zgjidhje realiste e sigurisë së energjisë në rajonin tonë, i cili sjell progres ekonomik për vendet ku kalon, por edhe rrit stabilitetin politik në Rajon.

Projekti IAP do të ketë rol dhe kontribut thelbësor për gazifikimin jo vetëm të Shqipërisë, por edhe të Malit të Zi dhe të Kosovës,  nëpërmjet projektit të gazsjellësit ALKOGAP, që sikurse dihet janë tre vendet e vetme në Europë që nuk janë lidhur me rrjetet e gazit dhe nuk kanë zhvilluar sektorin dhe infrastrukturën e  gazit.

Theksojmë se tre nga vendet e IAP janë vende anëtare të NATO-s dhe kjo e bën Projektin IAP një projekt akoma më të nevojshëm përsa i përket interesave strategjike në Rajon.

Vendet më të fuqishme në NATO kontribuojnë më shumë financiarisht, ndërkohë që vendet më pak të zhvilluara  kontribuojnë me korridoret  e infrastrukturave strategjike ndërlidhëse  dhe  në këtë aleancë ky është një argument i qëndrueshëm për përkrahjen për të cilën kemi nevojë.

Duhet theksuar se aktualisht Projekti IAP ka hasur në barriera serioze teknike.

Një nga “ barrierat” është kriteri i cili kërkon përkrahjen e Projektit nga jo më pak se dy vende anëtare të BE dhe ky kriter është ai që pengon IAP për futjen në listën e Projekteve të Interesit të Përbashkët (PECI)

Për këtë arsye ne kemi nevojë të kapërcejmë këtë ngërç “teknik”,  i cili do ketë pasoja regresive edhe për projekte të tjerë të së ardhmes në Europë.

Këndvështrimi ynë është që për sa kohë ne jemi anëtarë të Komunitetit të Energjisë,  mund të gjenden hapësirat teknike dhe ligjore që të tejkalohen këto ngërçe teknike, në funksion të interesave strategjike madhore për Rajonin.

Për këtë arsye jam plotësisht i  përkushtuar politikisht që të eksploroj të gjitha mënyrat që të shndërrojmë mundësitë tona në zgjidhje funksionale për projektin IAP.

Ju ftoj edhe ju të bashkohemi në kontribut dhe sinergji të përbashkët, për të prezantuar dhe potencuar interesat reale strategjike dhe ekonomike në funksion të   ndërtimit të projektit IAP në rajonin tonë.

Të nderuar miq,

Energjia është ushqimi i ekonomive tona, i vendeve tona. Por Siguria energjitike nuk është produkt i vullnetit dhe një angazhimi të një vendi të vetëm.

Gjithçka fillon me ata që kemi më afër nesh. Natyrshëm është fqinji. Ose miku që ke ftuar. Ose një Aleancë.

Mendoj që të vazhdojmë me çka na bashkon dhe jam i sigurtë që nuk do të gjejmë asgjë që na ndan, sepse tashmë e kemi zgjedhur në cilën anë jemi.

Ju falenderoj për vëmendjen.

energjia.al  09.09.2017

Dy konçesione të tjera për hidrocentrale të vegjël janë njoftuar nga Ministria e Energjisë dhe Industrisë.

Kjo e fundit ka hapur garën për dy vepra hidrike që do të ndërtohen në lumin e Suhës, në qarkun e Gjirokastrës. Hidorcnetralet do të ndërtohen njëri pas tjetrit përgjatë të njëjtit pellg ujëmbledhës.

Konçesioni i Suhës së Sipërme do ndërtohet në kuotën 520 m deri 374 m mbi nivelin e detit, burimi finacimit do të jetë privat dhe kohëzgjatja e kontratës do të bëhet për 35 vite.

Kurse hidrocentrali tjetër do të ndërtohet në kuotën 369 m – 253 m mbi nivelin e detit, lloji kontratës është i njëjtë me të parën dhe në të dyja rastet parashikohet ndërtimi, operimi dhe transferimi i veprës.

Fituesit do të shpallen më 29 shtator dhe kriteret e përzgjedhjes nisin me fuqinë e caktuar, tarifën konçesionare, analizën ekonomike, kapaciteitin financiar, ndikimi në mejdis, për të përfunduar me kohëzgjatjen e punimeve.

Gjatë vitit 2017 Ministria e Energjisë ka dhënë disa konçesione për HEC-e të vogla dhe qëllimi është shfrytëzimi i duhur i potencilait hidrik në vend.

Gazeta Dita,  05.09.2017

Fieri duket të jetë zona më e preferuar për ndërtimin e parqeve fotovoltaikë pasi një tjetër aplikim i është shtuar listës së projekteve që kërkojnë miratim paraprak nga Ministria e Energjisë dhe Industrisë. (MEI)

Bëhet fjalë për një park në zonën e Roskovecit me një vlerë të parashikuar investimi 1.7 milionë euro.

MEI bëri me dije se kompania 2FAF SH.P.K ka paraqitur aplikimin e saj i cili do të jetë i afishuar për më shumë se dy javë për të pritur kundërshtimet apo pretendimet në rast se ka.

Projekti i afishuar dhe kush është kompania

“Shoqëria “2FAF” Sh.P.K. ka aplikuar për pajisjen me autorizim paraprak në bazë të Vendimit të Këshillit të Ministrave nr. 822, datë 7.10.2015 “Për miratimin e rregullave dhe procedurave të ndërtimit të kapaciteteve të reja prodhuese të energjisë elektrike, që nuk janë objekt koncesioni” i ndryshuar, për ndërtimin e një parku fotovoltaik në Zonën në “Njësinë Administrative Roskovec, fshati Jagodinë – Bashkia Roskovec” me një sipërfaqe totale të projektit rreth 26,400 m2 ku kapaciteti i instaluar do të jetë 2 MW me një vlerë investimi rreth 1.7 milion Euro”

Kompania 2FAF nuk është e panjohur për sektorin e energjisë. Ajo sipas një kontrate të nënshkruar me qeverinë shqiptare ka marrë të drejtën për një koncesion hidrocentrali të formës ndërtim, operim mirëmbajtje. Bëhet fjalë për hidrocentralin “Nishani” sipas një kontrate të nënshkruar në korrik të vitit 2013.

Rriten kërkesat

Në prill pas disa rregullimeve ligjore ato që vërshuan ishin aplikimet për parqe fotovoltaikë deri në 2 MW. Nga 6 prilli deri më 31 korrik 2017 janë bërë të paktën 8 aplikime për parqe fotovoltaike me fuqi të instaluar deri në 2 megavat.

Kompanitë që kanë aplikuar janë biznese të ndryshme nga bujqësia tek elektronika apo agropërpunimi.

Në total vlera e investimeve të parashikuara për parqe dhe centrale fotovoltaike nga 2016 e e deri më tani është 85.4 milionë euro dhe fuqia e instaluar e parashikuar 113.72MW. Sipërfaqja e tokës që do të zenë këto parqe llogaritet në 174.08 hektarë.

Revista Monitor,  02.09.2017

Flet Gjergj Simaku, kreu i Drejtorisë së Burimeve Energjetike të Rinovueshme në Ministrinë e Energjisë

Çdo park eolik me fuqi të instaluar në 2 MW do të ketë mundësi të shesë energjinë e prodhuar me një çmim 100 euro/MW. Qeveria shqiptare duket se ka arsyet e veta të aplikimit të këtij niveli që lidhet me nxitjen e investimeve në këtë sektor. Gjergj Simaku, drejtor i Drejtorisë së Burimeve Energjetike të Rinovueshme në Ministrinë e Energjisë dhe Industrisë, sqaron në një intervistë për “Monitor” arsyet që “fshihen” pas këtij çmimi.

“Vende si Gjermania, Kroacia, Rumania apo dhe më gjerë, kanë çmime të larta pakice dhe konkurrueshmëria për burime pa suport financiar është e pranishme. Çmime të tilla si 180-250 EUR/MWh në tregun e pakicës kanë hapësirë të absorbojnë çmime ankandi që variojnë tek 98-110 EUR/MWh që ofrojnë këto impiante. Në Shqipëri, situata e çmimeve me pakicë nuk të jep këtë “pritshmëri” investimesh pa një suport në tarifë” vlerëson Simaku. Nga ana tjetër, ai flet për avantazhet që ka energjia diellore ku potencialisht Shqipëria mund të shfrytëzojë ditët e saj me diell dhe qindra mijë hektarë jopjellore ose që rrinë djerrë për të përfituar jo pak, por në kufijtë 250-320 mijë euro/për hektar.

Ka një interes në rritje të bizneseve shqiptare për të ngritur parqe fotovoltaikë, çka u mundëson atyre kombinim të furnizimit, duke garantuar një pjesë energjie jashtë OSHEE? Si ka qenë ky interes deri tani, sa kompani kanë aplikuar për ngritjen e parqeve që shfrytëzojnë energjinë diellore?

Absolutisht që ka. Ligji 7/2017 “Për nxitjen e burimeve të rinovueshme të energjisë” ka dalë më 2 shkurt 2017 dhe shumë shpejt sinjali i parë është në prill, kur u dhanë autorizimet e para dhe shumë shpejt mund të jemi në projekte zhvillimi të parqeve fotovoltaikë (PV) të vogla, deri në 2 MW instalim në tokë nga 1-1.5 Ha për 1 MWp (MWp – fuqia në MW në p-pik d.m.th. dielli është në parametra që përputhet me fuqinë e instaluar ku 1 MW në një orë është 1 MWh).

Zhvillime të menjëhershme kanë qenë brenda Ministrisë, e cila jo vetëm përcaktoi metodologjinë e përcaktimit të çmimit të blerjes të 1 MWh sipas zhvillimeve të këtyre bizneseve në rajon dhe Europë, por promovoi zhvillimin e tyre në përputhje me Planin Kombëtar të Burimeve të Energjisë së Rinovueshme (VKM 20. datë 27.01.2016).

Ky plan vendosi për herë të parë një kufi për zhvillimin e Burimeve të Energjisë së Rinovueshme deri në vitin 2020, jo vetëm në HEC-e të Vogla me koncesion ose jo, por edhe në energjinë diellore (PV) 50 MW dhe impiantet Eolike (me erë) 30 MW instalime. Në njëfarë mënyrë ka filluar “era e diversifikimit” të burimeve të rinovueshme dhe investitorëve të vegjël u është dhënë shansi për të aplikuar dhe për të zhvilluar këto impiante të rinovueshme, le të themi alternative për Shqipërinë.

Pak kohë më parë u nënshkrua një memorandum me BERZH për nxitjen e investimeve të qëndrueshme për gjenerimin e energjisë diellore, mund të kemi disa terma më konkretë rreth kësaj mbështetjeje që BERZH do të japë?

Po, kjo është e vërtetë dhe gjithashtu një histori suksesi. BERZHI-i është tepër i vëmendshëm lidhur me këto zhvillime, sepse ka orientuar kredidhënien me kosto të ulët drejt ekonomive me karbon të ulët dhe që për biznesin është përkrahje për zhvillim.

Në thelb, marrëveshja ka të bëjë me asistencën që BERZH do të japë në zhvillimin e ankandeve për energjinë diellore mbi 2 MW dhe jo vetëm. Si ta kuptojmë këtë?

Në kuadër të ligjit 7/2017 për nxitjen e Burimeve të Rinovueshme të Energjisë, impiantet fotovoltaike do të jepen sipas një procedure ankandi, e cila ka të bëjë me transparencën e vendosjes së çmimit të blerjes së energjisë nga operatori i tregut të liberalizuar të energjisë elektrike. Pra, del në ankand çmimi. Kjo do të thotë se duhen disa kushte për ta vendosur investitorin në dhënien e një çmimi të favorshëm për operatorin e interesuar për blerjen e energjisë nga PV të shkallës së gjerë.

Këto kushte kanë të bëjnë së pari me shprehjen e interesit për kapacitete gjenerimi të energjisë që do të thotë se është qeveria ajo që shprehet për kapacitete gjenerimi në kufij të arsyeshëm (30, 40 apo 100 MW). Së dyti, qeveria duhet të shprehet lidhur me tokën ku duhet vendosur ky impiant, duke e klasifikuar këtë tokë të lidhur me këtë projekt zhvillimi, sipas termave tashmë të përcaktuara, dhe së treti përveç pikës së lidhjes në përputhje me kodet rrjetit të energjisë elektrike qeveria duhet të shprehet për një kontratë për diferencë afatgjatë parablerje të energjisë.

Kushtet e mësipërme me siguri do të jepnin arsye maksimale për investime strategjike dhe në këtë mes, Banka do të mbështesë me kosto të ulëta të kapitalit këto investime. Kuptohet që përgatitja e termave të ankandit do të kërkonte një punë përgatitore jo vetëm nga administrata lidhur me plane të koordinuara strategjike, por edhe me bazën nënligjore relevante.

Ankandet kanë dhënë rezultate spektakolare në botë dhe Europë. Sot çmimet e energjisë të gjeneruar nga PV (dhe jo vetëm) në shkallë të gjerë kanë arritur rekorde të paimagjinueshme para disa vitesh. Ankandet në Meksikë kanë rekordin me 29 USD/MWh për 700 MWp, kurse në Gjermani ankandi i fundit flet për 62 EUR/MWh për 150 MWp. Çdo muaj ka lajme se çmimet e PV-ve po bien ndjeshëm si rezultat i konkurrueshmërisë me impiante klasike me fosile dhe me gaz. Tashmë çmimet e ofruara nga PV dhe Eolikët kanë prekur çmimet me shumicë të tregut të energjisë elektrike në Europë.

Nëse i kthehemi konkurrueshmërisë në tregun shqiptar, kjo është çështje që kërkon diskutim. Vende si Gjermania, Kroacia, Rumania apo dhe më gjerë, kanë çmime të larta pakice dhe konkurrueshmëria për burime pa suport financiar është e pranishme.

Çmime të tilla si 180-250 EUR/MWh në tregun e pakicës kanë hapësirë të absorbojnë çmime ankandi që variojnë te 98-110 EUR/MWh që ofrojnë këto impiante. Në Shqipëri, situata e çmimeve me pakicë nuk të jep këtë “pritshmëri” investimesh pa një suport në tarifë. Kjo është arsyeja pse në metodologjinë e përcaktimit të çmimit të blerjes së energjisë elektrike nga Eolikët dhe PV deri në 2 MW, qeveria vendosi të promovojë me 76 dhe 100 EUR/MWh përkatësisht këto impiante. Ndërsa lidhur me impiantet e mëdhenj (30-15 MW) është e detyrueshme të zhvillohet ankand për çmime të ulëta të cilat së pari, do të afrojnë investitorë strategjikë dhe, së dyti, do të ofrojnë çmime të ulëta krahasuar me importet.

Por nuk është vetëm aspekti tregtar në këtë mes. Përfitojmë edhe energji të pastër, përdorim të tokave që nuk kanë fryt, të cilat sipas një llogaritjeje paraprake do të gjenerojnë nga 250 – 320,000 EUR/Ha në vit nga energjia e diellit. Një aset tepër i rëndësishëm i PV dhe Eolikëve është se ata bashkëjetojnë me territorin.

Sipas kërkesave për energjinë e rinovueshme, cila është kuota që duhet të plotësojë Shqipëria?

Plani Kombëtar për Burimet e Energjisë së Rinovueshme është miratuar me VKM 27, datë 20.01.2016 dhe parashikon që energjia e rinovueshme të zërë 38% të konsumit të energjisë deri në vitin 2020. Në vitin 2016 ky objektiv strategjik ka arritur në 34.5%. Ligji 7/2017 shprehet për këtë objektiv i cili monitorohet nga një agjenci që do të caktohet me vendim qeverie dhe propozim të ministrit përgjegjës të energjisë.

A ka një studim konkret që jep detaje mbi potencialin e zhvillimit të energjisë diellore në vend, duke qenë se Shqipëria gëzon kushte optimale me një numër ditësh me diell të konsiderueshme?

Sa më sipër, Plani Kombëtar për Burimet e Energjisë së Rinovueshme 2015-2020 është studimi bazë dhe i mjaftueshëm deri më sot. Gjithsesi ky plan duhet rishikuar me politika të tjera diversifikuese në vitin e dytë (Janar 2018). MEI ka filluar rishikimin dhe është në hartimin e termave të referencës për të rishikuar këtë Plan në dritën e Ligjit 7/2017.

Kjo sepse ligji ka kërkesa specifike, që kanë të bëjnë me rregullimin e sektorit të Burimeve të Energjisë së Rinovueshme (BER), siç janë diversifikimi, agjencia zbatuese, pranueshmëria e rrjetit të energjisë, raportet me territorin, thjeshtimi i aplikimeve, kontrolli i aplikimeve dhe vendosja e objektivave të realizueshme për teknologjitë e BER, raporti me drutë e zjarrit, biomasat industriale dhe zhvillimi i biokarburanteve. Pra, ka shumë për të bërë që zhvillimi i burimeve të rinovueshme të vendoset në një shtrat të qëndrueshëm investimesh serioze.

Po për parqe fotovoltaikë mbi 2 MW a ka interes dhe a mund të jetë fitimprurës prodhimi energjisë nga dielli?

Kërkesa ka, por ende nuk është vendosur, sepse ligji parashikon ankande për çmimin dhe një sërë hapash nënligjore që duhen hedhur për t’i bërë të prekshme këto investime. Gjithsesi aplikime të tilla janë aksesuar nga MEI dhe nuk ka pasur probleme përpara se të kishte dale ligji 7/2017.

Cilat janë avantazhet që ka kjo energji?

Avantazhet janë të padiskutueshme lidhur me energjinë e diellit. Sinjalet e thatësirës janë evidente dhe flasin vetë. Mendoj se duhet që avantazhet natyrore të përputhen me tregun e energjisë dhe politika të qëndrueshme zhvillimi.

Revista Monitor,  12.08.2017

Ministria e Energjitikës ka shpallur fituesit për dhënien me konçesion të tre hidrocentraleve të vegjël.

Dy prej tyre do të ndërtohen në Grabovë dhe i treti në lumin e Luses, në mat. Hidrocentrali “Grabova 1” do të ndërtohet nga një bashkim i përkohshëm i tre shoqërive dhe konçesioni është 35-vjecar.

Fuqia e instaluar është 14 mijë e 900 kilowat dhe investimi i kalon 2.3 miliardë lekë, pa TVSH. Kontrata është e tipit “ndërtim, operim dhe trasnferim”.

Hidrocentrali “Grabova 2” do të ndërtohet nga një tjetër bashkim kompanish. Fuqia e instaluar, e përcaktuar me prurjet është llogaritur 8.100 KW dhe i gjithë investimi privat është rreth 1.5 miliard lekë pa TVSH. Pas 35 vitesh vepra i kalon shtetit.

Edhe konçesioni i tretë, ai në lumin Luse të Matit është 35-vejçar. Ai do të ndërtohet gjithashtu nga një konsorcium dhe fuqia e instaluar është 6.380 KW.

Punimet do të zgjasin 18 muaj dhe investimi është 621 milionë lekë, pa TVSH. Në të treja rastet, kompanive i jepet 60 ditë kohë nga marrja e njoftmit të fituesit për të negociuar kontratën.

Hidrocentrali “Grabova 1”
Fitues  “GR Albania” SH.P.K., “Agna” Sh.A. dhe “Alb – Star” SH.P.K.;
Fuqia e instaluar 14.900 KW;
Zbatimi i punimeve 24 muaj;
Vlera e investimit 2.3 mld lekë, pa TVSH;
Konçesioni 35 vjet.

Hidrocentrali “Grabova 2”
Fitues “Vëllezërit Hysa” SH.P.K. dhe “Hydropower” SH.P.K.;
Fuqia e instaluar 8.100 KW;
Zbatimi i punimeve 24 muaj;
Vlera e investimit 1.48 mld lekë pa TVSH;
Konçesioni 35 vjet.

Hidrocentrali “Lusa”
Fitues “Idrol Energy” SH.P.K. dhe “Scotta” S.P.A.;
Fuqia e instaluar 6.380 KW;
Zbatimi i punimeve 18 muaj;
Vlera e investimit 621 mln lekë, pa TVSH;
Konçesioni 35 vjet.

Top Channel,  08.08.2017

Enti Rregullator i Energjisë (ERE) vendosi që çmimi për energjinë që prodhohet nga impiantet fotovoltaikë të jetë në 100 euro/MwH, kurse për parqet eolikë 76 euro/Mwh.

Kjo vlen për impiantet fotovoltaikë me kapacitet të instaluar 2 MwH dhe për parqe eolike me kapacitet të instaluar 3MwH.

Vendimi

Për vitin 2017, çmimi për të gjithë kontraktuesit e ndërtimit të impianteve të jetë:

  1. a) për burimet e energjisë PV (Fotovoltaikët) në vlerën 100 Euro/MwH
  2. b) për burimet e energjisë nga era (Eolike) 76 Euro/MwH

Duke filluar nga viti 2018, për investimet në vijim, ERE, në bazë të grumbullimit të të dhënave, për sa u përket kostove reale të investimit, nëse rezultojnë të ndryshme nga parashikimet e VKM nr. 369 datë 26.4.2017, “Për miratimin e metodologjisë për përcaktimin e çmimit të blerjes së energjisë elektrike të prodhuar nga burimet e vogla të rinovueshme nga dielli dhe era”, t’i propozojë MEI-t për përmirësimin dhe rishikimin e VKM.  Drejtoria Juridike dhe e Mbrojtjes së Konsumatorit të njoftojë palët e interesuara për vendimin e Bordit të ERE-s

Mungesa e investimeve konkrete

ERE vlerëson se ka një seri kërkesash për investime konkrete në të dy llojet e prodhimit të energjisë si nga dielli dhe nga era, por ende nuk ka konkretizim dhe vlerësim të investimeve.

Gjithsesi, caktimi i çmimit bëhet në bazë të informacionit të pakët që disponohet.

“Aktualisht në Shqipëri nuk ka investime të kësaj natyre të impianteve me diell (PV) apo me erë (Eolik), dhe për këtë arsye ka një mungesë të theksuar të të dhënave lidhur me planet e biznesit dhe kostot shoqëruese, me qëllim kryerjen e një analize të saktë të kostove në kushtet e vendit tonë. Informacioni që disponojmë nga propozime të pakërkuara është se ka shumëllojshmëri analizash dhe kostosh, të cilat asnjëherë nuk kanë proceduar në investim konkret. Në këto kushte, referencat janë të bazuara në studimet që disponohen, dhe mbi bazën e këtyre studimeve, rezulton se orët e punës së impianteve me diell, ndryshojnë nga ato me erë dhe ky faktor, përbën edhe ndryshimin në llogaritjen e çmimit për të dy impiantet”,- thuhet në vendimin e ERE.

Aktualisht ky institucion është në pritje të një vendimi nga Konkurrenca.

Revista monitor,  03.08.2017

Vijoni interes i lartë i sipërmarrjeve shqiptare për të ngritur parqe fotovoltaike në të gjithë vendin. Energjia diellore ka marrë vëmendje të madhe, që pasi qeveria vendosi si synim prodhimin e energjisë nga burime alternative, në mënyrë që të reduktohet varësia e Shqipërisë nga energjia hidrike, e cila aktualisht zë pothuajse 100% të prodhimit.

Ministria e Energjisë dhe Industrisë njoftonse shoqëria “Hydro Valbona” Sh.P.K. ka shprehur interesin pranë këtij institucioni për ndërtimin e një parku fotovoltaik me kapacitet 2 MW, në zonën në perëndim te fshatit Topoje të Fierit.

Kompania me eksperiencë në fushën e prodhimit dhe shitjes së energjisë elektrike kryesisht nga hidrocentralet kërkojnë të bëjë një investim me vlerë 2.4 milionë euro.

Projekti do të shtrihet në një sipërfaqe totale prej 20 mijë metrash katrorë pranë këtij fshati.

Në rast miratimi të projektit, ndërtimi dhe operimi i këtij parku fotovoltaik do të jetë tërësisht me shpenzime të shoqërisë së interesuar, ndërsa shteti shqiptar do ta mbështesë këtë iniciativë duke caktuar një çmim minimal për blerjen e energjisë.

Sipas gjetjeve të studimit për krijimin eskemës mbështetëse për energjinë e diellit dhe të erës, ky çmim për vitin 2017 do të ishte 100 euro për MWh, ndërsa do të zbriste në 50 euro për MWh deri në vitin 2050.

Vetëm pas miratimit të kësaj skeme, pranë MEI kanë mbërritur të paktën 6 shprehje interesi për të ndërtuar parqe fotovoltaike, pasi janë edhe më të leverdishme se prodhimi i energjisë nga era në rastin e vendit tonë.

Scan Tv,  01.08.2017