info@energjia.al

Një delegacion nga Japonia i udhëhequr nga Zëvendës Presidenti i  kompanisë Mitsubishi Hitachi Power Systems, z. Takayuki Maeda me bashkëpuntor po qëndron në Kosovë.

Delegacioni në fjalë  vizitoi institucione të ndryshme në Kosovë për të u informuar rrethë mundësive për bashkepunim në fusha të ndryshme ekonomike dhe më gjerë.

Sot ata vizituan edhe Oden Ekonomike të Kosoves ku u priten nga Kryyetari z.Safet Gërxhaliu dhe u informuan mbi aktualitetin ekonomik në Kosovë dhe mbi mundesitë e bashkëpunimit ekonomik në mes të Japonisë dhe Kosovës.

Jemi të vetëdijshëm se kompania  Mitsubishi Hitachi Power Systems është një ndër kompanitë më  me renome në botë sa i  përket ndërtimit të kapaciteteve termo energjetike dhe ky sektor është mjaftë aktual në Kosovë qoftë për ndërtimin e kapaciteteve të reja gjeneruese siç është Kosova C apo edhe rehabilitimi i Kosovës A dhe B.

Dua  të besojë se kompani të tilla prestigjioze të interesuara për këto projekte janë një dëshmi që do të ndikojë në përmirësimin e imazhit të Kosovës por edhe në përpjekjen e tyre që në këto projekte të sjellin inovacione dhe high-tech modern që krahas rëndesisë ekonomike dhe teknologjike do të sjellin edhe përvojë dhe ekspertizë ambientale që është e rëndesisë së veçant.

Deri më tani  interesim për këto projekte e në veçanti për Kosovën C  kanë treguar kompanitë General Electric (amerikane), Mitsubishi Hitachi (japoneze), Siemens (gjermane) dhe Doosan (koreane). Sa më shumë interesim, aq më të mira ofertat për vendin, theksoi kryetari Gerxhaliu.

z. Takayuki Maeda u falendërua  për mikëpritje dhe delegacioni ishte  shumë i  kënaqur me vizitën e në veçanti me informatat e marra lidhur me këto projekte ku edhe këta janë  të interesuar për pjesëmarrje në forma të ndryshme.

Përvoja jonë e pranuar ndërkombëtarishtë është dëshmia më e mirë për reputacionin e kompanisë tonë, por edhe raportet e mira politike në mes të Japonisë dhe Kosovës janë një motiv shtesë dhe obligim për përgjegjesi dhe garancione profesionale në standarde dhe kritere moderne.

Agjensia e lajmeve ekonomia,  11.12.2017

Vonesa e shpronësimit të pronarëve në fshatrat në të cilat planifikohet krijimi i minierës së re të thëngjillit, i cili me gjithë angazhimet e Qeverisë nuk ka rezultuar me zgjidhje të qëndrueshme, rrezikon furnizimin stabil me energji nëse kjo çështje nuk zgjidhet në një të ardhme të shpejtë.

Një situatë e tillë e mungesës së thëngjillit mund të cenojë kapacitetet vendore të energjisë elektrike dhe mund të shkaktojë ndërprerje të furnizimit me energji elektrike nga muaji janar a tutje, pikërisht në kohën kur konsumi i energjisë në vend është më i lartë.

Në një tryezë të organizuar nga Oda Ekonomike Amerikane në Kosovë, Ministri i Zhvillimit Ekonomik Valdrin Lluka tha se termocentralet vendore momentalisht po gjenerojnë rreth 400 MW derisa sasia tjetër prej 400 MW të tjerë po importohet me çmim disa herë më të lartë.

Ai përmendi se për shkak të krizës që kërcënon vendin në aspekt të furnizimit stabil me energji elektrike, Ministria ka mbledhur një këshill emergjent i cili përbëhet nga institucionet dhe organizatat relevante nga fusha e energjisë elektrike, i cili së shpejti do të dal me një raport, i cili pastaj do të diskutohet në qeveri.

Ministri Lluka foli edhe për masat që qeveria planifikon të ndërmarrë në aspekt të rritjes së efiçencës së energjisë, duke theksuar investimet në rritjen e efiçencës në objektet publike, të cilat do të rezultonin me kursime deri në 8%, por edhe planet e ndërtimit të kapaciteteve të reja energjetike duke shpresuar që kontrata për ndërtimin e termocentralit Kosova e Re do të nënshkruhet deri në fund të këtij viti.

Kryesuesja e Komisionit Parlamentar për Zhvillim Ekonomik e Kuvendit të Kosovës Sala Berisha Shala, tha se Kuvendi do të angazhohet për funksionalizimin e shpejtë të Bordit të Zyrës së Rregullatorit të Energjisë. Ajo tha se Kuvendi është institucion ligjvënës de mbikëqyrës i zbatimit të legjislacionit dhe do të sigurohet që vendi të mos përballet me ndonjë krizë të mundshme energjetike.

Në anën tjetër, kryeshefi ekzekutiv i KEDS, George Karagutoff, theksoi se kriza e mundshme energjetike, rrjedhimisht zvogëlimi i sasisë së energjisë të prodhuar nga kapacitetet vendore energjetike, do të ndikojë në importim të energjisë elektrike me çmim dukshëm më të lartë, të cilin KEDS nuk do të mund ta mbulojë, situatë kjo e cila do të kërkojë ndërhyrjen e Qeverisë.

Bizneset e pranishme në tryezë kërkuan nga Qeveria dhe Kuvendi që ta trajtojnë situatën e thëngjillit dhe furnizimit stabil të energjisë me prioritet më të madh, ashtu që ndonjë krizë e mundshme të mos shkaktojë probleme në operimin e bizneseve anembanë vendit.

Agjensia e lajmeve ekonomia,  06.12.2017

Rrjeti europian i operatorëve të sistemeve të transmetimit ka publikuar së fundmi projeksionet për dimrin 2017/2018, sa i përket kapacitetit energjetik. Paçka se, Shqipëria nuk është pjesë e rrjetit, vendi ynë merret në analizë.

Ky lloj publikimi është periodik, dhe bëhet çdo vit në prag të stinës së dimrit. Sa i përket Shqipërisë dhe dimrit që po vjen, raporti arrin në përfundimin se, nuk priten rreziqe të papritura që mund të kërcënojnë mjaftueshmërinë e sistemit.

Gjenerimet hidrike, pra reshjet, si dhe kontratat e importit do ta përmbushin këtë mjaftueshmëri thuhet në raport. Sistemi i ka të gjitha kapacitetet për import, apo edhe eksport në rast se do të ketë nivele të larta hidrike, thuhet më tej.

Sa i përket niveleve të importit, rrjeti europian i operatorëve të sistemeve të transmetimit, nënvizon se do të jenë në rreth 300 deri në 400 MW. Në raport vihet theksi gjithashtu edhe te thatësira e tejzgjatur e muajve të verës, që shkaktoi një situatë të papritur sa i përket mjaftueshmërisë së energjisë.

Nëpërmjet një tjetër ilustrimi ndërkohë, raporti tregon se, Shqipëria është i vetmi vend i marrë në analizë të cilit i nevojiten patjetër importet nga pikëpamja e mjaftueshmërisë.

Ngjyra lejla tregon pikërisht importet dhe në Shqipëri gjatë muajve të dimrit është e vazhdueshme. Këtë e përforcon edhe më tej një tjetër grafik, që tregon se në javën e fundit të Dhjetorit dhe në javët e para të Janarit, situata është më kritike, pasi ka një deficit prej rreth 0.3 GW-në kushte normale moti, dhe deri në 0.6 GW në kushte ekstreme.

Po ta krahasojmë këtë grafik me atë të vitit të kaluar, atëherë arrijmë në përfundimin se, situata është përkeqësuar ndjeshëm sa i përket mjaftueshmërisë. Një vit më parë, Shqipëria nuk ishte e detyruar të importonte çdo javë të muajve të dimrit, gjë që duket edhe nga grafiku, e as nuk ishte e detyruar të importonte sasi aq të mëdha.

Këtë vit ndërkohë, prodhimi vendas duket se nuk do të jetë aspak i mjaftueshëm për të përmbushur kërkesën për energji.

Scan Tv,  05.12.2017

Reshjet e shiut nuk sollën vetëm fatkeqësi në Shqipëri, por kishin edhe të mira.

Ato kanë rritur prodhimin e energjisë në hidrocentralet e kaskadës së Drinit, ndërsa tepricat po depozitohen në Kosovë, ani që mosvënia në funksionim e linjës së interkonjeksionit 400 kilovolt në mes dy vendeve limiton sasinë e transmetimit të energjisë, raportojnë mediat në Shqipëri.

Drejtori i Divizionit të Shpërndarjes në Korporatën Elektroenergjetike Shqiptare (KESH), Ilir Bela, tha se pasi janë plotësuar nevojat e Shqipërisë me energji elektrike është eksportuar 2.9 milionë euro vetëm në 5 ditë, si dhe janë depozituar rreth 14 mijë megavat energji në Kosovë.

Telegrafi,  05.12.2017

Situata e furnizimit me energji elektrike në veri është e stabilizuar, pas avarive të shkaktua nga reshjet e shiut dhe dëborës.

Lajmi u dha nga Operatori i Shpërndarjes së Energjisë Elektrike ku ndër të tjera në një njoftim të fundit thuhet: “Në zonën e Dukagjinit, ku përfshihet Thethi, Pulti, Shoshi, etj u vendos në punë HEC Ndërlys (privat), i cili pësoi avari për shkak të bllokimit të turbinës nga rrëshqitja e dherave. Nga ana e OSHEE u morën masat me bazë materiale dhe staf shtesë, duke sistemuar disa linja dhe vendosjen e dy transformatorëve”, thuhet në njoftim.

Sakaq, të gjithë fiderat e zonës së Koplikut punojnë normalisht dhe se kabina e fundit pa energji në Vermosh u vu në punë, pavarësisht kushteve të motit.

Scan Tv,  05.12.2017

Përveç se është një parajsë e mrekullueshme tropikale dhe destinacion turistik i dashur, Kosta Rika vendoset në hartë për hapat e mëdha që po ndjek në lidhje me energjinë e rinovueshme. Kohët e fundit, vendi ka ndërmarrë disa masa si shtimin e hapësirave të gjelbëruara, ndalimi i përdorimit të plastikës dhe që tani është një ndër vendet që po përdor në 300 ditë energjinë e rinovueshme.

“EcoWatch” raporton se Instituti kostarikan i Energjisë Elektrike (ICE) po feston arritjen e radhës, duke cituar të dhënat nga Qendra Kombëtare për Kontrollin e Energjisë ku thotë se gjërat tashmë kanë funksionuar, vendi është furnizuar 100 për qind me energji të rinovueshme!

Kjo nuk është hera e parë që Kosta Rika mbështetet në energjinë e rinovueshme, në vitin 2015 kostarikanët e përdorën këtë energji në 299 ditë, ndërkohë në vitin 2016 ata bënë pak më pak, duke shkuar në 271 ditë.

Këtë vit, energjia e rinovueshme e Kosta Rikës u nda midis disa burimeve. Hidrocentrali siguroi 78.26 për qind të energjisë elektrike, era dha 10.29 për qind, 10.23 për qind erdhi nga energjia gjeotermale. Vetëm 0.84 për qind u kombinuan nga biomasa dhe energjia diellore.

“16 fermerët ndikuan në prodhimin e energjisë nga era në 1,014.82 gigawatt/orë, që është një rritje e madhe në atë sektor”, shkruajnë mediat.

Kosta Rika është angazhuar duke investuar në praktikat më të mira si dhe duke shfrytëzuar potencialin në burimet e pastra të energjisë kudo.

Scan Tv,  04.12.2017

Më datat 4-5 Dhjetor do të mbahet Forumi Ballkanik i Energjisë dhe Financave në kryeqytetin serb Beograd, ku pjesëmarrës do të jenë të gjitha shtetet e Ballkanin Perëndimor.

Një nga temat e nxehta është energjia; energji e rinovueshme, energji e qëndrueshme, zgjidhje më të lira të energjisë, energji miqësore ndaj mjedisit, energji që do të prodhohet me efektet minimale në mjedis.

Ky forum synon të diskutojë se si do të mund të reduktohen termocentralet me qymyr në rajon dhe çfarë duhet bërë në mënyrë që Ballkani Perëndimor të bëhet më tërheqës për investimet”, thuhet në përshkrimin e forumit.

“Pavarësisht faktit se të gjitha vendet e Ballkanit kanë treguar një angazhim të madh për të rritur kuotën e tyre të burimeve të energjisë së ripërtëritshme deri në vitin 2020, për të arritur mes 25% dhe 40% të përzierjes së tyre të energjisë, termocentralet me qymyr vazhdojnë të luajnë rol kyç në gjenerimin e energjisë së vendeve. Përkundër përmirësimeve në kuadrin e politikave dhe rregullatorëve, rajoni ende përballet me sfida në tërheqjen e më shumë investimeve….por energjia e rinovueshme ballkanike do të rritet. Pa dyshim, rajoni ka një potencial të lartë për vendosjen e prodhimit të energjisë nga burimet e rinovueshme, duke përfshirë ujin, erën ose bioenergjinë”.

Scan TV,  04.12.2017

Ministria e Infrastrukturës dhe Energjisë ka depozituar në Kuvend projektligjin që parashikon ndryshime në sektorin energjetik, duke i hapur rrugën krijim të Bursës së Energjisë, sikurse parashikon modeli i tregut.

Ngritja e saj duhet të ishte bërë tashmë, por sikurse ka vlerësuar edhe Sekretariati i Komunitetit të Energjisë situata politike gjatë 2017-ës vonoi gjithë procesin, duke i kërkuar ministrit përgjegjës vendosjen e një afati të ri para përfundimit të vitit 2017.

Ndërkaq, sipas draftit, operatori i tregut apo bursa do të jetë një shoqëri aksionere që do të ngrihet nga Operatori i Sistemit të Transmetimit dhe persona të tjerë juridikë.

Gjithashtu, parashikohet se subjektet private që do marrin pjesë në kapitalin aksionar të operatorit të tregut duhet të jenë subjekte me aktivitet ndërkombëtar, me reputacion të mirë dhe me përvojë të gjatë në operimin e tregjeve të ngjashëm të organizuara të energjisë në Evropë, të cilat operojnë në përputhje me modelin shqiptar të tregut.

Sipas relacionit, që shoqëron projektligjin në kuvend, operatori i tregut do të ketë të drejtën për të kontraktuar palë të treta, për t’i siguruar ofrimin e shërbimeve në funksion të operimit të platformës elektronike të tregut në bazë të ditës në avancë dhe brenda së njëjtës ditë, si dhe për shërbimet e lidhura me të, përfshirë aktivitetin e kompensimit financiar (clearing) mes pjesëmarrësve të tregut.

Krijimi i Bursës së Energjisë është i rëndësishëm për shkak të karakteristikës së prodhimit të energjisë në Shqipëri, që aktualisht është 100% me energji hidrike, ndërsa është pika e fillimit për liberalizimin e tregut të energjisë.

Me ngritjen e saj synohet përmirësimi i shfrytëzimit i sistemit total të prodhimit dhe të transmetimit, çka do të thotë se të gjithë centralet do të renditen sipas meritës.

Gjithashtu, optimizohet përdorimi i kapaciteteve transmetuese ndërkufitare, rritet siguria e furnizimi dhe hapet rruga për ofrimin efikas të shërbimeve ndihmëse për operatorin e sistemit të transmetimit. Po ashtu, mundësohet shitja ndërkufitare e këtyre shërbimeve si dhe sigurohet akses në treg për konsumatorët.

Nga ana tjetër, përmirësohet klima e investimeve për projektet e reja të energjisë si dhe rritet transparenca dhe disiplina financiare në tregtimin e energjisë.

Scan TV,  04.12.2017

Operatori i Shpërndarjes së Energjisë Elektrike do të shkëpusë nga furnizimi më 1 janar 2018, 75 biznese të lidhura në tensionin 35 kilovolt. Ky është hapi që pritet të vulosë nisjen e liberalizimit, një proces që ka thyer çdo afat zbatimi të parashikuar në ligj. Biznesi shprehet konfuz për atë që e pret në momentin që del në treg të lirë, por pranon se konsultimet nuk kanë munguar me institucionet.
Dikush nuk e kupton vërtet, dikush e di se dalja në treg është e shoqëruar me një risk të lartë, por ka edhe nga ata që shprehen pozitivisht nisur nga përvoja e tyre e blerjes pa ndihmën e OSHEE. Përtej paragjykimeve, tentativës së ministrisë dhe OSHEE për qartësim, liberalizimi mbetet ende një proces i mjegullt dhe qartësimi nuk pritet të ndodhë deri në momentin që biznesi të mos jetë në treg. Tek e fundit, noti mësohet në det

Nga Nertila Maho

Reforma e energjisë, e shoqëruar mes të tjerave me një kuadër të ri, që shtronte para së gjithash ambicien e një modeli të ndryshuar tërësisht, të institucioneve të ristrukturuara, të një burse funksionale e sa e sa masa të tjera, shihte si pjesë integrale edhe liberalizimin. Kjo përcaktohej qartë në dispozitat kalimtare të ligjit “Për sektorin e energjisë” të miratuar në vitin 2015, kur në nenin 109 jepeshin afatet që duhet të respektoheshin për procesin, duke nxjerrë në tregun e lirë konsumatorët që u përkisnin disa kategorive të caktuara por kjo e lidhur drejtpërdrejt në tensionin ku ishin lidhur. Ky hap vjen shumë vite pas atij të hedhur në vitin 2011, që nxirrte nga rrjeti të gjithë ato kompani private të lidhura në tension të lartë prej mbi 100 kilovolt.

Afatet fillestare dhe shtyrja disa herë e tyre

Sipas ligjit “Për sektorin e energjisë elektrike”, klientët e lidhur në nivelin e tensionit 35 kV, ishin të detyruar të dilnin në tregun e liberalizuar jo më vonë se data 30 qershor 2016, klientët e lidhur në tension 20 kV, jo më vonë se data 31 dhjetor 2016,ndërsa klientët e lidhur në nivelin e tensionit 10 kV dhe 0,6 kV, jo më vonë se data 31 dhjetor 2017. Klientët e lidhur në tension 0,4 kV kanë të drejtë të zgjedhin lirisht furnizuesin e tyre.

Afatet e dhëna duken qartësisht të shkelura me disa herë dhe kjo ka pasur dy arsye. Së pari, sepse deri në fillim të vitit 2017, ende nuk ishte bërë pjesa teknike, pra instalimi i matësve që transmetojnë të dhënat online dhe së dyti, sepse biznesi ishte i paqartë, kurse politika të paktën këtë vit e angazhuar me zgjedhjet vendore. Të gjithë këta faktorë bënë që të shtyhej më tej edhe afati i dhënë para verës së këtij viti, duke lënë si variant final 1 janarin 2018. Ministria duket e vendosur që këtë herë, të paktën 75 biznese të mëdhenj të lidhur në 35 kilovolt, të dalin në treg të lirë duke siguruar vetë energjinë që do të konsumojnë.

Biznesi, në pjesën më të madhe, është konfuz

Biznesi nuk është i qartë për atë çfarë do të ndodhë me liberalizimin e tregut të energjisë. Të pyetur nga “Monitor”, disa prej tyre u shprehën se kanë marrë edhe ftesa nga ministria për takime dhe kanë qenë të pranishëm, por sërish procesi mbetet i komplikuar. Stefan Pinguli, prodhues birre, e ka të lidhur fabrikën në një tension 20 kilovolt, i cili do të jetë grupi i bizneseve të radhës që do të shkëputen në fund të 2018. “Kemi marrë njoftim nga ana e ministrisë për këtë procedurë ku bizneset duhet ta gjejnë vetë energjinë, por nuk jemi të qartë se çfarë do të ndodhë”, u shpreh Pinguli. Gjithsesi bizneset që janë të lidhura në 20 kilovolt kanë ende kohë të informohen dhe të mësojnë nga përvoja e 75 të parëve që pritet të dalin në treg më 1 janar 2018.

Fuad Haxhiymeri, aksioner dhe drejtues i kompanisë “Prima”, në sektorin e blojës, miellit dhe nënprodukteve të tij, i pyetur nga “Monitor” lidhur me informacionin që ka për procesin e liberalizimit dhe që prek edhe fabrikat e mëdha, u shpreh se situata duket e vështirë por që biznesit nuk i është lënë zgjedhje. “Ne kemi dijeni për procesin e liberalizimit, ku kërkohet që bizneset të dalin në treg vetë për energjinë, por kjo është e vështirë. E kemi shpjeguar këtë pjesë edhe me institucionet, por duket se ato e kanë marrë vendimin e tyre. Nuk na është lënë asnjë zgjidhje tjetër kështu që, meqë e kanë vendosur, do të dalim në treg ashtu si pjesa tjetër edhe ne”, – tha Haxhiymeri.

Rasti i Albchrome, si po e përballojnë situatën bizneset që kanë kohë në treg të lirë

Por jo gjithçka është bardhezi në rastin e bizneseve që kanë dalë në treg të lira. “Monitor” bisedoi me një prej atyre që kanë vite që operojnë si të pavarur duke blerë energjinë nga tregtarët përmes procedurave standarde të prokurimit. Bëhet fjalë për Albchrome që operon në industrinë minerare. Emanuela Nuha, drejtore në Drejtorinë e Prokurimit të kompanisë, u shpreh se deri më tani, gjithçka ka qenë pozitive dhe se blerjet në treg të lirë nuk kanë qenë ndonjëherë problem.

“Albchrome operon me dy uzina, njërën në Elbasan dhe tjetrën në Burrel. Në Elbasan operohet me dy furra shkrirjeje, të cilat janë me kapacitete 12.5 MW. Deri më tani që po flasim, energjia për Elbasanin është blerë nga kompania GSA, sepse nënstacioni ku kemi qenë të lidhur ishte i saji dhe ka pasur një marrëveshje të nënshkruar kohë më parë. Çmimi final i energjisë nuk ishte i fiksuar, pasi reflektonte përllogaritjet që bëhen, duke pasur në bazë bursën hungareze, tarifën e transmetimit, çmimin e ankandit si dhe “të tjera” ku përfshihet fitimi dhe disbalancat. Në tregtimin e energjisë, një ndër truket që duhet pasur parasysh janë pikërisht disbalancat, të cilat sa më mirë të menaxhohen aq më mirë menaxhohen kostot për energji. Për Uzinën në Burrel kemi vetëm një furrë me kapacitet 19 MW dhe duke filluar nga fundi i këtij viti, ne nisim një furrë të re 12.5 MW. Ndryshe nga rasti i Elbasanit, për këtë uzinë nuk kemi pasur kufizime dhe kemi aplikuar një procedurë tjetër.

Kjo do të thotë që kemi marrë pjesë aktive në procedura tenderimi. Kemi ftuar aktorë të tregut si GEN-i, EFT, GSA, Axpo apo Ayen. Të gjithë kanë qenë të interesuara. Ideja jonë është që të kemi sa më shumë kompani pjesëmarrëse në procedurë, në mënyrë që të ketë konkurrencë dhe të sigurojmë një çmim sa më të mirë. Ne jemi kompani e madhe dhe konsumi është relativisht i madh duke bërë që edhe kompanitë të jenë të interesuara për të marrë pjesë.

Uzina e Burrelit ka dalë në treg të lirë në vitin 2014. Aktualisht, në momentin që flasim, kemi siguruar një kontratë 6-mujore nga furnitorët. Gjithsesi edhe në një vit të thatë si ky i sivjetshmi, ia kemi dalë që të sigurojmë çmime të mira. Më të lirat janë siguruar në muajin mars, kurse nëntori më i shtrenjti, me çmim mesatar prej 73 euro/MW. Bizneset duhet të kenë parasysh që bursa ka risqet e veta, sepse ka elemente të fshehtë, por sigurimi i energjisë nuk ka qenë ndonjëherë problem, të paktën për ne.

Risqet për bizneset nga parashikueshmëria e disbalancave tek situata hidrike

Dalja në treg të lirë për biznesin ka dy anë medaljeje. Në anën e parë, ky hap mund të rezultojë pozitiv, sepse vitet e njohura si të lagësht dhe me prodhim të lartë mund t’ju sigurojnë atyre çmime të lira për energjinë. Por në rastet e një viti të thatë kur çmimet mund të kalojnë edhe 100 euro/MW apo më shumë, i lënë ata të pambrojtur dhe të ekspozuar ndaj rritjes së kostove në mënyrë të jashtëzakonshme. Kjo automatikisht do të përcillet zinxhir në pjesën tjetër të aktivitetit që ka kompania duke u reflektuar tek çmimi i produktit apo shërbimit që ofrojnë këta të fundit.

Aktualisht OSHEE është kompania që siguron energjinë sipas situatës, duke e mbajtur ajo riskun, kurse biznesi e ble sipas kategorisë ku është klasifikuar në bazë të çmimeve që rregullohen nga Enti Rregullator i Energjisë. Gjithsesi një tjetër problematikë e ngritur paraprakisht nga ana e bizneseve është riskut të parashikueshmes që lidhet me disbalanbcat. Nëse një biznes nuk përcakton saktë sasinë që do të rezervojë dhe më pas konsumojë, kostot e disbalancave që rregullohen në momentin e fundit mund të prekin në mënyrë dramatike fondin total të dedikuar për energjinë. Kjo sepse edhe operatorët e tregut, në këtë rast OST-ja, e cila është e lidhur në tregun rajonal përmes ENTSO-I, ka pasoja të rënda kur hendeku i disbalancave tejkalon marzhin minimal të lejuar. Por ndërsa sot, biznesi ende nuk e ka të qartë procedurën e blerjes, pjesa e disbalancave mbetet e një dore të dytë, por rëndësia e saj është e madhe.

Bursa e Energjisë dhe mundësia që ofrohet

Nga data 1 janar 2018, Bursa Shqiptare duhet që të nisë funksionimin, por gjasat ashtu sikurse është paralajmëruar, janë që kjo bursë të mos jetë operacionale. Albanian Power Exchange përcaktohet edhe në kuadrin ligjor si një hallkë që do të ndihmojë në zhvillimin e sektorit energjetik në vend duke u dhënë më shumë mundësi ndërlidhjeje operatorëve të tregut, duke nisur nga prodhuesit, tek tregtarët e regjistruar, si dhe bizneset që janë në treg të lirë. E menduar për të operuar sipas parimit dayahead (ditë më parë), kjo bursë aktualisht ka mbetur peng i disa rregullimeve ligjore që duhet të ishin bërë nga Ministria përgjegjëse për Energjinë, ndërkohë që Operatori i Sistemit të Transmetimit është edhe hallka kyçe e sistemit që do të menaxhojë këtë pjesë. Ky operator nga marsi i këtij viti është i pavarur nën “ombrellën” e Ministrisë së Financave dhe Ekonomisë. “Boshllëku” ligjor që lidh trinomin Ministri e Infrastrukturës dhe Energjisë, Bursë Shqiptare e Energjisë dhe Ministri e Financave dhe Ekonomisë kërkon zgjidhjen në mënyrë që të avancohet me projektin.

“Shuplaka” e Sekretariatit të Komunitetit të Energjisë për vonesat

Sekretariati i Komunitetit të Energjisë nuk ka kursyer kritikat e tij në raportin e fundit të publikuar në nëntor për gjashtë vendet e Ballkanit Perëndimor. Ky raport mat ecurinë e vendeve sipas objektivave të vendosura nga Procesi i Berlinit dhe që lidhen në mënyrë të drejtpërdrejtë edhe me integrimin e vendit në Bashkimin Europian ku praktikisht janë tregjet ato që “integrohen” të parët. Së pari, sekretariati konfirmon edhe një herë vonesën në Bursën e Energjisë.

“Këshilli i Ministrave adoptoi një model tregu që përcakton edhe një plan veprimi për krijimin e një tregu energjie. Sipas këtij plani, ministri duhet të kishte vendosur për entitetin ligjor dhe strukturën në 31 mars 2017. Bursa e Energjisë duhet të jetë plotësisht operacionale më 1 janar 2018. Duke pasur parasysh vonesat, kjo është thuajse e pamundur që të ndodhë në afat”, – thuhet në raport. Lidhur me liberalizimin e tregut, duke nxjerrë nga tregu i rregulluar konsumatorët e mëdhenj, Sekretariati nënvizon se do të marrë masa ndaj Shqipërisë dhe vonesave të saj në proces.

“Eliminimi i çmimeve të rregulluara të gjenerimit për konsumatorët e tjerë, përveç bizneseve të vogla dhe konsumatorëve familjarë, si dhe adoptimi i një plani për nxjerrjen në treg të lirë, u vendos në janar 2016. Ligji për sektorin e energjisë derregullon çmimet e gjenerimit dhe të furnizimit për të gjithë konsumatorët e lidhur në tension të lartë (110 kv e lart) dhe për ata që kanë një konsum vjetor mbi 50 milionë kWh. Sipas ligjit, çmimet me shumicë për konsumatorët e lidhur në 35 kilovolt duhet të ishin derregulluar deri më 1 korrik 2016 dhe për ata me 20 kilovolt, më 1 janar 2017. Kjo nuk ka ndodhur. Si ata në 35 edhe ata në 20 kv vazhdojnë të furnizohen me çmime të rregulluara sipas detyrimit të furnizuesit publik OSHEE. Çmimi me të cilin OSHEE po prokuron energjinë për furnizimin e konsumatorit final nga KESH është ende i rregulluar krejt e kundërta e asaj që kërkon ligji i Komunitetit të Energjisë. Kontrata e rregulluar mes KESH dhe OSHEE vazhdon të mbetet në fuqi. Sekretariati do të ndërmarrë hapa për këtë shkelje në një të ardhme të afërt”, thuhet në raport.

Tarifat dhe aplikime reja të kompanive

Enti Rregullator i Energjisë miratoi këtë vit një metodologji të re lidhur me aspektet që duhet të kenë parasysh operatorët e tregut në aplikimet që do të bëjnë për tarifat e reja të energjisë. Kjo do të thotë që këto aplikime do të marrin parasysh situatën e re të tyre në kushtet e një tregu të ri. Periudha rregullatore me metodologjinë e vjetër përfundon në fund të vitit 2017. Lidhur me bizneset, Enti Rregullator i Energjisë shtyu tarifat ekzistuese deri në fund të vitit 2017 dhe kjo e lidhur direkt me faktin që këto biznese nuk dolën në tregun e lirë në kohën kur parashikohej konkretisht për klientët e lidhur në nivelin e tensionit 35 kV në zbatim të VKM nr. 449, datë 15.06.2016, çmimi i shitjes së energjisë është 9.5 lekë/kWh, ndërsa çmimi në pik është 10.93 lekë/kWh.

Për klientët e lidhur në nivelin e tensionit 20 kV në zbatim të të njëjtit vendim, çmimi i shitjes së energjisë është11 lekë/kWh, ndërsa çmimi në pik 12.65 lekë/kW. Vetëm tarifa e aksesit për rrjetin e shpërndarjes për ato biznese që janë të lidhur në 20 kv aktualisht është 3.9 lekë. Kjo do të thotë që, nëse një biznes e ble energjinë nga tregu i lirë duhet të paguajë përveç energjisë tek tregtari edhe tarifë për shpërndarje tek OSHEE-ja.
Aplikimet e reja të kompanive pritet të jenë më komplekse, duke përfshirë disa ndarje në respekt edhe të liberalizimit të tregut nga 1 janari 2018, kur pritet që të dalin 75 biznese në treg të lirë.

Revista Monitor,  04.12.2017

Bitcoin, po rritet me shpejtësi në tregun e monedhave digjitale. Rritja e Bitcoin ka çuar në një rritje eksponenciale në ‘minierat Bitcoin.’ Fuqia e përpunimit kompjuterik që kërkohet për të mbajtur të dhënat e decentralizuara, të koduara mbi të cilat varet vlera e Bitcoin, janë të qëndrueshme dhe të pandryshuara.

Kjo hartë nuk ka të bëjë me rritjen fenomenale të vlerës së Bitcoin, që disa ekspertë thonë se është e pashmangshme, si ajo e ndonjë skeme piramidale. Por, paraqitet një tjetër aspekt i monedhës digjitale, e cila është rritur në vlerën prej 10 mijë dollarësh brenda një viti.

Sipas ‘Bitcoin Energy Consumption Index’ (BECI),çdo transaksion individual i Bitcoin ha 275 kWh të energjisë elektrike dhe vlerësimi i fundit i konsumit total vjetor të energjisë së Bitcoin është afërsisht 29.05 TWh.

Kjo është ekuivalente me 0.13 për qind të konsumit vjetor të energjisë në të gjithë botën. Dhe kjo rezulton të jetë më shumë se konsumi individual i energjisë i 159 vendeve të botës. Vendet e ngjyrosura me portokalli në hartë përdorin më pak energji elektrike në vit se sa duhet për transaksionin e Bitcoin. Nëse Bitcoin do të ishte një vend, do të renditej i 61 në botë përsa i përket konsumit të energjisë elektrike.

Siç tregon harta, Bitcoin konsumon më shumë energji në bazë vjetore sesa të gjitha vendet. Në Amerikë, të gjitha vendet e Karaibeve përdorin më pak energji elektrike se sa Bitcoin. Ky i fundit përdor më shumë energji elektrike sesa Irlanda dhe disa vende të tjera evropiane (shtetet e vogla si Vatikani, San Marino, Lihtenshtajni, Andorra, Malta, Luksemburgu, Shqipëria, Sllovakia apo vendet baltike.)

Në Lindjen e Mesme, konsumi i energjisë elektrike të Bitcoin është më i madh se ai i Sirisë, Jordanisë, Jemenit apo Omanit. Shtetet  e Bashkuara të Amerikës konsumojnë më shumë energji në botë dhe Bitcoin përdor vetëm 0.74 për qind të energjisë elektrike për të cilën Amerika ka nevojë për një vit. Por, shumë pak shtete bien poshtë pragut të monedhës digjitale, si Maine, Vermont, New Hampshire dhe Rhode Island, etj.

Alaska është shteti me konsumin më të ulët të energjisë vjetore në MINIERËN Bitcoin të SHBA-së, e barabartë me 472 për qind të nevojave vjetore të Alaskës për energji elektrike.

‘Bitcoin Energy Consumption Index’ vlerëson se ‘minierat e Bitcoin’ kushtojnë rreth 1.5 miliardë dollarë në vit, por vetëm nëse supozojmë se minierat ndodhin aty ku energjia elektrike është e lirë

Alaska është shteti me konsumin më të ulët të energjisë në minierën vjetore Bitcoin të SHBA-së, e barabartë me 472% të nevojave vjetore të Alaskës për energji elektrike.

BECI vlerëson se minierat Bitcoin kushtojnë rreth 1.5 miliardë dollarë në vit – por vetëm nëse supozojmë se minierat ndodhin aty ku energjia elektrike është e lirë (për shembull, disa zona të Kinës). Me çmime mesatare të energjisë elektrike të SHBA, kostoja do të ishte pak mbi 3 miliardë dollarë. Megjithatë, me të ardhurat vjetore të vlerësuara të minierave të Bitcoin aktualisht me 7.2 miliardë dollarë, ajo mbetet një përpjekje shumë fitimprurëse.

Sasia e energjisë së konsumuar nga Bitcoin tashmë është e madhe, por ende në rritje të shpejtë. Në një periudhë 30 ditore u rrit me 30 për qind. Me këtë ritëm, Bitcoin do të kërkojë të gjithë energjinë elektrike të prodhuar ën SHBA deri në korrik të vitit 2019 dhe atë të prodhuar në gjithë botë deri në shkurt të vitit 2020.

Scan Tv,  02.12.2017