info@energjia.al

Protestat e banorëve, të sindikatave apo edhe shoqatave ambientaliste në San Foca të Italisë, ishin kthyer në një kërcënim serioz për mbarëvajtjen e ndërtimit të gazsjellësit Trans Adriatic Pipeline (TAP). Por, më në fund, duket se gjithçka është zgjidhur. TAP ka arritur të marrë të gjitha lejet për ndërtimin e pjesës së gazsjellësit në Itali.

Lajmin e bëri të ditur ministri i Kohezionit Territorial, Claudio De Vincenti.
“Nuk ka më asnjë pengesë për TAP, autorizimet u morën dhe puna duhet të vazhdojë”, tha ministri italian. Ai theksoi edhe mundësitë që do të hapen për banorët e zonës me ndërtimin e gazsjellësit.

Ndërsa Lisa Givert, drejtoresha e Komunikimit pranë TAP, tha se projekti do të ketë ndikime minimale në mjedisin italian.
Pas përfundimit të ndërtimit në vitin 2019, pemët e ullirit do të mbillen sërish në vendin e tyre të origjinës.
“Të gjitha ngastrat private të tokës janë blerë tashmë nga konsorciumi, ndërsa pritet të blihen edhe tre toka shtetërore. Ndërkohë grupi i punës është duke bërë kërkime për pjesët e tjera të tokës që do të duhet të merren në pronësi”,- bëri të ditur konsorciumi.

Për të shmangur çdo lloj ndikimi në mjedis në plazhin San Foca në Itali, TAP do të ndërtojë një tunel të vogël me gjatësi 1.5 km. Kjo vepër inxhinierike do të miminizojë ndjeshëm ndikimet në mjedis. Për të bërë të mundur nisjen e punimeve, hapi i parë i TAP është zhvendosja e 231 pemëve të ullirit, të cilat në përfundim do të rivendosen në vendin e tyre të mëparshëm. Nga këto, 16 pemë janë monumente të natyrës dhe zhvendosja e tyre do të kërkojë një procedurë të veçantë.

Në një fazë të dytë, TAP-it do t’i duhet të zhvendosë edhe 2,000 pemë të tjera ulliri për të krijuar 8 km korridor për tubat e gazsjellësit. Kjo është edhe gjatësia nga tuneli i vogël te Terminali Pritës (PRT).
TAP është pjesë e Korridorit Jugor të Gazit që është një nga projektet prioritare të energjisë të BE-së.
Ai do të jetë 878 kilometra i gjatë (Greqi 550 km, Shqipëri 215 km, Deti Adriatik 105 km dhe Itali 8 km).
Pika më e lartë e tij do të jetë në Shqipëri, në lartësinë 1,888 metra, ndërsa më e ulëta 820 metra nën thellësinë e detit.

Revista Monitor,  28.03.2017

Ka shumë arsye për mungesën e zhvillimit të sektorit hidroenergjetik në Ballkan, përfshi këtu edhe Shqipërinë. Është Komisioni Europian që ka realizuar një studim mbi zhvillimin e sektorit hidroenergjetik e ku rendit potencialin e munguar, si dhe hapat që duhet të ndërmarrin qeveritë.

Për këtë qëllim, në fund të muajit mars, në Podgoricë pritet të mbahet takimi i parë ku do të marrin pjesë Shqipëria, Mali i Zi, Maqedonia, Kosova, Serbia dhe Bosnjë – Hercegovina.

Sipas studimit, ndër arsyet e mungesës së zhvillimit janë: ndryshimet politike dhe institucionale që e kanë bërë planifikimin më të ndërlikuar, mungesa e financimeve nga ana e investitorëve, si dhe ndryshimet e shpeshta ligjore dhe kompleksiteti i tyre.

Ka pasur raste, thuhet në studim, që zhvillimi i tyre është penguar edhe nga shoqëria civile e organizatat joqeveritare (përfshi këtu edhe Shqipërinë) për shkak të ndikimit që mund të kishin në zonat e mbrojtura, parqet kombëtare etj.

“Nisur nga zhvillimi i mundshëm i këtij sektori mund të thuhet se në Ballkanin Perëndimor ka mundësi që të ngrihen rreth 350 projekte hidroenergjetike të gjelbra me kapacitet më të madh se 10 MW”, thuhet në studimin e realizuar nga KE-ja.

Qëllimi i tij është që të garantojë balancën e zhvillimit mes hidrocentraleve të mundshme që mund të ndërtohen dhe ndikimit sa më të ulët të tyre në mjedis.

Në rajonin e Ballkanit Perëndimor (WB6), thuhet në studim, ka ende mundësi të pashfrytëzuara për të gjeneruar elektricitet nga burimet hidrologjike. Bazuar në disa burime vlerësohet se potenciali hidro i pashfrytëzuar varion nga 60-90%. Ka dallime të mëdha nga njëri shtet në tjetrin. Kështu për shembull, në Kosovë, sasia e instaluar nuk është më e madhe se 57 MW (0.7% e totalit të WB6), në Maqedoni kjo shifër është në 610 MW (7.2%) e totalit, në Mal të Zi në  676 MW (8.0%), në Shqipëri në 1,824 MW (21.6%), në Bosnjë – Hercegovinë në 2,139 MW (25.4%) dhe në Serbi në 3,122 MW (37.0%).

Kapaciteti total i instaluar në të gjashtë vendet e Ballkanit është 8,427 MW, nga të cilat 8,005 MW (95.0%) në 54 hidrocentrale me fuqi më të madhe se 10 MW, ndërsa pjesa e mbetur 422 MW (5.0%) janë fuqi e instaluar e 206 HEC-eve me fuqi më të vogël se 10 MW.

E pavarësisht këtyre shifrave këto impiante arrijnë të sigurojnë vetëm 5% të energjisë së gjeneruar.

Kjo tregon se edhe pse rajoni ka burime të mjaftueshme ujore, gjatë 25 viteve të fundit zhvillimi ka qenë i ulët, ai ka mbetur i skeduluar në strategji e dokumente kombëtare, edhe pse rajoni njihet për numrin e madh të ekspertëve të fushës.

Revista Monitor,  20.03.2017

Ndërtimi i gazsjellësit TAP pritet të nisë zyrtarisht në 17 maj, me ceremoninë e inaugurimit që do të zhvillohet në Selanik të Greqisë. Me nisjen në zbatimit në terren të këtij projekti, ministri i Energjisë i Azerbajxhanit Natig Aliyev tha se nuk do të ketë më asnjë pengesë për realizimin e Korridorit Jugor të gazit. Sipas tij, ky projekt është kyç për vendin.

“ Zgjerimi i këtij projekti dhe ndërtimi i linjave të interkonjeksionit është tejet i rëndësishëm për plotësimin e nevojave me gaz të Ballkanit’, tha ministri azer, gjatë një takimi me zyrtarë të bashkisë së Londrës. Sipas tij, Korridori është gjithashtu një projekt me rëndësi për Bashkimin Europian duke qenë se ky është edhe qëllimi final.

Më herët Solidariteti Social dhe Rrjeti i Ndihmës nënshkruan  me Trans Adriatic Pipeline (TAP) Memorandumin e Mirëkuptimit.

Presidenti Nikolaos Pentzos tha se nënshkrimi Memorandumit të sotëm ndërmjet Rrjetit dhe TAP përbën një pranim de facto të kontributit të Rrjetit në zhvillimet sociale në Greqinë Veriore.

Në emër të TAP, Menaxheri i Projektit për Greqinë, z. Rikard Scoufias, tha se projekti është ofruar vullnetarisht për të investuar miliona euro gjatë 4 viteve të ardhshme në projektet sociale (CSR) për t’u zbatuar në disa prefektura. Për sa i përket Memodandumit të Mirëkuptimit të nënshkruar me Rrjetin, z. Scoufias shtoi: “Ne do të fillojmë bashkëpunimin tonë nëpërmjet kontributeve me vlerën 100,000 Euro, në shërbime dhe mallra, me aktorë të ndryshëm socialë, me qëllim mbështetjen e nevojave vendore që lidhen me programin e CSR-it të TAP për të përmirësuar cilësinë e jetës së komuniteteve “.

Revista Monitor,  12.05.2016

Furnizimi jo stabil me energji elektrike, kostoja e lartë e energjisë, korrupsioni dhe kostoja e kredive financiare, janë disa nga problemet thelbësore që bizneset i kanë deklaruar si pengesa për zhvillimin e biznesit në Kosovë.

Hulumtimi mbi identifikimin e vështirësive të të bërit biznes, i titulluar “Bottleneck”, është publikuar të premten nga Oda Ekonomike në Kosovë.

Ky studim ka treguar se bizneseve në Kosovë nuk iu është krijuar një ambient i përshtatshëm afarist.

Berat Rukiqi nga Oda Ekonomike e Kosovës, gjatë prezantimit të këtij raporti ka theksuar se Kosova duhet të investojë në sistemin energjetik, pasi që siç thekson ai, bizneset kanë nevojë për stabilitet të energjisë elektrike.

“Kur jemi te qëndrueshmëria me energji elektrike, kemi një rast tek një investitorë holandez i cili e kishte planifikuar çmimin e energjisë në planin e biznesit, ka llogaritur investimet në rrjet dhe të gjitha investimet tjera, por në fund del që kjo nuk është e mjaftueshme dhe i rriten kostot për shkak të jo stabilitetit me energji elektrike”,tregon Rukiqi.

Sipas këtij hulumtimi, janë identifikuar edhe disa barriera në të bërit biznes në Kosovë, siç është mungesa e përkrahjes shtetërore si dhe konkurrenca jo e drejtë e shkaktuar nga evazioni fiskal dhe ekonomia joligjore.

Hulumtimi rekomandon që të përmirësohet ambienti afarist në Kosovë, kërkohet ulja e normave të interesit, në veçanti për bizneset prodhuese si dhe luftimi i ekonomisë jo formale.

Kryetari i Odës Ekonomike të Kosovës, Safet Gërxhaliu, ka theksuar se duke pasur parasysh këtë gjendje, është koha kur prioritet i prioriteteve në Kosovë, të vendoset zhvillimi ekonomik dhe ekonomia të orientohet drejt sektorit privat.

“Është koha kur duhet krahas fuqizimit të ndërmarrjeve të vogla dhe të mesme të jemi të orientuar në sektorin prodhues, pasi që vetëm në këtë mënyrë Kosova mund të arrijë stabilitet politik, Kosova mund të arrijë stabilitet social dhe mund t’i përshpejtojë proceset integruese”, thekson Gërxhaliu.

Në anën tjetër, zëvendës ambasadori i Gjermanisë në Kosovë, Mathias Kiesler, e ka vlerësuar si mjaft të rëndësishëm këtë studim, i cili pasqyron vështirësitë që kanë bizneset në Kosovë.

Kosova ka shtuar ai, ka nevoja për investime të reja të në rrjetin e energjisë elektrike.

Kiesler ka folur edhe për migrimin e qytetarëve të Kosovës në Gjermani. Ai ka theksuar se qytetarëve të cilët po migrojnë për një të ardhme më të mirë në vendet tjera, duhet të iu krijohen mundësi më të mira në Kosovë.

“Këta njerëz shpresojnë se mund të gjejnë të ardhme më të mirë në Gjermani, prandaj është e rëndësishme që këtyre njerëzve të ju sigurohet një e ardhme këtu në vendin e tyre. Atyre ju duhen më shumë vende të punës, rritje ekonomike dhe një stabilitet ekonomik. Qeveria dhe sektori privat duhet të punojnë së bashku që të gjithë qytetarët e Kosovës të kenë një të ardhme më të mirë”, ka theksuar Kiseler

Hulumtimi mbi identifikimin e vështirësive të të bërit biznes, “Bottleneck”, i është dorëzuar kryeministrit të Kosovës Isa Mustafa.

Radio Evropa e Lirë,  05.03.2015

Nga viti 2020 Evropa do të marrë gaz natyror nga Deti Kaspik përmes gazsjellësit Transadriatik TAP. Pas vështirësive të fillimit projekti po merr konture. Pikë qendrore: Moska mbetet jashtë.

Duke anashkaluar Rusinë TAP do të sjellë gaz nga Deti Kaspik përmes veriut të Greqisë dhe Shqipërisë deri në jug të Italisë dhe atje do të hyjë në rrjetin ekzistues evropian. Financimi i korridorit evropianojugor të gazit u lëkund, pasi gjigandi gjerman i energjisë Eon dhe koncerni francez Total, shkurtin e kaluar sinjalizuan dëshirën të braktisnin projektin TAP, gjë që e bënë në fund të muajit shtator. Por ndërkohë është gati një tjetër investues: Enagas, një nga furnizuesit më të mëdhenj të gazit në Spanjë, do të blejë pjesën më të madhe të aksioneve të Eon-it. Investuesit më të rëndësishëm të projektit TAP vazhdojnë të jenë edhe më tej gjiganti britanik i energjisë BP, Statoil norvegjez dhe koncerni shtetëror nga Azerbajxhani Socar, me përkatësisht 20 për qind.

“Sigurisht që nga vjen keq për largimin e Eon-it dhe Total-it, por çdo sipërmarrje vendos vetë nëse ky investim përshtatet me portofolin e saj”, thotë drejtuesi ekonomik i TAP, Lutz Landwehr në bisedë me DW. Furnizuesi spanjoll i gazit Enagas është sidoqoftë i fortë dhe sjell përvojë konkrete, specifike. Kështu TAP del më i fortë nga ndryshimi i aksionerëve, mendon drejtuesi nga Gjermania.

Investimet paraprake, si p.sh. për rrugët e transportit, do të fillojnë që në 2015, tha Landwehr të mërkurën (1.10.) në konferencën për energjinë “Balkans and the Adriatic Oil & Gas Summit” në Athinë. Livrimet e para nga fusha azerbajxhanase e gazit Shah Deniz, që llogaritet me një vëllim prej një bilion metra kub, priten në fillim të vitit 2020. Gazsjellësi transadriatik do të sigurojë deri 20 për qind të nevojës evropiane për gaz.

Rol kyç për Greqinë

Nga 880 kilometrat tubacion, 540 kalojnë në Greqi duke i dhënë kështu vendit të goditur nga kriza një rol kyç në zbatimin e projektit. Që në vitin 2013 Greqia, Shqipëria, Italia dhe Athina nënshkruan një marrëveshje dhe kështu shprehën qartë vullnetin dhe mbështetjen politike për projektin miliardësh.

Trans_Adriatic_Pipeline TAP map hartaMegjithatë vonesa ka: itinerari i saktë i gazsjellësit përmes veriut të Greqisë ende nuk është përcaktuar, pasi shumë qytete, komuna dhe iniciativa qytetare kanë protestuar kundër planeve të ndërtimit dhe kërkojnë ndryshime në itinerarin e trasesë. Sipas informacioneve të gazetës athinase TA NEA deri tani ka më shumë se 140 dëshira për ndryshim. Konsorciumi i TAP premton se do t’i shqyrtojë me kujdes kundërshtimet dhe veç kësaj do të zbatojë një “program social investimesh” në dialog me komunat në vend për të arritur më shumë pranueshmëri për projektin e infrastrukturës.

Edhe procedura e miratimit nuk ecën gjithnjë pa probleme. Shumë punë kërkon në veçanti përpunimi i rregullave të autoriteteve për ambientin. Por tani pritjes i ka ardhur fundi, thotë ministri grek i Energjisë Jannis Maniatis. “Me gëzim mund t’ju bëj sot të ditur se para rreth 20 ditësh kam miratuar rregullat për ambjentin në lidhje me TAP; sipas këndvështrimit tim jemi mirë me planin kohor”, thotë Maniatis në intervistë me DW.

Irritime ka shkaktuar kohët e fundit lajmërimi i opozizës së majtë greke (Syriza) se në rast të një fitoreje në zgjedhje do të rinegociojë pjesë të marrëveshjes TAP. Në parlament Maniatis ka replikuar tashmë ashpër me deputetë të majtë që protestonin dhe edhe në bisedë me DW, politikani socialist tregon shumë pak mirëkuptim për kritikën e opozitës. As që mund të mendohet që të rinegociohet një projekt me rëndësi mbarëevropiane, paralajmëron Maniatis. Veç kësaj, të gjitha rregullat relevante për konkurrencën dhe transparencën janë respektuar dhe për këtë arsye nuk ka shkak për të ndërmarrë ndryshime të marrëveshjes.

Akses në rrjetet evropiane të energjisë

Gazsjellësi TAP nuk duket tërheqës vetëm sepse ofron një qasje eficiente sa i takon kostove në rezervat me gaz të Kaspikut. Për vendet pjesëmarrëse bëhet fjalë për jo më pak se një ripozicionim në tregun evropian të energjisë. Për shembull Shqipëria: deri tani vendi buzë Adriatikut nuk ka pasur thuajse asnjë mundësi të merrte pjesë në rrjetet evropiane të energjisë. Kjo tani do të ndryshojë thotë zëvendësministri shqiptar për Energjinë dhe Industrinë, Dorian Ducka në bisedë me DW: “Përmes projektit TAP Shqipëria do të bëhet pjesë e korridorit të gazit në jug të Evropës dhe kështu edhe e rrjeteve të energjisë të rajonit”, thotë ai. Edhe nga pikëpamja ekonomike TAP është kuptimplotë. Shqipëria pret prej tij investime të huaja direkte me një vëllim prej deri 1 miliardë euro si dhe vende të reja punë dhe të ardhura më të larta fiskale.

Edhe më e rëndësishme: planifikimi afatgjatë në Tiranë parashikon që gazsjellësi TAP në Shqipëri të lidhet me gazsjellësin e planifikuar IAP (Ionian-Adriatic-Pipeline), i cili duhet të sjellë gaz në rrjetet lokale të furnizimit të vendeve të Ballkanit Perëndimor. “Kështu Shqipëria do të bëhej një nyjë e rëndësishme për shpërndarjen e mëtejshme të gazit natyror në drejtim të Ballkanit Perëndimor, p.sh. në Mal të Zi, Bosnjë dhe Kroaci”, shprehet me gëzim zëvendësministri shqiptar Ducka. Ngjashëm arsyetohet edhe në veri të Greqisë: prej atje një gazsjellës greko-bullgar 180 kilometra i gjatë do të përçojë gazin natyror nga Azerbajxhani në drejtim të Bullgarisë, Rumanisë dhe Hungarisë.

putin pipeline gazsjellesKonkurrencë e padëshiruar për Rusinë?

Mbetet të sqarohet vetëm pyetja nëse Rusia e sheh projektin TAP si konkurrencë për gazsjellësin South-Stream, i cili sipas planit nga 2018 duhet të livrojë gazin rus përmes Detit të Zi në Bullgari dhe Evropën Perëndimore duke shmangur Ukrainën. Thuajse të gjithë pjesëmarrësit në “Balkans and the Adriatic Oil & Gas Summit” në Athinë e mohuan këtë. Për ministrin grek të Energjisë, Jannis Maniatis kjo pyetje as që shtrohet aspak. Vitet e ardhshme Evropa do të ketë nevojë për 100 miliardë metra kub gaz shtesë dhe çdo livrim gazi e çdo rrugë e re janë të mirëpritura, thotë politikani athinas.

Deutsche Welle, 05.10.2014