info@energjia.al

Këtë vit gara ndërmjet prodhimit vendas dhe mallrave të importit ka spikatur në disa sektorë. Rivënia në punë e rafinerisë së përpunimit të naftës ARMO, ka ulur në mënyrë drastike importin e karburanteve, teksa importet e birrës kanë fituar terren në tregun vendas.
Sipas të dhënave nga Ministria e Financave, importet e karburanteve pësuan rënie vjetore me 22 për qind gjatë tetë-mujorit. Nga 340 mijë tonë naftë të importuara në janar-gusht 2018, më 2017 janë importuar 264 mijë tonë ose 75 mijë tonë më pak. Ky hendek është mbuluar nga prodhimi i naftës në vend nga rafineria ARMO.

Sipas të dhënave që ka nxjerrë më herët Ministria e Energjetikës, nëse ARMO vendos në punë të gjithë kapacitetin përpunues, atëherë nafta e gatshme për konsumin do të jetë 375 mijë tonë në vit, duke përmbushur gati 60% të konsumit në vend, i cili vlerësohet rreth 550-600 mijë tonë në vit.

Në shtator të 2016, Jonian Refining dhe TradingCo. –IRTC SH.A ka marrë në shfrytëzim rafinerinë problematike të naftës, ARMO.

Revista Monitor,  02.10.2017

Investimet e huaja, sipas sektorëve, tregojnë për një ecuri të paqëndrueshme në vite. Teksa energjia po bie dhe telekomunikacionet janë në maturim, nuk ka sinjale për hyrje të reja. …

Energjia është sektori që ka pasur investimet më të larta të huaja në Shqipëri në gjysmën e parë të këtij viti, ndonëse me një rënie të ndjeshme në raport me tremujorët e mëparshëm.

Sipas Bankës së Shqipërisë, e cila ka publikuar të dhënat për investimet e huaja, sipas aktivitetit ekonomik, për periudhën janar-qershor investimet në “Energji elektrike, gazi, dhe furnizimi me ujë” arritën në 149 milionë euro, ose rreth 40% të totalit të IHD-ve për të njëjtën periudhë.

Në raport me dy tremujorët e fundit të 2016-s, investimet në sektorin e energjisë dhe gazit kanë rënë ndjeshëm, me gati 60%.

Ishte fillimi i ndërtimit të gazsjellësit TAP dhe punimet për ndërtimin e hidrocentraleve mbi lumin Devoll, që i dhanë një hov të ndjeshëm investimeve në gaz dhe energji. Por, shqetësimi lidhet me faktin, që këto dy projekte janë afatshkurtra në kohë dhe kërkohet diversifikimin në afatin e mesëm. Komisioni Europian ka tërhequr vëmendjen për nevojën e diversifikimit të investimeve të huaja dhe burimeve të rritjes së Shqipërisë në raportin e zgjeruar të programit të reformave për Shqipërinë, Maqedoninë, Malin e Zi, Serbinë, Turqinë, Bosnjë-Hercegovinën dhe Kosovën për periudhën 2017-2019.

Sipas raportit, përfundimi i projekteve të mëdha dhe një rënie e çmimeve të lëndëve të para mund të përbëjë rrezik për rritjen, nëse nuk tërhiqen investime të qëndrueshme në aktivitete me vlerë të shtuar më të lartë, që do ta integronte ekonominë më mirë në zinxhirët e furnizimit global, për të rritur produktivitetin dhe për të krijuar më shumë vende pune dhe më të mira në të gjithë ekonominë.

Në fakt, kjo që tani ka filluar të ndodhë. Në total, sipas të dhënave të mëparshme të institucionit monetar qendror, Investimet e Huaja Direkte në Shqipëri kanë shënuar rënie në gjysmën e parë të këtij viti, duke qenë larg niveleve të regjistruara në gjysmën e dytë të vitit të kaluar, kur ato u nxitën nga gazsjellësi TAP. Në total, për 6 muajt e parë të vitit, Investimet e Huaja Direkte arritën në 380 milionë euro, me një rënie prej 7% në krahasim me të njëjtën periudhë të një viti më parë. (180 milionë euro në të parin dhe 200 milionë euro në të dytin). Ndërsa në krahasim me gjashtëmujorin e dytë të vitit të kaluar, tkurrja është më e thellë, me gati 30%. Në periudhën korrik-dhjetor 2016, investimet e huaja “shpërthyen” në vlerë, për shkak se projekti i ndërtimit të gazsjellësit TAP ishte në kulmin e punimeve, duke arritur në 534 milionë euro.
Të dhënat e detajuara, tregojnë se tkurrja ka ardhur pikërisht nga reduktimi i investimeve në sektorin e gazit dhe energjisë.

Industria nxjerrëse është sektori i dytë që ka sjellë më shumë investime në gjashtëmujorin e parë të vitit, me 106 milionë euro, ose 28% të totalit. Investimet në sektorin e hidrokarbureve janë të varura nga bursat ndërkombëtare. Në vitin 2015, investimet në hidrokarbure (që janë kryesisht hapje pusesh) ranë ndjeshëm për shkak të çmimeve të ulëta të naftës. Ndërsa në 2016-n dhe pjesën e parë 2017 është vënë re një gjallërim i tyre për shkak të çmimeve më të favorshme në bursa. Në raport me gjashtëmujorin e dytë të vitit, ky zë u rrit me rreth 37%.

Sektori i tretë janë aktivitetet financiare dhe të sigurimit, që sollën 42 milionë euro investime, me rënie prej 13%. Këtu përfshihen kryesisht investimet e bankave për rritjen e kapitalit.

Në tremujorin e dytë 2017, ka një sektor surprizë, që ka sjellë 42 milionë euro investime, ose 21% të totalit për periudhën në fjalë, ai i “Aktivitete profesionale, shkencore dhe teknike”. Sipas Bankës së Shqipërisë, ky zë përfshin rritje të investimeve direkte në kapital. Rritja ka ardhur nga kompanitë që kryejnë aktivitete ekonomike përkatësisht si: Dizenjim, Inxhinieri, ndërtim, punime, asistence teknike për industri të rënde dhe mirëmbajtje të impianteve të përkohshëm përfshirë shërbime në terren, etj.

Një nga kompanitë franceze që ka hyrë së fundmi në Shqipëri është Spiecapag, e themeluar në shkurt 2016, një nga nënkontraktorët kryesorë të gazsjellësit TAP, që po ndërtohet në Shqipëri. Objektet kryesor të veprimtarisë së shoqërisë janë dizenjo, inxhinieri dhe ndërtim, asistencë teknike për impiante dhe makineri të rënda, ndërtimi dhe mirëmbajtja e impianteve përkohësisht, përfshirë shërbime në terren. Për vitin 2016 kompania deklaroi një qarkullim vjetor prej 15 miliardë lekësh (rreth 110 milionë euro), ndërsa fitimi para taksave ishte 1.8 miliardë lekë (rreth 13 milionë euro).
Investimet në sektorët e tjerë mbeten minimalë. Në industrinë përpunuese ka vite që nuk afrohet më asnjë, teksa fluksi i ri në këtë sektor prej vitesh është minimal.

Në total, nëse shohim se në cilët sektorë është investuar më shumë në Shqipëri në vite, nga të dhënat e stokut, të publikuara po nga Banka e Shqipërisë, në vend të parë në gjashtëmujorin e parë 2017 ka kaluar energjia. Në vite në këtë sektor janë investuar rreth 1.3 miliardë euro.
Deri në fund të vitit 2016, kryesonte informacioni dhe komunikacioni, por në 2017-n, ky sektor ka kaluar në vend të dytë, teksa ka 1.2 miliardë euro investime.
Më pas renditen sektorët e Aktivitete financiare dhe të sigurimit; Industria nxjerrëse; Industria përpunuese; Aktivitete profesionale, shkencore dhe teknike.

Revista monitor,  02.10.2017

Sergey Petrov, Drejtori i Përgjithshëm i Gazprom Neft, pjesë e gjigandit rus të Energjisë, Gazprom bëri të ditur se kanë hequr dorë nga projekti për hapjen e pusit të naftës në Halepce, Irak, Qeveria Rajonale e Kurdistanit (KRG).
Në një fjalim të mbajtur për mediat ruse, Petrov tha se kanë hequr dorë nga projekti për shkak të vështirësive të qasjes në pusin e naftës dhe mundësisë që në rajon mund të ketë zonë të minuar.
“Në rajon jo vetëm që nuk ka infrastrukturë për në zonën e menduar, por për shkak të përleshjeve të përjetuara kanë mbetur zona të minuara. Për të eliminuar paqartësitë politike nevojitet një investim serioz. Por kjo përmban një rrezik të lartë”- u shpreh drejtori i Gazprom Neft, Sergey Petrov.

Revista Monitor,  02.10.2017

ELEM, në periudhën prej vitit 2012 deri në vitin 2017, ka shpenzuar 212 milionë euro për gërmimin e qymyrit për nevojat e Kombinatit të Manastirit dhe Osllomejit, njoftoi drejtori i ri i kompanisë shtetërore, Dragi Minovski. Për këtë qëllim janë angazhuar firmat e huaja, nga të cilat është huazuar pajisje, duke pasur parasysh se ELEM nuk posedon pajisje adekuate.

Për gërmimet në kombinatin e Manastirit janë angazhuar vetëm pesë kompani: TRANSMET, Sileks Nemetali, Pelister, Granit dhe Markovski Kompani. Dy kompanitë e para TRANSMET dhe SILEKS Nemetali janë pjesë e rastit “Trust” të Speciales, ku dyshohen se me dokumente të falsifikuara kanë marrë tender në ELEM, pikërisht për gërmimin e zgjyrës.

“Këtu mund të bëjmë krahasimin edhe për një periudhë gjashtëvjeçare, nga viti 2000 deri në vitin 2005. Atëherë për gërryerje të qymyrit dhe përdorimin e makinerive të huaja janë paguar 38 milionë euro. Pra, dallimi është i qartë prej 38 milionë euro në periudhën e kaluar dhe 212 milionë euro. Pesë herë më shumë se në periudhën 2000 – 2005 vjeçare”, tha Dragi Minovski, drejtor i përgjithshëm i SHA “ELEM“.

Alsat M,  02.10.2017

Flet Agron Hetoja, Administrator i Korporatës Elektroenergjetike Shqiptare (KESH)

Viti 2016 ka qenë pozitiv për Korporatën Elektroenegjetike Shqiptare, sipas administratorit të saj, Agron Hetoja, si rrjedhojë e mirëmenaxhimit dhe kushteve të mira hidrike.
Por, Z.Hetoja thotë se se viti 2017 të ketë një rezultat krejtësisht të ndryshëm nga ai i një viti më parë për shkak të thatësirës dhe “rregullimit” që i është bërë veprimtarisë së shoqërisë KESH sh.a. duke e projektuar të gjithë veprimtarinë e saj si një detyrim për shërbim publik në funksion të OSHEE.

Si e vlerësoni ecurinë e treguesve financiarë të kompanisë KESH për vitin 2016 dhe periudhën e deritanishme e 2017-s?

Mirëmenaxhimi, por edhe kushtet e mira hidrike, bënë që viti 2016 të mbyllej me një fitim prej 1.6 miliardë lekësh. Gjithsesi, në këtë vit u morën disa vendime, të cilat çojnë në ndryshime thelbësore në veprimtarinë e Korporatës Elektroenergjetike Shqiptare e që kanë të bëjnë me aktet nënligjore të miratuar në zbatim të ligjit të ri Për Sektorin e Energjisë Elektrike. Funksioni i Furnizuesit Publik me Shumicë u transferua nga KESH sh.a. tek operatori që ka përgjegjësinë direkte të furnizimit të klientëve fundorë (furnizuesi i shërbimit universal/OSHEE), gjë që i jep mundësinë KESH sh.a. të përqendrohet në kryerjen me eficiencë të veprimtarive primare të saj, prodhimin dhe shitjen/tregtimin e energjisë elektrike.

Ndaj shoqërisë KESH sh.a. u vendosën detyrimet e shërbimit publik për: (i) dhënien tek OST sh.a. të shërbimeve ndihmëse, shërbimin e balancimit dhe sasisë së energjisë të nevojshme për mbulimin e humbjeve në rrjetin e transmetimit, (ii) sigurimin e volumeve të energjisë elektrike për OSHEE në cilësinë e Furnizuesit të Shërbimit Universal (OSHEE/FSHU), volume të cilat duhet të zvogëloheshin sipas grafikut të liberalizimit të veprimtarisë së Furnizimit me Pakicë (sipas përcaktimeve në Modelin e Synuar të Tregut të Energjisë Elektrike).

Si rrjedhojë e thatësirës dhe “rregullimit” që i është bërë veprimtarisë së shoqërisë KESH sh.a. duke e projektuar të gjithë veprimtarinë e saj si një detyrim për shërbim publik në funksion të OSHEE/(FSHU), KESH sh.a. vlerëson se viti 2017 të ketë një rezultat krejtësisht të ndryshëm nga ai i një viti më parë. Përvoja e deritanishme tregoi se masa e Detyrimit të Shërbimit Publik të vendosur ndaj KESH sh.a. për të furnizuar OSHEE/FSHU, jo vetëm që nuk përbën kufizimin më të vogël dhe proporcional (neni 47) por është përtej kapaciteteve teknike dhe financiare të KESH, nuk i lejon KESH-it fleksibilitetin e duhur për të optimizuar burimet dhe portofolin e vet dhe shkakton kosto shtesë, të cilat nuk gjejnë pasqyrim në çmimin e lënë në fuqi nga ERE për KESH për detyrimin e shërbimit publik, çmim ky që në pikënisje nuk mbulonte kosto qartësisht të evidentuara dhe të nevojshme për përmbushjen e këtij detyrimi në masën e caktuar.

Thatësira që përshkoi vendin e përkeqësoi situatën financiare të KESH sh.a., por gjithsesi me një efekt jo më shumë se 2.4 miliardë lekë në uljen e të ardhurave të parashikuara për këtë vit. Si rezultat i projektimit të të gjithë veprimtarisë së KESH si një Detyrim për Shërbimin publik dhe lënies në fuqi të regjimit plotësisht të rregulluar të veprimtarisë së prodhimit, të ardhurat e KESH ulen në masën 3.9 miliardë lekë krahasuar me të ardhurat e planifikuara. Njëkohësisht, përmbushja e detyrimeve të shërbimit publik i dikton shoqërisë KESH sh.a. rritje shpenzimesh me 5.1 miliardë lekë si rrjedhojë e detyrimit për të kompensuar financiarisht OSHEE/FSHU për shkak të thatësirës dhe pamundësisë së prodhimit të sasisë kontraktuale të energjisë elektrike të përcaktuar nga ERE, si detyrim për lëvrim për OSHEE/FSHU, ndërkohë që shpenzimet (e paparashikuara) për importin e energjisë me financimin e Bankës Botërore në kuadrin e Rimëkëmbjes së Sektorit arrijnë në 2.9 miliardë lekë.

Nëse detyrimi për kompensimin e OSHEE/FSHU në rast mosfurnizimi nga ana e KESH synon të garantojë përmbushjen e detyrimit për shërbimin publik të KESH, mënyra se si është rregulluar zbatimi i këtij parashikimi ligjor, sidomos në rastin me kushte të pafavorshme hidrologjike, e kthen KESH-in në subvencionues të veprimtarisë së Furnizuesit të Shërbimit Universal/OSHEE.
Ka pasur edhe të tjera ngjarje të paparashikuara që ndikuan në rritjen e shpenzimeve të shoqërisë për vitin 2017. Vendimi i Gjykatës së Lartë deklaroi pavlefshmërinë e vendimit Nr. 143 dhe 144, datë 26/12/2014 të Entit Rregullator të Energjisë, për rishikimin e çmimit unik të shitjes së energjisë elektrike për të licencuarit për prodhimin e energjisë elektrike nga hidrocentralet ekzistuese dhe të rinj me fuqi të instaluar deri në 15 MW, për vitet 2013 dhe 2014.

Përcaktimi i çmimeve nga ana e ERE-s me efekte prapavepruese, shkaktoi problematikë me efekt zinxhir, e cila e ekspozoi shoqërinë përkundrejt shpenzimeve jo vetëm të paparashikuara në Programin fillestar Ekonomiko-Financiar të KESH sh.a., por të papasqyruara edhe në çmimin prej 1.45 lekë/kWh, të lënë në fuqi nga ERE. Efekti në rritjen e shpenzimeve për këtë arsye ishte në masën 860 milionë lekë.

Miratimi i tarifave të reja të përdorimit të ujit, tashmë të aplikueshme edhe për KESH sh.a., e ekspozojnë shoqërinë përkundrejt shpenzimeve të tjera të paparashikuara në Programin fillestar Ekonomiko-Financiar të KESH sh.a., por edhe të papasqyruara në çmimin prej 1.45 lekë/kWh të lënë në fuqi nga ERE. Efekti i llogaritur për prodhimin e parashikuar për vitin 2017 rrit shpenzimet me 39,2 milionë lekë.
Efekti i përgjithshëm i këtyre zhvillimeve në pasqyrën e të ardhurave dhe shpenzimeve parashikohet të gjenerojë një rezultat neto negativ prej afro 10.5 miliardë lekë.

2017

Efekti i përgjithshëm i këtyre zhvillimeve në pasqyrën e të ardhurave dhe shpenzimeve parashikohet të gjenerojë një rezultat neto negativ prej afro 10.5 miliardë lekë

Si ka qenë ecuria e realizimit të planit të investimeve dhe si është ndikuar ai nga thatësira?

Gjendja e përkeqësuar financiare e shoqërisë për arsyet e shpjeguara më sipër dhe totalisht jashtë kontrollit të drejtimit të shoqërisë KESH sh.a., natyrisht ka ndikuar edhe në realizimin e planit fillestar të investimeve të miratuar nga Këshilli Mbikëqyrës dhe përfaqësuesi i pronarit shtet (MEI). Këshilli Mbikëqyrës i KESH ka miratuar së fundmi planin e rishikuar të investimeve, i cili ulet me rreth 30%.

Investimet

Këshilli Mbikëqyrës i KESH ka miratuar së fundmi planin e rishikuar të investimeve, i cili ulet me rreth 30%.

Çfarë po ndodh me zinxhirin e borxheve që OST dhe OSHEE i kanë KESH?

Siç ju e dini, çështja e zinxhirit të borxheve mes kompanive të sektorit energjetik është e trashëguar ndër vite. Në kuadër të reformës në sektorin energjetik u ndërmorën edhe nismat për rakordimin e detyrimeve të ndërsjella dhe gjetjen e mundësisë për shuarjen me kompensim të detyrimeve të ndërsjella të KESH/OSHEE/OST në raport me detyrimet e prapambetura që këto shoqëri kanë krijuar ndaj Buxhetit të Shtetit. Pavarësisht ritmit pozitiv të përmirësimit të treguesve krahasuar me gjendjen ku u nis reforma, ende gjendja e detyrimeve ndaj KESH mbetet problematike. Falë rritjes së nivelit të arkëtimeve dhe reduktimit të humbjeve, OSHEE ka garantuar pagesën e faturave korente për KESH, duke mos krijuar borxh të ri për faturat korrente.

Gjithsesi mbetet ende jo në nivelin e dëshiruar pagesa e detyrimeve të prapambetura, që do të çonte në reduktim të stokut të borxhit, i cili aktualisht është në nivelin prej rreth 50 miliardë lekë. Gjendja e detyrimeve të prapambetura të OST përkundrejt KESH deri më 31 gusht 2017 është rreth 1 miliard lekë.

Duhet kuptuar se çdo mungesë likuiditeti e vë shoqërinë KESH në një pozicion të vështirë në raport me pagesën e shpenzimeve të interesave të overdrafteve (të papasqyruara në çmimin prej 1.45 lekë/kWh të lënë në fuqi nga ERE), të cilat janë marrë dhe me garanci qeveritare pikërisht për faturat e papaguara të energjisë ndër vite të shoqërisë së shpërndarjes.

Adresimi i mëtejshëm i problematikës së borxheve të ndërsjella e bën edhe më të detyrueshme thellimin e reformës në sektorin energjetik për të kaluar tashmë drejt hapave konkretë me synim eliminimin e ndërsubvencionimit ndërmjet veprimtarive të operatorëve, rritjen e vetë eficensës së tyre dhe konsolidimin e qëndrueshmërisë financiare të sektorit.

A do të kërkoni rishikim të çmimit në fund të vitit dhe me çfarë tendence?

KESH ka dokumentuar të gjitha kostot që lidhen me përmbushjen e Detyrimit të Shërbimit Publik, ato të parashikuara dhe të paparashikuara, të cilat do të analizohen me kujdesin e duhur. Në përfundim të këtij procesi dhe në koordinim dhe me Qeverinë do të merren masat përkatëse me synim garantimin e funksionimit normal të korporatës në frymën e përcaktimeve të ligjit të ri nr. 43/2015 për sektorin e energjisë elektrike që parashikon liberalizimin e tregut dhe derregullimin e segmentit të prodhimit të energjisë elektrike. Është ende herët për të folur konkretisht në lidhje me përmbajtjen e kërkesës që KESH do t’i bëjë Entit Rregullator të Energjisë.

Në çfarë faze është ristrukturimi i kredisë nga BERZH?

Marrëveshja e kredisë u nënshkrua me BERZH në qershor 2016, por fillimi i disbursimit të saj, pra dhe procesi i rifinancimit të borxhit afatshkurtër të KESH me një borxh me terma të buta dhe me afat maturimi prej 15 vitesh, është i lidhur me plotësimin e disa kushteve për bërjen efektive të kredisë. Ndërsa një pjesë e kushteve është plotësuar, ato kushte që lidhen me planin e reformave të sektorit të energjisë – aneks i marrëveshjes së kredisë, mbeten ende për t’u adresuar në nivelin e kërkuar. Plotësimi i këtyre kushteve ka të bëjë me projektimin e veprimtarisë së KESH, jo bazuar në parimet e rregullimit të së gjithë veprimtarisë së prodhimit të energjisë elektrike nga ERE, por bazuar në parimet e rritjes së eficensës menaxheriale, operacionale, si dhe në të drejtën për të operuar në tregun e energjisë elektrike.

Cili është rekomandimi juaj për të investuar në burimet e prodhimit të energjisë, në mënyrë që Shqipëria të mos përballet me situata si kjo e kësaj vere?

Për sa kohë që vendi është importues neto, është e qartë se nevojitet të instalohen kapacitete të reja, pse jo të mos shfrytëzohen potencialet ujore në vend, për ato projekte që rezultojnë me leverdishmëri tekniko – ekonomike. Shqipëria ka potenciale të energjive të rinovueshme dhe mund të konsiderohen potencialisht si kapacitete të reja, dhe në tërësi përbëjnë atë që quhet “flota e kapaciteteve gjeneruese” e vendit, e cila duhet të mbështetet nga një infrastrukturë dhe treg i mirëfilltë i energjisë elektrike.

Prandaj, në çdo rast, vetëm nëpërmjet zbatimit të reformave të sektorit që synojnë rritjen e konkurrencës, rritjen e transparencës, si dhe përdorimin më me efektivitet të kapitalit në segmentet problematikë të zinxhirit të shërbimeve energjetike, do të mund të arrihet liberalizimi i tregut të energjisë elektrike duke dhënë sinjalet e duhura se në cilat burime duhet investuar, e rrjedhimisht duke sjellë përfitime për ekonominë në tërësi dhe duke rritur mirëqenien sociale të qytetarëve shqiptarë.

Revista Monitor,  02.10.2017

Çmimet e naftës së papërpunuar shënuan rënie mëngjesin e ditës së sotme.

Treguesit referencë për naftën e papërpunuar amerikane, WTI, ranë me 15 cent dhe u tregtuan me 51.52 dollarë për fuçi.

Treguesit referencë për naftën e papërpunuar europiane, Brent, humbën 23 cent dhe u tregtuan me 56.56 dollarë për fuçi.

Revista Monitor,  10.02.2017

Flet z. Adrian Çela, administrator i Operatorit të Shpërndarjes së Energjisë Elektrike (OSHEE)

OSHEE me strategjinë dhe hapat që po ndërmerr prej më shumë se 2 vitesh, është drejt një konsolidimi të plotë, si shoqëri publike për të arritur qëllimin e saj final, sigurimin në mënyrë të plot dhe të sigurt të misionit të saj të furnizimit të të gjithë klientëve të OSHEE me energji elektrike në mënyrë cilësore dhe me çmime konkurruese në vend dhe rajon….

Në vitin 2016, Operatori i Shpërndarjes së Energjisë Elektrike (OSHEE)ka forcuar pozitat drejt rimëkëmbjes totale. Administratori i saj, z.Adrian Çela pohon se përmirësimi i situatës financiare i ka mundësuar kompanisë që të jetë agresive në kryerjen e investimeve, të cilat do të vazhdojnë, pavarësisht situatës së pafavorshme hidrike.

Çela shton se për projektet e reja, OSHEE ka rishikuar planin, duke kryer kryesisht rialokime, dhe duke përzgjedhur objektet strategjike, si ndërtim nënstacionesh apo rrjete të reja elektrike 20 kV, në varësi të eficiencës, popullatës, kërkesës në rritje të konsumit, apo vjetërsisë së rrjetit.

Si e vlerësoni ecurinë e OSHEE-së në vitin 2016 dhe pjesën e deritanishme të 2017-s. Si kanë qenë treguesit financiarë, në lidhje me parashikimin?

Viti 2016, për OSHEE mund të themi që është viti i konsolidimit të shoqërisë në rrugën e saj drejt rimëkëmbjes totale, pas një periudhe disavjeçare mjaft të vështirë që OSHEE kaloi gjatë viteve të mëparshme.

Për të dytin vit radhazi, si dhe të dytin në historinë e shoqërisë, OSHEE regjistroi një rezultat financiar mjaft pozitiv, i cili u bë i mundur si rrjedhojë e arritjes, madje tejkalimit, të të gjithë objektivave që OSHEE kishte për vitin 2016, ku më kryesorët janë reduktimi i Nivelit të humbjeve në nivelin e 28.04% apo realizimi i Arkëtimeve në mbi 60 miliardë lekë.

Ky rezultat i vitit 2016 ka bërë të mundur që OSHEE të planifikojë një plan investimesh edhe më agresiv se ai i vitit 2015, me qëllim kapjen e kohës së humbur të viteve të mëparshme për sa i përket gjendjes së rrjetit të shpërndarjes. Rrjeti i shpërndarjes së OSHEE, si pasojë e një mungese investimesh për shumë vite me radhë, u përball me një degradim të tejskajshëm të gjendjes së tij teknike, duke krijuar një situatë mjaft të renduar për sa i përket:
-furnizimit me energji elektrike, në mënyrë të pandërprerë dhe cilësore të klientëve në të gjithë Shqipërinë
-krijimin e mundësive për abuzime të konsiderueshme nga klientët, me qëllime dashakeqe ndaj shoqërisë OSHEE SH.A.

Nëse do të përmendim disa prej treguesve financiarë të regjistruar gjatë vitit 2016, mund t’ju themi që:
-Niveli i Humbjeve, edhe për vitin 2016, u arrit të reduktohet më tej me 3.3%, duke zbritur në nivelin e 28.04%, ulje e ardhur si rezultat i: a) vazhdimit të masave organizative dhe menaxheriale për identifikimin e klientëve abuzivë; b) reduktimit të humbjeve teknike, si efekt i investimeve të reja që OSHEE ka realizuar në rrjet.

-Niveli i Arkëtimeve vazhdon në ecurinë pozitive edhe për vitin 2016, duke shkuar në nivelin e 93.8% të faturës korente. Kuptohet që në vlera absolute, viti 2015 ka qenë më lart si rezultat i reformës së ristrukturimit të borxhit, por viti 2016 ka regjistruar rritje të mëtejshme në % të arkëtimit të faturës korente, e cila është tregues thelbësor për stabilitetin financiar të shoqërisë.

Gjatë 2016-s, OSHEE regjistroi vitin e dytë radhazi në historinë e shoqërisë, me një rezultat financiar pozitiv, i cili u arrit si rrjedhojë e rritjes së mëtejshme të të “Ardhura nga Energjia”, si dhe reduktimit të shpenzimeve të Energjisë, që erdhi nga ulja e nivelit të humbjeve, si dhe çmimit mesatar të blerjes së saj.

Konkretisht për vitin 2016, Rezultati Financiar nga aktiviteti i saj ishte të nivelin e 6.5 miliardë lekë nga 6 miliardë në vitin 2015 (ky rezultat është i zhveshur nga efektet e të Ardhurave të Tjera të Jashtëzakonshme).
Gjatë 2016-s, OSHEE ka paguar 100% detyrimet ndaj furnitorëve të saj, përfshi këtu dy kryesoret si KESH dhe OST, duke mos krijuar borxhe të reja, si dhe ka paguar këstin e radhës ndaj CEZ prej 21.1 milionë eurosh.
Niveli i investimeve të realizuara gjatë 2016-s ka shënuar shifrën rekord prej 9.6 miliardë lekësh, duke bërë të mundur që më në fund, OSHEE të frenojë amortizimin e mëtejshëm të rrjetit elektrik, si dhe duke përmirësuar në zona të caktuara cilësinë e shërbimit ndaj klientit.

Në përmbledhje sa më sipër, treguesit financiarë të vitit 2016 vazhduan të jenë në trendin pozitiv të vitit 2015, duke forcuar stabilitetin financiar të shoqërisë.

Edhe gjatë 8-mujorit të parë të vitit 2017, OSHEE arrin të regjistrojë tregues të tjerë pozitivë, duke shënuar më tej reduktim humbjesh të energjisë në nivelin e 0.7% krahasuar me të njëjtën periudhë të vitit 2016, si dhe duke arritur një nivel arkëtimi të faturës korrente (0-90 ditë) në masën e 96.2%.

Rezultatet e sipërpërmendura janë një tregues i qartë që OSHEE me strategjinë dhe hapat që po ndërmerr prej më shumë se 2 vitesh, është drejt një konsolidimi të plotë, si shoqëri publike për të arritur qëllimin e saj final, sigurimin në mënyrë të plotë dhe të sigurt të misionit të saj të furnizimit të të gjithë klientëve të OSHEE me energji elektrike në mënyrë cilësore dhe me çmime konkurruese në vend dhe rajon.

Këtë vit, OSHEE po përballet me një situatë të vështirë për shkak të thatësirës, duke e detyruar të shpenzojë një pjesë të të ardhurave për blerjen e energjisë për importe. Si ka ndikuar kjo në planet për investime?

Viti 2017, krahasuar me vitet e mëparshme, ka një veçanti, sepse prodhimet e energjisë hidrike në vend janë në nivele mjaft të ulëta historike, pas dy vitesh të njëpasnjëshme mjaft të mira, dhe kjo situatë ka krijuar që OSHEE t’i drejtohet tregut të lirë dhe kryesisht importit për sigurimin e plotë të sasisë së energjisë së nevojshme për furnizimin e klientëve të saj.
Kuptohet që çmimet e energjisë në treg të lirë në sasi kaq të mëdha, sa kanë qenë të nevojshme gjatë muajve të verës, kanë shkaktuar që dhe kosto e blerjes së energjisë së OSHEE të rritet ndjeshëm krahasuar me vitet e mëparshme.

Pavarësisht këtij fakti, OSHEE si rezultat i një konsolidimi të situatës së saj financiare gjatë 2015-2016, në asnjë moment nuk ka qenë e rrezikuar për të mos siguruar furnizimin e klientëve të saj 24 orë pa asnjë ndërprerje, për shkak mungese energjie, ashtu siç ka ndodhur në vitet e mëparshme me situata të ngjashme hidrike.

Pavarësisht kostove për blerjen e energjisë, OSHEE nuk ka ndalur ritmin e investimeve, të paktën për kontratat e lidhura më herët. Punimet vijojnë normalisht në pjesë të ndryshme të vendit dhe këtu mund t’ju përmend një listë të gjatë projektesh, të cilat shumë shpejt do të promovohen.

Për projektet e reja, OSHEE ka rishikuar planin, duke kryer kryesisht rialokime, dhe duke përzgjedhur objektet strategjike, si ndërtim nënstacionesh apo rrjete të reja elektrike 20 kV, në varësi të eficiencës, popullatës, kërkesës në rritje të konsumit, apo vjetërsisë së rrjetit.
OSHEE do të vazhdojë në mënyrë të vazhdueshme planin e saj të investimeve për të bërë të mundur rritjen sa më të shpejtë të cilësisë së furnizimit të klientëve të saj në të gjithë vendin me energji elektrike, si dhe reduktimin e mëtejshëm të humbjeve të energjisë, dy tregues që kanë ndikim të drejtpërdrejtë nga niveli i investimeve që realizohen në rrjet.

Cilat janë planet për investime për periudhën në vijim (2017 dhe 2018)?

Me kapacitetet investuese që OSHEE ka arritur të sigurojë nëpërmjet rezultateve mjaft të mira financiare si dhe mirëmenaxhimit të fondeve të veta, OSHEE gjatë 2015 dhe 2016, duke vijuar edhe më 2017-n, siç tregojnë të dhënat e nivelit të Arkëtimeve dhe uljes së Humbjeve, ka regjistruar investime në nivele rekord për historinë e OSHEE. Por pavarësisht këtij fakti, gjendja e rrjetit të shpërndarjes së energjisë së OSHEE ngelet një prej rrjeteve më të vjetra dhe më të amortizuara në rajon. Nevojiten të paktën 350 milionë euro në vit investime, për të arritur shërbimin e standardit bashkëkohor.

Pra, ngritja e këtij rrjeti në standardet normale të vendeve të rajonit apo atyre europiane, kërkon investime të konsiderueshme, të cilat OSHEE i ka të pamundura t’i përballojë me fondet e veta në një periudhë mjaft të shkurtër. Bazuar në këtë fakt, OSHEE ka përgatitur një Plan Investimesh prioritare, të cilat bëjnë të mundur përmirësime të dukshme në cilësinë e furnizimit, të cilat konsistojnë në:

Shndërrimin e rrjetit aktual mjaft të vjetër dhe problematik 6 kV dhe 10 kV në nivelin e tensionit 20 kV me kabllo ABC
Investime të vazhdueshme në Kabina të reja si dhe përmirësimin e atyre ekzistuese, për një shpërndarje më të mirë të ngarkesave në rrjet.

Përmirësimin gradual të gjendjes së Nënstacioneve në vend, të cilët kanë moshë të pajisjeve të tyre në shifra historike, duke i shndërruar ata në nënstacione bashkëkohore, për të siguruar një nivel tensioni më të qëndrueshëm dhe shmangien e defekteve të rënda në to.

Hedhjen e hapave të para në ndërtimin e sistemeve bashkëkohore të administrimit dhe komandimit të rrjetit (si SCADA) që do të bëjnë të mundur rritjen e eficencës së menaxhimit të rrjetit dhe reduktimin e amortizimit të shpejtë të tij si pasojë e sistemit të komandimit manual të tij.
Konkretisht për vitin 2017, OSHEE planifikon të realizojë investime në nivelin e 10 miliardë lekëve, dhe është duke vlerësuar me kujdes në bashkëpunim dhe me Qeverinë, nivelin e investimeve për vitin 2018, duke pasur parasysh situatën hidrike të vitit 2017, e cila në mënyrë të pashmangshme ka afektuar financat e OSHEE-së.

ERE ka vendosur të aplikoni në fund të këtij muaji tregtimin e energjisë online? Si do të funksionojë, çfarë synon dhe a jeni gati të aplikoni këtë sistem?

Jemi përgatitur, së bashku me operatorët e tregut, për realizimin e këtij objektivi, dhe presim që procedura e blerjes së energjisë për muajin tetor të realizohet krejtësisht online. Lidhur me procedurat e funksionit të kësaj platforme, të gjithë subjektet do të dërgojnë ofertat e tyre pas njoftimit nga OSHEE të publikuar në kalendarin mujor e vjetor që do të jetë në website www.oshee.al.
Duke e realizuar me procedurë online, presim që ofertat të jenë më efikase dhe më të shpejta, madje me çmim më të mirë se procedurat që ne realizojmë sot.

Si po shkon liberalizimi i tregut të energjisë për klientët 35 dhe 20 kilovolt. A e keni bërë gati infrastrukturën teknike dhe sa klientë pritet të dalin në tregun e lirë të energjisë këtë vit?

Procesi i liberalizimit të tregut të energjisë elektrike është një proces i gjatë i sanksionuar, edhe në ligjin për sektorin e energjisë. Shkëputja nga furnizimi me energji i klientëve të lidhur në rrjetin 35 kV është drejt përfundimit.
Është instaluar sistemi i leximit të konsumit me bazë orare online, si dhe janë specifikuar klientët, të cilët në fund të këtij viti do të furnizohen në tregun e parregulluar të energjisë.

Revista Monitor,  02.10.2017