info@energjia.al

Zyra e Rregullatorit të Energjisë në Kosovë (ZRRE) ka pranuar parimin e njohjes reciproke të licencave duke i siguruar futjen në treg pa vështirësi kompanisë Statkraft e cila po ndërton hidrocentralet mbi lumin Devoll.

Sipas Sekretariatit të Komunitetit të Energjisë bazuar në mirëkuptimin e arritur me ZRRE-në, pjesëmarrësi i tregut me bazë në Gjermani, Statkraft, mund të bëhet pjesëmarrës i tregut të energjisë elektrike me shumicë në Kosovë pa kërkuar licencë.

Zëvendës Drejtori, Sekretariatit të Komunitetit të Energjisë, Dirk Buschle tha: “ZRRE mori një vendim të drejtë dhe të përgjegjshëm në bazë të legjislacionit të Kosovës dhe të Komunitetit të Energjisë. Ky precedent duhet të hapë derën e pjesëmarrësve të tjerë të tregut nga Shtetet Anëtare të BE dhe Palët Kontraktuese të Komunitetit të Energjisë për t’u regjistruar në tregun e energjisë elektrike në Kosovë. Sekretariati po punon aktualisht në mënyrë që parimet e reciprocitetit të aplikohen në të gjitha vendet e tjera Rajonit.

Pas përfundimit me sukses dhe vënien në punë të HEC-it të Banjës nga kompania Statkraft në lumin Devoll, hidrocentrali tjetër që është në proces të punimeve, Moglica do të ketë kapacitet më shumë se sa dyfishi i hidrocentralit të Banjës.

Hidrocentrali i Moglicës është hidrocentrali i dytë që po ndërtohet nga Devoll Hydropower Sh.A. dhe ndodhet në Komunën e Moglicës në Qarkun e Korçës. HEC-i do të ketë një kapacitet të instaluar prej 172 MË dhe një prodhim mesatar vjetor prej 475 GËh. Teksa HEC i Banjës ka një kapacitet vetëm 70 MË, sipas burimeve zyrtare të kompanisë.

Në përputhje me Marrëveshjen e Koncesionit, e nënshkruar dhe miratuar nga Kuvendi i Shqipërisë në vitin 2009, Devoll Hydropower do të zhvillojë, ndërtojë dhe operojë edhe 3 hidrocentrale në kaskadën përgjatë lumit Devoll, në juglindje të Shqipërisë. Kompania nuk ka kontratë me OSHEE për shitjen e energjisë, ajo ka zgjedhur të shesë energjinë që do të prodhohet nga kaskada e Devollit në tregun e lirë.

Kapaciteti i përgjithshëm i instaluar i këtij projekti do të jetë përafërsisht 280 MW, kur të gjitha HEC-et të përfundojnë më 2019.

Devoll Hydropower, pasi të përfundojë tërësisht investimin, do të rrisë prodhimin e energjisë elektrike në Shqipëri me 17% . Investimet  e Statkraft në HEC-et e lumit Devoll i kalojnë të 500 milionë eurot.

Revista Monitor,  26.05.2017

Bullgaria ka nënshkruar një dokument ku bëhet pjesë e memorandumit të mirëkuptimit të nënshkruar nga 6 Ministrat e Financave të Ballkanit Perëndimor sa i përket tregut energjetik rajonal.

Nëpërmjet këtij dokumenti, Bullgaria kërkon t`i bashkohet iniciativës së Shqipërisë, Kosovës, Serbisë, Maqedonisë, Malit të zi, dhe Bosnje Hercegovinës, të nënshkruar në Prill të vitit të kaluar. Lajmi është bërë i ditur nga vetë komuniteti energjetik.

Marrëveshja mes palëve përfshin një treg të integruar energjetik mes vendeve pjesëmarrëse, bashkëpunim ndërkufitar dhe zhvillimin e një tregu rajonal.

“Vetëm një qasje e bashkërenduar për bashkimin e tregut në Evropën Juglindore do të sjellë likuiditetin e nevojshëm për të mbështetur konkurrencën dhe efikasitetin në treg, duke maksimizuar përfitimet për konsumatorët e energjisë”, deklaroi Drejtori i Sekretariatit të Komunitetit të Energjisë, Janez Kopac.

Ky institucion u themelua me traktat ndërkombëtar në vitin 2005 dhe që prej vitit 2013, pjesëmarrëse veç vendeve të Ballkanit Perëndimor janë edhe Kroacia, Moldavia, Ukraina dhe Bashkimi Europian.

Revista Monitor,  22.05.2017

Qeveria shqiptare nuk ka prenotuar ende sasinë e gazit që do të përfitojë nga gazsjellësi TAP, duke e argumentuar këtë me mungesën aktuale të infrastrukturës në të cilën do të kalojnë tubacionet. Por po krijon të gjitha kushtet për funksionimin e tregut të gazit, duke i paraprirë deri edhe administrimit të infrastrukturës në raste krizash.

“Janë situatat ekstreme të motit, si ky dimër me temperatura ekstreme të ftohta, situatat politike dhe ekonomike, por mund të jenë edhe fatkeqësi natyrore, siç mund të jetë për shembull një tërmet, u shpreh Stavri Dhima, ministria e Energjisë.

Plani përcakton se cilët janë konsumatorët që kanë prioritet furnizimi në këto kushte.

“I garantojmë furnizim familjarëve, sektorit rezidencial kopshteve spitaleve shkollave çerdheve dhe konsumatorëve të tjerë të rëndësishëm, siç mund të jetë prodhimi i energjisë elektrike, sipas mundësive edhe konsumatorëve të tjerë”, thotë Dhima.

Por mbi të gjitha duket se i jep zgjidhje problemit që i druhet Ministria e Energjisë, humbjeve kur sasia e gazit të prenotuar do të jetë më e lartë se ajo që do të përdoret në realitet.

“Kur në verë, për shembull, mund të konsumojnë më pak dhe kur vjen një sasi e caktuar e gazit nga tubacioni, kjo sasi depozitohet në këtë vend dhe në një periudhë të veçantë, sidomos në temperatura ekstreme këto vihen në përdorim këto depozita. Ose mund të vëmë në funksionim depozitat e vendeve të tjera”, shprehet Stavri Dhima.

Në masterplanin e gazit parashikohet ndërtimi i dy depozitave nëntokësore të gazit, një në Dumre dhe një tjetër në Divjakë. Gazi i parë do të transportohet përmes tubacionit të TAP nga Azerbaxhani drejt Europës në 2020-n.

Top Channel, 14.05.2017

Kuvendi tashmë i shpërndarë duket se la në fund të tij një seri detyrash për Enti Rregullator të Energjisë që nis nga tarifat tek tregu apo investimet e operatorëve.

Kështu lidhur me çmimin e energjisë projektrezoluta parashikon vendosjen e një raporti sa më të drejtë në kushtet kur kemi ndryshime rrënjësore në model.

“Në miratimin e tarifave të reja t’i kushtojë një vëmendje të veçantë, nga njëra anë mbrojtjes së konsumatorëve për tarifa dhe çmime sa me të drejta e të përballueshme dhe nga ana tjetër rritjes së cilësisë së shërbimit dhe performancës së kompanisë” thuhet në pikën e parë të projektrezolutës.

Po kështu i njëjti dokument vë theksin tek nxitja e krijimit të ë një tregu të brendshëm dhe hapjen efektive të tregut për të gjithë klientët dhe furnizuesit, në veçanti në dritën e liberalizimit të tregut të energjisë elektrike, duke siguruar shërbime të drejta, të sigurta dhe të argumentuara për klientët dhe përdoruesit e sistemit energjetik në vend si dhe të mbështesë investime strategjike dhe teknologjike të cilat rrisin konkurrencën, përmirësojnë nivelin e shërbimeve në tregun e energjisë elektrike.

Mes të tjerash theksi vihet tek risku hidrologjik i Shqipërisë duke bërë thirrje për nxitje të investimeve për burime të reja energjie. Në fund kërkohet me ngulm plotësimi i legjislacionit sekondar që përvijon modelin e ri të tregut sipas ligjit për sektorin e energjisë elektrike.

Scna Tv,  09.05.2017

Çmimet e naftë u regjistruan në një rritje mjaft të lehtë orët e para të sesionit të së hënës, duke marrë shtysë nga deklaratat e Arabisë Saudite, se marrëveshja e shkurtimit të prodhimit mund të shtyhet përtej vitit aktual, madje edhe përtej vitit të ardhshëm.

Pavarësisht kësaj, rritja e prodhimit dhe aktivitetit të shpim-kërkimit në Shtetet e Bashkuara të Amerikës, ka frenuar fitimet.

Në çelje të sesionit të sotëm, nafta Brent e Londrës kutohej pranë nivelit të 49.48 dollarëve për fuçi, ndërsa ajo bruto amerikane pranë 46.52 dollarëve për fuçi.

Pavarësisht rimëkëmbjes së lehtë të çmimeve gjatë dy sesioneve të fundit, të dy benchmarkët vijojnë të qëndrojnë pranë niveleve rekord minimale.

Scan TV,  08.05.2017

Çmimi i gazit, që tregtohet në pikat e shitjes së karburanteve, ka shënuar një rënie me 5 lekë për litër gjatë ditëve të fundit. Në pjesën më të madhe të pikave të tregtimit, një litër gaz shitet me 62-69 lekë për litër, nga deri në 75 lekë për litër që kishte arritur së fundmi. Vetëm në kryeqytet gazi vijon ende të shitet me 70- 75 lekë për litër.

Aktorët e tregut pohojnë se  mbarimi i stinës së dimrit ka ulur çmimin e gazit në tregjet ndërkombëtare, -që gjithnjë rritet në stinën e ftohtë -dhe kjo është reflektuar dhe në vend.

Megjithtë, gazi mbetet 40-50% më i shtrenjtë në krahasim me fundin e vitit të kaluar, kur ai tregtohej me 40-48 lekë për litër. Çmimet u rritën me tre faza në total me rreth 70% në javët e para të vitit, duke reflektuar vendosjen e akcizës së gazit, me rreth 10 lekë për litër (8 lekë akciza e gazit, plus TVSH), si dhe periudhën e ngricave.

Autoriteti i Konkurrencës ka hapur ndërkohë  hetimin në të gjitha segmentet e tregut të importit, depozitimit, shitjes me shumicë, shpërndarjes dhe shitjes me pakicë të produktit gaz i lëngshëm për konsum familjar dhe biznes, për të parë nëse ka, ose jo, shenja të kufizimit të konkurrencës.

Revista Monitor,  24.04.2017

Në pritje të hapjes së tregut të energjisë dhe veçanërisht shtimit të investimeve në sektorin privat të energjisë, numri i kompanive që licencohen për prodhimin dhe tregtimin e energjisë ka ardhur në rritje.

Sipas të dhënave të  Entit Rregullator gjatë vitit të kaluar, kanë aplikuar 40 subjekte në aktivitetet e ndryshme të sektorit të energjisë elektrike dhe gazit natyror, në zbatim të kuadrit ligjor e nënligjor në fuqi.

Për 32 nga këto aplikime, Bordi i ERE-s ka vendosur licencimin e tyre, ndërsa 8 aplikime janë në proces dhe licencimi i tyre do të finalizohet gjatë vitit 2017.

ERE sqaron se për çdo aplikim janë zbatuar me korrektësi afatet e publikimit në median e shkruar të Vendimeve të Bordit të ERE-s për njohjen e të gjitha palëve të interesuara me këto Vendime. Gjithashtu çdo aplikim për licencim i është nënshtruar një analize të kujdesshme të rregullshmërisë dhe plotësimit me korrektësi të dokumentacionit ligjor, administrativ, financiar, teknik dhe marrjes së lejeve përkatëse të përdorimit të ujërave apo leje mjedisore, të dhëna nga institucionet e tjera në përputhje me aktivitetin që subjektet kanë kërkuar të licencohen.

Vitin e kaluar, ERE licencoi 11 kompani të reja në sektorin e tregtimit të energjisë. Disa prej këtyre kompanive operojnë edhe në sektorin e prodhimit, por për të maksimizuar fitimet janë licencuar edhe si tregtarë të energjisë së tyre.

ERE licencoi gjithashtu edhe 11 subjekte në sektorin e prodhimit të energjisë. Lejet e tregtimit dhe prodhimit i mori edhe “Dragobia Energy”, kompania që po ndërton HEC-et në lumin Valbonë dhe që vitin e kaluar përfshiu në një debat të nxehtë mbarë opinionin publik për dëmin që i krijon investimi një nga parqeve më të lakmuara të vendit në fushën e turizmit.

Tregut të energjisë ju shtuan edhe 7 subjekte të tjera në sektorin e furnizimit të energjisë, ndërsa dy leje të tjera u dhanë në sektorin e tregtimit dhe furnizimit me gaz natyror.

Liberalizimi i tregut

Sipas ligjit të për Sektorin e Energjisë, viti 2018 duhet t’i gjejë të gjitha bizneset në tregun privat të energjisë. Ligji detyron klientët e tensionit të mesëm të furnizohen nga privatët dhe jo nga OSHEE, që nga ky vit. Vitin e ardhshëm sipas ligjit, 40% e tregut synohet të liberalizohet në këtë mënyrë. Por procesi i liberalizimit nuk i ka ndjekur afatet ligjore pasi rregulloret dhe udhëzimet për hapjen e tregut nuk janë formuluar në kohë. Me krizën politike dhe zgjedhjet elektorale në sfond, liberalizimi nuk pritet të nisë as këtë vit, teksa afatet ligjore janë shkelur për të gjitha etapat.

Revista Monitor,  20.04.2017

Tregjet e hapura apo të liberalizuara të energjisë elektrike do të sjellin rritje të konkurrencës në mes të aktorëve në tregun e Kosovës, duke ndikuar kështu edhe në ngritje të cilësisë, thonë përfaqësues të Zyrës së Rregullatorit për Energji (ZRRE).

Liberalizimi i tregut energjetik në Kosovë ka nisur në fillim të këtij muaji.

Këtij procesi i ka paraprirë miratimi i pakos së tretë të ligjeve për energji në Kuvendin e Kosovës vitin e kaluar, ligje këto në përputhje të plotë me direktivat e Bashkimit Evropian.

Adelina Murtezaj Bajrami, zyrtare për marrëdhënie me publikun në Zyrën e Rregullatorit për Energji, në një përgjigje dërguar përmes postës elektronike, i ka thënë Radios Evropa e Lirë se liberalizimi i tregut i mundëson konsumatorëve që të zgjedhin në mes furnizuesve (operatorëve) të ndryshëm që operojnë në treg.

“Gjenerimi i energjisë dhe furnizimi do t’i nënshtrohen tregut të lirë dhe roli i Rregullatorit do të jetë mbikëqyrës, duke siguruar se të gjithë aktorët zbatojnë rregullat e tregut të lirë dhe nuk lidhin marrëveshje në dëm të interesit të konsumatorëve. Me këtë qëllim, tashmë ZRRE ka licencuar edhe dy furnizues të tjerë përveç KESCO Sh.A,HEP sh.a dhe GSA sh.a”, thekson Murtezaj – Bajrami.

Ndërkohë distribuimi dhe transmisioni si bartës të energjisë elektrike janë funksione monopolistike dhe do të jenë gjithmonë të rregulluara. Përderisa prodhimi dhe furnizimi i energjisë do të jenë funksione që i nënshtrohen tregut të lirë.

“Për operatorin e transmisionit dhe distribucionit, ZRRE do të vazhdojë të përcaktojë të hyrat e lejuara maksimale, në mënyrë që të sigurohet se konsumatorët janë të mbrojtur dhe ngarkohen vetëm për funksionet që këto kompani kryejnë sa i përket transmetimit dhe distribuimit të energjisë. KEDS si operator i rregulluar do të jetë i obliguar me ligjet, rregullat dhe kushtet e licencës, që të ofrojë kushte të njëjta për të gjithë operatorët që janë licencuar dhe dëshirojnë të kryejnë funksionet e furnizimit me energji elektrike”, ka theksuar Muretzaj-Bajrami.

Iniciativën për fillimin e liberalizimit të tregut në fushën e energjisë e ka përkrahur edhe Autoriteti Kosovar i Konkurrencës.

Megjithatë, ata kanë kërkuar që gjatë licencimit të operatorëve të rinj, të konsultohet Ligji për mbrojtjen e konkurrencës, i cili ndalon marrëveshjet në mes ndërmarrjeve, të cilat, në veçanti kanë të bëjnë me përcaktimin e çmimit në mënyrë të drejtpërdrejt apo të tërthortë.

Valon Prestreshi, kryetar i Komisionit të Autoritetit Kosovar të Konkurrencës i ka thënë Radios Evropa e Lirë se ky liberalizim i jep mundësi konsumatorëve të përzgjedhin kompaninë e cila është më e favorshme për ta.

“Me liberalizim nënkuptohet mundësia që konsumatori të ketë mundësi zgjedhjeje të kualitetit dhe çmimit më të arsyeshëm, në të kundërtën fiksimi i çmimit dhe ndarja e tregut nuk janë dhe nuk konsiderohet liberalizim i tregut”, ka theksuar Prestreshi.

Në anën tjetër Rinora Gojani, menaxhere e programit në Konsorciumin Kosovar të Shoqërisë për Energji, thotë se një treg i liberalizuar i energjisë elektrike ju krijon konsumatorëve një siguri më të madhe për furnizim.

“Kosova është një vend i cili mbështetet shumë nga energjia nga thëngjilli dhe kjo do të bëjë që të kemi një energji të diversifikueshme. Është një hap që është dashur të fillonte më parë, por mirë që po fillon edhe tani. Liberalizimi i tregut nuk është një event i cili ndodh një herë, por është një procedurë, kështu që kemi shumë për të bërë në këtë proces”, thekson Gojani.

Sa i përket çmimeve të energjisë elektrike Gojani thonë se nuk duhet pritur ulje të çmimit, pasi që energjia është një produkt i shtrenjtë, por sipas saj është e rëndësishme që çmimet që ofrohen të jenë të arsyeshme, transparente dhe të reflektojnë koston e shërbimit.

Aktualisht 85 për qind e konsumit të përgjithshëm të energjisë elektrike varet nga prodhimi i thëngjillit. Kosova vlerësohet si një ndër vendet më të pasura në botë më linjit. Prodhimi mesatar i thëngjillit, në Korporatën Energjetike të Kosovës, është rreth 8 milionë tonë në vit.

Telegrafi,  05.04.2017

Importet e karburanteve vijuan rënien e nisur në janar edhe gjatë muajit shkurt, teksa Ministria e Financave raportoi 35% më pak zhdoganime të naftës për dymujorin në raport me të njëjtën periudhë të një viti më parë.

Sipas të dhënave zyrtare, importet e naftës gjatë shkurtit ishin vetëm 23.9 mijë tonë, me një rënie 32% krahasuar me shkurtin 2015.

Burimet nga tregu pohojnë se rënia e importeve në këto nivele i dedikohet furnizimit të tregut me naftë vendi. Rivënia në punë e rafinerisë ARMO në vjeshtën e vitit të kaluar po furnizon rreth 35% të nevojave të tregut të brendshëm për këtë produkt, teksa po vijon eksporti edhe në Kosovë dhe në Maqedoni. Të njëjtat burime pohuan se importi i naftës realizohet vetëm nga një kompani, Kastrati, dhe pjesa tjetër që më parë importonin tani furnizohen nga ARMO.

Sipas të dhënave që ka nxjerrë më herët Ministria e Energjetikës, nëse ARMO vendos në punë të gjithë kapacitetin përpunues, atëherë nafta e gatshme për konsumin do të jetë 375 mijë tonë në vit, duke përmbushur gati 60% të konsumit në vend, i cili vlerësohet rreth 550-600 mijë tonë në vit.

Në shtator të vitit të kaluar, Jonian Refining dhe Trading Co. –IRTC SH.A ka marrë në shfrytëzim rafinerinë problematike të naftës, ARMO. Kompania rezulton e regjistruar off-shore në ishujt britanikë Virgin.

Në të njëjtën periudhë, prodhuesi më i madh i naftës në vend Bankers Petroleum njoftoi se nënshkroi një marrëveshje me Jonian Refining dhe Trading për t’i shitur asaj deri në 65% të prodhimit të naftës bruto tek IRTC.

Një tjetër shqetësim është cilësia e naftës për të cilën nuk ka informacion nga autoritetet nëse është e një niveli të pranueshëm për t’u përdorur nga automjetet.

Revista Monitor,  05.04.2017

Pasi u rritën vetëm pak javë më parë, çmimet e naftës janë ulur me 5-6 lekë për litër ditët e fundit në disa nga pikat kryesore të tregtimit me pakicë.

Është Kastrati, operatori më i madh në vend ai që reduktuar çmimin e karburanteve. Një litër naftë tregtohet me 167 lekë, nga 173 lekë që ishte më parë. Edhe benzina shitet më lirë, me 168 lekë. Burime nga kompania thanë se ky është një reflektim i shpejtë i ecurisë së tregjeve ndërkombëtare.

Eida, i dyti më i madh, nuk e ka reflektuar ende këtë rënie të çmimeve dhe e tregton naftën me 171 lekë, ndërsa dhe tek operatorët e tjerë Alpet dhe Gulf, nafta tregtohet me 172-173 lekë për litër. Gega, operatori tjetër i madh në tregun e pakicës konkurron përgjithësisht me çmime më të ulëta, në rreth 164 lekë.

Arsyeja kryesore e rënies së çmimeve lidhet me ecurinë e tyre në tregjet ndërkombëtare. Pasi u ngjit në gati 60 dollarë për fuçI në janar-shkurt, ari i zi ka zbritur në rreth 50 dollarë për fuçi ditët e fundit, si rrjedhojë e rritjes së prodhimit. Kjo situatë ka bërë që OPEC të mendojë për një reduktim të furnizimit me naftë, në mënyrë që të nxisë çmimet.

Edhe tregu i brendshëm ka pësuar ndryshime muajt e fundit. Teksa rafineria e naftës ARMO ka rifilluar punën, prodhimi vendas vlerësohet aktualisht të zërë rreth 40% të tregut. Në janar, sipas të dhënave zyrtare, importet e karburanteve shënuan rënie pikiatë. Sipas të dhënave nga Ministria e Financave, në janar u importuan vetëm 21,899 tonë karburante me një rënie 38% në krahasim me janarin e vitit 2016.

Burimet nga tregu pohojnë se shkak për këtë rënie është bërë vënia në funksion e rafinerisë së përpunimit të naftës, ARMO. Uzina, që u rikthye në punë në fund të vitit të kaluar, duket se ka përmbushur gati 30 për qind të kërkesës vendase për naftë. Vetëm Kastrati rezulton të ketë importuar naftë në janar, ndërsa operatorët e tjerë janë furnizuar në tregun e brendshëm.

Në shtator të vitit të kaluar, Jonian Refining dhe Trading Co. –IRTC SH.A ka marrë në shfrytëzim rafinerinë problematike të naftës, ARMO. Kompania rezulton e regjistruar offshore në Ishujt britanikë Virgin.
Në të njëjtën periudhë, prodhuesi më i madh i naftës në vend Bankers Petroleum njoftoi se nënshkroi një marrëveshje me Jonian Refining dhe Trading për t’i shitur asaj deri në 65% të prodhimit të naftës bruto te IRTC.

Revista Monitor,  03.04.2017