info@energjia.al

Operatori i Shpërndarjes së Energjisë Elektrike ka publikuar të dhënat e performacës për periudhën Janar-Gusht 2017.

Ashtu sikurse ka ndodhur edhe gjatë pjesës së parë të vitit, investimet në rrjet kanë mundësuar uljen e nivelit të humbjeve në rrjet, të cilat për tetëmujorin fiksohen në 27,5%,. Ndonëse kjo përbën një përmirësim prej vetëm 0,6% krahasuar me një vit më parë, shërben si tregues i vazhdimësisë së mirë.

Edhe niveli i arkëtimeve vijon të mbetet i lartë, ndikuar kryesisht nga skemat lehtësuese për abonentët debitorë, të cilat mundësojnë pagesën me këste të detyrimit. Në tetë muaj, ka patur rreth 42,7 miliardë lekë arkëtim.

Që prej zbatimit të reformës në Dhjetor të vitit 2014, OSHEE bën me dije se janë 339 mijë abonentë që kanë përfituar, për një vlerë totale prej rreth 200 milionë dollarësh të ulura në kamatvonesa.

Deri në Gusht është vënë re një trend në rritje i energjisë së shitur dhe asaj të faturuar. Në total, energjia e shitur kap një sasi në rritje me 2,7%, ose 1,2 miliardë lekë më shumë se një vit më parë.

Tërësia e faktorëve që kanë ndikuar pozitivisht në performancën e këtij institucioni ka sjellë për rrjedhorë reduktimin e borxhit për fatura 2007-2014, të cilat nga 67,8 miliardë lekë një vit më parë, zbriti në 49,5 miliardë lekë.

Scan Tv,  27.06.2017

Në seancën dëgjimore të organizuar nga Zyra e Rregullatorit për Energji (ZRRE) janë prezantuar para publikut kërkesat për të Hyrat e Lejuara Maksimale (MAR), të Operatorit të Sistemit të Transmetimit dhe Tregut (KOSTT) dhe Operatorit të Sistemit të Shpërndarjes (KEDS).

Kjo Seancë nuk ka pasur karakter vendimmarrës, por hynë në kuadër të diskutimeve publike që ZRRE është duke zhvilluar në lidhje me  Shqyrtimin e dytë Periodik Rregullativ (SHPRR 2) për periudhën 1 prill 2018  – 31 mars 2023.

Ashtu siç ka sqaruar në fjalën e tij hyrëse, ushtruesi i detyrës së Kryesuesit të Bordit të ZRRE, Arsim Janova, qëllimi i shqyrtimeve shumëvjeçare është që t’ju ofrohen operatorëve mundësi për të përmirësuar efikasitetin e menaxhimit të aseteve të tyre.

Kjo praktikë, siç ka theksuar Janova  është dëshmuar të jetë nxitëse e rritjes së efikasitetit operativ e posaçërisht në reduktimin e humbjeve në rrjet dhe realizimin e planeve afatgjata të investimeve kapitale.

Ymer Fejzullahu, Udhëheqës i Departamentit të Tarifave dhe Çmimeve në ZRRE, ka njoftuar të pranishmit me mbarëvajtjen e procesit të shqyrtimit, metodologjinë mbi të cilën ZRRE mbështetë shqyrtimet për aprovimin e të MAR-ve të operatorëve të sistemit energjetik, përfitimet e deritanishme të konsumatorëve nga shqyrtimi i parë rregullativ si dhe pritjet nga shqyrtimi i ardhshëm.

Fejzullahu po ashtu ka theksuar rëndësinë e përfshirjes së të gjitha palëve në diskutim , gjatë këtij procesi, përmes  komentimit dhe argumentimit.

Drejtorët menaxhues të dy operatorëve, KOSTT dhe KEDS, Kadri Kadriu dhe George Karagutoff përveç realizimeve të arritura deri më tani nga kompanitë e tyre, kanë paraqitur edhe çështjet thelbësore që përmbajnë kërkesat e tyre për MAR, siç janë parashikimet për kërkesën e energjisë, shitjet dhe humbjet e energjisë, investimet kapitale si dhe  shpenzimet operative dhe ato të mirëmbajtjes për periudhën e ardhshme rregullative SHPRR 2.

Procesi i SHPRR 2 është iniciuar nga ZRRE më 15 maj 2017, duke vazhduar me publikimin e Raporteve Konsultative për Mesataren e Ponderuar të Kostos së Kapitalit (WACC), për Vlerësimin e Jetëgjatësisë së Aseteve dhe Raporti për Reduktimin e Humbjeve.

Përderisa që Seanca e sotme kishte për qëllim që t’ju ofrojë të gjithë të interesuarve mundësinë që të dëgjojnë argumentet e kompanive energjetike lidhur me përmbajtjen e kërkesave për MAR, dhe të paraqesin komentet dhe pyetjet në lidhje me këto kërkesa.

Të Hyrat e Lejuara Maksimale (MAR) të tanishme janë përcaktuar në Shqyrtimin e parë Periodik në vitin 2013 (PRR 1) dhe janë në fuqi deri në vendimin e ardhshëm të Bordit të ZRRE, i cili pritet të merret deri me 15 mars 2018.

Agjensia e lajmeve ekonomia,  21.09.2017

Mungesa e reshjeve gjatë këtij viti, përveçse ka vënë në vështirësi sigurinë për furnizimin e vendit me energji, ka ndikuar ndjeshëm në përkeqësimin e bilancit financiar të kompanive energjetike.

Korporata Elektroenergjetike Shqiptare (KESH) raportoi se të ardhurat në tremujorin e parë të vitit 2017 ishin vetëm 1.8 miliardë lekë në krahasim me 6.4 miliardë lekë në të njëjtën periudhë të vitit të kaluar, me një rënie 71%.

Rënia e të ardhurave dha efekte zinxhir edhe në rënien e fitimeve. Në tremujorin e parë, fitimet neto të KESH ishin 446 milionë lekë, me një rënie vjetore 3%.

Edhe pse moti ka vënë në vështirësi aktivitetin e KESH-it, i cili pjesën dërrmuese të të ardhurave i nxjerr nga shitja e energjisë që prodhohet nga HEC-et, kryesisht mbi lumin Drin, Korporata ka siguruar një fitim neto prej të paktën 3,2 milionë eurosh për tremujorin e parë.

Sipas të dhënave nga pasqyrat financiare, KESH vijoi të mbartë detyrime në formën e overdrafteve ndaj bankave në vlerën e 30 miliardë lekëve.

Përkeqësimi i bilancit të KESH lajmëron një situatë të ngjashme edhe për kompanitë e tjera të sektorit, sidomos për OSSHE. Kompania shtetërore e shpërndarjes së energjisë, ka trefishuar shpenzimet për importet energjisë në krahasim me një vit më parë, për shkak të mungesës së prodhimit vendas. Baseni i Fierzës është drejt kuotave minimale me 271 metër, ndaj furnizimi i vendit me energji nga importet do të vijojë deri në reshjet e bollshme.

Në një situatë të përkeqësuar financiare do të jenë dhe bizneset private të energjisë. Kompanitë e sektorit që vitin e kaluar patën rezultate të mira financiare për shkak të reshjeve duket se nuk do të jenë më në këto kushte. Uji është lënda e parë që siguron të ardhurat e tyre, ndaj ky vit i thatë do të vërë në vështirësi shumë prej tyre, shumica e objekteve janë ndërtuar me kredi bankare dhe mungesa e të ardhurave për shkak të prodhimit të limituar do të krijojë vështirësi në shlyerjen e kësteve në afate.

Revista Monitor,  19.07.2017

Ambasadori i Shteteve të Bashkuara të Amerikës në Kosovë, Greg Delawie, tha se sektori energjetik në Kosovë mbetet ende i brishtë për shkak të dy termocentraleve të amortizuara.

Sipas tij investimet e realizuara pritet të sjellin përmirësime për jetën e qytetarëve. “Viti 2017 duhet të jetë një vit kthese për sektorin e energjisë pasi Kosova duhet të vazhdojë të punojë për përmbushjen e standardeve të Bashkimit Evropian. Kjo ka të bëj me zhvillimin ekonomik por edhe me përmirësimin e cilësinë e jetës. Miratimi i ligjeve të reja për energji elektrike si dhe strategjia për energji elektrike janë të arritura kaq të rëndësishme për krijimin e themeleve për të gjitha zhvillimet në sektorin energjetik”, tha ambasadori amerikan në Prishtinë.

Që prej përfundimit të luftës në Kosovë, vendi është përballur me mungesën e energjisë elektrike për shkak të, siç është vlerësuar, ‘termocentraleve të vjetruara dhe problemeve me rrjetin energjetik’.

Zyrtarisht thuhet se prej vitit 2003 deri më 2016, në termocentrale janë investuar mbi 400 milionë euro, por vlera e donacioneve të huaja nuk është bërë e njohur.

Qeveria e Kosovës dhe partnerët ndërkombëtarë në Kosovë thanë se sektori energjetik mbetet prioritet dhe një “Strategji e Energjisë për vitin 2017 -2026”, synon që ta stabilizojë furnizimin me energji elektrike në vend, me kosto të përballueshme, me rritje të pjesëmarrjes së burimeve të ripërtëritshme, si dhe integrim në tregun regjional.

Kryeministri i Kosovës, Isa Mustafa tha se miratimi i strategjisë ka qenë hap i domosdoshëm, pasi energjia paraqitet një ndër prioritetet kryesore për zhvillim të qëndrueshëm ekonomik dhe social të Kosovës.

“Dhe ky është treguesi më i mirë që ne mund të arrijmë rezultate të cilat i synojmë, që Kosova është një vend dhe shtet stabil, një shtet ku mund të zhvillohen investime të volitshme, një shtet miqësore për investime. Dhe një shtet që mund të sigurojë të gjithë investitorët që të vijnë dhe të tregojnë vetëm këtu”, tha kryeministri Mustafa.

Në anën tjetër, ministri i Zhvillimit Ekonomik, Blerand Stavileci, ka thënë se reforma e sektorit të energjisë, që mundëson transformimin e tij dhe vënien e bazës së qëndrueshme për zhvillimin ekonomik, është e vizionuar në pesë objektiva, që sjellin investime prej 3 miliardë eurosh.

Ndërkaq, si lajm pozitiv për këtë sektor ministri Stavileci, e vlerësoi miratimin e pakos se tretë të ligjeve për energji vitin e kaluar në Kuvendin e Kosovës. Sipas tij, këto ligje, janë në përputhje të plotë me direktivat e Bashkimit Evropian dhe i hapin rrugë liberalizimit të tregut.

“I hapin rrugën që të liberalizohet tregu, të liberalizohen çmimet dhe krijon mundësi që ne të kemi një treg konkurrues të energjisë elektrike gjë që është synim jo vetëm i Kosovës por i gjitha shteteve të rajonit”.

Ndryshe, përkrahje autoriteteve vendore, sa i përket investimeve në sektorin energjetik, konkretisht në ndërtimin e kapaciteteve të reja gjeneruese, siç është projekti i Termocentralit “Kosova e Re”, i ka dhënë Banka Botërore dhe përfaqësues të zyrës se Bashkimit Evropian në Kosovë.

Autoritetet në Kosovë kanë nisur prej vitesh një projekt për ndërtimin e një termocentrali të ri me një kapacitet prej afro 500 megavatësh. Ndërtimi i termocentralit ‘Kosova e Re’ pritet të nisë vitin e ardhshëm, dhe ka pasur paralajmërime se ai do ta nxjerrë nga përdorimi Termocentralin ‘Kosova A’, i cili është ndërtuar në vitet e 60-ta të shekullit të kaluar.

Telegrafi,  19.04.2017

Të ardhurat nga renta minerare gjatë viteve të fundit kanë ardhur me rënie. Kështu gjatë këtij viti kanë njohur pikën më të ulët në 5 vitet e fundit. Sipas të dhënave nga Drejtoria e Përgjithshme e Doganave, rezulton se të ardhurat për 11 mujorin nga taksa e rentës minerare është 1 miliardë lekë më pak se e njëjta përiudhë e një viti më parë.

Në 11 mujorin e vitit të kaluar u mblodhën 3.5 miliardë lekë nga kjo taksë, ndërsa gjatë këtij viti 2.5 miliardë lekë. Por lidhur me këtë, qeveria ka ndërmarrë rishikimim e politikës fiskale për rentën minerare të mineraleve metalore, të destinuara për përpunim brenda vendi, dhe të rentës për përmbajtjen e mineralit metalor në nënproduktin minerar, me qëllim lehtësimin e industrisë nxjerrëse dhe përpunuese të mineraleve metalore, duke nxitur nxjerrjen dhe përpunimin e këtyre mineraleve brenda vendit.

Kështu sipas ligjit që është përfshirë në paketën fiskale 2017, taksa e rentës minerare, për mineralet metalore të grupit të parë, është përcaktuar si përqindje ndaj çmimit të shitjes si për mineralet e destinuara për eksport, ashtu edhe për mineralet e destinuara për përpunim brenda vendit.

Pra, referuar ndryshimeve në ligj, duke vlerësuar se industria e përpunimit të mineraleve metalore ka një peshë të rëndësishme në industrinë përpunuese minerare në vend, është reflektuar një përgjysmim i  taksës së rentës nga 6% në 3%, në rast se minerali metalor shitet për përpunim brenda vendit, si dhe aplikimi i kësaj norme (3%) për mineralin e shitur nga nxjerrësi te përpunuesi, mbi (vlerën) çmimin e shitjes për eksport, sipas çmimit në tregjet ndërkombëtare të mineralit të papërpunuar.

Gjithashtu, me anë të këtij ligji propozohet që taksa e rentës minerare për përmbatjen e mineralit metalor në nënproduktin minerar të jetë  1/2 e normës së mineralit.

Sipas legjislacionit në fuqi, për rentën për mineralet metalore aplikohet renta prej 6%, si në rastin kur minerali shkon direkt për eksport, i  papërpunuar, edhe në rastin kur shitet nga nxjerrësi te një përpunues brenda vendit.

Scan Tv,  26.12.2016

Flet Drejtori i Korporatës Elektroenergjetike Shqiptare, Agron Hetoja

“Për vitin 2015, KESH realizoi 100% arkëtimet nga OSHEE për faturimet e vitit dhe nuk krijoi borxhe të reja dhe shpenzime për penalitete për vonesa në pagesa. Këto zhvillime, bashkë me uljen e shpenzimeve operacionale dhe ato për interesa, kanë ndikuar në performancën e kompanisë më 2015”, thotë Drejtori i Korporatës Elektroenergjetike Shqiptare, Agron Hetoja.

KESH radhitet ndër 5 kompanitë më të mëdha në vend për nga qarkullimi vjetor i vitit 2015. Cilat janë disa nga arsyet që kanë çuar në rritjen e performancës financiare?

Referuar mënyrës së organizimit dhe funksionimit të tregut të energjisë elektrike përpara hyrjes në fuqi të ligjit Nr. 43, datë 30.04.2015 “Për sektorin e energjisë elektrike”, nga ku KESH sh.a deri në 6-mujorin e parë të vitit 2016 ka ushtruar funksionin e prodhuesit dhe furnizuesit publik me shumicë, themi se rritja e performancës financiare ka qenë tregues i miradministrimit të kësaj shoqërie.

Parë në aspektin e veprimtarisë së prodhimit të energjisë elektrike, themi se shoqëria KESH sh.a e nisi vitin 2015 me rezervuarin e Fierzës në kuotën 286 mnd, nivel ky më se optimal për garantimin e përmbushjes së detyrimeve nga ana e shoqërisë KESH sh.a.

Kushtet hidrike rezultuan të favorshme për 6-mujorin e parë ku pati rritje të prodhimit të energjisë elektrike, ndërsa për 6-mujorin e dytë prurjet rezultuan ndjeshëm nën nivelin mesatar shumëvjeçar.

Ndonëse për periudhën janar-maj 2015, prurjet mesatare të regjistruara për vitin 2015 kanë qenë përafërsisht të barabarta me prurjet mesatare për të njëjtën periudhë të viteve 2001-2015, shoqëria KESH sh.a:

arriti të prodhonte 2,490 GWh apo 20% më shumë se prodhimi mesatar prej 2,078 GWh i realizuar për të njëjtën periudhë gjatë viteve 2001-2015 arriti të minimizojë shkarkimet e ujërave me 40% më pak se shkarkimet mesatare vjetore prej 1,42 miliardë m3 ujë për të njëjtën periudhë gjatë viteve 2001-2015, realizoi shfrytëzimin efektiv të kaskadës nga ku në datën 1 qershor 2015, niveli në rezervuarin e HEC Fierzës rezultoi të ishte 5 metra më i lartë se niveli mesatar i periudhës 2001-2015 për këtë datë.

Gjatë vitit 2015, prodhuam mbi 4.49 TWh, apo rreth 600,000 MWh më shumë se prodhimi mesatar shumëvjeçar.
Përpos aspekteve të mësipërme, miratimi dhe vënia në zbatim e planit të rimëkëmbjes financiare në vitin 2015, krijoi kushtet e nevojshme që marrëdhëniet tregtare të KESH me institucionet partnere (OSHEE, OST, Prodhuesit e Vegjël, Drejtorinë e Përgjithshme të Tatimeve, furnitorët e mallrave dhe shërbimeve) të vijojnë normalisht dhe larg problematikave të së shkuarës.

Të ardhurat e krijuara nga KESH sh.a., për vitin 2015, janë rreth 19,2 miliardë lekë.

Ky vit që mund konsiderohet sa i vështirë aq dhe domethënës në raport me periudhën që korrespondon me nisjen e rrugëtimit të reformimit të thellë të sektorit energjetik, regjistron të dhëna të cilat vështirë të mendoheshin më parë. Për vitin 2015, KESH realizoi:

-100% arkëtime nga OSHEE për faturimet e vitit
-0 borxhe të reja dhe 0 shpenzime penalitetesh për vonesa në pagesa,
-10% më pak shpenzime operacionale dhe 15% më pak shpenzime për interesa huash afatshkurtra
-mbulim me të ardhurat e veta të shpenzimeve për importin e energjisë elektrike për konsumatorin tarifor

Gjithashtu, gjatë vitit 2015, nga ana e KESH sh.a, u arrit të:

shlyheshin plotësisht të gjitha faturat korrente të HEC-eve të vogla për vitin 2015 në vlerë 9.3 miliardë lekë (duke mos krijuar detyrime të reja ndaj tyre)

-përmbyllej procesi i shlyerjes së plotë të detyrimeve prej mbi 5 miliardë lekësh të akumuluara ndër vite ndaj HEC-eve të vogla si rrjedhojë e papërshtatshmërisë së strukturës tarifore të periudhës rregullatore 2012-2014
-të shlyheshin, përveçse detyrimeve korrente, në vlerën e 765 milionë lekë ndaj administratës fiskale dhe doganore, edhe detyrimet e prapambetura të akumuluara ndër vite në vlerën e 327 milionë lekë.

-të zvogëlohej niveli i huave afatshkurtra OD me 950 milionë lekë apo rreth 7 milionë euro.

Cila është perspektiva e zhvillimit në vijim dhe si parashikohet ecuria e të ardhurave dhe fitimit?

Perspektiva e zhvillimit të shoqërisë KESH sh.a në të ardhmen është komercializimi i aktivitetit të tij bazuar në parashikimet e ligjit 43/2015 “Për sektorin e energjisë elektrike”.

Ndonëse me miratimin e ligjit nr. 43, datë 30.04.2016 “Për sektorin e energjisë elektrike” KESH sh.a., parashikohet të operojë në tregun e energjisë elektrike në funksionin e tij natyral të prodhimit dhe tregtimit të energjisë elektrike, vonesa në miratimin e akteve rregullatore bëri që deri më datë 1 korrik 2016, KESH sh.a., të operojë në tregun e energjisë elektrike bazuar në parashikimet e ligjit nr. 9072, datë 22.05.2003 “Për sektorin e energjisë elektrike” (i shfuqizuar).

Sa më sipër, për 6-mujorin e dytë të vitit 2016 KESH sh.a., do të funksionojë në tregun e energjisë elektrike bazuar në parashikimet e Modelit të Përkohshëm të Tregut të Energjisë por duke trashëguar kostot e krijuara nga ushtrimi i funksionit të furnizuesit publik me shumicë për 6-mujorin e parë të vitit 2016, për shkak të lënies në fuqi të tarifës së prodhimit dhe tregtimit të energjisë elektrike të KESH sh.a për këtë periudhë. Tarifa e lënë në fuqi nga ana e rregullatorit për 6-mujorin e dytë të vitit 2016 reflekton vetëm koston e mirëfilltë të prodhimit të energjisë elektrike gjë e cila e bën të vështirë shlyerjen në kohë të interesave të overdrafteve të trashëguara dhe realizimin e investimeve nga ana e KESH sh.a.

Duke filluar nga viti 2017, shoqëria KESH sh.a., parashikon të nisë një fazë të re të funksionimit të saj në tregun e energjisë elektrike, duke u orientuar drejt funksioneve të saj natyrale (prodhimi dhe tregtimi i energjisë elektrike).
Referuar sa më sipër, të ardhurat që do të krijohen nga shoqëria KESH sh.a., në ushtrimin e funksionit të prodhuesit dhe tregtuesit të energjisë elektrike, do t’i mundësojë shoqërisë mbulimin e të gjitha shpenzimeve, kryerjen e investimeve dhe shlyerjen e borxheve të krijuara.

Si do të ndikojë modeli i ri i tregut të energjisë në pozicionin financiar të KESH?

Miratimi i ligjit nr. 43, datë 30.04.2015 “Për sektorin e energjisë elektrike” erdhi si nevojë e përafrimit të kuadrit ligjor dhe rregullator shqiptar me atë europian në fushën e energjisë elektrike, referuar kjo dhe detyrimeve që ka Shqipëria si anëtare në Traktatin e Komunitetit të Energjisë.

Ky ligj bën një përafrim të plotë me Direktivën 2009/72/ KE “Mbi rregullat e përbashkëta për tregun e brendshëm të energjisë elektrike” dhe ka për qëllim garantimin e furnizimit të qëndrueshëm dhe të sigurt me energji elektrike të klientëve nëpërmjet krijimit të një tregu funksional dhe konkurrues të energjisë elektrike, duke marrë në konsideratë interesat e klientëve, sigurinë dhe cilësinë e shërbimit të furnizimit me energji elektrike, duke synuar, ndër të tjera, integrimin e tregut shqiptar në tregun rajonal dhe atë europian të energjisë elektrike.

Të gjitha nismat e deritanishme si dhe projektet që po diskutohen si në nivel kombëtar ashtu edhe europian, kanë për qëllim unifikimin e tregjeve të energjisë (market coupling), duke synuar rritjen e konkurrencës nëpërmjet ndarjes së qartë të segmentit të tregtimit me shumicë dhe atij me pakicë, si dhe pjesës së liberalizuar dhe asaj të rregulluar të tregut të energjisë.

Reformimi i thellë i sektorit elektroenergjetik si dhe përafrimi i legjislacionit shqiptar për energjinë elektrike me atë të Bashkimit Europian (Paketa e 3-të e Energjisë e Bashkimit Europian) kalon nëpërmjet një faze transitore, e cila i referohet periudhës nga momenti i miratimit të ligjit Nr.43/2015 dhe deri në momentin që do të finalizohet krijimi i Bursës Shqiptare të Energjisë (Albanian Power Exchange).

Miratimi i VKM-së Nr.244, datë 30.03.2016 “Për miratimin e kushteve për vendosjen e detyrimit të shërbimit publik, që do të zbatohen ndaj të licencuarve në sektorin e energjisë elektrike, të cilët ushtrojnë aktivitetin e prodhimit, transmetimit, shpërndarjes dhe furnizimit me energji elektrike” i cili shërben dhe si model i përkohshëm i tregut, është një hap tjetër përpara në zbatimin e parashikimeve të ligjit Nr. 43, datë 30.04.2015 ‘Për sektorin e energjisë elektrike’”.
Referuar parashikimeve të bëra në Modelin e Përkohshëm të Tregut të Energjisë Elektrike, shoqëria KESH sh.a ka detyrimin të ofrojë përkundrejt Furnizuesit të Shërbimit Universal (OSHEE sh.a.) sasinë e energjisë elektrike, që përcaktohet bazuar në regjimin racional shumëvjeçar të shfrytëzimit të kapaciteteve gjeneruese, e cila shkon për plotësimin e kërkesës për energji elektrike të klientëve fundorë që përfitojnë nga Shërbimi Universal i Furnizimit. Gjithashtu ky Model i Përkohshëm Tregu i jep mundësi shoqërisë KESH sh.a., të operojë në tregun e energjisë elektrike dhe të krijojë të ardhura nëpërmjet shitjes me çmime tregu të sasisë së energjisë elektrike që do të rezultojë pas përmbushjes së detyrimit për shërbim publik.

Në këto kushte, KESH sh.a përveçse do të operojë në tregun e energjisë elektrike si një kompani prodhimi ndaj së cilës është vendosur detyrimi për shërbim publik, detyrim i cili duhet të justifikohet si i domosdoshëm, jo diskriminues dhe proporcional ndaj të gjithë pjesëmarrësve të tregut të energjisë elektrike, do të ketë mundësi të ushtrojë funksionin e saj natyral të prodhimit dhe tregtimit të energjisë elektrike në tregun e parregulluar (liberalizuar).

Kjo mënyrë e re e organizimit dhe funksionimit të tregut shqiptar të energjisë elektrike do t’i krijojë mundësi shoqërisë KESH sh.a të bëjë një shfrytëzim më efektiv të burimeve hidrike ekzistuese, duke hedhur vështrimin drejt mundësisë për ndërtimin e kapaciteteve të reja gjeneruese nëpërmjet zbatimit të teknologjive të reja që garantojnë efektivitet, siguri dhe çmime konkurruese.

Cilat janë disa nga sfidat që ju pengojnë për një rritje edhe më të shpejtë?

Ndonëse ligji 43/2015 “Për sektorin e energjisë elektrike” parashikon jetësimin e politikave zhvillimore të qeverisë shqiptare për reformimin strukturor, financiar dhe komercial të sektorit, i cili njëkohësisht me arritjen e qëndrueshmërisë financiare dhe pavarësisë nga buxheti i shtetit duhet të garantojë sigurinë e furnizimit me energji elektrike të konsumatorëve me çmime të pranueshme të vendosura në një treg të liberalizuar gradualisht, konkurrues dhe transparent, vonesat e krijuara në miratimin e akteve rregullatore në zbatim të tij zgjasin periudhën tranzitore deri në liberalizimin e plotë të tregut të energjisë elektrike.

Një situatë e tillë nuk mundëson ushtrimin nga shoqëria KESH sh.a., të funksionit të saj natyral të prodhimit dhe tregtimit të energjisë elektrike në një treg të organizuar bazuar në parimet e konkurrencës, transparencës dhe barazisë.
Shoqëria KESH sh.a., ndjek në vijimësi zhvillimet në tregun shqiptar të energjisë elektrike dhe është e gatshme të ushtrojë funksionet e saj, duke qenë e përgjegjshme dhe kërkuese ndaj vetes, në mënyrë që si prodhuesi më i madh i energjisë elektrike në Shqipëri, të japë e para shembullin e qasjes ndaj praktikave më të mira të vendeve europiane të cilat kanë përjetuar një përvojë më të hershme të kalimit nga një treg plotësisht i rregulluar (monopolist) në një treg të liberalizuar të energjisë elektrike.

Reshjet e fundit të prillit kanë shtuar me disa milionë euro të ardhurat e KESH. Burimet nga KESH pohuan se nga 1-deri me 10 maj KESH programon të arkëtojë 4 milionë euro nga superprodhimi i energjisë.
Kjo po arrihet nëpërmjet ngarkimit maksimal të mundshëm të agregateve disponibël në HEC-et e Kaskadës së Drinit, duke rritur prodhimin ditor të energjisë në rreth 21,000 MWh. Gjatë periudhës 1-10 maj, KESH po mbulon gjithë kërkesën e vendit për energji elektrike, përfshi humbjet e OSHEE-së në rrjetin e shpërndarjes që vlerësohen rreth 38,400 MWh apo 1.1 milion euro.

Sasinë shtesë të energjisë së prodhuar gjatë periudhës 01-10 maj 2016 KESH e ka shitur në tregun e parregulluar nëpërmjet eksportit. Sasia totale e energjisë së shitur në këtë treg është 100,200 MWh, më një vlerë monetare prej 2.9 milion Euro.
Në total përmes shfrytëzimit optimal të prurjeve Korporata Elektrenergjitike Shqiptare ka arritur të sigurojë një përfitim financiar prej 4 milionë euro në 10 ditët e para të muajit maj.

Burimet nga Korporata shpjegojnë se po shfrytëzojnë maksimalisht shtimin e prurjeve në basenin e lumit Drin si pasojë e reshjeve të shiut. Aktualisht rezerva energjetike e akumuluar është rreth 1.400.000 MWh.
Gjithashtu KESH ka raportuar se të ardhurat nga eksporti i energjisë gatë tremujorit të parë ishin 1.2 miliardë lekë (8.6 milionë euro).

Revista monitor,  10.05.2016

Intervistë e Ministrit të Energjisë dhe Industrisë Z.Damian Gjiknuri dhënë gazetares Ola Xama për televizionin Vizion Plus

Z.Gjiknuri në çfarë faze janë bisedimet për kontratat e reja në fushën e kërkimit të naftës e gazit, i referohem këtu blloqeve Dumre dhe atij Nr.4 ku fituan të drejtën respektivisht Delek Group dhe SHELL?

Janë në fazën finale të negocimit të kontratës pasi kemi rënë dakord për termat financiare. Po finalizohen kontratat dhe në muajt e ardhshëm, jo më shumë se një muaj, këto kontrata do të jenë efektive dhe të nënshkruara. Kjo do të thotë se do të hapen procedurat për fazën e eksplorimit, e cila përfshin investime të bërjes së studimit sizmik të terrenit, për të parë se ku mund të jenë mundësitë më të mira për të shpuar për kërkim dhe më pas fillimi i shpimit për kërkim. Kuptohet, këto kanë disa vlera investimesh paraprake, jo vlera të mëdha që kanë fazat e zhvillimit por janë vlera që shkojnë patjetër në disa milionë dollar në vit. Është një fazë e rëndësishme paraprake për të zbuluar nëse aty ka apo jo naftë. Në fund të fundit, me rëndësi është që gjitha këto procese të kryhen, që të kuptojmë a ka rezerva nafte nëntoka shqiptare në këto zona.

Z.Gjiknuri, a keni marrë ju garanci për investimet që do të bëhen brenda këtij viti. Kam parasysh këtu faktin se situata e keqe e çmimit të naftës në tregjet ndërkombëtare mund të bëjë që investitorët ta shtrijnë investimin në vitet në vijim?

Këta investitorë për të cilët po flasim konkurruan në një kohë në të cilën çmimet e naftës ishin të ulëta, pra është një gjë që u parashikua. Bëhet fjalë për vlera të cilat ata i kanë parashikuar për pjesën e eksplorimit dhe siç e thashë nuk janë shumë prej qindra milionë dollarësh siç janë fazat e tjera të mëvonshme të vlerësimit apo zhvillimit. Ne e kemi thënë se këto janë kompani serioze. SHELL është tashmë në Shqipëri dhe madje për shkak të interesit më të madh për territorin shqiptar ka zgjeruar aktivitetin duke blerë Petromanasin. Ata po investojnë para të tjera dhe në Qershor do të mbërrijë një platformë e rëndësishme për kërkimin e naftës që do të hapë një nga puset më të thella në Shqipëri. Po i referohem kërkimit të naftës në zonën e Shpiragut ku do të involvohen gjithashtu dhjetra milionë dollar investime. Mjafton tu them se një pus i SHELL në atë zonë shkon në 70-100 milion USD vlerë investimi dhe është një vlerë e cila do të disbursohet në ekonominë shqiptare. Kompanitë Delek Group dhe SHELL janë kompani të cilat në buxhetet e tyre kanë parashikuar fonde të paprekura për eksplorimin, pasi e kuptojnë se ciklet e naftës ulen e ngrihen.

Për sa i takon rishikimit të termave me kompaninë Bankers Petroleum çfarë përfitimesh financiare synon të realizojë Shqipëria?

Edhe në kontratat e reja që negociuam dhe jemi duke i përfunduar synuam terma më të mira financiare. Do të thotë se për herë të parë përfshimë në kontratën hidrokarbure shqiptare konceptin e nivelit të shpenzimeve, pra vendosja e një tavani mbi kostot e rekuperueshme të naftës. Do të thotë që shteti, që në fuçinë e parë fillon merr fitim dhe jo siç ishte deri tani që fitimi për shtetin ishte i mundshëm vetëm pasi të rekuperoheshin të gjitha kostot për investitorin. Kjo është një risi që ne duam ta aplikojmë në çdo kontratë, aty ku kemi mundësinë të veprojmë. Kuptohet se fusha e Patos Marinzës është fusha kryesore e prodhimit të naftës në Shqipëri. Kemi rënë dakord me kompaninë Bankers Petroleum që të rinegociojmë disa terma. Nuk mund të flas para kohe se cilat do të jenë këto terma por është me rëndësi që edhe Bankers e ka kuptuar se ka ardhur momenti të rishikohen disa terma financiare. Kjo është arritur falë punës tonë, kërkimit të llogarisë, auditeve dhe në fund të fundit gjetjes së një mirëkuptimi me investitorin kanadez.

Të ndalemi pak tek mosmarrëveshja që kulmoi disa muaj më parë mes shtetit shqiptar dhe kompanisë Bankers. Është rënë dakord që kompania të tërhiqet nga arbitrazhi dhe të angazhohet një ekspert që do të japë vlerësimin kush ka patur të drejtë për auditimin e shpenzimeve të vitit 2011. Në çfarë faze është puna e ekspertëve?

Është një procedurë që sapo ka filluar. Vetëm para disa ditësh është bërë publike kjo gjë dhe filloi të zbatohet. Është një proces që do të marrë kohën e tij dhe do të vazhdojë disa muaj. Eksperti tashmë është përzgjedhur, palët po komunikojnë dhe do të vazhdojë procesi i punës. Nuk mund të komentoj më shumë për këtë pasi është një proces që do të marrë kohë.

Nëse çështja del në favor të Bankers, kompanisë do ti kthehen mbrapsht paratë që po i paguan tatimeve?

Është për tu parë se si do të dalë raporti. Kompania vazhdon të paguajë një pjesë të parave. Kemi edhe raportin e vitit 2012 për shpenzimet që pritet të dalë. Është një proces që do të trajtohet në mënyrë komplekse edhe me rinegocimin e marrëveshjes bashkë me vlerësimin që ka bërë AKBN-ja. Është një çështje që do të trajtohet në vazhdim.

Zoti ministër, si e konsideroni mbylljen e vitit 2015 për sektorin energjitik? Çfarë u bë në këtë vit dhe çfarë planesh ka më tej për 2016 ?

Mund të themi se 2015 është viti i stabilizimit të sektorit energjitik pasi për herë të parë sektori nuk cënoi Buxhetin e Shtetit. Sektori mbajti vetveten, prodhoi më shumë të ardhura, krijoi një stabilitet financuar për të gjithë zinxhirin e sektorit. Pra, krijoi një stabilitet edhe për prodhuesit privatë, edhe për  ndërmarrjet publike ndaj besoj se këtë ritëm duhet ta vazhdojmë. Çfarë do të thotë kjo? Ne kemi patur më shumë investime, mjafton tu them se në vitin 2015 ka qenë vlera më e madhe e investimit në sektorin energjitik gjatë gjithë këtyre viteve. Është investuar një vlerë rreth 16 miliard lekë në gjithë sektorin dhe përbën shifrën më të lartë deri më tani. Këto investime do të vazhdojnë për aq kohë sa edhe të ardhurat do të jenë stabël. Kemi arritur një rekord historik për minimumin e humbjeve të cilat arritën në 31%. Kjo është vlera më e ulët që ka parë Shqipëria për sa i takon humbjeve të energjisë që nga periudha postkomuniste. Gjithashtu, kemi patur një nivel arkëtimesh shumë të qëndrueshëm për vitin 2015. Padyshim, sfidat janë të rëndësishme për vitin 2016. Sfida më e madhe mbetet stabiliteti i pagesave pasi duhet që të vazhdojë por gjithashtu sfidë është edhe liberalizimi i tregut. Pra, dalja e disa klientëve të lidhur në tensionin 35 kV dhe më pas edhe ata të 20 kV deri në fund të vitit. Është një plan i përcaktuar në legjislacionin e ri të energjisë elektrike. Sfidë tjetër me rëndësi është krijimi i të gjithë bazës së nevojshme ligjore për krijimin e bursës së energjisë. Është në fakt një sfidë kjo jo e lehtë dhe shumë e vështirë ndaj po ndihmohemi edhe nga partner ndërkombëtare. Synojmë mbi të gjitha krijimin e një modeli të qëndrueshëm për energjinë, jo vetëm në aspektin e disiplinës financiare të pagesave që është më e rëndësishmja por edhe krijimi i modelit ekonomik në një treg të liberalizuar. Një model që krijon incentiva të mjaftueshme për investime në prodhimin e energjisë elektrike, rritjen e kapaciteteve gjeneruese dhe në këtë drejtim ne kemi kërkesa nga kompanitë. Po zhvillojmë disa procedura me investitorët në partneritet publik-privat. Synohet gjithashtu nxitja e përmirësimit të shërbimit të furnizimit me energji elektrike të konsumatorëve shqiptarë. Pra, në themel janë sfida të karakterit rregullator, transformues, të cilat do të kërkojnë angazhime, vullnet politik dhe llogari të sakta se çfarë impakti do të kenë. Pikërisht ndaj është shteti, për ta parë në një plan shumë më të gjerë e për të adresuar edhe shqetësimet që mund të vijnë nga reforma liberalizuese. E gjitha në mënyrë që sektori i energjisë elektrike, jo vetëm të jetë një gjenerues i madh i të ardhurave por të thithë vazhdimisht investime dhe të jetë një sektor i qëndrueshëm financiar. Kjo e fundit është me rëndësi pasi e bën investimin më të sigurtë sepse Shqipëria ka potenciale të mundshme e që duhen shfrytëzuar por pa cënuar parametrat e Buxhetit të Shtetit. Nuk duhet harruar se krizat në energjitikë shpesh herë përkthehen në kriza të Buxhetit të Shtetit duke kërcënuar stabilitetin financiar. Me pak fjalë, është një vit që do të shënojë thellimin e reformave në sektorin energjitik. Këto reforma janë përshëndetur, janë konfirmuar dhe këtë nuk e themi ne por është Fondi Monetar Ndërkombëtar, Banka Botërore që e cilëson reformë për tu përgëzuar, me rezultatet më të madha në 2 vite e gjysmë qeverisje. Qeveria shqiptare ka marrë kredite të jashtëzakonshme pikërisht për realizimin e kësaj reforme.

Qeveria beson se shfrytëzimi i burimeve minerare mund të gjenerojë të ardhura të mëdha, por ekspertët thonë se ka domosdoshmëri për strategji për të siguruar se investitorët nuk do të marrin pjesën më të madhe të fitimeve.

Zyrtarët kanë rritur shpresat se Serbia mund të fitojnë qindra miliona euro në vit nëse hapet një minierë e re për të shfrytëzuar depozitat jadarite në perëndim të vendit, por ekspertët thanë për BIRN se nevojitet planifikim i kujdesshëm në mënyrë që të maksimizohen përfitimet financiare.

Një tjetër burim potencialisht fitimprurës të ardhurash konsiston në besimin e ekzistencës së fushës së arit pranë qytetit të Borit, në Serbinë Lindore, ku minierat e bakrit janë tashmë në funksion.

Investitorët e huaj janë ende duke hetuar në të dy lokacionet, dhe studimet treguan se burimet minerale mund të jenë në një vlerë prej dhjetëra miliarda dollarësh.

Ministri serb i Energjetikës, Aleksandar Antic, kohët e fundit ka konfirmuar se në Serbinë Perëndimore është gjetur jadarite, nga i cili përgatitet litiumi.

Antic tha për të përditshmen e Beogradit, ‘Blic’, javën e kaluar se Serbia do të mund të fitojë disa qindra milionë euro në vit nga të ardhurat minerale nëse në këtë zonë hapet ndonjë minierë.

‘Vetëm hapja e minierës do të na siguronte një investim prej miliarda dollarësh dhe më shumë se një mijë vende të reja pune’, tha Antic.

Por ekonomisti Mahmud Bushatlija me bazë në Beograd e ka vënë në pikëpyetje një qasje të tillë, duke u shprehur se autoritetet duhet të jenë më imagjinative.

‘Të ardhurat vjetore minerare janë mënyra më primitive për të siguruar fitim nga burimet minerale të vendit dhe ka ekzistuar që nga mesjeta. Shteti duhet të gjejë mënyra të tjera për të fituar para nga minierat e saj potenciale dhe bizneset me partnerët e huaj’,- tha Bushatlija për BIRN.

Një tjetër ekonomist me bazë në Beograd, Milan Kovaçeviç, shtoi se burimet minerale mund t’i sjellin përfitime ekonomisë serbe, por se ishte shumë herët për të pritur fitime të mëdha nga shfrytëzimi i tyre.

‘Hulumtimi i parë ishte premtues, por ne duhet të presim rezultatet përfundimtare. Është e sigurt se kemi potencial të madh, por është e nevojshme të bëjmë investime të mëdha në mënyrë që të përfitojmë nga shfrytëzimi’, – tha Kovaçeviç për BIRN.

Ai tha se beson që Serbia nuk ka para për të investuar në hapjen e minierave të reja, kështu që është realiste të presim që investitorët e huaj ta bëjnë këtë në vend.

‘Qeveria serbe duhet të zhvillojë strategjinë se si të fitojë sa më shumë nga këto investime, dhe jo vetëm të mbledhë qiranë e minierës’, tha Kovacevic.

Sipas mediave serbe, kompania ndërkombëtare ‘Rio Tinto’ ka investuar më shumë se 60 milionë dollarë në kërkimin e mineraleve në të gjithë Serbinë. Kompania beson se më shumë se 100 milionë tonë jadarite mund të gjenden në pjesën perëndimore të vendit.

Bushatlija paralajmëroi se qeveria duhet të jetë shumë e kujdesshme kur bëhet fjalë për marrëveshje me investitorët e huaj, ndërsa shfrytëzimi mund të shkaktojë dëme mjedisore.

‘Qeveria duhet të këmbëngulë në zgjidhjen më fitimprurëse për Serbinë – për të formuar partneritet strategjik me investitorët e huaj, pasi kjo është mënyra për të siguruar që shumica e fitimit të mbetet në vend’,- tha ai.

Pranë qytetit të Borit, kompania amerikane Freeport- McMoran raportohet të ketë gjetur një nga depozitat më të mëdha të arit dhe bakrit në botë.

Sipas gazetës ‘Novosti’ me qendër në Beograd, vlera e zonës mund të arrijë deri në 18 miliardë dollarë në qoftë se depozitat janë aq të vlefshme sa është sugjeruar në hulumtimin e parë.

Miodrag Kostic, presidenti i klubit serb të biznesit me ndikim, Privrednik, tha në vitin 2013 se Serbia posedon rreth 263 mld dollarë në burime minerale të pashfrytëzuara, por ekspertët nuk e kanë konfirmuar kurrë këtë vlerësim.

Sipas disa raporteve, kompanitë e huaja po eksplorojnë depozitat potenciale minerale në rreth 50 zona në Serbi.

Revista Monitor,  29.08.2015

Në vitin 2014, Bankers shënoi disa arritje të rëndësishme duke rregjistruar nivele rekord të ardhurash prej 583 Milionë USD, fondet e gjeneruara nga operacionet arritën në 304 Milionë USD, prodhimi i naftës u rrit në 20.690 fuçi naftë në ditë (bopd) dhe investimet kapitale arritën në 291 Milionë USD.

Operacionet:
· Prodhimi mesatar i naftës ishte 20.690 fuçi naftë në ditë (bopd) në 2014, 14% më i lartë se prodhimi mesatar i vitit 2013 prej 18.169 bopd. Prodhimi mesatar i naftës për vitin 2015 (bazuar në të dhënat e deritanishme) është rreth 19.500 bopd.
· Shitjet e naftës arritën mesatarisht 20.679 bopd në 2014, një rritje prej 14% në krahasim me 18.173 bopd në 2013. Inventari i naftës bruto në 31 dhjetor 2014 u rrit në 315.500 fuçi nga 311,000 fuçi më 31 dhjetor 2013.
· Shpenzimet kapitale në vitin 2014 ishin 291 Milionë USD, 24% më të larta krahasuar me 234 Milion USD në vitin 2013. Një total prej 160 puse janë shpuar,ku shënohet shpimi i pusit të parë multi-lateral në fushën e Patos-Marinzës si dhe shpimi i pusit të parë horizontal në Kuçovë. Nga totali i puseve të shpuar, 149 ishin puse horizontalë. Në vitin 2013, numri i puseve të shpuar ishte 146.
· Kompania vijoi të aplikojë Programin Për Zgjerimin e Prodhimit (EOR) gjatë vitit 2014 duke monitoruar dhe shtuar strukturat e injektimit. Në fund të vitit 2014, në fushën naftë-mbajtëse të Patos-Marinzës numëroheshin 19 struktura të injektimit të polimerit dhe 4 struktura të injektimit të ujit.
· Bankers ka nisur edhe zhvillimin e vendburimit të Kuçovës në Arrëz me marrjen për shfrytëzim të 59 puseve nga Albpetrol në Gusht 2014. Kompania ka riaktivizuar tre puse dhe ka shpuar pusin e parë horizontal në këtë fushë në vitin 2014.
Situata Financiare:
· Të ardhurat në vitin 2014 ishin 583 Milionë USD kundrejt 556 Milionë USD në vitin 2013, me një rritje prej gati 5%. Çmimi i naftës së nxjerrë prej 77.26 USD/fuçi është në nivelin e 78% të Brent-it (98.95 USD/fuçi) kundrejt 79% që ishte në vitin 2013.
· Renta e paguar në buxhetin e shtetit shqiptar gjatë vitit 2014 arriti në 86 Milionë USD (15% e të ardhurave të kompanisë) kundrejt 94 Milionë USD (17% e të ardhurave) në vitin 2013.
· Gjatë vitit 2014, të ardhurat e gjeneruara nga operacionet arritën në 304 Milionë USD, një rritje prej 9% kundrejt vitit 2013 kur niveli i këtyre të ardhurave ishte 280 Milionë USD.
· Kompania vijon të ketë një situatë të fortë financiare me një fond cash prej 73 Milionë USD dhe një program kapital prej 201 Milionë USD.
· Në Gusht 2014, Bankers nisi të shesë naftë bruto tek rafineria vendase e përpunimit të naftës, që është tashmë nën pronësi dhe menaxhim të ri. Bankers ka rënë dakord që të shesë me një çmim prej 73% të Brentit tek rafineria vendase.
Termat Fiskalë:
Bankers dhe Qeveria Shqiptare kanë arritur një marrëveshje mbi ndryshimet fiskale të vitit 2014. Termat janë aprovuar nga Albpetrol dhe AKBN dhe janë ratifikuar nga Këshilli i Ministrave më 2 Nëntor 2014. Marrëveshja parashikojnë zbritjen e taksave të akcizës dhe të qarkullimit në të ardhurat e kompanisë.  Ky mekanizëm mundëson ruajtjen e një bilanci të fortë financiar të kompanisë dhe si pasojë vijueshmërinë e investimeve në të ardhmen.
Parashikimi:
· Programi kapital i reduktuar i kompanisë për vitin 2015 do të jetë 153 Milionë USD, i mbështetur plotësisht nga të ardhurat e vetë kompanisë (bazuar në një çmim Brent prej 50 USD/fuçi).
· Do të shpohen 60 puse horizontalë dhe do të vijohet të zhvillohet zona kryesore e fushës  naftë-mbajtëse të Patos-Marinzës
· Do të vijojë të aplikohet Programi i Zgjerimit të Prodhimit (EOR) ku përfshihet konvertimi i 20-30 puseve në injektim me polimer dhe ujë.
· Fokusi i kompanisë do të vazhdojë të jetë në përmirësimin e eficencës operacionale duke ulur kostot e transportit, elektrifikimin e puseve dhe zgjerimin e sistemit të mbledhjes së gazit për të ulur kostot e energjisë.
Revista Monitor,  13.03.2015