info@energjia.al

There is a constant question that has been posed since the time when TAP was just a project on paper and which is still done today when the construction work in the ground is progressing rapidly.

Does Albania risk to remain without gas at a time when the initial reservation has been set?

TAP General Director for Albania Shkelqim Bozgo has answered once again this question and the way how such a large investment is protected, while also addressing the issue of transmission tariffs.

“If we have an investment of 40 billion dollars or of over 5 trillion dollars, namely TAP, of course, a certain stability is needed. Therefore, what is required is the entry of third parties, which means that anyone who has a certain amount of energy, whether gas or electricity, is not prohibited in any case to put energy into the system and to sell it to the buyers they have found. But on the other hand, in order to protect investments, there are some exceptions. Such exceptions are made for TAP, and this was done for the initial capacity of 10 billion dollars. One can rightfully ask whether there will be such an exception in the case of supplying Albania with gas. No! The decision of the regulators creates a possibility, where every extra capacity, any additional sellers and any interested buyers have the opportunity to enter the market. Also very important from the regulatory point of view is the stability of the application fees that I mentioned. Fees cannot move in an unpredictable manner, otherwise this would penalize the return of investment,” Bozgo said.

Bozgo made these statements at a meeting held at the Polytechnic University in Tirana where students were informed on the details of the pipeline project.

Scan Tv,  25.05.2017

“Republika e Maqedonisë është shumë e interesuar që të lidhet me gazsjellësin Trans Adriatic Pipeline”, kështu deklaroi CEO-ja i kompanisë maqedonase të Burimeve Energjetike të Shkupit Krste Miladinov.

“Sa i përket ndërlidhjes kërkesa i është drejtuar TAP AG Greece, por nuk ka ende një vendim final”, shtoi ai.

Miladinov tha se përfitimet e Maqedonisë nga realizimi i këtij projekti janë të mëdha pasi do të siguronin sasi të mjaftueshme gazi për tregun vendas nga burime të tjera përfshi këtu edhe zgjerimin drejt Serbisë dhe Europës Qendrore.

“Përmes këtij projekti do të diversifikohet siguria dhe furnizimi me gaz për të gjithë rajonin”, shtoi ai.

Revista Monitor,  24.05.2017

Sot shënohet përvjetori i parë i fillimit të ndërtimit të Gazsjellësit Trans Adriatik (TAP), një nga projektet më të mëdha dhe strategjike të infrastrukturës energjetike (gaz natyror) në Evropë, veprimtaritë në secilin nga tre vendet pritëse po zbatohen brenda afateve dhe brenda buxhetit.

Janë arritur shumë gjëra gjatë dymbëdhjetë muajve të fundit. Që nga fillimi i majit të vitit 2016:

“Për sa i përket historikut të sigurisë teknike në kantier, projekti ka nivelet më të larta botërore, ku shpeshtia e humbjes së kohës qëndron shumë më poshtë normave ndërkombëtare.

Kontraktorët e TAP-it kanë pastruar dhe sistemuar afërsisht 49% të gjurmës së projektit në Greqi dhe Shqipëri (371 km nga 765 km). Gjithashtu, 22.6% e tubave të salduara janë futur tashmë në tokë dhe janë mbuluar.

Në Itali, puna po vijon me grupin e parë të pemëve të ullirit që janë magazinuar përkohësisht në mënyrë që më vonë gjatë këtij vitit të nisë ndërtimi i mikro tunelit prej 1,5 km.

Rreth 68.5% e totalit prej 55.000 tubash, që do të përdoren për ndërtimin e tubacionit kanë mbërritur në Greqi, Shqipëri dhe Itali.

Më shumë se 5.200 persona kanë punuar për projektin në vendet pritëse të TAP-it, ku më shumë se 85% e tyre janë staf vendor.

TAP-i ka zbatuar një gamë të gjerë programesh për investime sociale dhe mjedisore (SEI) në komunitetet përgjatë gjurmës së tij. 70 projekte të tjera me një vlerë të përgjithshme prej rreth 15 milionë Euro do të prezantohen gjatë muajve në vijim. Gjithsej, TAP-i do të investojë më shumë se 55 milionë Euro në Greqi, Shqipëri dhe Itali në investime sociale dhe mjedisore”.

Drejtori i Përgjithshëm i TAP-it, Ian Bradshaw tha: “Jemi të kënaqur me performancën tonë. Për sa i përket ecurisë së përgjithshme të projektit, kemi përfunduar rreth 41% të tij, përfshirë këtu pjesën e inxhinierisë, prokurimit dhe ndërtimit. Jemi në rrugën e duhur për të shpërndarë sasitë e para të gazit nga Shah Deniz II në vitin 2020, duke u bërë kështu pjesë aktive e rrjetit energjetik evropian, duke furnizuar banesat dhe bizneset me energji më konkurruese dhe të sigurt. Jam me të vërtetë i kënaqur që sot rreth 173 km nga tubacioni i salduar, afërsisht 21 herë sa gjatësia e projektit tonë në Itali, janë mbuluar tashmë nëntokë në Greqi dhe Itali. TAP-i mbetet plotësisht i përkushtuar që të kthejë tokën në gjendjen fillestare, ose ta përmirësojë atë. Një projekt i kësaj shkalle dhe përmase do të përballet me sfida të përditshme, megjithatë, ne jemi në pozicionin e duhur për t’i trajtuar dhe administruar ato, duke punuar ngushtësisht me ekipet tona, me rrjetin tonë të furnizimit dhe bashkërisht me komunitetet”, shtoi Bradshaw.

TAP ka një program po kaq ambicioz të planifikuar për dymbëdhjetë muajt e ardhshëm. Vitin tjetër, në këtë kohë, TAP-i planifikon të përfundojë pastrimin dhe nivelimin e të gjithë gjurmës në Greqi dhe Shqipëri dhe të ketë futur në tokë (të ketë mbuluar) rreth 67% të tubave të salduar.

Rreth Gazsjellësit Trans Adriatik (TAP)

TAP-i do të transportojë gaz natyror nga fusha gjigante e Shah Denizit II, Azerbajxhan, në Evropë. Tubacioni, i gjatë 878 km, do të lidhet me Gazsjellësin Trans Anatolian (TANAP), në kufirin turko-grek në Kipoi, do të kalojë përmes Greqisë, Shqipërisë dhe detit Adriatik, përpara se të mbërrijë në brigjet e Italisë së Jugut.

Rruga që përshkon TAP-i mund të përmirësojë furnizimin me gaz të disa vendeve të Evropës Juglindore përfshirë Bullgarinë, Shqipërinë, Bosnjën dhe Hercegovinën, Malin e Zi, Kroacinë dhe vende të tjera. Dalja në tokë e TAP-it, në Itali, ofron mundësi të shumta për transportimin e mëtejshëm të gazit natyror të Kaspikut në disa prej tregjeve më të mëdha evropiane, si në Gjermani, Francë, Britani e Madhe, Zvicër dhe Austri.

TAP-i do të nxisë zhvillimin ekonomik dhe krijimin e vendeve të punës, gjatë gjithë gjurmës së gazsjellësit. Ai do të jetë një burim i madh investimesh të huaja direkte dhe nuk varet nga grante, apo subvencione. Pas fillimit të tregtimit të gazit në Gjeorgji dhe Turqi, synuar të nisë në fund të vitit 2018, sasia e parë e gazit do të mbërrijë në Evropë përafërsisht në fillim të vitit 2020.

Aksionarë të TAP-it janë: BP (20%), SOCAR (20%), Snam S.p.A. (20%), Fluxys (19%), Enagás (16%) dhe Axpo (5%).

Scan Tv,  17.05.2017

Një vit nga nisja, ndërtimi i gazsjellësit Trans Adriatic Pipeline (TAP), projekti më i madh infrastrukturor energjetik (gazi natyror) vlerësohet se po ecën sipas të gjitha parashikimeve.

Sipas deklaratave të bëra nga konsorciumi, projekti ka shënuar nivele të humbura kohore të frekuencave nën normat ndërkombëtare.

Rreth 49% e gjurmës që projekti do të ndjekë në Shqipëri dhe Greqi është pastruar (371 km nga 765 km). Rreth 22.6% e tubave janë tashmë të vendosur nën tokë.

Në Itali, puna vazhdon me grumbullimin e parë të pemëve të ullirit të magazinuara përkohësisht. Ndërtimi i mikro-tunelit prej 1,5 km mund të fillojë më vonë gjatë vitit.
Rreth 68.5% ose 55,000 tuba janë shpërndarë në Greqi, Shqipëri dhe Itali.
Më shumë se 5,200 njerëz po punojnë për projektin në të gjitha vendet pritëse të TAP-it. Mbi 85% e tyre janë punësime lokale.

Gjatë këtij viti TAP zbatoi një sërë projektesh me natyrë sociale. Janë rreth 70 projekte të tilla me një vlerë totale investimi prej rreth 15 milionë euro do të zbatohen në muajt e ardhshëm. Në total, TAP do të investojë mbi 55 milionë euro në projektet sociale në Greqi, Shqipëri dhe Itali.
Drejtori Menaxhues i TAP Ian Bradshaw tha se: “Ne jemi të kënaqur me punën tonë të deritanishme. Projekti ka pasur ecuri pozitive dhe mund të themi se afërsisht 41% e tij është realizuar duke përfshirë këtu aspektin inxhinierik, të prokurimit dhe ndërtimit. Ne jemi në rrugën e duhur për të ofruar sasinë e parë të gazit nga fushat e Shah Deniz II në vitin 2020, duke u bërë pjesë aktive e rrjetit europian të energjisë. Kjo do të mundësojë energji më konkurruese dhe më të sigurt për të gjithë rajonin.

Një vit nga nisja e punës për ndërtimin e gazsjellësit janë rreth 173 km tuba çeliku të salduara, rreth 21 herë sa gjatësia e projektit në Itali. Ato janë vendosur në Greqi dhe Shqipëri. TAP është i angazhuar për të bërë të mundur që toka të kthehet në gjendjen e saj origjinale. Një projekt i këtyre përmasave do të ballafaqohet me sfida të përditshme, megjithatë, ne sigurohemi që t’i adresojmë ato duke punuar ngushtë me ekipet, rrjetin e furnizimit, si dhe me komunitetet “, shtoi Bradshaw.
TAP parashikon që pas rreth një viti të ketë përfunduar pastrimin dhe klasifikimin e rrugës përgjatë Greqisë dhe Shqipërisë dhe të jenë vendosur në tokë rreth 67% e tubave të salduar.

Revista Monitor,  17.05.2017

Numri dy i qeverisë shqiptare, Niko Peleshi ka inspektuar punimet për rikonstruksionin e shkollës “Fuat Babani” në Bilisht që është një investim prej 400 mijë euro. Punimet kanë nisur në mars të këtij viti dhe pritet që të përfundojnë në fund të muajit maj të po këtij viti. Projekti parashikon ndërhyrje të plotë në ambientet e brendshme dhe të jashtme të shkollës.

Teksa ka inspektuar punimet e nisura në këtë shkollë, Zv/kryeministri Niko Peleshi i shoqëruar edhe nga kryebashkiaku i Devollit Bledion Nallbati dhe drejtues të projektit TAP, ka vlerësuar këtë ndërhyrje e cila po financohet nga TAP duke theksuar se ky investim është pjesë e programit të investimeve komunitare dhe po bëhet realitet falë bashkëpunimit mes Bashkisë së Devollit, Qeverisë Shqiptare dhe TAP.

Në shkollën “Fuad Babani” mësojnë mbi 600 nxënës jo vetëm nga Bilishti por edhe nga fshatrat e Bashkisë së Devollit. Me riorganizimin e shkollave në këtë bashki pritet që numri i nxënësve të pësojë rritje gjatë vitit të ri mësimor.

Scan TV,  15.05.2017

Shqipëria, krejt rastësisht, ka një nga shanset e arta që mund të ketë një vend, që thjesht për hir të pozicionit gjeografik, të përfitojë disa miliarda në ekonomi. Gazsjellësi TAP është një nga këto raste. Trinomi Greqi-Shqipëri-Itali për herë të parë funksionoi pa hatërmbetje, çka imponohej nga përfitimi ekonomik.

E në fund të gjithë kësaj, tani që projekti ka marrë rrugën e zbatimit, mund të prekim konkretisht ndryshimin. Një studim i Oxford dha një bazë të dhënash interesante dy vjet më parë për përfitimet reale të ekonomive, por, kur këto përfitime janë të prekshme si rrugë të reja, investime në ura, punësim, kompani shqiptare që përveç ekonomikisht përfitojnë dhe në eksperiencë kjo është edhe më mirë.

Panorama e shifrave është optimiste. Ne total deri më 31 shkurt 2017, jane 86 kilometra nga korridori i kalimit përgjatë gjurmës së gazsjellësit që jane pastruar, 76 kilometra tuba të vendosur në varg përgjatë gjurmës dhe 60 kilometra tubacion është tashmë i salduar. Po ashtu 49 kilometra tubacion është ulur në kanal dhe 45 kilometra janë tashmë të mbuluara. Në një intervistë për SCAN Magazine,  Shkëlqim Bozgo, menaxher i projektit TAP, për Shqiperinë, jep edhe detajet mbi zbatimin e projektit, sfidat në terren dhe përfitimet ekonomike të vendit. 

Gazsjellësi TAP është padyshim projekti më i rëndësishëm që prek Shqipërinë. Ku jemi realisht sot me këtë projekt të paktën brenda territorit të vendit tonë? 

Punimet për ndërtimin e gazsjellësit në Shqipëri përbëhen nga katër grupime kryesore; i) përmirësimet e rrugëve dhe urave që në vetvete ndahen në dyfaza ii) punimet për tubacionin iii) punimet për ndërtimin e stacionit të kompresoreve në Fier dhe atij të matjes në Bilisht dhe iv) punimet në det. Të gjitha punimet po vijojnë sipas kalendarit të përcaktuar. Në dhjetor përfundoi faza e parë e përmirësimit të infrastrukturës rrugore, që përfshiu rindërtimin dhe rehabilitimin e rreth 58 km rrugë, ndërtimin e 2 urave të reja dhe rehabilitimin e 40 urave ekzistuese.

Përmirësimet e kryera që tani po i shërbejnë jo vetëm projektit, por edhe gjithë komuniteteve vendore të zonave ku janë kryer punimet. Fshatrat e largëta, si për shembull fshati Shtyllë në zonën malore të Korçës, apo Potom në zonën e Skraparit tashmë mund t’i transportojnë lehtësisht dhe në mënyrë të sigurt prodhimet e tyre apo të përfitojnë nga shtimi i numrit të vizitorëve apo turistëve. Ka filluar dhe po përparon me shpejtësi faza e dytë, e cila do të sjellë përmirësmin e mbi 120 kilometrave të rrugëve ekzistuese. Të gjitha punimet për rrugët dhe urat po kryhen me shumë cilësi nga kompani shqiptare. Edhe punimet për ndërtimin e tubacionit po përparojnë sipas planifikimit. Së pari, ardhje dhe transportimi i tubave po ecën me ritme të kënaqshme. Një ndihmë të madhe po jep Policia e Shtetit e cila po shoqëron kamionët e tubave duke shmangur shqetësimet e mundshme në trafikun rrugor.

Më shumë se 86% e tubave (179 km) dhe 83% e bërrylave (665 njësi) kanë mbërritur. Duke filluar prej gushtit të vitit të kaluar, u krye pjesa më e madhe e punimeve në segmentin nga Semani, Fier deri në dalje të qytetit të Beratit. Janë ende duke u kryer punime të specializuara sikurse shpimet horizontale për kalimin e lumit të Semanit, autostradës dhe rrugëve kombëtare me anë të shpimeve horizontale të drejtuara të njohura si HDD. Kjo është një prej teknikave më të avancuara në këtë fushë që po përdoret për herë të parë në Shqipëri. Ato evitojnë hapjen e kanaleve dhe minimizojnë efektet në mjedis si dhe në funksionimin normal të aktiviteteve të ndryshme ekonomike dhe jetësore.

Në total, deri më 31shkurt 2017, 86 km nga korridori i kalimit përgjatë gjurmës së gazsjellësit që janë pastruar, 76 km tuba janë vendosur në varg përgjatë gjurmës dhe 60 km tubacion është tashmë i salduar. Po ashtu, 49 km tubacion është vendosur në kanal dhe 45 km janë tashmë të mbuluara. Sapo ka nisur edhe kthimi i tokës në gjendjen e mëparshme. Kjo është një fazë shumë delikate, e cila ka qenë e kushtëzuar edhe nga kushtet atmosferike jo të favorshme.

Deri më tani është kthyer në gjendjen e mëparshme 1.4 km prej korridorit ku janë kryer punimet. Pas përfundimit të punimeve në zonën e sheshtë, do të fillohet me zonën malore dhe në luginën e Osumit. Krahas tubacionit, kanë nisur edhe punimet për ndërtimin e stacionit të kompresorit, në Fier, dhe stacionin e matjeve ne Bilisht. Punimet për pjesën e detit janë planifikuar për vitin që vjen, por natyrshëm ato do të jenë më pak të ndjeshme. 

Gazsjellësi TAP, edhe pse me gjurmë të mirëstudiuar, nuk i ka shpëtuar dot terreneve të vështira që kanë kosto më të larta. Deri më tani a ka ecur gjithçka sipas planit fillestar? A parashikoni rritje të kostos apo mendoni se do të jetë brenda limiteve të parashikuara?

Që në fillim dihej që pjesa e malore e Shqipërisë, që shkon deri në 1800 metra lartësi, do të ishte ndër segmentet më të vështira për t’u ndërtuar. TAP ka kontraktuar një ndër kompaninë ndërkombëtare me më shumë eksperiencë në ndërtimin e gazsjellësve, Spiecapag. Segmenti malor përbën edhe fazën finale të ndërtimit të gazsjellësit, pas përfundimit të zonës fushore në Fier, Berat dhe Korçë. Aktualisht, po bëhet edhe një vlerësim më i detajuar i gjurmës që do të ndjekë gazsjellësi.

Kjo nënkupton edhe mundësinë për të bërë ndryshime të gjurmës së gazsjellësit për t’ju përshtatur më mirë terrenit. Çdo ndryshim nga projekti apo vonesa të tjera gjatë ndërtimit kanë impaktin e vet në kostot e ndërtimit të cilat optimizohen me kujdes nga ekipet projektuese. 

Një ndër problemet kyçe që kanë investitorët në vendin tonë lidhet me pronësinë. Për TAP pretendimet për çështje pronësie ishin minimale dhe duket se nuk kemi konflikte? Si u arrit kjo dhe sa i kushtoi ky aspekt kompanisë?

Në procesin e sigurimit të tokës, ashtu si edhe në aspekte të tjera të projektit (si ato që kanë të bëjnë me mjedisin, trashëgiminë kulturore, etj.) TAP ka zgjedhur të zbatojë parimet e BERZH si dhe praktikat më të mira të industrise. Në këtë kuadër, qasja që TAP vendosi të ndiqte ishte ajo e negocimit të marrëveshjeve vullnetare me individët e prekur nga gjurma e projektit dhe aplikimi i shpronësimit vetëm si një instrument i fundit, në rastet kur marrëveshja vullnetare nuk mund të arrihej. Në një masë të madhe, edhe pse titujt mund të ishin të regjistruar, pronarët nuk kishin arritur të merrnin çertifikaten e pronësisë, për shkak të kufizimeve në regjistrim që lidheshin me problematika të ndryshme ligjore, të tilla si diferenca midis sipërfaqes në akt dhe asaj në fakt, probleme me kufitarët apo mungesa të tjera në dokumentacion.

Për të realizuar qasjen e përmendur më sipër, në bashkëpunim me autorietetet përkatëse TAP investoi në kohë, burime njerëzore e teknologji në një proces të quajtur përmirësimi dhe përditësimi i kadastrës, duke identifikuar situatën e pronësisë së çdo parcele toke të prekur nga projekti, qoftë në zyrat e regjistrimit të pasurive, qoftë në terren;  asistuar secilin prej pronarëve të prekur të përgatiste dokumentacionin e nevojshëm për të marrë çertifikatën e pronësisë; mbuluar çdo kosto që lidhej me këtë process, përfshi këtu tarifat e shërbimeve të ndryshme që nga noterët e deri tek tarifat e aplikimit në ZRPP; asistuar zyrat e regjistrimit me burimet e nevojshme për të përballuar fluksin e kërkesave për shërbime nga pronarët e prekur nga projekti.

Në përfundim të këtij procesi, mbi 80% e pronarëve të ndikuar arritën të merrnin dokumentacionin e pronësisë dhe të nënshkruanin kontrata vullnetare me TAP dhe aktualisht pagesa e tyre është realizuar 100%. Për pjesën e mbetur, prej 20%, toka është siguruar nëpërmjet shpronësimit me Vendim të Këshillit të Ministrave dhe kjo për arsye se  rregullimi i dokumentacionit të nevojshëm apo situatës ligjore të pasurive ishte jashtë mundësive të TAP dhe institucioneve përkatëse (çështje ligjore nën trajtim nga gjykata, mungesa e bashkëpronarëve për arsye migrimi apo emigrimi, bllokime të pasurive nga bankat, etj.). Megjithatë, edhe pas sigurimit të aksesit ligjor nëpërmjet VKM-ve, TAP ka vazhduar të ndihmojë pronarët e shpronësuar për sigurimin e dokumentacionit të pronësisë dhe si rezultat më tepër se 50% e tyre kanë marrë kompensimin.

Në çdo rast, vlera e kompensimit nëpërmjet shpronësimit është plotësisht e njëjtë me vlerën që pronarët do të merrnin nëse do të nënshkruanin një kontratë vullnetare dhe pronarët e ndikuar nuk e humbasin asnjëherë të drejtën e marrjes së kompensimit. 

Qeveria shqiptare dhe TAP vetëm pak kohë në një dalje publike bënë me dije se u rishikuan kushtet për përfitim dhe u renditën disa aspekte pozitive. Çfarë përfitoi TAP nga kjo marrveshje e re dhe pse ra dakord për të rritur përfitimet për palën shqiptare?

TAP është një projekt afatgjatë në Shqipëri e për këtë arsye e ka të parashikuar në politikat e kompanisë krijim e marrëdhënieve sa më të qëndrueshme me komunitetet fqinje me gazsjellësin. Amendimi i Marrëveshjes me Qeverinë e Vendin Pritës në Shqipëri në dhjetor të vitit 2016 ishte vetëm ndjekja e logjikshme e angazhimit të TAP për të përmirësuar kushtet e jetesës së komuniteteve që ndikohen më shumë gjatë periudhës së ndërtimit.  Kjo tregon përkushtimin për të investuar në projekte sociale dhe mjedisore që sjellin përmirësime të qëndrueshme në cilësinë e jetës të komuniteteve që jetojnë pranë gjurmës së gazsjellësit në Shqipëri. 

Çfarë përfiton nga TAP një qytetar i thjeshtë përveç pjesës së zinxhirit, (pra taksat që arkëtohen shkojnë në buxhet dhe kthehen në të mira publike)? Çfarë tregojnë shembujt e ngjashëm në botë, a kemi energji më të lirë, produkte më të lira si efekt i prezencës së një gazsjellësi?

TAP përbën një projekt shumë të rëndësishëm për Shqipërinë dhe shqiptarët pasi për herë të parë vendi përfshihet në hartën evropiane të gazit natyror. Kjo ja rrit rëndësinë rajonale dhe gjeo-strategjike të vendit dhe kontribuon në integrimin tregtar dhe fizik të Shqipërisë në Evropë. Tashmë që punimet kanë nisur TAP është një realitet i prekshëm në Shqipëri për pasojë edhe mundesitë për ndërtimin dhe zhvillimin e rrjetit të brendshëm dhe tregut të gazit në vend janë më reale se kurrë. Vetë prania dhe mundësia për të marrë gaz nga TAP lehtëson zhvillimin e infrastrukturës energjetike të vendit dhe të tregut të brendshëm të energjisë.

Ministria e Energjisë së fundmi ka përfunduar Master Planin e Sektorit të Gazit, pjesë e të cilit është edhe evidentimi i disa projekteve prioritare. TAP ka si pjesë të angazhimeve të veta dhënien e ndihmës për rritjen e kapaciteteve vendase për zhvillimin e sektorit të gazit dhe për këtë qëllim jemi në bashkëpunim të vazhdueshëm me Ministrinë dhe “AlbGaz”. Zhvillimi i sektorit të gazit natyror është një investim i konsiderueshëm. Ai fillimisht ndodh me konsumatorët e medhenj si TEC-et apo industri të tjera. Kjo mundëson më tej furnizimin e bizneseve me të vegjel dhe sektorin rezidencial. Punimet për ndërtimin e kësaj infrastrukture do të krijojnë një sërë oportunitetesh, ndërkohë prania e gazit do ta bëjë furnizimin me energji më konkurues dhe me gjasa edhe më të lirë për konsumatorin fundor.

Ka një theks të vazhdueshëm për gazifikimin e vendit, por kostot janë të jashtzakonshme. A është konsultuar edhe me ju qeveria për të rezervuar një sasi gazi të nevojshëm?

Është një pritshmëri e natyrshme sigurimi i furnizimit me gaz nga TAP, por është po ashtu shumë e rëndësishme të kuptohet thelbi i modelit të funksionimit të tregut të energjisë në Bashkimin Europian dhe në Shqipëri, mbi bazën e të cilit TAP duhet të funksionojë. Me qëllim minimizimin e efektit monopol që kanë infrastrukturat energjitike, sektori është riformësuar në një mënyrë të atillë që pronarët e infrastrukturave të mos të munden të imponojnë apo kontrollojnë çmimet e energjisë. Për analogji, pronarët e një sistemi transmetimi ose shperndarjeje të energjisë elektrike apo gazit nuk e kanë të mundur të shesin apo blejnë energji.

Biznesi i tyre është të ofrojnë mundësinë e transmetimit dhe shpërndarje së energjisë, në formë elektrike apo gaz, dhe për këtë të marrin tarifën përkatëse sikurse miratuar nga rregullatorët e energjisë. Për pasojë, TAP nuk mundet të ofrojë sasi gazi, por nëpërmjet TAP, çdo palë e interesuar e cila është e gatshme të blejë apo shesë gaz, mundet ta bëjë këtë, duke i paguar TAP tarifën përkatëse për shërbimin e marrë.

Përfitimet ekonomikë nga gazsjellësi kanë nisur të konkretizohen që me ndërtimin e tij, punësimi, infrastruktura e re apo edhe aspekte të tjera të lidhura më të. Kur do të jetë boom-i  i përfitimit ekonomik në vend?

Ndikimi pozitiv i ndërtimit të gazsjellësit Trans Adriatik në Shqipëri është i ndarë normalisht në dy faza: përfitimet gjatë ndërtimit dhe përftimet pasi gasjellësi të jetë në punë. Gjatë fazës së ndërtimit, parashikohet që ky vit dhe viti tjetër, pra 2017 dhe 2018, të jenë edhe vitet me intensitetin më të madh të ndërtimeve dhe, për rrjedhojë, edhe të investimit duke ardhur duke u ulur deri në vitin 2020 kur gazsjellësi do të vihet në punë.

Impaktet pozitive të punimeve të TAP janë tashmë evidente në ekonominë shqiptare, pozitivisht, qoftë nga përfshirja e kompanive vendase si nënkontraktore ashtu edhe nga punësimi direkt apo indirekt. Këto janë shumë më të ndjeshme në zonat ku kryhen punimet përgjatë korridorit të tubacionit, por jo vetëm. Ndërsa investimet në projektet sociale që kanë nisur që para dy vitesh do të shoqërojnë intensitetin e punimeve për ndërtimin e gazsjellësit, por nuk do të kufizohen në kohë deri në përfundim të ndërtimit, por të vijojnë edhe më tutje në kohë. Pas ndërtimit, efektet në ekonominë shqiptare do të jenë më së shumti të lidhura me ofrimin e një burimi tjetër energjie, tërheqjen e investimeve të huaja, rritjen e rolit strategjik të vendit, etj.

Për kompani të mëdha përgjegjshmëria sociale është kthyer në një element shumë të rëndësishëm që i shërben edhe për marketim. A mund të kemi dy detaje mbi përgjegjshmërinë sociale të TAP nga momenti i prezencës në vend dhe në vazhdim?

Përgjegjësia sociale është një komponent i rëndësishëm i aktivitetit të TAP. I ndërgjegjshëm për nevojat e komuniteteve përgjatë tubacionit, TAP ka ndërrmarrë prej kohësh një seri konsultimesh me aktorë lokale dhe qendrorë për të dakordësuar projektet dhe ndërhyrjet brenda kuadrit të Përgjegjësisë Sociale.  Aktualisht TAP ka përfunduar ose është në përfundim të punimeve për rehabilitimin apo rindërtimin e disa shkollave, si në Seman (Fier), Grecalli (Fier), Strumë e Bilisht.

Gjithashtu, ka përfunduar rindërtimi i urës së Çorovodës dhe janë drejt përfundimit dy pikat panoramike të kanionit në lumin Osum. Janë shumë pranë fillimit punimet për një sërë objektesh të tjera të infrastrukturës sociale, të tilla si rehabilitimi i ujësjellësit të Mbrostarit, rindërtimi i dy shkollave dhe ndërtimi i një kopshti të ri në Urën Vajgurore, rindërtimi i dy shkollave dhe një kopshti në Berat, rehabilitimi i një ndërtese muzeale në Korçë. Si pjesë e programit të përgjegjësisë sociale, TAP ka ndërmarrë herë pas here edhe nisma në formën e ndihmës humanitare duke u ardhur në ndihmë komuniteteve në situata të vështira të shkaktuara nga fatkeqësitë natyrore.

Këtu mund të përmend ndihmën për banorët në zonën e Otllakut, Berat, pas përmbytjeve apo shpërndarja e pakove ushqimore për rreth 1,300 familje në zonat përgjatë tubacionit të cilat këtë dimër mbetën të izoluara si shkak i dimrit të egër. Po si pjesë të përgjegjshmërisë sociale, TAP ka krijuar një program për praktikë profesionale, duke ju dhënë mundësinë një grupi studentësh të ekselencës të trajnohen në projekt në fusha të ndryshme të veprimtarise se tij.

Programi është pjesë e një objektivi më të gjerë që ka TAP për të punësuar sa më tepër individë nga Shqipëria dhe për të ndihmuar krijimin e kapaciteteve lokale në fusha të ndryshme që lidhen me sektorin e naftës dhe gazit (aktualisht me teper se 80% e të punësuarve në projekt janë shtetas shqiptarë). Së fundi, TAP do të nisë së shpejti edhe programe të tjera në fushën e bujqësisë, turizmit dhe granteve te vogla të orientuar drejt rritjes së punësimit në zonat e prekura nga projekti.

Scan Tv,  29.04.2017

Fillimi i punimeve për seksionin detar të gazsjellësit Trans-Adriatik do të fillojë vitin e ardhshëm, deklaron kompania “Saipem”, përgjegjëse për punimet e seksionit nënujor. “Saipem” deri më tani nuk është përfshirë në asnjë fazë të punimeve.

Seksioni nënujor në shtratin e detit Adriatik që do të lidhë Shqipërinë me rajonin e Puglias në Itali, do të jetë i gjatë 105 kilometra dhe në thellësinë më të madhe do të prekë 820 metra.

Aktiviteti i Saipem do të fillojë kur zona e mikro-tunelit të jetë e gatshme dhe në jemi të interesuar që kjo zonë të jetë e gatshme në mënyrë që të organizojmë operacionet. Po e ndjekim projektin me kujdes të veçantë“, deklaroi një burim pranë kompanisë.

Kompania është përgjegjëse për projektimin inxhinierik, prokurimin, ndërtimin dhe instalimin e gazsjellësit në seksionin nënujor, që do të jetë edhe faza përfundimtare  e gazsjellësit.

Në pjesën tjetër, atë tokësore, punimet po ecin me ritme të shpejta, dhe në Shqipëri e Greqi është mbyllur faza e parë për gjysmën e projektit, ndërkohë që në Itali janë zhbllokuar punimet për pjesën prej 8 kilometrash.

Scan Tv,  26.04.2017

Naskë Afezolli është një nga dy personat që kanë ideuar gazsjellësin TAP. Prej vitesh ai jeton dhe punon në Zvicër, për një nga kompanitë kryesore të energjisë në këtë vend, “EGL”, e cila është edhe një nga aksioneret kryesore të gazsjellësit TAP.

Sot kur ky projekt është realitet, Afezolli ka disa pengje për mënyrën sesi pala shqiptare ka negociuar këtë marrëveshje.

“Të gjitha linjat e gazit kanë fitime shumë të mëdha nga tranziti. Për fat të keq, këto të gjitha që unë i kisha ëndërr për t’u realizuar për Shqipërinë, pas vitit 2013 kur u bënë marrëveshjet, në këto marrëveshje përfaqësuesit e TAP ishin shumë të mobilizuar që Shqipërisë mos t’i jepnin ‘fee’ tranziti, ose element të tranzitit, kështu që Shqipëria faktikisht nuk përfiton tranzit. Megjithatë përfitimet prapë janë të mëdha. Por në ‘Host Government agreement’ që u krye, unë prisja që të ishin marrëveshjet më pozitive ndaj Shqipërisë, që t’i jepej Shqipërisë më shumë gaz dhe më shumë ‘Exit points’”, tha Naskë Afezolli, ideator i gazsjellësit TAP.

Ai ndalet dhe te taksa e tranzitit, duke shpjeguar arsyet se pse Greqia nuk ka të drejtë ta përfitojë atë, ndërsa Shqipëria po.

“Greqia nuk ka të drejtë të kërkojë kosto tranziti, sepse është anëtare e BE-së. Pra kur vjen puna te anëtarësimi në BE, Greqia e luan shumë mirë rolin e BE-së, ndërsa Shqipëria duke mos qenë anëtare e BE-së, përsëri i takonte të merrte diçka për tranzitin”, tha Naskë Afezolli.

Afezolli sjell në vëmendje edhe një tjetër investim që lidhet po me TAP.

“Qeveria zvicerane ka dhënë 6-7 mln euro fond ndihme Ministrisë së Energjisë dhe Industrisë. Ky fond është ekzaktësisht për të përgatitur infrastrukturën, ekspertët përsa i përket krijimit të të gjithë departamenteve në ministritë përkatëse, në mënyrë që të zhvillohet edhe infrastruktura e gazit, e përveç kësaj, një pjesë e këtij fondi do të shkojë edhe për të përgatitur një studim fizibiliteti edhe për një tubacion që do të ndërtohet nga TAP-i do të shkojë në Vlorë, në TEC-in e Vlorës”, tha Naskë Afezolli.

E në fund, Afezolli vlerëson interesin e kompanisë azere “SOCAR” për ndërtimin e sistemit të shpërndarjes së gazit në Shqipëri, por ai kërkon që edhe kompanitë europiane të përfshihen në këtë proces.

Top Channel,  26.04.2017

Flet Guillaume Batut, menaxher projekti i Spiecapag në Shqipëri

Me disa përjashtime që do të ndërtohen vitin e ardhshëm, i gjithë segment i gazsjellësit TAP midis Fierit dhe Beratit ka përfunduar, ndërsa aktiviteti kryesor i ndërtimit është përqendruar tani në zonën e Devollit, Maliqit dhe Korçës. Pas përfundimit të kësaj faze, do të nisë ndërtimi në zonat e vështira malore, ku është edhe pjesa më sfiduese.
Guillaume Batut, menaxher projekti i Spiecapag në Shqipëri, – kompanisë që fitoi të drejtën për të qenë kontraktor i projektit TAP për të ndërtuar segmentin tokësor të gazsjellësit në Shqipëri, 215 km- në një intervistë për Monitor flet lidhur me ecurinë e projektit të gazsjellësit.

Gati një vit më parë, kompania Spiecapag fitoi të drejtën për të qenë kontraktor i projektit TAP për të ndërtuar segmentin tokësor të gazsjellësit në Shqipëri, 215 km. Cila është rëndësia e kësaj kontrate për Spiecapag dhe cili është progresi aktual i punimeve?

Spiecapag ka mbi 90 vjet përvojë në ndërtimin e tubacioneve dhe objekteve përçuese në të gjithë botën. Kompania Spiecapag ka ndërtuar mbi 50,000 km tubacione në mbi 60 vende. TAP është një projekt i rëndësishëm i infrastrukturës së naftës gazit. Ndërtimi i tubacioneve në terrene të vështira, me profile sfiduese dhe me afate të përcaktuara, janë fusha të ekspertizës së Spiecapag. Ne synojmë që emri ynë të lidhet me projekte prestigjioze dhe TAP është një nga ato mundësi që nuk duhej humbur.
Sot, pothuajse i gjithë projekti inxhinierik ka përfunduar, ndërsa ka nisur procesi i prokurimit. Ne jemi ende duke adresuar disa rregullime për shkak të disa ndryshimeve në kushte, por ato nuk do të ndikojnë në aftësinë tonë për të vazhduar me ndërtimin.
Aktualisht punimet paraprake, duke përfshirë përgatitjen për magazinimin e tubave, platforma e kampit, si dhe një pjesë e mirëmbajtjes së rrugëve ka përfunduar në masën 30%, në përputhje me nevojat e ndërtimit të tubacionit.
Për ndërtimin e tubacionit, ne jemi mobilizuar plotësisht dhe aktualisht kemi arritur të realizojmë 15% të punimeve të ndërtimit.
Me disa përjashtime që do të ndërtohen vitin e ardhshëm, i gjithë segmenti midis Fierit dhe Beratit ka përfunduar, ndërsa aktiviteti kryesor i ndërtimit është përqendruar tani në zonën e Devollit, Maliqit dhe Korçës. Pas përfundimit të kësaj faze, ne do të nisim me ndërtimin në zonat e vështira malore, ku është edhe pjesa më sfiduese.

A kanë arritur kontraktorët/nënkontraktorët lokalë të angazhuar në ndërtimin e tubacionit ose objekte të tjera të përmbushin pritshmëritë tuaja? A zbatojnë ata standardet e kërkuara ndërkombëtare? Cilat janë kompanitë më të mëdha shqiptare që janë të kontraktuara nga Spiecapag?

Ne kemi pritshmëri të lartë për standardet QHSE që ua kërkojmë edhe nënkontraktuesve tanë t’i përmbushin. Çdo herë që ne angazhojmë një nënkontraktor, i japim mbështetje dhe trajnime të rëndësishme, duke i integruar në ekipin tonë sa më shumë që të jetë e mundur. Kompanitë me të cilat kemi punuar janë të përgjegjshme, tregojnë vullnet për t’u angazhuar, si dhe qasje pozitive. Ndërsa lista e kompanive shqiptare me të cilat ne punojmë është e gjatë, ku mund të përmendim: Salillari, Albstar, Emante, Sterkaj, Diamant, Nazzeri, etj.

Sa punonjës janë të punësuar nga Spiecapag? Sa prej tyre janë shqiptarë dhe se si do ta vlerësonit performancën e tyre?

Aktualisht, ne kemi të punësuar direkt rreth 700 punëtorë shqiptarë. Nënkontraktuesit tanë gjithashtu kanë të punësuar përafërsisht të njëjtën shifër.
Ne kemi konstatuar se punëtorët shqiptarë janë të përkushtuar dhe punojnë fort, janë mendjehapur ndaj qasjeve që mund të mos jenë të zakonshme për ta, duke përfshirë standardet e shëndetit dhe sigurisë. Ne ofrojmë trajnime në klasa, por edhe në terrenin e punës për të rritur aftësitë dhe kualifikimin e punëtorëve shqiptarë. Kjo do t’i ndihmojë ata që standardet t’i zbatojnë edhe në të ardhmen në përvoja të tjera.

Cilat janë problemet kryesore me të cilat Spiecapag është ndeshur në Shqipëri?

Ne po përballemi me disa kushte të vështira gjeologjike, gjeoteknike, por edhe aksesi në Shqipëri. Kemi shpenzuar kohë dhe përpjekje për të siguruar një rrugë finale të tubacionit, për ta ndërtuar në mënyrë të sigurt dhe për t’i garantuar jetëgjatësi tubacionit. Nga mesi i vitit 2017, ne do të përfundojmë ndërtimin në zonat e ulëta dhe fushore e më pas do të nisim me ato malore. Për ne, sfida jonë më e madhe është të arrijmë të instalojmë të sigurt tuba me diametër 48″, në një terren të pjerrët dhe shkëmbor.

Qeveria shqiptare ka paraqitur planin e saj ambicioz të gazifikimit, a shikoni ju mundësi për t’u përfshirë në projekte të tjera në Shqipëri?

Çdo gazsjellës është një mundësi për ne. Në këto kushte, edhe plani i gazifikimit të Shqipërisë është padyshim një mundësi për ne. Ne besojmë se përvoja jonë gjatë punës në Shqipëri mund të jetë një mbështetje e rëndësishme për këtë projekt.

A besoni se Spiecapag do të lërë një trashëgimi në Shqipëri?

Të gjithë punëtorët, të cilët punojnë me ne, po trajnohen si me kurse, ashtu edhe në terren. Pjesë e trashëgimisë është edhe ajo çfarë kanë arritur këta punëtorë me njohuritë dhe aftësimin e tyre, të cilët do të jenë në gjendje të mbështetin në të ardhmen zhvillimin e Shqipërisë. Nga ana tjetër, si pjesë e objektivave tona, duhet të theksojmë edhe faktin se ne kemi 78 km rrugë për të ndërtuar dhe për të mirëmbajtur. Por, trashëgimia më e madhe dhe më kryesore është vetë gazsjellësi që do të jetë pjesë e infrastrukturës kryesore të Shqipërisë.

Revista Monitor,  22.04.2017

Shqipëria është një nga vendet ku ndërtimi i një gazsjellësi është më shumë se sfidues. Terreni i vështirë, paqartësia e pronësisë mbi tokën, burimet njerëzore të pakualifikuara e të pamësuara me standarde janë vetëm një pjesë e problemeve.
Megjithatë, për banorët e zonave nga ku kalon gazsjellësi, kjo është një mundësi për zhvillimin e ekonomive të tyre familjare.
Por, si po punon projekti në terren? Si po ngrihen standardet? Cilat janë përfitimet ekonomike të drejtpërdrejta apo edhe indirekte?
“Monitor” sjell një reportazh mbi ecurinë e projektit në rajonin e Korçës

Nga Elona Bedalli

Dylbere Pino, 64-vjeçarja nga fshati Shtyllë, 35 kilometra nga Korça, nuk ka nevojë për një plan biznesi apo për një studim tregu, për të kuptuar se mundësia që po i vjen duhet kapur në ajër.
Pak metra larg shtëpisë së saj, po ngre një restorant dhe disa dhoma akomodimi. Një pjesë e punimeve janë realizuar, por për ta përfunduar e më pas mobiluar ashtu thjesht, siç e do zona, do të duhen më shumë para. Është një grua e guximshme dhe me ndihmën edhe të pjesës tjetër të familjes, do ta çojë deri në fund investimin. Ka vendosur që të shesë 16 lopë (nga 93 që ka në total) që prej më shumë se 16 vitesh e kanë ndihmuar të krijojë ekonominë e shtëpisë.

Në fshatin Shtyllë jetojnë 17 familje. Dikur, në kohën e komunizmit, në të strehoheshin familjet e persekutuara, disa të njohura edhe për shqiptarët.
Ky fshat, sikundër edhe të tjerë, qëndrojnë të izoluar për shumë kohë nga moti i ftohtë, ku shpesh dëbora mezi shkrin në mars.
Kalimi i tubave të projektit të gazsjellësit Trans Adriatic Pipeline duket se iu ka dhënë disi shpresë banorëve të këtyre zonave, për të pasur më shumë të ardhura.

Rruga tjetër e amortizuar dhe e rrezikshme ishte bërë prej vitesh pengesë për ta. Por, tani, Korça mund të arrihet fare mirë për rreth 45 minuta, nga rreth dy orë që bëhej më parë, falë investimit që është bërë për krijimin e infrastrukturës ndihmëse për të shtruar më pas tubat e TAP-it që do të mbërrijnë deri në Çorovodë.
Tashmë ka përfunduar faza e parë për ndërtimin e rrugëve dhe urave ndihmëse. Të dhënat zyrtare flasin për rindërtimin e rreth 58 km rrugë, dy urave të reja dhe rehabilitimin e 40 të tillave. Në fazën e ardhshme është parashikuar rehabilitimi i rreth 120 km rrugë, do të kryhet kryesisht nga një kontraktor vendas i kontraktorit të TAP Spiecapag, AlbStar. Qarqet përfituese janë: Korça, Berati dhe Fieri.
Por, nuk është vetëm kjo. Si për banorët e Shtyllës, ashtu edhe ata të Vithkuqit, një tjetër proces i rëndësishëm është shitja dhe blerja e tokës. Kjo ka qenë një sfidë e madhe edhe për vetë shoqërinë TAP, e cila mori përsipër që të krijonte një bazë të saktë të dhënash për pronësinë mbi tokën. Të dhënat zyrtare flasin për përditësimin e dokumentacionit të 13,000 parcelave me një sipërfaqe prej 17,000 hektarësh, përgjatë gjithë gjurmës së gazsjellësit TAP në Shqipëri. Numri i përfituesve është rreth 25,000.

Alketa Zallemi është koordinatorja e projektit TAP për rajonin e Korçës. Ajo thotë se është bërë një punë e madhe me fshatarët e zonave nga ku do të kalojnë tubat e gazsjellësit. Çdo ditë udhëton disa kilometra nga Tresteniku (fshati i parë nga kalon gazsjellësi në kufi me Greqinë) e deri në Shtyllë (aty ku Korça ndahet me Skraparin) për t’u takuar me persona që ndikohen nga ndërtimi i gazsjellësit. Alketa tregon se familjeve të prekura iu janë dhënë në dorë dokumentet e tokës dhe se nuk kanë munguar edhe rastet e dëmshpërblimit kur punimet kanë prekur të mbjellat e tyre. “Çdo rast i është referuar qendrës, – tregon ajo, – dhe ne jemi munduar të gjejmë zgjidhje që shkojnë në dobi të komunitetit, pasi ky është edhe një nga prioritetet e projektit”.

Pjesa më e madhe e familjeve të zonave nga ku do të kalojnë tubat e TAP-it në rajonin e Korçës, por edhe më tej jetojnë me tokën bujqësore.
Të dhënat zyrtare nga projekti tregojnë se janë afërsisht 8,800 ngastra toke të ndikuara gjithsej në Shqipëri, nga të cilat rreth 1,300 parcela të ndikuara për rrugët dhe urat ndihmëse; rreth 7,500 parcela të ndikuara për të drejtën e kalimit, tubacionin, stacionet e kompresorëve dhe instalime të tjera mbi tokë. Ndërsa sipërfaqja e tokës së marrë përkohësisht për korridorin e punimeve të tubacionit është rreth 8,170 hektarë.
Për kreun e njësisë administrative në Vithkuq, Altin Prifti, procesi i regjistrimit të tokave do të ndihmojë banorët, pasi kështu pasuria e tyre merr vlerë dhe mund të shërbejë edhe për të ardhmen për t’u shitur apo për t’u dhënë me qira.
Pak kohë më parë, në një intervistë për “Monitor”, kryetari i Bashkisë së Korçës, Sotiraq Filo, tha se TAP ka një rëndësi të veçantë për Korçën. “Ka filluar aktualisht një procedurë punësimi për punëtorët e pakualifikuar nga kontraktorët e TAP në fshatrat e prekura, pjesë e Bashkisë së Korçës dhe jo vetëm.

Ky projekt madhor krijon mundësi të reja për zhvillimin ekonomik të zonës. Një shembull për t’u përmendur është restoranti i ri i hapur në fshatin e thellë malor Shtyllë.
Biznesi vendas po përfiton duke u ofruar shërbime kontraktorëve të TAP (restorante, hotele, etj.).
Ka ndikim në përmirësimin e infrastrukturës rrugore të Korçës dhe po jep kontribut për sigurinë në rrugë (shembull është rruga Vithkuq – Shtyllë – Panarit, dhe disa rrugë të tjera që janë duke u rehabilituar).

Po përmirësohen të dhënat kadastrale në zonat përgjatë gjurmës së gazsjellësit (regjistrimi fillestar i Vithkuqit dhe Mollaj).
Bashkia e Korçës është në diskutime me kompaninë mbi zbatimin e investimeve sociale dhe mjedisore, që do të ndikojnë në përmirësimin e cilësisë së jetës për komunitetin përgjatë gjurmës së TAP. Gjithashtu janë në shqyrtim disa projekte konkrete të rëndësishme për fshatrat pranë gjurmës së gazsjellësit propozuar nga bashkia”, tha z. Filo.

Standardet, shqiptarët pa përvojë

Vetëm pak kilometra larg Korçës, në një fushë të madhe, shihen disa objekte të ngritura e të sistemuara me një rend të përpiktë. Është kampi i kontraktorit të TAP-it, kompanisë franceze Spiecapag, në të cilin ndodhen mjediset e punëtorëve, drejtuesve, vendqëndrimet e makinerive apo edhe një pjesë e tubave. Për të hyrë në këtë kamp, rregullat janë shumë të rrepta, sepse mbi të gjitha, TAP vlerëson standardet. Ato duhet të ndiqen me rigorozitet nga të gjithë dhe pa përjashtim.

Teksa identifikohemi dhe zbresim nga makina, orientohemi se duhet të shkojmë dhe të paraqitemi te një prej mjediseve të krijuara për të bërë trajnime. Për disa minuta, si vizitorë, njihemi me projektin, me kushtet bazë të sigurisë, me standardet që duhet të zbatojmë, por mbi të gjitha sesi duhet të sillemi dhe të veprojmë në kantierin e ndërtimit, aty ku duhet të shmangim çdo rrezik, si dhe të orientohemi në mënyrë të sigurt.
Drejtuesit e projektit, përfaqësues të kompanisë franceze Spiecapag, na tregojnë se duhet të kemi veshjet e duhura për të ndjekur nga afër zbatimin e projektit dhe të zbatojmë me përpikëri orientimet që do të na jepen. Inxhinierët na shpjegojnë se të punosh në Shqipëri për të ndërtuar një gazsjellës është një sfidë e vërtetë. “Është ndoshta një nga terrenet më të vështira për të ndërtuar një gazsjellës, – thonë ata. – Terreni, në disa zona është tepër malor dhe duhet të bëhet kujdes për të zbatuar me kujdes projektin, si dhe për të instaluar duke garantuar të gjitha standardet tubat”.

Nga ana tjetër, në Shqipëri, projekti kalon në disa zona me karakter bujqësor, duke e bërë më sfiduese punën, pasi do të duhet të tregohet kujdes për dëmet që shkaktohen në bujqësi, si dhe për marrëdhëniet me fermerët.
Nuk duhet harruar edhe fakti se në Shqipëri gjendet edhe pika më e lartë nga ku do të kalojë gazsjellësi me gjatësi 878 km (Greqi 550 km; Shqipëri 215 km; Deti Adriatik 105 km; Itali 8 km; ~1.5 km mikro tuneli në hyrjen në tokë) e që është 1,800 metra mbi nivelin e detit dhe ndodhet në Çorovodë.

“Kjo është sfida jonë më e madhe, – shprehen inxhinierët dhe drejtuesit e projektit”. Teksa i pyes për punëtorët shqiptarë, më thonë se ata janë bashkëpunues dhe punojnë fort, por nuk kanë përvojë dhe duhet trajnim i shpeshtë i tyre.
“Një ndërtim i tillë po ndodh për herë të parë në Shqipëri dhe është e natyrshme që të mungojnë njohuritë, të mungojë përvoja. Kjo na bën ne që të jemi të kujdesshëm dhe të trajnojmë shpesh stafin shqiptar. Por, kjo do t’ju vlejë shumë atyre. Është një investim i mirë për të ardhmen dhe mund ta vënë në shërbim. Janë njohuri të marra dhe të vëna në zbatim që shërbejnë si një CV e mirë për çdo punonjës, kontraktor, nënkontraktor që është zgjedhur të punojë me Spiecapag në këtë fazë të projektit”.

Në Greqi, shpjegojnë inxhinierët, terreni është më i lehtë sesa në Shqipëri pasi shtrihet kryesisht në zona fushore.
Teksa bëhemi gati që të lëmë kampin, drejtuesit që na shoqërojnë nuk harrojnë të na japin me vete edhe ushqimin që do të duhet ta konsumojmë së bashku me punëtorët, pasi për ta po afronte koha e pushimit. E, në fakt, ushqimi për të gjithë sigurohet me ‘katering’ nga kompani lokale. Shërbimi ka rritur numrin e të punësuarve në zonë dhe siguron të ardhura edhe për banorët e fshatrave nga ku sigurohen produkte të ndryshme.
Teksa marrin rrugën për të shkuar në zonën ku po punohet për vendosjen e tubave, shohim edhe mbërritjen e makinave transportuese që i sjellin. Edhe në këtë rast, masat e sigurisë janë të larta. Mjetet e transportit që transportojnë tubat shoqërohen gjithmonë nga dy makina të Policisë së Shtetit për të shmangur krijimin e trafikut, por edhe për të siguruar mbarëvajtjen e procesit. Transporti sigurohet nga një shoqëri shqiptare, “Diamanti”, e cili duket se po bën një punë të mirë, pasi ka arritur të sigurojë mbarëvajtjen e procesit pa incidente.

Kur mbërrijmë në zonën ku ka nisur shtrimi i tubave shohim numrin e madh të makinerive të posaçme për çdo proces. Nuk mungojnë as ato që bëjnë pastrimin e tubave nga mbetjet e baltës apo pluhurave. Inxhinierët na tregojnë se janë diku rreth 300 makineri të rënda që shërbejnë për transportin e tubave, për vendosjen e tyre në tokë, për kalibrimin e tyre, për procesin e ngjitjes (saldimin), etj. Çdo gjë e programuar dhe e mbikëqyrur me rreptësi, pasi gabimet nuk falen, aq më tepër kur kemi të bëjmë me sasi të mëdha gazi që do të transportohet që nga Deti Kaspik.
Ajo që na bën përshtypje janë standardet me të cilat punohet, që për ne shqiptarët shpesh tingëllojnë të huaja. “Falë zbatimit të tyre, ne deri tani kemi arritur një proces që po zhvillohet në termat kohorë të kërkuar dhe pa asnjë incident”, sqarojnë inxhinierët, që kryesisht janë të huaj.
Makineritë që gjenden në terren për të bërë të mundur nga A-ja te Zh-ja vendosjen e tubave janë të teknologjisë së fundit dhe këtu duket edhe përvoja e madhe që kompania franceze Spiecapag ka në ndërtimin e gazsjellësve.

Një tjetër veçori e standardeve që po përdoret për ndërtimin e këtij gazsjellësi është edhe kujdesi që po tregohet për tokën në gjurmën e kalimit të tubave. Nga ana e TAP-it punohet që sasitë e dherave (ato që janë të pasura nga ana minerale dhe që shërbejnë për të mbjellat) që grumbullohen nga gërmimi për shtrimin e tubave të ripërdoren. Gjatë kohës së punimeve, këto sasi grumbullohen në vende të posaçme dhe pastaj përdoren për mbulimin e tubave. Në to është e lejueshme të mbillen bimësi të ndryshme, por jo pemë me rrënjë të thella, pasi në të kundërt dëmtohen tubat, thellësia e lejuar është deri në një metër.

Të punësuarit, një “konglomerat” kulturash

Për ndërtimin e gazsjellësit Trans Adriatic në Shqipëri, aktualisht janë të angazhuar në mënyrë direkte rreth 2000 punonjës, nga të cilët rreth 86% janë shqiptarë dhe indirekt numri rritet deri në rreth 2,700. Përveç punëtorëve të angazhuar për punimet e ndërtimit, kategoritë e tjera që kanë një numër të madh punonjësish të angazhuar janë siguria teknike, ekspertiza sociale dhe mjedisore, si dhe trashëgimia kulturore. Shifrat janë të përafërta, pasi mungon një studim i detajuar, veçanërisht për ata që janë të angazhuar në shërbimet e nënkontraktuara që ofrohen në dobi të këtij projekti.

Megjithatë, duhet thënë se që në fillim të këtij projekti, me marrëveshjet ndërshtetërore, vendet nga ku kalojnë tubacionet janë angazhuar që të garantojnë pjesëmarrje të lartë si të kompanive lokale, ashtu edhe të punonjësve vendas. Këtë gjë e ka bërë edhe Shqipëria. Megjithatë, vendi ynë ka një specifikë disi ndryshe, duke qenë se nuk ka pasur më parë përvojë të tillë të ngjashme, pasi ka qenë i izoluar nga rrjetet ndërkombëtare, qoftë të gazit apo edhe të naftës. Ne nuk kemi njerëz me përvojë në ndërtimin e këtyre veprave dhe për këtë është dashur që të shpenzohet më shumë kohë për trajnimin e punëtorëve.

Inxhinierët e Spiecapag tregojnë se kryesisht shqiptarët angazhohen në terren, në ato veprimtari që nuk kërkojnë shumë aftësi dhe përvojë. “Punëtorët shqiptarë janë të mirë, bashkëpunues, mësojnë shpejt, por nuk kanë shumë njohuri me standardet”, thonë ata.
Kjo është një nga arsyet se përse për një sërë procesesh tejet specifike janë angazhuar punëtorë të huaj, të pajisur me aftësitë dhe certifikimet e kërkuara. Ajo që mund të themi pa frikë është se TAP, i ngjan një “konglomerati” të vogël, pasi në të ka rreth 25 kombësi. Në Shqipëri janë të angazhuar francezë, portugezë, belgë, kolumbianë, britanikë, holandezë, filipinas, peruanë, kamerunas, indonezianë, gjermanë, indianë, amerikanë, kanadezë, italianë, grekë, malajzianë, irlandezë, spanjollë, maqedonas, kroatë, boshnjakë, austriakë, australianë, skocezë e natyrisht edhe shqiptarë.

Numri i punonjëseve femra është ndjeshëm në minorancë. Ato kryesisht punojnë në administratë.
Njëri prej inxhinierëve tregon se në vendet e tjera, numri i femrave që angazhohen në këto projekte është i madh, kryesisht në Amerikë, apo edhe Kanada. Megjithatë, një pjesë e proceseve janë të automatizuar dhe realizohen kryesisht nga makineritë dhe për këtë arsye, numri i punonjësve nuk është shumë i madh.

Ajo që vura re ishte se çdo proces i veçantë u besohej specialistëve me origjinë të ndryshme, për shkak të përvojës. Kështu kanadezët, britanikët, skocezët kryesisht janë të angazhuar në proceset mbikëqyrëse. Kolumbianët njohin mirë punën në terren të vështirë dhe në lartësi; italianët kanë përvojë në proceset e shtrimit të tubave nën ujë; filipinasit, malajzianët, peruanët kryesisht në shtrimin e tubave, në saldimin e tyre apo edhe në kalibrim, së bashku me spanjollët, ndërsa indianët janë kryesisht të specializuar në punët inxhinerike dhe ato me teknologjinë.
Për shqiptarët, bashkëpunimi me këta specialistë merr vlerë, pasi fare mirë mund të konsiderohet si një investim për të ardhmen. Dhe e ardhmja flet padyshim me gjuhën e këtyre projekteve, me ndikim ndërkombëtar e gjeostrategjik.

Mbështetja e komunitetit, rishikimi i marrëveshjes rrit fondin

Marrëveshja e rishikuar mes shtetit shqiptar dhe projektit TAP parashikon ndër të tjera, edhe rritjen e investimeve në komunitet, me një vlerë financiare që llogaritet nga 7 në 14 milionë euro. Gentian Selmani, menaxher për investimet sociale në TAP, thotë se projektet do të identifikohen dhe zbatohen duke marrë në konsideratë nevojat dhe mendimin e vetë përfituesve, banorëve në këto zona dhe do të jenë të harmonizuara me planet e zhvillimit të autoriteteve vendore dhe qendrore.

Nëpërmjet investimeve sociale dhe mjedisore, TAP synon t’i gjendet pranë komuniteteve përgjatë gjurmës së gazsjellësit duke:
-Përmirësuar kushtet e tyre të jetesës – nëpërmjet përmirësimit të infrastrukturave që ndikojnë në krijimin e një të ardhme më të mirë;
-Ngritur dhe duke rritur aftësitë lokale – mbështetja e mundësive afatmesme / afatgjata në sektorët përkatës, që janë në dobi të banorëve pranë gjurmës së gazsjellësit;
-Zhvilluar mjetet e jetesës – duke u fokusuar kryesisht në bujqësi, blegtori, burimet natyrore, mjedisin dhe turizëm; dhurime dhe ndihmë në raste emergjencash.
Aktualisht ka përfunduar rikonstruksioni i palestrës së shkollës së Semanit në Fier dhe kanë nisur punimet për rikonstruksionin e plotë të dy shkollave të tjera: shkolla 9-vjeçare Grecalli (Fier) dhe shkolla e mesme në qytetin e Bilishtit, duke përfshirë edhe palestrën e kësaj shkolle.
Me qëllim mbështetjen dhe zhvillimin e turizmit në Skrapar, duke bërë harmonizimin e punimeve të projektit me nevojat lokale, vitin e kaluar përfundoi rindërtimi i urës pranë spitalit në qendër të Çorovodës dhe janë drejt përfundimit dy pikat panoramike nga ku mund të soditen nga sipër kanionet e lumit Osum, që janë një pasuri e çmuar lokale dhe kombëtare.

Gjithashtu janë shumë pranë fillimit të punimeve një sërë investimesh të tjera si rehabilitimi i ujësjellësit të Mbrostarit që do të përmirësojë furnizimin me ujë për 5 fshatra, rikonstruksioni i plotë i dy shkollave dhe ndërtimi i një kopshti të ri në Urën Vajgurore, rikonstruksioni i plotë i dy shkollave dhe një kopshti në Berat, rehabilitimi i një muzeu shumë të rëndësishëm në Korçë, etj.
Përgjatë gjurmës së gazsjellësit janë zhvilluar aktivitete të ndryshme për të rritur ndërgjegjësimin mbi sigurinë rrugore dhe sigurinë teknike, ku kanë marrë pjesë nxënës nga rreth 17 komunitete të ndryshme.

Si pjesë e përpjekjeve për të ndihmuar në krijimin dhe rritjen e aftësive njerëzore dhe ekspertizën në sektorin e gazit në Shqipëri, krahas mundësive të tjera, TAP ka krijuar programin e praktikave profesionale, duke iu dhënë mundësi studentëve të ekselencës në ciklin master të mësojnë, duke punuar në TAP. Studentët përfitojnë nga përvoja më e mirë ndërkombëtare që po zbatohet gjatë punimeve për ndërtimin e gazsjellësit.
Janë ende në vlerësim dhe së shpejti nis zbatimi i programeve në fushën e bujqësisë, turizmit dhe granteve të vogla të orientuara drejt rritjes së punësimit dhe zhvillimit ekonomik.

Përfitimet e marrëveshjes së rishikuar

Marrëveshja e rishikuar e vendit pritës mes Shqipërisë dhe projektit të gazsjellësit Trans Adriatic Pipeline mori miratimin e Kuvendit.Ndryshimet kryesore kanë të bëjnë me shprehjen e vullnetit të TAP për:
– Rishikimin e periudhës së stabilitetit fiskal, që i jep të drejtën shtetit shqiptar të marrë më shumë tatimfitimi, e cila përgjatë kohëzgjatjes operacionale të projektit pritet të ketë efekt pozitiv për shtetin shqiptar prej rreth 60 milionë eurosh; – Rritjen e investimeve në komunitet nga 7 në 14 milionë euro;
– Dyfishimin e fondeve për trajnime në sektorin e gazit natyror, nga 350,000 euro në 700,000 euro;
-Memorandumin e Mirëkuptimit, që synon të mbështesë kompaninë e sapokrijuar Albgaz (Operatori i Sistemit të Transmetimit të Gazit në Shqipëri), në aftësimin e saj për të qenë pjesë e ofrimit të shërbimeve të mirëmbajtjes për TAP në fazën operacionale.
Në vitin 2012, qeveria shqiptare e asaj kohe, hyri në bisedime me gazsjellësin Trans Adriatic Pipeline (projektin) duke supozuar se mes Italisë, Greqisë dhe Shqipërisë do të lidhej dhe nënshkruhej një marrëveshje me qeveritë e vendeve pritëse, e cila më pas do të depozitohej pranë parlamenteve përkatës për ratifikim.
Ndërsa në prill 2013, Parlamenti shqiptar nënshkroi Marrëveshjen Krahasuese.
Më pas, në dhjetor të 2013-s, edhe Parlamenti grek ratifikoi Marrëveshjen e Vendit Pritës.
Kjo marrëveshje është tejet e rëndësishme për të gjitha shtetet, pasi përmes saj përcaktohen përfitimet dhe detyrimet nga ky projekt, i cili do të ndikojë jo pak në ekonomitë e këtyre vendeve, veçanërisht atë të Shqipërisë dhe Greqisë, si dy vende nga ku kalon më shumë ky projekt.

TAP në shifra

Gjatësia e gazsjellësit 878 km
• Greqi 550 km; Shqipëri 215 km; Deti Adriatik 105 km; Itali 8 km (~1.5 km mikro tuneli në hyrjen në tokë)
• Pika më e lartë: 1,800 metra në Shqipëri
• Pika më e ulët: 820 metra në thellësi të detit Adriatik

Kapaciteti

10 bcm/vit, mjaftueshëm gaz për të furnizuar rreth 7 milionë familje.
Diametri: 1.2 m (48 inç) në pjesën tokësore; 0.91 m (36 inç) në pjesën detare.

Situata fillestare

Dy stacione kompresorësh (një në Kipoi, Greqi dhe një në Fier, Shqipëri) dhe rrjedhje e kundërt fizike e integruar.

Situata kur zgjerohet

Më shumë se 20 bcm/vit kapacitet, duke instaluar dy stacione të tjera kompresorësh, një në Serres, Greqi dhe një në Bilisht, Shqipëri.

Lidhjet

Infrastruktura me të cilën do të lidhet TAP-i: TANAP Gazsjellësi Trans Anatolian, SNAM në Itali dhe mund të lidhet me Interkonjektorin Greqi-Bullgari (IBG) dhe Gazsjellësin Jonian Adriatik (IAP).

Afatet Kohore

Gusht 2015 – filluan punimet që i paraprijnë ndërtimit në Shqipëri
Verë 2016 – përfundoi shpallja e kontratave kryesore
Maj 2016 – filloi ndërtimi i tubacionit dhe instalimeve mbi tokë
Dimri 2017/ fillimi i 2018 – nisja e ndërtimeve në pjesën detare të gazsjellësit
2019 (në fund të vitit)– përfundon ndërtimi dhe kryhen testimet
2020 – gazi i parë / TAP nis veprimtarinë

Aksionerët

BP (20%), SOCAR (20%), Snam (20%), Fluxys (19%), Enagás (16%) dhe Axpo (5%)

Investimi në Shqipëri

Në Shqipëri do të investohen afërsisht 1.5 miliardë euro, që përfshijnë kostot e tubave dhe gjithë pajisjeve e makinerive të nevojshme për ndërtimin e gazsjellësit.

Gazsjellësi TAP në Shqipëri

-Rreth 13,000 tuba, me gjatësi 18 dhe 12 metra dhe me diametër 1.2 m, do të përdoren për ndërtimin e seksionit tokësor prej 215 km në Shqipëri.
-Pesha e një tubi të vetëm prej 18 metrash është rreth 16,900 kg
-Pesha totale e tubave për seksionin tokësor në Shqipëri është rreth 116,184 tonë.
-Trysnia maksimale e operimit në Stacionin e Kompresorëve është 97 / 147 bar.
-Volumi i gërmimeve për segmentin shqiptar është përafërsisht 1,300,000 m³.

Përfitimet nga TAP-i në Shqipëri

-E vendos Shqipërinë në hartën europiane të energjisë
-Rrit rëndësinë rajonale dhe gjeostrategjike të vendit dhe kontribuon në integrimin tregtar dhe fizik të Shqipërisë në Europë
-Lehtëson zhvillimin e infrastrukturës energjetike të vendit dhe tregun e brendshëm të energjisë
-Promovon zhvillimin ekonomik dhe hapjen e vendeve të punës
-Nxit Investime të Huaja Direkte.
-Përmirëson infrastrukturën rrugore dhe sigurinë rrugore të Shqipërisë.
-Përmirëson të dhënat kadastrale në zonat përgjatë gjurmës së gazsjellësit.
-Investimet sociale dhe për mjedisin do të ndikojnë në përmirësimin e cilësisë së jetës për komunitete përgjatë gjurmës së TAP.

Ndërtimi i pjesës tokësore të Gazsjellësit në Shqipëri

-86 km nga korridori i kalimit përgjatë gjurmës së gazsjellësit janë pastruar
-76 km tuba janë vendosur në varg
-60 km tuba janë salduar
-60 km janë hapur kanale për futjen e tubave
-49 km tubacion është ulur poshtë në kanal
-49 km tubacion i bashkuar poshtë në kanal
-43 km nga tubacioni është mbuluar nëntokë
-1.4 km nga korridori i punimeve është kthyer në gjendjen e mëparshme
-86% e tubave (179 km) dhe 83% e bërrylave (665 njësi) kanë mbërritur në sheshin kryesor të magazinimit në Durrës.

Rrugët dhe Urat Ndihmëse në rajonin e Korçës, Beratit dhe Fierit

• 100% e punimeve të fazës së parë të Rrugëve dhe Urave Ndihmëse kanë përfunduar (ecuria e kombinuar e rrugëve dhe urave)
• Janë rindërtuar rreth 58 km rrugë, janë ndërtuar 2 ura të reja dhe janë rehabilituar 40 ura ekzistuese
• Faza e dytë e punimeve, që përfshijnë rehabilitimin e rreth 120 km rrugë, do të kryhet nga një kontraktor vendas i kontraktorit të TAP Spiecapag, AlbStar.

Punësimi

• Aktualisht rreth 2,700 persona punojnë direkt dhe indirekt për projektin TAP në Shqipëri
• Rreth 86% e punonjësve janë shqiptarë

Procesi i Blerjes dhe Servitutit të Tokës (LEA)

Kryer në përputhje me standardet ndërkombëtare të Bankës Europiane për Rindërtim dhe Zhvillim
• 8,800 ngastra toke të ndikuara gjithsej në Shqipëri (shifër e përafërt)
• Rreth 1,300 parcela të ndikuara për Rrugët dhe Urat Ndihmëse
• Rreth 7,500 parcela të ndikuara për të Drejtën e Kalimit, Tubacionin, Stacionet e Kompresorëve dhe Instalimet e tjera mbi tokë.
• Toka e marrë përkohësisht për korridorin e punimeve të tubacionit është rreth 8,170 ha.
• Toka e blerë përgjithmonë për 8 Stacionet e Valvulave të Bllokimit dhe për Pikën Daljes në det, 1 Stacion Kompresorësh dhe 1 Stacion Matjesh është gjithsej 70 ha.
• Rreth 80% e parcelave janë siguruar nëpërmjet marrëveshjeve vullnetare – 100% paguar.
• Rreth 20% e parcelave janë siguruar nëpërmjet shpronësimit – afërsisht 50% paguar.
Përmirësimi i të Dhënave Kadastrale • Dokumentacioni i 13,000 parcelave është përditësuar dhe përmirësuar, 17,000 hektarë.
• 25.000 është numri i përafërt i përfituesve.

Kontraktorët kryesorë të TAP-it në Shqipëri

• Shoqëria e përbashkët Gener 2 – Sicilsaldo: kontraktor për rehabilitimin e Rrugëve Ndihmëse dhe Urave në Shqipëri.
• Spiecapag: Kontraktor EPC për ndërtimi e dy loteve tokësore në Shqipëri (215 km gjithsej)
• Shoqëria e përbashkët Renco SpA – Terna SA: Kontraktor EPC për stacionet e kompresorëve të projektit.
• Saipem SpA: Kontraktor EPCI për seksionin detar, nënujor të projektit.
• ABKons: për vlerësimin, shpalljet publike dhe këshillimin publik për raportin VNMS. Aktualisht po punon edhe për Blerjen dhe Servitutin e Tokës, për të siguruar të drejtën e kalimit në Shqipëri, si dhe po ndihmon me procesin e marrjes së lejeve.
• Ka një sërë kompanish të tjera shqiptare që po punojnë si nënkontraktorë (AlbStar, Diamant Logistics, Startrans, Pelikan, Sterkaj, Albarent, Kuel, Vagalat, Gjoka, Doko, etj.)

Revista Monitor,  22.04.2017