info@energjia.al

Forumi Ekonomik Botëror (WEF) ka publikuar indeksin e vitit 2017 të performancës arkitekturore të energjisë globale, ku radhit 127 vende të ndryshme të globit, përfshirë vendin tonë. Ky indeks radhit vendet në bazë të perfomancës energjetike, dhe Shqipëria gjendet në vendin e 25-të në nivel global, duke lënë pas saj edhe ekonomi mjaft të zhvilluara, si; Italia, Kanadaja, Belgjika, Holanda, Greqia, apo edhe Shtetet e Bashkuara.

Vendet e rajonit ndërkohë gjenden shumë prapa Shqipërisë, me një diferencë të theksuar. Forumi Ekonomik Botëror merr në konsideratë një sërë faktorësh për të kryer këtë renditje; si ndërveprimi me rritjen ekonomike dhe zhvillimin, qëndrueshmëria ambientale, apo aksesi në energji dhe siguria. Gjithsej janë 18 nën-indikatorë që ndahen në trekëndëshin energjetik.

Të tre indikatorët kryesorë marrin një pikëzim nga 0 te 1, dhe Shqipëria performon keq në atë të rritjes ekonomike, me vetëm 0.63 pikë. Në atë të qëndrueshmërisë ambientale grumbullon 0.78 pikë dhe në atë të aksesit në energji 0.70 pikë. Që prej vitit 2009, Shqipëria ka fituar plot 10 pozicione në renditjen e përgjithshme.

Në nën indikatorin e rritjes ekonomike, merren në konsideratë 5 faktorë të tjerë, si PBB për frymë nga energjia, importet dhe eksportet e naftës, çmimet e energjisë, etj. Shqipëria është një ndër dy vendet që merret si shembulli konkret se si, ekonomia e fortë nuk reflektohet domosdoshmërisht në performancë të mirë energjetike.

“Shqipëria dhe Paraguai janë shembujt e fortë të kësaj, pasi me një GDP për frymë që i radhit në fund të listës, dy vendet renditen në listën e vendeve me performancën më të mirë energjetike”, thotë Forumi Ekonomik Botëror në këtë raport.

Këtë gjë e ilustron mjaft mirë edhe ky grafik, ku Shqipëria pavarësisht se ka një PBB mjaft të ulët për frymë, regjistron një performancë tejet pozitive  në sektor. Në vend të parë në nivel global ndërkohë renditet Zvicra e ndjekur nga Norvegjia.

Scan Tv,  23.03.2017

Sekretariati i Komunitetit të Energjisë i ka dërguar Shqipërisë dhe Bosnje-Hercegovinës opinionet në lidhje me angazhimet e ndërmarra për eficiencën e energjisë përkatësisht për periudhën 2013-2014.

Në dokument thuhet se Shqipëria dhe Bosnja kanë shkelur në mënyrë të vazhdueshme angazhimet e marra në kuadër të Komunitetit të Energjisë pasi nuk kanë miratuar të gjitha dispozitat ligjore të nevojshme për transpozimin dhe zbatimin e dispozitave të Direktivës 2006 / 32 / EC. Kjo direktivë ka si objektiv të promovojë dhe të monitorojë masat e marra për përmirësimin e eficiencës së energjisë.

Sipas dokumentit të Sekretariati, këto dy vende duke mos adaptuar planin e veprimit të eficiencës së energjisë vazhdojnë të shkelin detyrimet që rrjedhin nga Traktati i Komunitetit të Energjisë.

Hapat e ndërmarra

Në datë 15 Mars 2017 Sekretariati dërgoi dy opinionet arsyetuara ndaj Shqipërisë dhe Bosnje-Hercegovinës.

Arsyetimi

Në rastin e Shqipërisë mosnagazhimi ka të bëjë me mungesën e legjislacionit sekondar të nevojshëm (aktet nënligjore) për zbatimin e ligjit për Eficiencën e Energjisë dhe mungesën e miratimit të Planit të Veprimit.

Procedurat

Shqipërisë i kërkohet që të korrigjojë çështjet e identifikuara e që kanë të bëjnë me mosrespektimit brenda një afati prej dy muajsh.

Në vitin 2017 eficienca e energjisë do të jetë çështje primare për BE-në, duke u ndjekur më pas nga energjia e rinovueshme.

Në Shqipëri, eficienca e energjisë pritet të zbatohet në fillim në fushën e transportit, por edhe te ndërtesat me qëllim banimi.

Sipas planit ekzistues kombëtar për eficiencën e energjisë, Shqipëria duhet të kursejë 9% energji të rinovueshme deri në vitin 2018.

Plani i ri, si një nga detyrimet që sjell ligji i miratuar në vitin 2015 nuk ka përfunduar hartimin, ndërsa është në fazën e mbledhjes së komenteve nga ana e institucioneve. Në ligj nuk ka një afat të përcaktuar për miratimin e tij.

Sfidë mbetet edhe krijimi i Agjencisë së Eficiencës së Energjisë, si dhe Fondit të Energjisë.

Revista monitor,  17.03.2017

Importet e karburanteve shënuan rënie pikiatë në muajin janar të vitit 2017. Sipas të dhënave nga Ministria e Financave, në janar u importuan vetëm 21,899 tonë karburante me një rënie 38 për qind në krahasim me janarin e vitit 2016.

Burimet nga tregu pohojnë se shkak për këtë rënie është bërë vënia në funksion e rafinerisë së përpunimit të naftës, ARMO. Uzina  që u rikthye në punë në fund të vitit të kaluar duket se ka përmbushur gati 30 për qind të kërkesës vendase për naftë. Vetëm Kastrati rezulton të ketë importuar naftë në janar, ndërsa operatorët e tjerë janë furnizuar në tregun e brendshëm.

Sipas të dhënave që ka nxjerrë më herët Ministria e Energjetikës, nëse ARMO vendos në punë të gjithë kapacitetin përpunues, atëherë nafta e gatshme për konsumin do të jetë 375 mijë tonë në vit, duke përmbushur gati 60% të konsumit në vend, i cili vlerësohet rreth 550-600 mijë tonë në vit.

Në shtator të vitit të kaluar, Jonian Refining dhe Trading Co. –IRTC SH.A ka marrë në shfrytëzim rafinerinë problematike të naftës, ARMO. Kompania rezulton e regjistruar offshore në Ishujt britanikë Virgin.

Në të njëjtën periudhë, prodhuesi më i madh i naftës në vend Bankers Petroleum njoftoi se nënshkroi një marrëveshje me Jonian Refining dhe Trading për t’i shitur asaj deri në 65 për qind të prodhimit të naftës bruto te IRTC.

ARMO, përveçse plotëson një pjesë të madhe të nevojave për naftë të tregut vendas, gjithashtu është furnitor i madh i këtij produkti në Kosovë dhe në Shqipëri.  Ky fenomen ndodhi edhe në vitin 2015, kur kompanitë TPD Drilling dhe Deveron shfrytëzuan nëpërmjet qirasë rafinerinë. Nafta e vendit, gjatë 2015-s plotësoi gati me 25 për qind të nevojave të konsumit vendas, teksa ishte produkti më i eksportuar në Kosovë.

Por pavarësisht këtij rendimenti, qeveria shqiptare ka vështirësi të mbledhë akcizën e prodhimit vendas të naftës, në krahasim me naftën e importit. Në vitin 2015, të ardhurat nga akciza shënuan rënie dyshifrore kryesisht nga ky fakt.

Një tjetër shqetësim është cilësia e naftës për të cilën nuk ka informacion nga autoritetet nëse është e një niveli të pranueshëm për t’u përdorur nga automjetet.

Revista Monitor,  15.03.2017

importi-i-karburanteve-ne-janar

Deri në vitin 2025, Shqipëria parashikon që furnizimin me gaz ta dedikojë kryesisht për industrinë dhe transportin, por jo për banesat apo godinat tregtare dhe publike.

Instituti i Oxford-it për Studimet Energjetike “Drejt një Ballkani, si shpërndarës gazi” e shikon Shqipërinë si një vend me kapacitete të ulëta të furnizimit me gaz.

Sipas studimit, Shqipëria së bashku me Kosovën dhe Malin e Zi renditen në vendet pa infrastrukturë gazi dhe poshtë nivelit 1% të TEPS (Total Primary Energy Supply).

Ajo shihet si një pikë strategjike sa i përket kalimit të të ashtuquajturit Korridori turk i gazit që ofron dy mundësi furnizimi për Ballkanin: flukset mes Turqisë dhe Bullgarisë dhe lidhja mes TANAP e TAP. Ky gazsjellës do të transportojë gaz azer drejt vendeve të Ballkanit Perëndimor, si dhe Italisë. TAP parashikohet që të lidhet me gazsjellësin Adriatic-Ionian në Shqipëri për të shkuar më pas deri në Kroaci.

Të dy projektet tashmë janë në një fazë të avancuar dhe në momente të ndryshme të zbatimit. Qeveria e Shqipërisë, Malit të Zi, Bosnjës dhe Kroacisë kanë rënë dakord për angazhimin e tyre në gazsjellësin IAP. Kompania shtetërore SOCAR e Azerbajxhanit ka fituar të drejtën për të qenë një nga aksionerët kontrollues të kompanisë greke të gazit DESFA.

Megjithatë, studimi i Oxford nënvizon se nuk dikton detyrime, por jep vetëm sugjerime sesi mund të funksionojë një treg më i hapur i gazit në vendet e Ballkanit Perëndimor. Sipas këtij studimi, është e nevojshme që Bashkimi Europian të mbështesë krijimin e infrastrukturave të reja të energjisë përtej projekteve, ku tashmë është angazhuar; të rritet norma e shfrytëzimit në infrastrukturën ekzistuese; hapja drejt tregjeve të tilla si BE-ja; SHBA-ja apo Koreja e Jugut duhet të bëhet përmes marrëveshjeve të tregtisë së lirë; të ndihmohen vendet e rajonit që të ndjekin format koncesionare të Partneritetit Publik Privat për investimet në energji; qeveritë të konsiderojnë ristrukturimin e kompanive të tyre të energjisë në mënyrë që të lehtësohet përballja me konkurrencën e cila është e fortë, por edhe me çmimet që ofron sot tregu europian.

Revista Monitor,  21.02.2017

Bilanci tregtar i energjisë elektrike në vend pas shumë vitesh do të jetë në nivele pozitive për vazhdimin e reformimit të sistemit elektroenergjetik shqiptar.

Sipas Ministrisë së Energjisë dhe Industrisë (MEI) bën të ditur se kjo ka ardhur si pasojë e disa masave të marra: për shkak të mirëmenaxhimit të shoqërisë KESH sh.a dhe shfrytëzimin racional të HEC-eve në kaskadës mbi lumin Drin, pa shkaktuar përmbytje si rezultat i rritjes së prodhimit si edhe nisur nga reforma e ndërmarrë nga shoqëria OSHEE sh.a për të reduktuar humbjet teknike dhe jo teknike në sistemin e shpërndarjes.
Në këtë kuptim, thotë MEI, për herë të parë pas vitit 2010 sasia e energjisë elektrike e prodhuar në vend rezulton të jetë më e lartë se sasia totale e energjisë elektrike të konsumuar për vitin 2016 në territorin e Republikës së Shqipërisë.
Një tjetër faktor përcaktues janë edhe reformat e ndërmarra në luftën kundër abuzimit me energjinë elektrike (humbjet jo-teknike) nga ku për vitet 2013-2016 kemi një reduktim të sasisë së energjisë elektrike të konsumuar me afërsisht 1.1 TWh (ulja e nivelit të humbjeve teknike dhe joteknike në rrjetin e shpërndarjes).

Pas me shumë se 6 (gjashtë) vitesh, në vend gjate 2016 u arrit që nga burimet hidroenergjetike të prodhohej një sasi prej afërsisht 7.282.252 MWh (7.3 TWh) e cila në total rezulton të jetë më e lartë se sasia e nevojshme për konsumin vendas prej afërsisht 6.584.734 MWh (6.6 TWh). Rreth 70% e totalit te prodhimit vendas është realizuar nëpërmjet HEC-ve të administruara nga shoqëria KESH sh.a (rreth 5.1 TWh nga prodhuesi publik).

Ndonëse viti 2010 rezulton me prodhimin më të lartë të energjisë elektrike nga burimet hidroenergjetike në vend, vlen për tu përmendur fakti se në këtë vit për shkak të nivelit të lartë të prurjeve dhe shkarkimeve të larta pa prodhim energjie u përmbytën zona të banuara si dhe sipërfaqe toke duke sjelle një dëm prej rreth 3 mld lekë për ekonominë shqiptare, dhe shoqëria KESH sh.a u ngarkua me detyrimin për kompensimin e dëmeve të shkaktuara nga përmbytjet në vitin 2010.

Revista Monitor,  29.12.2016

Kushtet e vendosura nga Serbia, vazhdojnë të mbajnë peng Interkonjeksionin Shqipëri – Kosovë, duke krijuar kosto për të dy shtetet.

Kjo pasi Serbia ka këmbëngulur që për furnizimin e popullsisë e Mitrovicës, të licencohet kompania shtetërore serbe e furnizimit.

Lajmi konfirmohet për Report Tv nga Kreu i Operatorit të Sistemit të Transmetimit, Engjell Zeqo.

“Është një kusht i vendosur nga Serbia që në negociatat e ndërmjetësuara nga Baronesha Catherine Ashton, mes Serbisë e Kosovës.

Atëherë u vendos që furnizimi i banorëve të Mitrovicës të garantohej nga kompania shtetërore serbe e furnizimit”, thotë Zeqo.

Që të bëhet i mundur operimi i kësaj linjë duhet që sistemi i transmetimit të Kosovës (KOSTT) të njihet nga ENSO-E, rrjeti evropian i transmetimit.

Pra, të njihet ndarja e sistemit të transmetimit të Kosovës nga sistemi i transmetimit të Serbisë, çka është dhe pjesë e bisedimeve në dialogun mes Prishtinës dhe Beogradit.

Ndërkohë që serbët duket se bëjnë gjithçka kanë në dorë për ta shfrytëzuar këtë klauzolë për të mbajtur pezull përdorimin e linjës Shqipëri – Kosovë.

Në mesin e nëntorit të këtij viti, pas ankesave të Shqipërisë e Kosovës, Komuniteti i Energjisë ka hapur çështje kundër Serbisë, për interkonjeksionin Shqipëri- Kosovë. Sipas vendimit të këtij komuniteti, Serbia duhet t’i japë zgjidhje ngërçit deri më 31 dhjetor.

Shqiptarja.com  22.11.2016

Shqipëria pritet të rritet me 3.3% në 2016-n dhe 3.5% në 2017-n, sipas raportit të fundit rajonal të Bankës Europiane për Rindërtim dhe Zhvillim, të publikuar sot. Pritshmëritë kanë mbetur të pandryshuara në krahasim me raportin e mëparshëm, ndërsa vendi pritet të ketë rritje më të lartë se mesatarja e Europës Juglindore që parashikohet të zgjerohet përkatësisht me 2.8% dhe 3% në 2016-2017. BERZH është pak më konservatore se qeveria dhe FMN, që presin një rritje të vendit prej 3.4% për 2016-n.

Për vitin 2015, sipas BERZH, rritja në Shqipëri ishte 2.8%, me një përmirësim prej një pikë përqindjeje krahasuar me 2014. Ky gjallërim i rritjes u orientua kryesisht nga investimet dhe në njëfarë mase edhe nga eksportet neto. Rritja vazhdoi dhe në gjysmën e parë të 2016-s në 3.1% me bazë vjetore. Politika zgjeruese monetare e Bankës Qendrore ka çuar normën bazë në nivele historike minimale prej 1.25%, që është shoqëruar me rënie të interesave. Shpenzimet qeveritare kanë qenë relativisht të frenuara në vitet e fundit dhe pritet të mbeten të tilla, teksa qeveria vazhdon një politikë të kujdesshme fiskale në linjë me qëllimin e programit të FMN-së. Buxheti i vitit 2016 synon një suficit parësor prej 0.3% të PBB-së. Ritmi ekonomik pritet të mbahet në afatin e shkurtër, me rritjen e PBB-së që pritet të zgjerohet në 3.3% në 2016, me një tjetër përshpejtim prej 3.5% në 2017. BERZH pret që rritja të jetë e orientuar nga investimet, teksa TAP do të hyjë në fazën e plotë të investimit në 2016-2017, me një investim total prej rreth 1.5% të PBB-së në vit për secilin vit.

Rajoni i BERZH, që shtrihet nga vendet mesdhetare të jugut dhe lindjes deri në Europën Lindore dhe Azinë Qendrore, pritet të rritet mesatarisht 1.6% këtë vit (një rishikim me rritje prej 0.2 pikë përqindje në raport me krahasimin e mëparshëm në maj) dhe 2.5% vitin tjetër, në raport me rritjen prej 0.5% në 2015.

Europa Juglindore, si e tërë, është në rritje. Greqia po merr kthesë në sajë të një sezoni të mbarë turizmi dhe rritjes së besimit të bizneseve. Serbia dhe Rumania po rriten mbi mesataren, ndërsa Maqedonia është ndikuar negativisht nga një krizë politike.

Lidhur me daljen e Britanisë nga BE, BERZH thekson se investimet dhe tregtia e Britanisë me rajonin e BERZH është e ulët, ndaj çdo ndikim afatmesëm pritet të jetë indirekt. Gjithsesi, ndonëse indirekt, ai mund të jetë domethënës nëse një ngadalësim në Britani ndikon rritjen në Eurozonë.

Revista Monitor,  04.11.2016

Ministri i Energjisë dhe Industrisë z.Damian Gjiknuri mori pjesë në Konferencën Rajonale për Europën Juglindore të Rrjetit Europian të Energjisë (ENTSO-E), e cila u mbajt në datat 2-3 Nëntor në Selanik. Në këtë Konferencë, ministri Gjiknuri shoqërohej nga Administratori i Operatorit të Sistemit të Transmetimit z.Engjell Zeqo.

Në konferencë u diskutua lidhur me forcimin e bashkëpunimit në nivel rajonal, për zhvillimin e tregut të energjisë elektrike, kordinimin e planifikimit dhe operimit të sistemit të transmetimit në Europën Juglindore.

Gjatë fjalës së tij në njërin prej paneleve, ministri Gjiknuri u ndal tek sfidat e mundësitë për bashkëpunimin rajonal dhe integrimin e tregut të energjisë elektrike. Ai prezantoi gjithashtu zhvillimet më të fundit në tregun e energjisë elektrike në Shqipëri dhe hapat që ka ndërmarrë qeveria për ngritjen e Bursës Shqiptare të Energjisë.

“Ne jemi të vendosur të ecim përpara në këtë proces, me një plan shumë ambicioz, që brenda vitit 2017 të ngremë Bursën e Energjisë dhe të shtrijmë bashkëpunimin edhe me vendet fqinje, për tu bërë pjesë e tregut të energjisë të Europës Juglindore”, u shpreh z.Gjiknuri.

Një pjesë e rëndësishme e diskutimit të tij u përqendrua tek problematika e hasur në rastin e linjës së interkonjeksiont mes Shqipërisë e Kosovës dhe pasojat nga mosvënia e saj në punë.

“Nuk mund të kemi bashkëpunim rajonal pa një vullnet të qartë politik të të gjithë vendeve. Asnjë vend nuk duhet që të bëhet pengesë për arsye thjesht politike, të pengojë vënien në punë të investimeve të tilla të rëndësishme me fonde të Bashkimit Evropian dhe të institucioneve ndërkombëtare financiare. Në këtë mënyrë, do të humbasim besimin e investitorëve, duke humbur kështu mundësinë për kryerjen e investimeve në infrastrukturën energjitike, aq të rëndësishme për vendet tona e për gjithë rajonin. Pa këtë infrastrukturë i gjithë ky bashkëpunim për integrimin e tregjeve të energjisë do të ishte i pamundur”, nënvizoi z.Gjiknuri.

Gjatë punimeve të Konferencës, foli dhe administratori i Operatorit të Transmetimit z.Engjell Zeqo i cili diskutoi mbi zhvillimin e sistemit të transmetimit për rritjen e sigurisë së operimit në Europën Juglindore.

energjia.al  03.11.2016

Dritan Spahiu: Rritja e të ardhurave fiskale për shtetin shqiptar dhe përmirësimi i parashikimeve ligjore në marrëveshje.Projekti TAP e kthen Shqipërinë në një nyje për furnizimin me gaz për rajonin, duke i dhënë rol gjeostrategjik vendit tonë. 

Bisedoi: Inva Hasanaliaj

Ndërtimi i gazsjellësit Trans Adriatik (TAP) konsiderohet si një nga projektet më të rëndësishme për zhvillimin e një tubacioni që do të transportojë gaz natyror nga rajoni Kaspik në drejtim të Evropës. Pjesë e këtij projekti është edhe vendi ynë gjatë të cilit do të vendosen në dispozicion të tij 125 km në pjesën tokësore dhe 37 km në pjesën detare në ujërat territoriale shqiptare të Detit Adriatik. Përfitimet që do të ketë Shqipëria nga ky bashkëpunim përllogariten të mëdha megjithatë krahasuar me vendet e tjera përfitimet duket se janë minimale.

Gjatë një interviste për gazetën Mapo, Dritan Spahiu, Drejtori i Drejtorisë së Politikave dhe Zhvillimit të Hidrokarbureve pohon se ekzistojnë disa kushte jo shumë të favorshme në marrëveshjen e TAP me qeverinë shqiptare, krahasuar me marrëveshjen e TAP me Greqinë megjithatë procesi i negocimit ende nuk ka përfunduar. Për sa i përket çështjes mbi taksën e tranzitimit ai është shprehur se: “Thelbi i të gjitha akteve të BE-së për sektorin e gazit natyror është krijimi i një tregu konkurrues në të gjitha vendet anëtare, i cila presupozon se pjesëmarrësit e tregut të një vendi të caktuar kanë të drejtën të përdorin pa asnjë diskriminim sistemet e transmetimit të vendeve të tjera të BE-së, pa qenë të detyruar të paguajnë ndonjë pagesë tranziti. Pra, mungesa e taksës se tranzimit është detyrim që rrjedh nga Direktivat e BE”

A ka mundur plotësisht vendi ynë të negociojë për kushte të cilat do ta favorizojnë atë në këtë projekt? Kush janë disa prej pikave më të rëndësishme?

Grupi negociator që drejtohet nga Ministria e Energjisë dhe Industrisë në bashkëpunim me konsulentët ndërkombëtarë ka evidentuar se ekzistojnë disa kushte jo shumë të favorshme në marrëveshjen e TAP me qeverinë shqiptare, krahasuar me marrëveshjen e TAP me Greqinë. Procesi i negocimit po vazhdon intensivisht dhe është duke përfunduar, për të sjellë në një balancë të plotë përfitimet e Shqipërisë nga projekti TAP, në të njëjtin nivel siç i ka marrë edhe Greqia. Duke pasur parasysh se gazsjellësi TAP kalon në 3 vende: Shqipëri, Greqi dhe Itali, është shumë e rëndësishme që tri shtetet të kenë përfitime të njëjta, duke pasur parasysh edhe ndikimin në vetë qëndrueshmërinë e projektit gjatë gjithë kohëzgjatjes së tij. Lidhur me disa prej çështjeve të rëndësishme që lidhen me negocimin për ndryshimin e marrëveshjes me TAP, janë: – Rritja e të ardhurave fiskale për shtetin shqiptar, duke ndryshuar klauzolat e stabilitetit fiskal në përputhje me marrëveshjen e Greqisë. – Përmirësimi i parashikimeve ligjore në marrëveshjen, duke e bërë të njëjtë me marrëveshjen e Greqisë. – Përgatitja e një pakete të plotë investimesh të shoqërisë TAP për shtetin shqiptar, ku përfshihen investime për komunitetin si dhe asistencë për zhvillimin e tregut të gazit në Shqipëri, – Brenda vitit 2016 ne do të kemi një kompani tonën të transmetimit dhe shpërndarjes së gazit natyror, e cila do të ketë mbështetjen e shoqërisë TAP dhe madje edhe kontratat e para, të cilat do të jenë në shërbim të TAP. Kjo do të jetë një njohuri tjetër që transferohet te kompanitë shqiptare dhe do të shërbejë si shtylla kryesore për ndërtimin edhe të rrjetit të gazit në Shqipëri.

Të ardhurat të cilat parashikohen nga projekti kapin një vlerë prej 5-5.6 milionë dollarë, si e shikoni ju këtë shifër? A është e mjaftueshme ose më saktë a mund të quhet një përfitim maksimal për shtetin shqiptar?

Përfitimet që parashikohen të merren nga projekti TAP nuk përfshijnë vetëm të ardhurat fiskale, por edhe përfitimet indirekte që lidhen me përfshirjen e kompanive nënkontraktore, duke rritur të ardhurat finale që përfitohen na ky projekt.

A përbën realisht Shqipëria një nga arteriet kryesore të shtrirjes së këtij projekti? (Pozicioni i Shqipërisë nuk është unik dhe asaj i duhet që të konkurrojë me një rrugë tjetër tranzitimi përmes Bullgarisë dhe Rumanisë.)

Shqipëria është pjesa fundore e Korridorit Jugor të gazit që fillon nga fusha gazmbajtëse e Shah Deniz 2 në Azerbajxhan dhe përfundon në Itali. Pra, prezenca e Shqipërisë në këtë projekt është shumë e rëndësishme sepse bën të mundur të kompletohet ky korridor vital, në mënyrë që gazi i Azerbajxhanit të mund të furnizojë Europën. Korridori Jugor i gazit është tashmë një projekt i konsoliduar dhe kontribuon ndjeshëm në diversifikimin e burimeve të energjisë, duke pasur mbështetjen e Bashkimit Europian dhe SHBA. Gjithashtu, Shqipëria është kthyer tashmë në një nyje për furnizimin me gaz të rajonit, duke pasur parasysh se gazsjellësit IAP (Shqipëri – Mal i Zi – Kroaci) dhe ALKOGAP (Shqipëri – Kosovë) janë projekte që mbështeten te furnizimi nga projekti TAP. Në momentin që projekti TAP u shpall fitues nga Konsorciumi i Shah Deniz 2, ai konkurronte dhe me projekte të tjera si ITGI apo Nabuco por u zgjodh TAP jo vetëm për pozicionin e tij por edhe për shkak të kostove të ulëta ekonomike.

banner_pipes_arrival_in_albania_tap tubaVendet e punës do të reduktohen me përfundimin e fazës së ndërtimit, a mund të cilësohet punësimi si një përfitim në terma afatgjatë sikurse është konsideruar deri më sot?

Është normale që punësimi në fazën e ndërtimit është më i lartë në krahasim me fazën e operimit, por duhet pasur parasysh se gjatë fazës se operimit, nëpërmjet efekteve zinxhir, do të punësohen mjaft operatorë shqiptarë për shkak të industrive mbështetëse që kërkohen për funksionimin e këtij projekti. Gjithashtu, projekti TAP do të shërbejë si shtylla kryesore për ndërtimin e infrastrukturës së nevojshme për gazifikimin e Shqipërisë dhe për ketë arsye do të ndikojë në punësimin e stafit të nevojshëm, duke rritur kështu punësimin në këtë sektor.

Shqipëria nuk do të marrë asnjë taksë tranzitimi, (gjë që nuk është në përputhje me direktivat e BE-së ) a është negociuar kjo gjë më parë me BE?

Kjo është një çështje mjaft e rëndësishme dhe do të zgjatem pak për ta analizuar. Është e vërtetë që Shqipëria nuk do të marrë taksë tranzitimi (transit fee) për kalimin e projektit TAP në Shqipëri. Për të sqaruar çështjen e taksës së tranzitimit, duhet të mbajmë parasysh faktin që Shqipëria është anëtare e Traktatit të Kartës së Energjisë, si dhe gjithashtu është palë kontraktuese e Traktatit të krijimit të Komunitetit te Energjisë, dhe si e tillë është angazhuar të transpozojë dhe respektojë “acquis” e BE-së në sektorin e gazit natyror. Thelbi i të gjitha akteve të BE-së për sektorin e gazit natyror është krijimi i një tregu konkurrues në të gjitha vendet anëtare, e cila presupozon se pjesëmarrësit e tregut të një vendi të caktuar kanë të drejtën të përdorin pa asnjë diskriminim sistemet e transmetimit të vendeve të tjera të BE-së, pa qenë të detyruar të paguajnë ndonjë pagesë tranziti. Pra, mungesa e taksës së tranzitimit është detyrim që rrjedh nga Direktivat e BE. Në këtë kontekst, nuk praktikohet më trajtimi i ndryshëm i tranzitit dhe transmetimit. Për më tepër, modele të ndryshme tarifore, aksesi dhe Rregullat e Tregut për transmetimin e gazit natyror tani janë subjekt i aspekteve rregullatore të parashikuara në Paketën e Dytë dhe të Tretë të Energjisë dhe janë duke u përcaktuar nga autoriteti i pavarur rregullator. Duke qenë se gjatë negocimit dhe miratimit të HGA për projektin TAP është pasur në konsideratë që edhe për Shqipërinë do të zbatohet në përgjithësi Paketa e Tretë e Energjisë (sikurse edhe për Greqinë dhe Italinë që janë vende anëtare të BE), si dhe kërkesat e Kartës së Energjisë, pavarësisht se në atë kohë në Shqipëri ishte në fuqi ligji nr. 9946, datë 30.6.2008, edhe për çështjen e tranzitimit (ashtu si edhe për mjaft çështje të tjera) është zbatuar i njëjti standard sipas Paketës së Tretë të Energjisë. Tashmë Paketa e Tretë të Energjisë është transpozuar pothuajse plotësisht nga Ligji 102/2015 për Sektorin e Gazit Natyror.

Shqipëria do të përfitojë gaz me çmimet e tregut, çka do të thotë se do të paguajë një tarifë të njëjtë si çdo konsumator tjetër, a ka pasur ndonjë përpjekje për të negociuar mbi këtë pjesë?

Dëshiroj të theksoj se shoqëria TAP është përgjegjëse dhe e licencuar për transmetimin e gazit natyror dhe ndalohet që të ketë aktivitete të prodhimit apo furnizimit me gaz natyror.

Sidoqoftë, Ministria e Energjisë dhe Industrisë është në kontakt të vazhdueshëm me operatoret kryesore ndërkombëtarë për të siguruar sasitë e nevojshme të gazit natyror për gazifikimin e Shqipërisë. Lidhur me çmimet e furnizimit me gaz natyror, kjo është një çështje që po ndiqet me kujdes nga MEI por ky është proces kompleks që lidhet dhe me bursat ndërkombëtare.

Cilat janë kostot që Shqipëria mund të ketë si një vend tranzit?

Kostot që lidhen me kalimin tranzit të projektit TAP në Shqipëri lidhen kryesisht me çështjet e shpronësimit dhe mjedisit. Të dyja këto çështje janë ndjekur me kujdes të veçantë nga strukturat përkatëse të Ministrisë se Energjisë dhe Industrisë. Konkretisht, lidhur me shpronësimet/kompensimet për marrjen e tokës ku kalon ky projekt, është aplikuar Plani i Rehabilitimit të Jetesës, në bazë të standardeve më të forta të BERZH. Ky plan parashikon që dëmet e mundshme nga ndërtimi i projektit TAP të kompensohen në bazë të parimit të kostos së zëvendësimit, në mënyrë që pronarët e tokës jo vetëm të kompensohen në mënyrë të drejtë por edhe të kenë mundësi që të vazhdojnë jetesën e tyre në të njëjtën mënyrë si përpara ndërtimit të projektit TAP. Lidhur me çështjen e Mjedisit, përveç faktit që projekti është pajisur me leje mjedisi në përputhje me legjislacionin në fuqi, përsëri nga shoqëria TAP aplikohen standarde të larta për rehabilitimin e mjedisit. Në çdo rast, gjatë fazës së ndërtimit dhe operimit të gazsjellësit TAP do të ketë monitorime të vazhdueshme nga strukturat përgjegjëse për mjedisin, në mënyrë që të sigurohet që ndikimet negative të jenë minimale dhe jo me rrezik për popullatën.

TAP_route_Albania_harta gjurmaA mund të themi se përfitimet i kalojnë kostot në përfundim të këtij projekti?

Përfitimet e projektit TAP janë disa herë më të larta se kostot e tij, duke pasur parasysh se do të përbëjë bazën kryesore për krijimin e infrastrukturës së gazit natyror në vend, nëpërmjet ndërtimit të rrjetit të transmetimit por edhe të shpërndarjes. Gjithashtu projekti TAP e kthen Shqipërinë në një nyje për furnizimin me gaz për rajonin duke i dhënë rol gjeostrategjik vendit tonë.

Çfarë ndodh nëse përfitimet nuk përmbushen? Cilat janë disa prej penaliteteve të parashikuara? A ka një dispozitë të caktuar me ligj në këtë rast?

Marrëveshja e nënshkruar midis qeverisë shqiptare dhe shoqërisë TAP është miratuar me Ligjin 116/2013 dhe është e publikuar në Fletoren Zyrtare dhe është e aksesueshme për të gjithë publikun. Ndërkohë përfitimet kryesore po negociohen aktualisht dhe do jenë pjesë e marrëveshjes finale, ku do të përfshihen dhe penalitete në rast të mospërmbushjes së detyrimeve të TAP.

Në rast se ata që kanë vendosur tokën në përdorim nuk kompensohen si do të procedohet?

Kompensimi i personave që kanë vendosur tokën në dispozicion të projektit TAP realizohet me procedura transparente si dhe të gjitha kërkesat për shpronësim publikohen në Fletoren Zyrtare dhe/ose median e shkruar. Të gjithë personat e prekur nga ndërtimi i projektit TAP që kanë dokumentacion të rregullt për pronësinë e tokës do të kompensohen në bazë të Planit për Rehabilitimin e Jetesës. Ndërkohë personat që nuk posedojnë dokumentacion të rregullt po bashkëpunojnë aktualisht me shoqërinë TAP për finalizimin e dokumentacionit dhe do të kompensohen në mënyrë të plotë. Me gjithë kompleksitetin e këtij procesi, duke pasur parasysh se janë me mijëra parcela që preken, vlerësojmë se kompensimi po ecën në rrugë të mbarë.

Revista Mapo,  20.10.2016

Shqipëria është një vend që ka burime të panumërta të energjisë, por renditet e fundit në rajon për përdormini e elektricitetit për frymë. Në raportin, që u prezantua dje, varfëria në sektorin e energjisë është një problem në rritje në vendet e Evropës Juglindore dhe rezulton me borxhe (pamundësi për të paguar faturat e energjisë elektrike), shtëpi të ftohta dhe probleme shëndetësore.

Pas transportit, sektori i ndërtimit në Shqipëri ka konsumin e energjisë më të lartë. Për familjet shqiptare, studimi tregon se burimi kryesor i energjisë është elektriciteti (45%) dhe pasohet nga biomasa me 38%. Në raport cilësohet se Shqipëria ka një normë të lartë papunësie 19%. Në Shqipëri vetëm 40% e familjeve kanë pajisje elektrike për gatim, ngrohje të ujit apo të tjera pajisje që përdorin energjinë. 11.2% e familjeve nuk kanë paguar faturat e energjisë elektrike dhe 20.7% kanë ngrohje të papërshtatshme. Gjithashtu në raport theksohet se 12.5% e shtëpive në Shqipëri kanë mure, dysheme apo bodrume me lagështirë dhe 7.7% e tyre kanë një çati që rrjedh.

Raporti vë në dukje se në vend nuk ka asnjë politikë për të zhdukur varfërinë energjetike.

Hartuesit e raportit vizituan dhjetë familje në kryeqytet, ku të gjithë jetonin në shtëpi pa izolim dhe dritare me një xham. Të ardhurat mesatare për familje ishin 150 euro dhe kishin mesatarisht katër pjesëtare. Ata kishin probleme me shëndetit, vuanin nga sëmundje kronike apo paaftësi të ndryshme dhe treguan se problemet e shëndetit i privonin nga aktivitete të ndryshme. Njerëzit të cilët janë më të rrezikuar nga varfëria energjetike janë zakonisht ata me të ardhura të ulëta, të cilët i përkasin grupeve të marxhinalizuara (me aftësi të kufizuara, të moshuarit, të sëmurët) dhe kanë më shumë mundësi për t’u prekur nga pasojat e varfërisë energjetike.

Mesatarisht, fatura mujore e Energjisë Elektrike ishte 39 euro në dimër dhe 22 euro në verë. Energjinë Elektrike më së shumti e përdornin për të ngrohur ambientin dhe ujin, ndërsa për të gatuar përdornin gazin, të cilin e kishin të vështirë që ta matnin se sa harxhonin në një muaj.

Në studimin e fundit për sa i përket varfërisë në sektorin e energjisë, jepet një paraqitje e shkurtër e jetës së përditshme të familjeve në EJL, të cilat jetojnë në kushte të varfërisë së energjisë, si rezultat i të ardhura të ulëta dhe kostove të larta të energjisë në mënyrë disproporcionale, si dhe të shtëpive jo efiçente në energji. Varfëria e energjisë, në terma të përgjithshme, paraqet pamundësinë e një familje për të siguruar sasi të mjaftueshme të energjisë në shtëpi, për të mbajtur ngrohtë dhe për të ndriçuar mirë hapësirat e banesës në mënyrë të përshtatshme, të kenë përdorim të lehtësuar në një gamë të nevojshme të shërbimeve të energjisë, dhe të jenë në gjendje për të përballuar një sasi të mjaftueshme të energjisë për kërkesat e përditshme.

Revista Monitor,  15.10.2016