info@energjia.al

Për biznesin e madh, energjia e pastër është shumë premtuese. Firmat amerikane mund të kompensojnë tërheqjen e Donald Trump nga Marrëveshja e Parisit.

Të gjorat biznese të mëdha të Amerikës. Përpjekjet e tyre, për vite me radhë për të reduktuar mbetjet e karbonit, u hodhën poshtë nga ambientalistët, të cilët i konsideruan ato thjesht si “greenwashing*”, shkruan The Economist.
Tani, pas disa muajsh duke u përpjekur që të bindinPresidentin e ri pro biznesit, Donald Trump, për të mos u larguar nga Marrëveshja e Klimës së Parisit, ai praktikisht u qeshi në fytyrë të gjithëve, duke u tërhequr nga marrëveshja në fillim të këtij muaji, më 1 qershor.

Drejtuesit i druhen faktit se kjo marrëveshje nuk do të sjellë asnjë të mirë për Amerikën, përkundrazi, do të ndikojë në përkeqësimin e reputacionit të saj. Kjo është mbase një prej arsyeve kryesore se përse më shumë se 900 firma dhe investitorë amerikanë, duke përfshirë Amazon, Twitter, Target dhe Nike, hodhën firmat e tyre në një letër të hapur drejtuar Kombeve të Bashkuara, ku mesazhi kryesor ishte: “Ne vazhdojmë t’i qëndrojmë ende kësaj marrëveshjeje”.

Nënshkruesit e saj premtojnë të ndihmojnë në zvogëlimin e emetimeve të karbonit 26% deri në vitin 2025, në përputhje me premtimin e Amerikës në Marrëveshjen e Parisit. Premtimi është shumë utopik, por më mirë ky sesa të rrinë e të qajnënë heshtje pa bërë asgjë.
Dhe me të vërtetë, disa firma amerikane po e marrin aq seriozisht çështjen e ndryshimeve klimatike, saqë ato po habisin edhe të gjithë kritikët e ashpër për këtë çështje.
Krahas masave të eficencës së energjisë, dëshmia më e fortë e angazhimit të tyre është numri i projekteve të reja diellore dhe atyre të erës për të cilat po japin ndihmesën për të ndërtuar në mbarë botën.

Marrëveshjet

Kompanitë po përdorin marrëveshjet e blerjes së energjisë, në të cilat ato nënshkruajnë kontrata afatgjata për të blerë energji elektrike të pastër nga firmat që kanë sisteme diellore dhe sisteme të erës, me çmime të rëna dakord paraprakisht, në vend që të blejnë pjesën më të madhe të energjisë nga shërbimet publike, të cilat rrallëherë mund të garantojë 100 për qind energji të pastër për klientët e tyre.

Shërbimet komunale gjithashtu po nënshkruajnë marrëveshjet e blerjes së energjisësë pastër. Por në vitin 2015, më shumë se gjysma e këtyre marrëveshjeve të blerjes së energjisë së pastër të prodhuar nga era iu dhanë kompanive të mëdha, duke shpresuar që të përfitojnë nga një kredi tatimore shtetërorepërpara se të skadonte afati.
Biznesi i madh tashmë ka nxitur zhvillimin botëror të 20 gigavatëve (GW) të prodhimit të energjisë nga era dhe nga sistemet diellore. Kjo është 4GWmë shumë se i gjithë kapaciteti i energjisë së erës offshore (turbina të vendosura në det) dhe onshore (turbina të vendosura në tokë) të Britanisë.

Vitin e kaluar, firmat amerikane që kryesojnë në këtë drejtim, ishin ato të teknologjisë së informacionit, të tilla si: Amazon dhe Google. Ata e përdorin energjinë e pastër për të fuqizuar sistemet e mëdha të serverëve që kanë.
Kohët e fundit, entuziazmi po shtrihet përtej firmave të teknologjisë edhe në industritë me energji të lartë, duke përfshirë edhe prodhuesit. Ajo po zhvendoset edhe ngakorporatat e mëdha te filialet më të vogla dhe te furnizuesit, nga vendet e zhvilluara në tregjet e vendeve në zhvillim, ku kostot e energjisë së erës dhe asaj diellore po bien me ritme të shpejta.

Disa ambientalistë tani i shohin bizneset më shumë si aleatë, sesa sikundërshtarë, në luftën kundër ngrohjes globale dhe besojnë se së bashku mund të bëhen edhe më të fuqishme,veçanërisht pas përhapjes në mbarë botën të energjisë së pastër.

Ka pasur shumë fjalë dhe askush nuk ndërmerrte as më të voglin veprim, shprehet Marty Spitzer, kreu i politikave të energjisë së ripërtëritshme dhe ndryshimeve në Fondin Botëror tëMbrojtes së Kafshëve në Amerikë. Ndërsa tani, po shikohen ndryshime thelbësore.
Një shembull mjaft i mirë që mund të përmendim këtu është kompania lider në botë në prodhimin e pijeve alkoolike dhe joalkoolike (nga Budweiser e deri te Stella Artois dhe Corona) e cila i merr shumë seriozisht çështjet e mbrojtjes së mjedisit.

Energjia elektrike, që përdoret si pjesë e procesit të fermentimit të birrës për ftohjen e kështu me radhë, përbën një të dhjetën e kostove të saj, thotë Toni Milikin, oficer kryesor i qëndrueshmërisë së firmës.
Në mars të këtij viti, ajo u shpreh se do të rrisë nga 7 deri në 100 për qind burimet e ripërtëritshme të prodhimit të energjisë deri në vitin 2025, 85 për qind e të cilave do të vijnë si pasojë e nënshkrimit të marrëveshjeve të blerjes së energjisë.

Iberdrola, një nga kompanitë më ekologjike në botë, po ndërton një fermë me mullinj me erë me kapacitet 220 megavatë, në një pjesë të Meksikës ku fryjnë erëra të forta, në mënyrë që të furnizojë me energji të pastër fabrikën më të madhe të AB InBev, duke filluar nga viti 2019. Kjo kompani është optimiste që këto lloj kontratash të nënshkruhen edhe në Argjentinë, Brazil, Indi dhe Afrikën e Jugut, ndoshta edhe në Kinë.

Z. Milikin shprehet se firma e tij “do të negociojë fort” me furnizuesit e saj, siç janë ata që prodhojnë kanoçe dhe shishe alumini, duke iinkurajuar ata që të bëjnë të njëjtën gjë.
Ndërmarrjet e tjera janëedhe më të ashpra.
Walmart, shitësi më i madh në botë, u shpreh në mars se do të kërkonte që jo vetëm operacionet e tij, poredhe ato që janë pjesë e zinxhirit të tij të furnizimit, të reduktojnë në maksimumemetimet e dioksidit të karbonit, me rreth 1 miliard ton deri në vitin 2030, ekuivalente me ndalimin e qarkullimit të 211 milionë makinave në Amerikë përgjatë një viti.

Njoftimi u mirëprit nga organizatat e bamirësisë si ajo e Fondit Botëror në Mbrojte të Kafshëve(WWF), të cilat po ndihmojnë furnizuesit e kompanisë Walmart në përmbushjen e këtij qëllimi.
Kompania Apple, prodhuesi i iPhone-ve, u shpreh në prill të këtij viti, se shtatë nga prodhuesit e saj të mëdhenj botërorë kanë premtuar të rrisin prodhimin, duke përdorur energji të rinovueshme, deri në fund të vitit të ardhshëm.
Ajo po ndihmon furnizuesit të përmirësojnë efikasitetin e energjisë, por gjithashtu shpreson të ketë sjellë 4 GW të energjisë së rinovueshme deri në vitin 2020 dhe gjysmën e saj në Kinë.

Bashkimi

Disa kompani shumëkombëshe janë duke u bashkuar me njëra-tjetrën në nënshkrimin e këtyre marrëveshjeve.
Për shembull, AkzoNobel, DSM dhe Philips, një treshe e firmave holandeze, janë bashkuar me Google për të blerë energji elektrike të gjeneruar nga një park me erë në pronësi të kooperativës në Holandë. Kjo nismë po përhapet me shumë shpejtësi edhe përtej stratosferës së korporatës.

Antonio Cammisecra,shefi i Enel Green Power,një nga shitësit më të mëdhenj të Marrëveshjeve për Blerjen e Energjisë, shprehet se shumë shpejt do të përdorëenergjinë e erës në fabrikat vendase të çimentos, të çelikut dhe industritë kimike të Marokut.
Ajo gjithashtu do të ndërtojë një central që do të prodhojë energji të pastër, i cili do të përdoret në një minierë ari në Afrikën e Jugut.
Në Britani, një kompani start-up, Squeaky Clean Energy, po lidh bizneset e vogla dhe të mesme me centralet që
prodhojnë energji nga era dhe nga dielli.

Hervé Touati nga Instituti Rocky Mountain, një ndërmarrje kërkimore për energjinë e pastër, beson se nxitja më e madhe për bizneset për të nënshkruar Marrëveshje të Blerjes së Energjisë është përmbushja e qëllimeve të qëndrueshmërisë, të cilat përmirësojnë imazhin e tyre publik dhe ndihmojnë në tërheqjen e klientëve, stafit dhe investitorëve.

Sipas Fondit Botëror në Mbrojte të Kafshëve (WWF), pothuajse 24 prej firmave më të mëdha të Amerikës janë zotuar se do të punojnë me 100% energji të rinovueshme në të ardhmen e afërt. Firmat e produkteve të konsumit janë edhe ato që bëjnë premtimet më të shumta në mbrojtje të mjedisit, ndërsa prodhuesit e lëndëve djegëse janë edhe ata që mbeten më mbrapa në këtë drejtim.

Në Amerikë, kostoja e prokurimit të energjisë së erës në mënyrë direkte është pothuajse po aq e lirë sa kontraktimi për të ndërtuar një termocentral të gazit të kombinuar, veçanërisht kur përfshihen subvencionet, thotë Touati. Në vendet në zhvillim, si India dhe në disa vende të Amerikës Latine dhe të Lindjes së Mesme, çmimet e pasubvencionuara në ankandet diellore dhe ato të erës kanë rënë në nivelet më të ulëta.
Megjithatë, ka edhe komplikime me Marrëveshjet për Blerjen e Energjisë, të cilat shpjegojnë se përse rritja e tyre ka qenë më e paqëndrueshme gjatë kohëve të fundit.

Më të drejtët janë për ndërtimin e impianteve të rinovueshme në pronë të një kompanie, sepse kjo kursen koston e transmetimit dhe shpërndarjes në bazë të rrjetit. Por është e rrallë që një kompani të ketë tokë të mjaftueshme rezervë në një zonë të përshtatshme me diell ose me erë.

Më komplekset dhe më të zakonshmet janë Marrëveshjet e Blerjes së Energjisë në zona të largëta ose ato virtuale, në të cilat një kompani bie dakord të blejë një sasi energjie të gjeneruar nga era apo nga dielli nga një zhvillues i largët, i cili e ushqen atë në rrjet. Kompania merr një sasi të barabartë të energjisë nga një njësi, e cila paguhet si ndërmjetës. Transaksione të tilla e kanë shumë të nevojshme edhe prezencën e një numri të madh avokatësh, gjë kjo që i largon firmat më të vogla.
Natyra afatgjatë e Marrëveshjeve të tilla të Blerjes së Energjisë është gjithashtu një pengesë, sepse caktohet një çmim i cili në momentin e nënshkrimit të marrëveshjes mund të jetë i lartë, ndërsa më vonë, çmimet e energjisë mund të bien.

Opsionet e tjera

Opsionet e tjera përfshijnë blerjen e certifikatave të energjisë së rinovueshme si dëshmi për përdorimin e energjisë së pastër, ose lidhjen e një kontrate të gjelbër me një njësi.

Megjithatë, këto opsione nuk mund të sjellin të njëjtat përfitime në lidhje me mjedisin, sepse ato nuk mund të çojnë në ndërtimin firmave që do të prodhojnë energji nga era dhe atyre që do të prodhojnë energji nga dielli.
Sipas Simon Currie i Norton Rose Fulbright, një firmë ligjore, organizatat jofitimprurëse si Fondi Botëror në Mbrojte të Kafshëve (WWF) po promovojnë “klube blerësish”, në mënyrë të tillë që të ndihmojnë në krijimin e firmave dhe standardizimin e kontratave të Marrëveshjes së Blerjes së Energjisë.

Ato gjithashtu po ushtrojnë presion edhe përsa i përket reformës rregullatore në vende si Kina dhe disa shtete të Amerikës, ku njësitë përgjegjëse ndalojnë nënshkrimin e Marrëveshjeve të Blerjes së Energjisë, sepse kanë frikë se mos humbasin rolin e ndërmjetësuesit.
Në një konferencë në Pekin më 7 qershor, Agjencia Ndërkombëtare e Energjisë së Rinovueshme, një organizëm global, nisi një studim në lidhje me firma të ndryshme për të gjetur mënyrat më të mira të promovimit të korporatave të Marrëveshjes së Blerjes në vende të tilla.
Në të njëjtin event, Google foli për pengesat rregullatore me të cilat ai është ndeshur në zgjerimin përtej pesë vendeve ku ka blerë 2.6 GW, që nga viti 2010.

Këtë muaj, një aleancë pro-republikane e bizneseve të mëdha do të lobojë për shtimin e taksave për ndërmarrjet që emetojnë sasi të konsiderueshme të karbonit, si dhe për realizimin e masave të tjera për energjinë e pastër. Me një mbështetje të tillë të fuqishme, rritja e energjisë së rinovueshme mund të fitojë një ditë edhe ndaj z. Trump.

* Janë të shumta kompanitë që deklarojnë se përdorin praktika ose produkte të qëndrueshme, por që në fakt kjo nuk është e vërtetë. Termi që përdoret zakonisht për këtë është “greenwashing”, i cili përcaktohet si “akti i keqdrejtimit të konsumatorëve lidhur me praktikat mjedisore të një kompanie, ose me përfitimet mjedisore të një produkti ose shërbimi”

Revista Monitor,  24.07.2017

Vendi i një prej shpërthimeve bërthamore më të fuqishme në historinë botërore po shndërrohet në një burim të pastër energjie të ripërtëritshme.

Në vitin 1986, reaktori bërthamor që shpërtheu në plantacionin e Çernobilit u mori jetën 50 personave. Pas atij rreth 4,000 njerëz të tjerë kanë vdekur nga ekspozimi ndaj rrezeve të dëmshme. Duke qenë se shpërthimi ishte shumë i fuqishëm, radioaktiviteti i dëmshëm është përhapur edhe në vende të tjera të Europës,

Zona e përjashtimit prej 30 km rreth impiantit bërthamor të shkatërruar ka mbetur edhe sot e kësaj dite një tokë e djerrë. Por gjërat po ndryshojnë. Dy kompani kineze kanë filluar punimet për ndërtimin e një termocentrali diellor prej një gigavat në jug të Çernobilit, energji e mjaftueshme për të ndezur 100 milionë drita.

Sistemi i Integruar i Teknologjisë, GCL dhe Korporata Energjetike Kombëtare e Kinës shpresojnë se ky projekt i ri diellor do të ndihmojë në rigjenerimin e së gjithë zonës.

Tokë e lirë në Çernobilin plot me diell

Ky projekti po tërheq investitorë të shumtë dhe mbi të gjitha ka siguruar një pjesë të mirë të fondeve nga autoritetet lokale. “Toka mund të blihet me çmim shumë të lirë dhe mbi të gjitha, drita e bollshme e diellit përbën bazën solide për këtë projekt”, tha Ostap Semerak, ministri i Mjedisit të Ukrainës. Por ndërtimi i një projekti në një zonë të tillë, gjithsesi nuk është aspak i lehtë.

Ai tha më tej se puna inxhinierike ka filluar, por nuk ka pasur publikime në lidhje me masat e sigurisë, datën e përfundimit apo çmimin për projektin.

Përpos sfidave mjaft të mëdha që mbart në vetvete ky projekt, transformimi i Çernobilit po tërheq vëmendjen e investitorëve nga e gjithë bota. Një kompani gjermane e energjisë së ripërtëritshme ka nisur aty ndërtimin e një fabrike diellore ndërsa dhjetëra investitorë të vegjël po ndërtojnë aty pranë parqe diellore, edhe pse në një shkallë më të vogël.

Vitin e kaluar, Banka Europiane për Rindërtim dhe Zhvillim (BERZH) financoi një strukturë të madhe për të mbrojtur reaktorin bërthamor e dëmtuar dhe për të parandaluar rrjedhjet e rrezatimit. Ajo financoi 2.2 miliardë dollarë për strukturën që u ndërtua mbi kupolën e betonit të shkatërruar që sovjetikët ndërtuan rreth 30 vjet më parë.

Rrezatimi i vazhdueshëm në Çernobil është një ndër çështjet më të rëndësishme dhe më shqetësuese për Fondin Europian të Zhvillimit Rajonal, i cili po shqyrton nëse do të financojë apo jo projektin diellor.

Rigjallërimi i Çernobilit

Banorët që jetonin në qytetin e Pripyat afër Çernobilit, lejohen t’i vizitojnë shtëpitë e tyre vetëm një herë ose dy herë në vit. Vetëm gjatë viteve të fundit, turistët kanë filluar ta vizitojnë Çernobilin.

Lloje të ndryshme bimësh po mbillen dhe gjithashtu aty po dërgohen edhe lloje të ndryshme kafshësh si drerët dhe derrat e egër.

Transformimi i Çernobilit në një qendër të sigurt të energjisë së ripërtëritshme do të jetë lëvizja  e duhur, e cila do të shënojë kthesën pas 30 viteve.

Revista Monitor,  11.05.2017

Franca do të prodhojë së shpejti më shumë se 17 gigawatt energji elektrike nga burime të rinovueshme.

Tre janë skemat që mbështesin prodhimin e elektricitetit nga instalime të vogla ere, diellore dhe nga gazi i ujërave të zeza. Skemat e miratuara nga Komisioni Europian përbëhen si më poshtë:

  • Një skemë për prodhimin e energjisë elektrike nga era, e cila do të japë mbështetje për 15 gigawatt kapacitet shtesë përgjatë 10 viteve të ardhshme. Për operatorët e instalimeve të vogla me më pak se 6 turbina, me nga 3 megawatt limit për turbinë, çmimi do të garantohet më i lartë se ai i tregut.
  • Një skemë mbështetëse për prodhimin e energjisë diellore për ndërtesat me instalime të vogla fotovoltaike nën 100 kilowatt. Këto instalime do të marrin një pjesë nga tarifat e energjisë elektrike për 20 vitet e ardhshme. Kontributi do të variojë në bazë të përmasave të instalimit dhe modelit të biznesit. Me këtë masë Franca pritet të zhvillojë 2,1 gigawatt energji diellore.
  • Një skemë suporti për skemën e gazit nga kanalizimet. Franca vlerëson se 160 megawatt është potenciali i mbetur i instalimeve të tilla, shumica e të cilave janë nga më pak se 1 megawatt. Kjo skemë është e hapur edhe për instalimet më të mëdha, por pret që aplikimet kryesisht të vijnë nga instalimet e vogla. Instalimet 500 kilowatt e sipër do të marrin një çmim konkurrues mbi tregun, ndërsa ato nën 500 kilowatt do të përfitojnë një pjesë në tarifë për 20 vitet e ardhshme.

Buxheti i përcaktuar për mbështetjen e këtyre skemave është 1 miliardë euro në vit për energjinë e erës, 190 milionë euro në vit për energjinë diellore dhe 58 milionë euro në vit për atë të gazit nga kanalet.

Përmes këtyre masave, Franca do të mund të arrijë objektivin e vitit 2020 për të prodhuar 23% të nevojave energjitike nga burime të rinovueshme.

Scan Tv,  06.05.2017

Shqipëria ka arritur të marrë nota pozitive sa i përket hartimit të kuadrit ligjor për nxitjen e përdorimit të burimeve të energjisë së rinovueshme. Në raportin e fundit të hartuar nga Sekretariati i Komitetit të Energjisë mbi masat e marra (Akti i Qëndrueshmërisë) ,vendi ynë është vlerësuar pozitivisht, ndërsa

Serbia ka bërë progresin më të madh. Në këtë dokument thuhet se Serbia tashmë ka avancuar duke miratuar aktet nënligjore, si dhe duke shpallur tenderin për ndërtesat publike dhe ndriçimin e rrugëve.  Sekretariati ka vlerësuar punën e bërë nga Shqipëria dhe Kosova për hartimin e kuadrit ligjor për përdorimin e burimeve të rinovueshme, por theksohet se ka ende shumë punë për të zbatuar të gjitha rekomandimet. Në shkurt të këtij viti, Bashkimi Europian firmosi grantin prej 50 mln euro për programin e Eficencës së Energjisë në rajon (REEP Plus).

Sipas dokumentit, gjashtë qeveritë e vendeve të Ballkanit Perëndimor që janë pjesë e “Procesit të Berlinit”, duhet të angazhohen në zbatimin programit, si dhe në krijimin e instrumenteve për segmentet e caktuara të tregut rajonal energjetik. “Sa u përket masave mbështetëse për zhvillimin e energjisë së rinovueshme, thuhet në raport, progres është bërë nga Shqipëria, që nga periudha e fundit monitoruese. Me miratimin e ligjit, prezantohet për herë të parë procedura për garat me ankand për alokimin e kapaciteteve të ardhshme të energjisë së rinovueshme, si dhe skemat përmes të cilave u lejohet konsumatorëve të energjisë së rinovueshme që të grumbullojnë, shesin dhe blejnë”. Vendet e tjera janë duke analizuar tregjet e tyre për të parë mundësitë e zhvillimit, por asnjëra prej tyre nuk po u mundëson qytetarëve që të jenë aktivë në sistemin energjetik.

Ndërsa në lidhje me ndryshimet klimatike, të gjashtë vendet e Ballkanit Perëndimor janë duke zbatuar detyrimet që lindin nga UNFCCC. Shqipëria dhe Bosnjë – Hercegovina ratifikuan së fundmi Marrëveshjen e Parisit. Vendi ynë gjithashtu ka miratuar edhe projektligjin për masat, për monitorimin e ndryshimeve klimatike. Por, që të gjitha vendet po vuajnë mungesën e marrëveshjeve të qarta ndërinstitucionale dhe përcaktimin e përgjegjësive për secilën në këtë fushë. Pengesë kyçe për zvogëlimin e efekteve serrë dhe reduktimin e emetimeve në ajër të dyoksidit të karbonit vlerësohen edhe kapacitetet e kufizuara të burimeve njerëzore.

Gjithashtu, raporti nënvizon se nuk është bërë progres (përveç Serbisë) në ndërmarrjen e aktiviteteve për rritjen e besimit teK investitorët e huaj për sektorin e energjisë së rinovueshme.

Sa i përket progresit të bërë nga Shqipëria, në raport thuhet se vendi ende nuk ka bërë të mundur nxjerrjen e akteve nënligjore, si dhe duhet të rishikojë (është në proces) Plani Kombëtar për Energjinë e Rinovueshme me qëllim diversifikimin e prodhimit të energjisë.

Revista Monitor,  18.04.2017

Gjermania është ndër vendet lider në Europë në shumë fusha dhe njëra prej tyre është edhe në sektorin e energjisë së rinovueshme.

Vendi ka njohur një superprodhim vitet e fundit në këtë sektor, aq sa në maj të vitit të kaluar çmimi ra me 130 euro për MWh. Në atë kohë, erërat e forta bënë që impiantet që e shfrytëzojnë atë për prodhim energjie të tejkalonin kërkesën e tregut.

Kjo detyroi disa shpërndarës që operonin në treg që të zeronin çmimin e madje edhe të paguanin shtresa të caktuara që të konsumonin energjinë e prodhuar.

Periudha të tilla përsëriten herë pas here dhe këtyre u shtohen edhe investimet e vazhdueshme në këtë sektor, që ka njohur një rritje të madhe në dekadën e fundit.

Top Channel,  03.04.2017

Dhoma e Tregtisë dhe Industrisë Shqipëri-Britani e Madhe, si  dhe ambasada e Republikës së Shqipërisë në Britaninë e Madhe ftojnë të gjithë investitorët dhe prodhuesit e energjisë në forumin e energjisë së gjelbër që do të mbahet në Londër më 27 Prill 2017.

Ky forum është një mbledhje ndërkombëtare për fuqinë e Shqipërisë, energjinë, infrastrukturën si dhe sektorët industrial. Këtë herë  në fokus është prodhimi i energjisë elektrike duke shfrytëzuar rrezet e diellit dhe burimet ujore.

Aktiviteti është kërkuar nga investitorët Britanikë, të cilët e shikojnë vendin tonë si më të përshtatshmin në rajonin e Ballkanit për prodhimin e energjisë të rinovueshme.

Dhoma e Tregtisë dhe Industrisë Shqipëri-Britani e Madhe njofton të gjithë ato kompani që janë të interesuar për të paraqitur projektet e tyre në Forumin që do të organizohet në Londër më 27 prill 2017 nën kujdesin e Lord Watson of Richmond.

Bashkimi Evropian dhe vende të tjera, të shumta, kanë dedikuar fonde të konsiderueshme për prodhimin e Energjisë së Rinovueshme.

Miratimi i ligjit për prodhimin dhe menaxhimin e energjisë së rinovueshme në Shqipëri ka tërhequr vëmendjen e shumë investitorëve që dëshirojnë të diskutojnë konkretisht si mund të realizohet investimi në realitet në bashkëpunim me kompanitë Shqiptare.

Ky forum ofron këshilla dhe informacion për të gjithë palët e interesuara në legjislacionin e ri të energjisë së rinovueshme të aprovuar nga shteti Shqiptar në Shkurt të 2017.

Pjesëmarrësit do të kenë mundësinë të marrin përgjigjet e pyetjeve të tyre nga qeveria si dhe këshilltarët që ndodhen në forum.

Scan Tv,  28.03.2017

Konsumi global i Qymyrit ka rënë në mënyrë të ndjeshme. Në vetëm një vit numri i impianteve dhe projekteve në sektor ka rënë me plot 48%, pra thuajse është përgjysmuar. Kjo vjen kryesisht falë Kinës dhe Indisë, që kanë kthyer sytë drejt burimeve të rinovueshme.

Të dy këto vende, janë gjithashtu dy vendet më të mëdha konsumatore të Qymyrit në nivel global. Të dyja sëbashku janë përgjegjëse për 86% të Qymyrit që digjet në botë për të prodhuar energji. Për shkak të politikave që po ndjekin dy gjigandët, numri i projekteve të çentraleve të reja të Qymyrit ka rënë në mënyrë të paprecedentë.

Pas një rritje pandërprerje për plot 10 vite, mes Janarit 2016 dhe Janarit 2017, numri i tyre ka rënë me 48%. Shifra i referohet vetëm atyre projekteve që ishin njoftuar dhe që më pas u anuluan për shkak të krizës globale.

Në vitin 2016, impiantet përktheheshin në 1100 gigavat fuqi, ndërsa sot në vetëm 569 gigavat fuqi. Në vetëm një vit në kontinentin e vjetër ndaluan punën rreth 120 impiante të vogla dhe të mesme, që prodhonin rreth 65 gigavat.

Scan Tv,  27.03.2017

Vetëm katër nga vendet e rajonit të Ballkanit do të mund të arrijnë tragetin kombëtar për energjinë e rinovueshme deri në vitin 2020. E ato janë : Bullgaria, Kroacia, Mali i Zi dhe Rumania. Mes tyre nuk është Shqipëria e cila ka si target arritjen e 38% energjisë së rinovueshme ndaj konsumit total. Të dhënat bëhet të ditura nga Eurostat.

Më keq paraqitet Qipro me vetëm 9.4% të konsumit të energjisë së rinovueshme nga 13% që është targeti dhe Maqedonia me rreth 19.9% nga 28% që ka tragetin.

Sipas këtyre të dhënave Rumania është vendi i parë që ka arritur të ketë 24.8% të konsumit final nga energjia e rinovueshme. Targeti i përcaktuar nga BE-ja ishte 24%.

Mali i Zi cilësohet si lider në rajonin e Ballkanit, duke qenë se ka arritur ta çojë këtë shifër në rreth 43.1% nga 33% që e kishte tragetin e përcaktuar nga BE-ja.

Edhe Kroacia e ka arritur të tejkalojë objektivin me 9 pikë përqindje, duke arritur në29%.

Me 18.2%, Bullgaria gjithashtu arriti të kapërcente 16% si nivel të përcaktuar. Por, Eurostat nuk ka të dhëna për  Serbinë dhe Bosnje – Hercegovinën.

Nga vendet e BE-së, ato me rezultatin më të dobët janë Luksemburgu dhe Malta me përkatësisht 5% të konsumit nga burimet e energjisë së rinovueshme. Ndjekin pas Holanda (5.8%), Belgjika (7.9%) dhe Mbretëria e Bashkuar (8.2%).

Revista Monitor,  24.03.2017

Energjia diellore dhe ajo e erës po ndërpresin modelin e vjetër njëshekullor të sigurimit të energjisë. Çfarë do ta zëvendësojë atë?

Nga dritarja e zyrës së tij, Philipp Schröder sjell si shembull një fshat në zonën e Bavarisë dhe me një të qeshur djallëzore thotë: Para jush, mund të shikoni fundin e shërbimeve tradicionale, e gjithë kjo e financuar nga zoti dhe zonja Schmidt. Është një pamje e bukur, shkruan The Economist. Era që fryn përgjatë Wildpoldsried nga Alpet vë në punë turbinat mbi kodër. Çatitë e shtëpive me drejtim nga jugu, hambarët dhe stallat e lopëve janë të mbuluara me panelet diellore fotovoltaike. Lopët në fushat e blerta krijojnë pleh që gjeneron biogaz, i cili ngroh Biergarten (birrari), fushën e sportit dhe shumë prej shtëpive ku jetojnë rreth 2,600 fshatarë, si dhe mbështet gjeneratorët e erës dhe të diellit gjatë dimrit. Fshati prodhon pesë herë më shumë energji se sa i nevojitet dhe fshatarët deri diku po shpërblehen për përqasjen ndaj burimeve të rinovueshme. Në 2016-n ata arkëtuan rreth 6 milionë euro nga subvencionet dhe nga shitja e energjisë së tepërt.
Vështirë të duket si fundi i botës, por zoti Schröder, i cili punon për Sonnen, një firmë energjetike, ka një argument. Shumë ambientalistë duan që sistemi i prodhimit të energjisë t’i ngjasojë atij të Wildpoldsried. Dhe këta faktorë ku ai është i bazuar, si subvencionet për investime, shpenzimet e ulëta për karburant, si dhe zhvendosja e prodhimit të energjisë elektrike jashtë rrjetit, janë një mallkim për tregjet e energjisë dhe modelet e zhvilluara të biznesit të epokës së karburantit nga burimet fosile. Pak energji e rinovueshme do t’i fundosë ato. Por, rënia në të ardhurat nga shpërndarja, që do të vijë me përhapjen e vendeve si Wildpoldsried, nuk është vetëm një lajm i keq për bizneset e prodhimit dhe të transmetimit të energjisë fosile. Gjithashtu po bëhet problem për energjinë e rinovueshme vetë dhe për përpjekjet për të dekarbonizuar furnizimin me energji elektrike, gjë që justifikuan promovimin e tyre.
Në 2014-n, Agjencia Ndërkombëtare e Energjisë, IEA, një parashikues gjysmë zyrtar, parashikoi se dekarbonizmi i rrjetit të energjisë globale do të kërkojë rreth 20 trilionë dollarë për 20 vjet, deri në vitin 2035, pikë që mendohet se do të jetë larg finalizimit të procesit. Por, për një industri energjetike që nuk prodhon të ardhura të besueshme është e vështirë që njerëzit të investojnë në të.

Më pak e dashur, ende përçarëse

Lufta kundër ndryshimeve klimatike ka parë një rritje të madhe në energjinë e re të rinovueshme, atë të erës, energjisë diellore, gjatë dekadës së fundit, si në vendet e zhvilluara ashtu edhe në ato në zhvillim. Në 2015-n, qeveritë hodhën rreth 150 miliardë dollarë në mbështetje të investimeve të tilla, me Amerikën, Kinën dhe Gjermaninë që kryesonin listën. Por, Wildpoldsried akoma është një përjashtim, dhe jo një rregull. Në 2015-n, të tilla burime përbënin vetëm 7% të energjisë së prodhuar në të gjithë botën. Mbi 80% e energjisë botërore vjen prej burimeve fosile. Në termat e reduktimit të rreziqeve klimatike është një rrugë e gjatë përpara.
Lajmi i mirë është se dekada e nxitur nga rritja e subvencioneve ka sjellë rënien e kostove. Energjitë e rinovueshme janë shumë të kushtueshme në disa vende, por po bëhen më të pakta, në disa vende burimet e rinovueshme nga era, në veçanti, janë të konkurrueshme. Kjo tregon se rritja e tyre shumë shpejt do të kërkojë më pak subvencione se sa ka tërhequr deri më sot. Çmimet e larta të karbonit do t’u japin energjive të rinovueshme më shumë avantazhe, por janë të vështira për t’u siguruar. Skema e Bashkimit Europian e emetimeve tregtare është një zhgënjim i përvitshëm, por ende ka shpresë, sikurse e dëshmon përpjekja më e fundit për të bindur administratën e re amerikane në përfitimet e të ardhurave të vjela nga taksa e karbonit që iu ofron rreth 2,000 dollarë familjeve me katër pjesëtarë.
Por vendosja e energjisë së rinovueshme në treg ka ndikuar më tepër se sa në çmim, ka goditur edhe investimet gjithashtu. Në vendet e pasura qeveria ka vendosur energji të rinovueshme në sisteme elektrike që nuk kanë nevojë për kapacitete të reja, pasi kërkesa është në rënie. Investimet në ofertë pavarësisht se çfarë kërkojnë tregjet, kanë prodhuar mbi tepricë, e cila ka ulur çmimet. Në Amerikë kjo deri diku është maskuar nga revolucioni i gazit të shistit argjilor, i cili në disa drejtime ka shkaktuar ndryshime të mëdha. Në Europë, teprica e energjisë së rinovueshme shihet në një këndvështrim të ndryshëm. Çmimet me shumicë të energjisë janë ulur nga 80 euro për MGh në 2008, në 30-50 euro në ditët e sotme.
Rezultati ka rrënuar shërbimin në stilin e vjetër. Kompanitë më të mëdha gjermane të energjetikës, E.ON dhe RWE, të dyja të ndara në vitin e shkuar, kanë ndarë rrjetin e tyre të energjisë rinovueshme nga prodhimi tradicional me humbje dhe me borxhe. EY, firmë konsulente, përllogarit se shërbimet përgjatë Europës shlyen rreth 120 miliardë dollarë aktive për shkak të çmimeve të ulëta të energjisë nga 2010 në 2015. Asnjëherë në histori vendosja e kapitalit nuk ka qenë më e vështirë se sa me industrinë e energjisë, thotë Matt Rennie, i cili analizon tregjet e shërbimeve globale në EY.
Nuk ka të bëjë vetëm me faktin se me përpjekjet për të vendosur energjinë e rinovueshme kanë shtuar burime të reja oferte në një treg që është tashmë i mbushur. Në një industri të strukturuar me kosto marxhinale (kosto shtesë për një njësi të prodhuar), burimet e rinovueshme kanë një grusht përçarës në peshën e tyre.
Tregjet e energjisë, veçanërisht ato që kanë qenë të parregulluar në fundin e shekullit të 20, zakonisht punojnë sipas rendit të meritës: në çdo kohë që plotësojnë kërkesën fillimisht nga furnizuesit më të lirë, më pas nga të dytët më të lirë, deri sa të kenë sasinë që iu nevojitet. Çmimi i paguar është vendosur nga burimi më i shtrenjtë në përdorim i kohës. Ata largojnë nga rrjeti prodhuesit më të shtrenjtë, duke ulur kështu çmimet e shitjes me shumicë.
Në afat të gjatë, si dhe me investimet të mëtejshme, rrjetit të energjisë i ridizajnuar për sisteme të energjisë së rinovueshme do t’i duhet një kohë e gjatë për të zgjidhur këtë problem. Rrjetet e ndërtuara me shumë kapacitet;
rrjete të ndërtuara mjaftueshëm të mëdha për të arritur deri te burimet e largëta të rinovueshme, kur në apati ato janë afër; rrjetet mjaftueshëm “të zgjuara” për të përshtatur ofertën me kërkesën e konsumatorëve; kanë të gjithë rolin e tyre për të luajtur.
Por zgjidhjet në afat të gjatë nuk zgjidhin mangësitë në afat të shkurtër. Deri tani vendet me shumë energji të rinovueshme duhet të mbajnë rezerva të lira me karburant fosil në gatishmëri për të plotësuar kërkesën në pikun e saj. Kjo shpesh përkthehet në subvencione shtesë, të njohura si pagesa kapaciteti, për centrale të cilat nuk do të ishin ekonomike.

Nga do vijë leverdia?

Strukturat e pagesave e bëjnë të ndjeshëm për të investuar në gjeneratorë që mund të ndizen atëherë kur nuk ka gjendje të energjisë së rinovueshme. Por, çfarë do t’i bënte të ndjeshëm investimet në energjinë e rinovueshme?
Duke qenë se ato janë një pjesë e vogël e sistemit, energjia e rinovueshme është e izoluar nga efekti që kanë kostot marxhinale në çmime, sepse për sa kohë ka centrale që do të djegin karburantin fosil, çmimi i shitjes me shumicë i energjisë elektrike do të qëndrojë i lartë. Kështu shpërndarësit mund të blejnë energji nga prodhuesit e energjisë së rinovueshme, shpesh me kontrata me çmime të fiksuara, pa u shqetësuar shumë.
Por, sa më shumë prodhues të energjisë së rinovueshme që të ketë, aq më shumë i ulin çmimet. Shpesh, kur energjia e rinovueshme plotëson të gjithë kërkesën, i bën çmimet nga karburanti fosil të pavenda, çmimet me shumicë të energjisë elektrike bien, ose ndonjëherë bëhen dhe negative, me prodhuesit që paguajnë për rrjete që shkarkojnë energjinë (energjia duhet të shkojë diku). Sa më shumë energji të rinovueshme që të ketë në sistem, aq më shumë ndodhin kolapse të tilla.
Rolando Fuentes nga Kapsarc, një grup ekspertësh me bazë në Arabinë Saudite, thonë se bota është në një rreth vicioz: subvencionet mbështesin energjinë e rinovueshme, energjia e rinovueshme ul çmimet, që rrit nevojën për mbështetje financiare. Teorikisht, nëse energjitë e rinovueshme do të plotësonin 100% të tregut, çmimi me shumicë i energjisë elektrike do të shkojë në zero, duke frenuar të gjithë investimet e reja të cilat nuk janë subvencionuar sërish. Ai e quan këtë rreth vicioz si paradoksi i energjisë së pastër: Sa më të suksesshëm të jemi në rritjen e energjisë së rinovueshme, aq më e shtrenjtë dhe më pak efektive bëhet kjo politikë.
Francis O’Sullivan, nga Instituti i Teknologjisë së Massachusetts, tha se trendi është i dukshëm në disa vende të Amerikës me energji të bollshme diellore. Shpërndarësit, të cilët janë kërkuar të kenë energji të rinovueshme në portofolin e tyre, si atyre në Kaliforni, zakonisht ofronin investimet e kompanisë në kapacitetin bujar të kontratave afatgjata. Por kërkimet nga Bloomberg New Energy Finance, kompani konsulente, tregojnë se shpërndarësit po i afrohen përmbushjes së mandateve të tyre, zhvilluesve të energjisë diellore po u ofrohen çmime të fiksuara në afatshkurtër me një ekspozim më të lartë ndaj çmimeve të ndryshueshme me shumicë. Kjo pakëson iniciativën për të investuar. Energjia diellore e mban aftësinë e saj konkurruese larg, thotë zoti Sullivan. Po ha vetveten.
Në fillim të shekullit, sipas IEA, një e treta e investimit në tregjet e elektricitetit u hodh në sektorët e konkurrueshëm, të cilat janë ekspozuar ndaj çmimeve me shumicë; pjesa tjetër shkoi për shpërndarjen e rregulluar, rrjetin e transmetimit dhe rregullimin e kontratave me çmime të fiksuara, në të cilën energjia e rinovueshme pati fillimin e saj. Në 2014-n, pjesa e investimeve në sektorin e konkurrueshëm ishte vetëm 10% e totalit. Është e drejtë që të mendojmë se sa më shumë të ekspozohet energjia e rinovueshme ndaj konkurrencës nga kontratat e lidhura deri në çmimet me shumicë, më shumë njerëz do të largohen prej tyre.

Energji-grafik
Edhe kostot e ulëta të kapitalit, veçanërisht në energjinë diellore, mund ta zhbëjë këtë trend, duke i bërë investimet më të lira, edhe pse bëhen më të rrezikshme. Por, nëse energjia e rinovueshme me kosto marxhinale më të ulët vazhdon që të ulë çmimet, do të vijë një moment që investimet private do të shterojnë. Ashtu si Malcolm Keay nga Instituti i Oksfordit për Studimet Energjetike thotë: Modeli i biznesit të shpërndarjes është prishur, gjithashtu dhe tregjet.
Energjia e rinovueshme nuk ul thjesht çmimet, kur përdoret nga konsumatorët, ata gjithashtu plotësojnë kërkesën. Merrni në konsideratë Australinë, ka rreth 1.5 milionë shtëpi që kanë panele diellore mbi çatitë e shtëpive të tyre. Ka disa arsye për këtë. Është një vend diellor, instalimi i paneleve fotovoltaike deri tani ka qenë i subvencionuar në mënyrë bujare, dhe faturat e energjisë elektrike vijnë të larta. Pjesërisht për të paguar subvencionet. Dhe pjesa tjetër për të paguar për rrjetin, i cili po bëhet çdo herë dhe më i shtrenjtë. IEA thotë se në disa vende të Australisë së Jugut, përmirësimet e rrjetit kanë dyfishuar kostot e rrjetit që nga 2008-a. Pavarësisht shkurtimit të subvencioneve, instalimi i paneleve fotovoltaike australiane pritet që të trefishohet në dekadën e ardhshme.
Ndërsa më pak njerëz mbështeten në rrjet, ka më pak njerëz që mbeten për të ndarë kostot. Phil Blythe, nga GreenSync, një kompani me bazë në Melburne, që punon me shpërndarësit për të moderuar flukset e energjisë së rinovueshme, paralajmëron se vendi do të përballet me vdekjen embrionale të shërbimeve. Sa më shumë konsumatorë ta prodhojnë vetë energjinë, aq më shumë shpërndarësit do t’ju duhet të rrisin çmimet ndaj konsumatorëve që mbeten, çka i rrit shanset për të braktisur rrjetin. Nuk do të ndodhë brenda natës thotë ai, por do të jetë vdekje nga 1 mijë shkurtimet.

Revista Monitor,  18.03.2017

Agjencia Ndërkombëtare e Energjisë së Rinovueshme (IRENA)ka hartuar një studim të detajuar në lidhje me potencialin që kanë vendet e Europës Juglindore, përfshi këtu edhe Shqipërinë sa i përket këtij sektori.

Sipas llogaritjeve i gjithë rajoni llogarit një fuqi të instaluar në rreth 118 gigavat, nga e cila energjia e rinovueshme llogaritet në 36 GW në 2015-ën ku rreth 75% realizohen nga burime hidro. Shqipëria është një nga vendet që varet tërësisht nga burimet hidro, Kosova nga linjiti, ndërsa vendet e tjera kanë një prodhim miks. Kështu Bullgaria, Rumania dhe Ukraina janë të vetmet shtete që kanë një sistem të ngritur të energjisë që sigurohet nga dielli dhe nga era m me një fuqi të instaluar në rreth 7.8 GW.

Në studim thuhet se vendet e rajonit duhet zëvendësojnë format e vjetra të prodhimit të energjisë dhe se po kështu strategjitë e vjetra duhet të rifreskohen. Pjesa më e madhe e vendeve ballafaqohen edhe me mungesën e zbatimit të legjislacionit, duke qenë se Bashkimi Europian ka vendosur objektiva të përcaktuara që duhen arritur në vitin 2030.

Vendet e rajonit të Europës Juglindore kanë një potencial energjie të rinovueshme prej rreth 740 GW: më konkretisht nga energjia e erës (532 GW) nga ajo diellore (120 GW).

Sipas studimit të IRENA-s 126.9 GW mund të instalohen në mënyrë efikase, shifër kjo që është 15 herë më e lartë se ajo e planifikikuara 8.2 GW deri në vitin 2020.

Sa i përket Shqipërisë, vendi nuk do të mund të arrijë tragetin e përcaktuar prej 38% deri në vitin 2020. Vendi nuk ka ende kapacitete të instaluara të energjisë diellore dhe asaj nga era. Nga ana tjetër, problem konsiderohet edhe fakti se shumë investime janë realizuar pa prezencën e ekspertëve dhe pa plane teknike dhe financiare.

Megjithatë Shqipëria konsiderohet si një nga vendet me kosto të ulët të prodhimit të energjisë. Mungesa e burimeve alternative bën që të ketë humbje deri në 50-70/MWh, shifër kjo më e lartë se në BE.

Revista Monitor,  27.01.2017