info@energjia.al

Shqipëria ka arritur të marrë nota pozitive sa i përket hartimit të kuadrit ligjor për nxitjen e përdorimit të burimeve të energjisë së rinovueshme. Në raportin e fundit të hartuar nga Sekretariati i Komitetit të Energjisë mbi masat e marra (Akti i Qëndrueshmërisë) ,vendi ynë është vlerësuar pozitivisht, ndërsa

Serbia ka bërë progresin më të madh. Në këtë dokument thuhet se Serbia tashmë ka avancuar duke miratuar aktet nënligjore, si dhe duke shpallur tenderin për ndërtesat publike dhe ndriçimin e rrugëve.  Sekretariati ka vlerësuar punën e bërë nga Shqipëria dhe Kosova për hartimin e kuadrit ligjor për përdorimin e burimeve të rinovueshme, por theksohet se ka ende shumë punë për të zbatuar të gjitha rekomandimet. Në shkurt të këtij viti, Bashkimi Europian firmosi grantin prej 50 mln euro për programin e Eficencës së Energjisë në rajon (REEP Plus).

Sipas dokumentit, gjashtë qeveritë e vendeve të Ballkanit Perëndimor që janë pjesë e “Procesit të Berlinit”, duhet të angazhohen në zbatimin programit, si dhe në krijimin e instrumenteve për segmentet e caktuara të tregut rajonal energjetik. “Sa u përket masave mbështetëse për zhvillimin e energjisë së rinovueshme, thuhet në raport, progres është bërë nga Shqipëria, që nga periudha e fundit monitoruese. Me miratimin e ligjit, prezantohet për herë të parë procedura për garat me ankand për alokimin e kapaciteteve të ardhshme të energjisë së rinovueshme, si dhe skemat përmes të cilave u lejohet konsumatorëve të energjisë së rinovueshme që të grumbullojnë, shesin dhe blejnë”. Vendet e tjera janë duke analizuar tregjet e tyre për të parë mundësitë e zhvillimit, por asnjëra prej tyre nuk po u mundëson qytetarëve që të jenë aktivë në sistemin energjetik.

Ndërsa në lidhje me ndryshimet klimatike, të gjashtë vendet e Ballkanit Perëndimor janë duke zbatuar detyrimet që lindin nga UNFCCC. Shqipëria dhe Bosnjë – Hercegovina ratifikuan së fundmi Marrëveshjen e Parisit. Vendi ynë gjithashtu ka miratuar edhe projektligjin për masat, për monitorimin e ndryshimeve klimatike. Por, që të gjitha vendet po vuajnë mungesën e marrëveshjeve të qarta ndërinstitucionale dhe përcaktimin e përgjegjësive për secilën në këtë fushë. Pengesë kyçe për zvogëlimin e efekteve serrë dhe reduktimin e emetimeve në ajër të dyoksidit të karbonit vlerësohen edhe kapacitetet e kufizuara të burimeve njerëzore.

Gjithashtu, raporti nënvizon se nuk është bërë progres (përveç Serbisë) në ndërmarrjen e aktiviteteve për rritjen e besimit teK investitorët e huaj për sektorin e energjisë së rinovueshme.

Sa i përket progresit të bërë nga Shqipëria, në raport thuhet se vendi ende nuk ka bërë të mundur nxjerrjen e akteve nënligjore, si dhe duhet të rishikojë (është në proces) Plani Kombëtar për Energjinë e Rinovueshme me qëllim diversifikimin e prodhimit të energjisë.

Revista Monitor,  18.04.2017

Gjermania është ndër vendet lider në Europë në shumë fusha dhe njëra prej tyre është edhe në sektorin e energjisë së rinovueshme.

Vendi ka njohur një superprodhim vitet e fundit në këtë sektor, aq sa në maj të vitit të kaluar çmimi ra me 130 euro për MWh. Në atë kohë, erërat e forta bënë që impiantet që e shfrytëzojnë atë për prodhim energjie të tejkalonin kërkesën e tregut.

Kjo detyroi disa shpërndarës që operonin në treg që të zeronin çmimin e madje edhe të paguanin shtresa të caktuara që të konsumonin energjinë e prodhuar.

Periudha të tilla përsëriten herë pas here dhe këtyre u shtohen edhe investimet e vazhdueshme në këtë sektor, që ka njohur një rritje të madhe në dekadën e fundit.

Top Channel,  03.04.2017

Dhoma e Tregtisë dhe Industrisë Shqipëri-Britani e Madhe, si  dhe ambasada e Republikës së Shqipërisë në Britaninë e Madhe ftojnë të gjithë investitorët dhe prodhuesit e energjisë në forumin e energjisë së gjelbër që do të mbahet në Londër më 27 Prill 2017.

Ky forum është një mbledhje ndërkombëtare për fuqinë e Shqipërisë, energjinë, infrastrukturën si dhe sektorët industrial. Këtë herë  në fokus është prodhimi i energjisë elektrike duke shfrytëzuar rrezet e diellit dhe burimet ujore.

Aktiviteti është kërkuar nga investitorët Britanikë, të cilët e shikojnë vendin tonë si më të përshtatshmin në rajonin e Ballkanit për prodhimin e energjisë të rinovueshme.

Dhoma e Tregtisë dhe Industrisë Shqipëri-Britani e Madhe njofton të gjithë ato kompani që janë të interesuar për të paraqitur projektet e tyre në Forumin që do të organizohet në Londër më 27 prill 2017 nën kujdesin e Lord Watson of Richmond.

Bashkimi Evropian dhe vende të tjera, të shumta, kanë dedikuar fonde të konsiderueshme për prodhimin e Energjisë së Rinovueshme.

Miratimi i ligjit për prodhimin dhe menaxhimin e energjisë së rinovueshme në Shqipëri ka tërhequr vëmendjen e shumë investitorëve që dëshirojnë të diskutojnë konkretisht si mund të realizohet investimi në realitet në bashkëpunim me kompanitë Shqiptare.

Ky forum ofron këshilla dhe informacion për të gjithë palët e interesuara në legjislacionin e ri të energjisë së rinovueshme të aprovuar nga shteti Shqiptar në Shkurt të 2017.

Pjesëmarrësit do të kenë mundësinë të marrin përgjigjet e pyetjeve të tyre nga qeveria si dhe këshilltarët që ndodhen në forum.

Scan Tv,  28.03.2017

Konsumi global i Qymyrit ka rënë në mënyrë të ndjeshme. Në vetëm një vit numri i impianteve dhe projekteve në sektor ka rënë me plot 48%, pra thuajse është përgjysmuar. Kjo vjen kryesisht falë Kinës dhe Indisë, që kanë kthyer sytë drejt burimeve të rinovueshme.

Të dy këto vende, janë gjithashtu dy vendet më të mëdha konsumatore të Qymyrit në nivel global. Të dyja sëbashku janë përgjegjëse për 86% të Qymyrit që digjet në botë për të prodhuar energji. Për shkak të politikave që po ndjekin dy gjigandët, numri i projekteve të çentraleve të reja të Qymyrit ka rënë në mënyrë të paprecedentë.

Pas një rritje pandërprerje për plot 10 vite, mes Janarit 2016 dhe Janarit 2017, numri i tyre ka rënë me 48%. Shifra i referohet vetëm atyre projekteve që ishin njoftuar dhe që më pas u anuluan për shkak të krizës globale.

Në vitin 2016, impiantet përktheheshin në 1100 gigavat fuqi, ndërsa sot në vetëm 569 gigavat fuqi. Në vetëm një vit në kontinentin e vjetër ndaluan punën rreth 120 impiante të vogla dhe të mesme, që prodhonin rreth 65 gigavat.

Scan Tv,  27.03.2017

Vetëm katër nga vendet e rajonit të Ballkanit do të mund të arrijnë tragetin kombëtar për energjinë e rinovueshme deri në vitin 2020. E ato janë : Bullgaria, Kroacia, Mali i Zi dhe Rumania. Mes tyre nuk është Shqipëria e cila ka si target arritjen e 38% energjisë së rinovueshme ndaj konsumit total. Të dhënat bëhet të ditura nga Eurostat.

Më keq paraqitet Qipro me vetëm 9.4% të konsumit të energjisë së rinovueshme nga 13% që është targeti dhe Maqedonia me rreth 19.9% nga 28% që ka tragetin.

Sipas këtyre të dhënave Rumania është vendi i parë që ka arritur të ketë 24.8% të konsumit final nga energjia e rinovueshme. Targeti i përcaktuar nga BE-ja ishte 24%.

Mali i Zi cilësohet si lider në rajonin e Ballkanit, duke qenë se ka arritur ta çojë këtë shifër në rreth 43.1% nga 33% që e kishte tragetin e përcaktuar nga BE-ja.

Edhe Kroacia e ka arritur të tejkalojë objektivin me 9 pikë përqindje, duke arritur në29%.

Me 18.2%, Bullgaria gjithashtu arriti të kapërcente 16% si nivel të përcaktuar. Por, Eurostat nuk ka të dhëna për  Serbinë dhe Bosnje – Hercegovinën.

Nga vendet e BE-së, ato me rezultatin më të dobët janë Luksemburgu dhe Malta me përkatësisht 5% të konsumit nga burimet e energjisë së rinovueshme. Ndjekin pas Holanda (5.8%), Belgjika (7.9%) dhe Mbretëria e Bashkuar (8.2%).

Revista Monitor,  24.03.2017

Energjia diellore dhe ajo e erës po ndërpresin modelin e vjetër njëshekullor të sigurimit të energjisë. Çfarë do ta zëvendësojë atë?

Nga dritarja e zyrës së tij, Philipp Schröder sjell si shembull një fshat në zonën e Bavarisë dhe me një të qeshur djallëzore thotë: Para jush, mund të shikoni fundin e shërbimeve tradicionale, e gjithë kjo e financuar nga zoti dhe zonja Schmidt. Është një pamje e bukur, shkruan The Economist. Era që fryn përgjatë Wildpoldsried nga Alpet vë në punë turbinat mbi kodër. Çatitë e shtëpive me drejtim nga jugu, hambarët dhe stallat e lopëve janë të mbuluara me panelet diellore fotovoltaike. Lopët në fushat e blerta krijojnë pleh që gjeneron biogaz, i cili ngroh Biergarten (birrari), fushën e sportit dhe shumë prej shtëpive ku jetojnë rreth 2,600 fshatarë, si dhe mbështet gjeneratorët e erës dhe të diellit gjatë dimrit. Fshati prodhon pesë herë më shumë energji se sa i nevojitet dhe fshatarët deri diku po shpërblehen për përqasjen ndaj burimeve të rinovueshme. Në 2016-n ata arkëtuan rreth 6 milionë euro nga subvencionet dhe nga shitja e energjisë së tepërt.
Vështirë të duket si fundi i botës, por zoti Schröder, i cili punon për Sonnen, një firmë energjetike, ka një argument. Shumë ambientalistë duan që sistemi i prodhimit të energjisë t’i ngjasojë atij të Wildpoldsried. Dhe këta faktorë ku ai është i bazuar, si subvencionet për investime, shpenzimet e ulëta për karburant, si dhe zhvendosja e prodhimit të energjisë elektrike jashtë rrjetit, janë një mallkim për tregjet e energjisë dhe modelet e zhvilluara të biznesit të epokës së karburantit nga burimet fosile. Pak energji e rinovueshme do t’i fundosë ato. Por, rënia në të ardhurat nga shpërndarja, që do të vijë me përhapjen e vendeve si Wildpoldsried, nuk është vetëm një lajm i keq për bizneset e prodhimit dhe të transmetimit të energjisë fosile. Gjithashtu po bëhet problem për energjinë e rinovueshme vetë dhe për përpjekjet për të dekarbonizuar furnizimin me energji elektrike, gjë që justifikuan promovimin e tyre.
Në 2014-n, Agjencia Ndërkombëtare e Energjisë, IEA, një parashikues gjysmë zyrtar, parashikoi se dekarbonizmi i rrjetit të energjisë globale do të kërkojë rreth 20 trilionë dollarë për 20 vjet, deri në vitin 2035, pikë që mendohet se do të jetë larg finalizimit të procesit. Por, për një industri energjetike që nuk prodhon të ardhura të besueshme është e vështirë që njerëzit të investojnë në të.

Më pak e dashur, ende përçarëse

Lufta kundër ndryshimeve klimatike ka parë një rritje të madhe në energjinë e re të rinovueshme, atë të erës, energjisë diellore, gjatë dekadës së fundit, si në vendet e zhvilluara ashtu edhe në ato në zhvillim. Në 2015-n, qeveritë hodhën rreth 150 miliardë dollarë në mbështetje të investimeve të tilla, me Amerikën, Kinën dhe Gjermaninë që kryesonin listën. Por, Wildpoldsried akoma është një përjashtim, dhe jo një rregull. Në 2015-n, të tilla burime përbënin vetëm 7% të energjisë së prodhuar në të gjithë botën. Mbi 80% e energjisë botërore vjen prej burimeve fosile. Në termat e reduktimit të rreziqeve klimatike është një rrugë e gjatë përpara.
Lajmi i mirë është se dekada e nxitur nga rritja e subvencioneve ka sjellë rënien e kostove. Energjitë e rinovueshme janë shumë të kushtueshme në disa vende, por po bëhen më të pakta, në disa vende burimet e rinovueshme nga era, në veçanti, janë të konkurrueshme. Kjo tregon se rritja e tyre shumë shpejt do të kërkojë më pak subvencione se sa ka tërhequr deri më sot. Çmimet e larta të karbonit do t’u japin energjive të rinovueshme më shumë avantazhe, por janë të vështira për t’u siguruar. Skema e Bashkimit Europian e emetimeve tregtare është një zhgënjim i përvitshëm, por ende ka shpresë, sikurse e dëshmon përpjekja më e fundit për të bindur administratën e re amerikane në përfitimet e të ardhurave të vjela nga taksa e karbonit që iu ofron rreth 2,000 dollarë familjeve me katër pjesëtarë.
Por vendosja e energjisë së rinovueshme në treg ka ndikuar më tepër se sa në çmim, ka goditur edhe investimet gjithashtu. Në vendet e pasura qeveria ka vendosur energji të rinovueshme në sisteme elektrike që nuk kanë nevojë për kapacitete të reja, pasi kërkesa është në rënie. Investimet në ofertë pavarësisht se çfarë kërkojnë tregjet, kanë prodhuar mbi tepricë, e cila ka ulur çmimet. Në Amerikë kjo deri diku është maskuar nga revolucioni i gazit të shistit argjilor, i cili në disa drejtime ka shkaktuar ndryshime të mëdha. Në Europë, teprica e energjisë së rinovueshme shihet në një këndvështrim të ndryshëm. Çmimet me shumicë të energjisë janë ulur nga 80 euro për MGh në 2008, në 30-50 euro në ditët e sotme.
Rezultati ka rrënuar shërbimin në stilin e vjetër. Kompanitë më të mëdha gjermane të energjetikës, E.ON dhe RWE, të dyja të ndara në vitin e shkuar, kanë ndarë rrjetin e tyre të energjisë rinovueshme nga prodhimi tradicional me humbje dhe me borxhe. EY, firmë konsulente, përllogarit se shërbimet përgjatë Europës shlyen rreth 120 miliardë dollarë aktive për shkak të çmimeve të ulëta të energjisë nga 2010 në 2015. Asnjëherë në histori vendosja e kapitalit nuk ka qenë më e vështirë se sa me industrinë e energjisë, thotë Matt Rennie, i cili analizon tregjet e shërbimeve globale në EY.
Nuk ka të bëjë vetëm me faktin se me përpjekjet për të vendosur energjinë e rinovueshme kanë shtuar burime të reja oferte në një treg që është tashmë i mbushur. Në një industri të strukturuar me kosto marxhinale (kosto shtesë për një njësi të prodhuar), burimet e rinovueshme kanë një grusht përçarës në peshën e tyre.
Tregjet e energjisë, veçanërisht ato që kanë qenë të parregulluar në fundin e shekullit të 20, zakonisht punojnë sipas rendit të meritës: në çdo kohë që plotësojnë kërkesën fillimisht nga furnizuesit më të lirë, më pas nga të dytët më të lirë, deri sa të kenë sasinë që iu nevojitet. Çmimi i paguar është vendosur nga burimi më i shtrenjtë në përdorim i kohës. Ata largojnë nga rrjeti prodhuesit më të shtrenjtë, duke ulur kështu çmimet e shitjes me shumicë.
Në afat të gjatë, si dhe me investimet të mëtejshme, rrjetit të energjisë i ridizajnuar për sisteme të energjisë së rinovueshme do t’i duhet një kohë e gjatë për të zgjidhur këtë problem. Rrjetet e ndërtuara me shumë kapacitet;
rrjete të ndërtuara mjaftueshëm të mëdha për të arritur deri te burimet e largëta të rinovueshme, kur në apati ato janë afër; rrjetet mjaftueshëm “të zgjuara” për të përshtatur ofertën me kërkesën e konsumatorëve; kanë të gjithë rolin e tyre për të luajtur.
Por zgjidhjet në afat të gjatë nuk zgjidhin mangësitë në afat të shkurtër. Deri tani vendet me shumë energji të rinovueshme duhet të mbajnë rezerva të lira me karburant fosil në gatishmëri për të plotësuar kërkesën në pikun e saj. Kjo shpesh përkthehet në subvencione shtesë, të njohura si pagesa kapaciteti, për centrale të cilat nuk do të ishin ekonomike.

Nga do vijë leverdia?

Strukturat e pagesave e bëjnë të ndjeshëm për të investuar në gjeneratorë që mund të ndizen atëherë kur nuk ka gjendje të energjisë së rinovueshme. Por, çfarë do t’i bënte të ndjeshëm investimet në energjinë e rinovueshme?
Duke qenë se ato janë një pjesë e vogël e sistemit, energjia e rinovueshme është e izoluar nga efekti që kanë kostot marxhinale në çmime, sepse për sa kohë ka centrale që do të djegin karburantin fosil, çmimi i shitjes me shumicë i energjisë elektrike do të qëndrojë i lartë. Kështu shpërndarësit mund të blejnë energji nga prodhuesit e energjisë së rinovueshme, shpesh me kontrata me çmime të fiksuara, pa u shqetësuar shumë.
Por, sa më shumë prodhues të energjisë së rinovueshme që të ketë, aq më shumë i ulin çmimet. Shpesh, kur energjia e rinovueshme plotëson të gjithë kërkesën, i bën çmimet nga karburanti fosil të pavenda, çmimet me shumicë të energjisë elektrike bien, ose ndonjëherë bëhen dhe negative, me prodhuesit që paguajnë për rrjete që shkarkojnë energjinë (energjia duhet të shkojë diku). Sa më shumë energji të rinovueshme që të ketë në sistem, aq më shumë ndodhin kolapse të tilla.
Rolando Fuentes nga Kapsarc, një grup ekspertësh me bazë në Arabinë Saudite, thonë se bota është në një rreth vicioz: subvencionet mbështesin energjinë e rinovueshme, energjia e rinovueshme ul çmimet, që rrit nevojën për mbështetje financiare. Teorikisht, nëse energjitë e rinovueshme do të plotësonin 100% të tregut, çmimi me shumicë i energjisë elektrike do të shkojë në zero, duke frenuar të gjithë investimet e reja të cilat nuk janë subvencionuar sërish. Ai e quan këtë rreth vicioz si paradoksi i energjisë së pastër: Sa më të suksesshëm të jemi në rritjen e energjisë së rinovueshme, aq më e shtrenjtë dhe më pak efektive bëhet kjo politikë.
Francis O’Sullivan, nga Instituti i Teknologjisë së Massachusetts, tha se trendi është i dukshëm në disa vende të Amerikës me energji të bollshme diellore. Shpërndarësit, të cilët janë kërkuar të kenë energji të rinovueshme në portofolin e tyre, si atyre në Kaliforni, zakonisht ofronin investimet e kompanisë në kapacitetin bujar të kontratave afatgjata. Por kërkimet nga Bloomberg New Energy Finance, kompani konsulente, tregojnë se shpërndarësit po i afrohen përmbushjes së mandateve të tyre, zhvilluesve të energjisë diellore po u ofrohen çmime të fiksuara në afatshkurtër me një ekspozim më të lartë ndaj çmimeve të ndryshueshme me shumicë. Kjo pakëson iniciativën për të investuar. Energjia diellore e mban aftësinë e saj konkurruese larg, thotë zoti Sullivan. Po ha vetveten.
Në fillim të shekullit, sipas IEA, një e treta e investimit në tregjet e elektricitetit u hodh në sektorët e konkurrueshëm, të cilat janë ekspozuar ndaj çmimeve me shumicë; pjesa tjetër shkoi për shpërndarjen e rregulluar, rrjetin e transmetimit dhe rregullimin e kontratave me çmime të fiksuara, në të cilën energjia e rinovueshme pati fillimin e saj. Në 2014-n, pjesa e investimeve në sektorin e konkurrueshëm ishte vetëm 10% e totalit. Është e drejtë që të mendojmë se sa më shumë të ekspozohet energjia e rinovueshme ndaj konkurrencës nga kontratat e lidhura deri në çmimet me shumicë, më shumë njerëz do të largohen prej tyre.

Energji-grafik
Edhe kostot e ulëta të kapitalit, veçanërisht në energjinë diellore, mund ta zhbëjë këtë trend, duke i bërë investimet më të lira, edhe pse bëhen më të rrezikshme. Por, nëse energjia e rinovueshme me kosto marxhinale më të ulët vazhdon që të ulë çmimet, do të vijë një moment që investimet private do të shterojnë. Ashtu si Malcolm Keay nga Instituti i Oksfordit për Studimet Energjetike thotë: Modeli i biznesit të shpërndarjes është prishur, gjithashtu dhe tregjet.
Energjia e rinovueshme nuk ul thjesht çmimet, kur përdoret nga konsumatorët, ata gjithashtu plotësojnë kërkesën. Merrni në konsideratë Australinë, ka rreth 1.5 milionë shtëpi që kanë panele diellore mbi çatitë e shtëpive të tyre. Ka disa arsye për këtë. Është një vend diellor, instalimi i paneleve fotovoltaike deri tani ka qenë i subvencionuar në mënyrë bujare, dhe faturat e energjisë elektrike vijnë të larta. Pjesërisht për të paguar subvencionet. Dhe pjesa tjetër për të paguar për rrjetin, i cili po bëhet çdo herë dhe më i shtrenjtë. IEA thotë se në disa vende të Australisë së Jugut, përmirësimet e rrjetit kanë dyfishuar kostot e rrjetit që nga 2008-a. Pavarësisht shkurtimit të subvencioneve, instalimi i paneleve fotovoltaike australiane pritet që të trefishohet në dekadën e ardhshme.
Ndërsa më pak njerëz mbështeten në rrjet, ka më pak njerëz që mbeten për të ndarë kostot. Phil Blythe, nga GreenSync, një kompani me bazë në Melburne, që punon me shpërndarësit për të moderuar flukset e energjisë së rinovueshme, paralajmëron se vendi do të përballet me vdekjen embrionale të shërbimeve. Sa më shumë konsumatorë ta prodhojnë vetë energjinë, aq më shumë shpërndarësit do t’ju duhet të rrisin çmimet ndaj konsumatorëve që mbeten, çka i rrit shanset për të braktisur rrjetin. Nuk do të ndodhë brenda natës thotë ai, por do të jetë vdekje nga 1 mijë shkurtimet.

Revista Monitor,  18.03.2017

Agjencia Ndërkombëtare e Energjisë së Rinovueshme (IRENA)ka hartuar një studim të detajuar në lidhje me potencialin që kanë vendet e Europës Juglindore, përfshi këtu edhe Shqipërinë sa i përket këtij sektori.

Sipas llogaritjeve i gjithë rajoni llogarit një fuqi të instaluar në rreth 118 gigavat, nga e cila energjia e rinovueshme llogaritet në 36 GW në 2015-ën ku rreth 75% realizohen nga burime hidro. Shqipëria është një nga vendet që varet tërësisht nga burimet hidro, Kosova nga linjiti, ndërsa vendet e tjera kanë një prodhim miks. Kështu Bullgaria, Rumania dhe Ukraina janë të vetmet shtete që kanë një sistem të ngritur të energjisë që sigurohet nga dielli dhe nga era m me një fuqi të instaluar në rreth 7.8 GW.

Në studim thuhet se vendet e rajonit duhet zëvendësojnë format e vjetra të prodhimit të energjisë dhe se po kështu strategjitë e vjetra duhet të rifreskohen. Pjesa më e madhe e vendeve ballafaqohen edhe me mungesën e zbatimit të legjislacionit, duke qenë se Bashkimi Europian ka vendosur objektiva të përcaktuara që duhen arritur në vitin 2030.

Vendet e rajonit të Europës Juglindore kanë një potencial energjie të rinovueshme prej rreth 740 GW: më konkretisht nga energjia e erës (532 GW) nga ajo diellore (120 GW).

Sipas studimit të IRENA-s 126.9 GW mund të instalohen në mënyrë efikase, shifër kjo që është 15 herë më e lartë se ajo e planifikikuara 8.2 GW deri në vitin 2020.

Sa i përket Shqipërisë, vendi nuk do të mund të arrijë tragetin e përcaktuar prej 38% deri në vitin 2020. Vendi nuk ka ende kapacitete të instaluara të energjisë diellore dhe asaj nga era. Nga ana tjetër, problem konsiderohet edhe fakti se shumë investime janë realizuar pa prezencën e ekspertëve dhe pa plane teknike dhe financiare.

Megjithatë Shqipëria konsiderohet si një nga vendet me kosto të ulët të prodhimit të energjisë. Mungesa e burimeve alternative bën që të ketë humbje deri në 50-70/MWh, shifër kjo më e lartë se në BE.

Revista Monitor,  27.01.2017

Ministri i Energjisë dhe Industrisë, Damian Gjiknuri, prezantoi para Komisionit Parlamentar për Veprimtarinë Prodhuese, projektligjin e ri për “Nxitjen e përdorimit të energjisë nga burimet e rinovueshme”.

Ky ligj do të kontribuojë në rritjen e sigurisë së furnizimit, shfrytëzimin e të gjitha burimeve kombëtare dhe krijimin e mundësive për prodhimin e energjisë për përdorim vetjak familjar apo për nevoja prodhimi e shërbimi. Në kuadër të zhvillimeve të reja për krijimin e një tregu të hapur dhe konkurrues, nëpërmjet këtij ligji trajtohen të gjitha rregullat dhe marrëdhëniet për një pjesëmarrje të gjerë jo vetëm në tregun vendas, por edhe atë rajonal.

Ligji krijon mundësinë e zbatimit të skemës incentivuese edhe për investimet e krijimit të burimeve të reja të energjisë nga era dhe dielli. Projektet e vogla të energjisë së rinovueshme, të cilat autorizohen nga Ministria me procedurë të lehtësuar, konsistojnë në mundësinë e shoqërive të vogla apo konsumatorëve familjarë, për të instaluar një kapacitet total për prodhimin e energjisë elektrike nga era ose dielli nën 500 kW. Për këtë, këto kategori klientësh duhet të jenë të pajisur me një matës me dy drejtime, të cilët gjenerojnë një pjesë ose të gjithë energjinë që nevojitet për nevojat e tyre dhe që mund të injektojnë energjinë e tepërt të prodhuar në rrjetin e shpërndarjes.

Mbështetja për prodhuesit me përparësi të energjisë elektrike mund të jepet nëpërmjet një procesi konkurrues tenderimi. Mbështetja do të jetë në formën e një shpërblimi për arritjen e çmimit të caktuar, si shtesë e çmimit të referencës.

Prodhuesit me përparësi, të cilët kanë nënshkruar kontrata shitblerje të energjisë elektrike, para hyrjes në fuqi të këtij ligji, do të hyjnë në tregun e organizuar të energjisë elektrike, në përputhje me skedulimin e parashikuar në Modelin e Tregut të energjisë elektrike.

Prodhuesit e energjisë së rinovueshme do të jenë përgjegjës për balancimin e prodhimit në përputhje me programin e pranuar në përputhje me rregullat e tregut dhe procedurave përkatëse që do të miratohen nga ERE, kushte të cilat nuk zbatohen për prodhuesit me kapacitet të instaluar më të vogël se 2 MË, ose për projektet demonstruese, përveç rasteve të energjisë elektrike të prodhuara nga energjia e erës, ku përjashtimi aplikohet për kapacitete të instaluara të energjisë elektrike prej 3 MW ose për 3 njësi prodhimi.

Kontrata për diferencë parashikohet për një shpërblim të ndryshueshëm, të llogaritur si diferenca midis çmimit me të cilin prodhuesi i energjisë së rinovueshme është shpallur fitues në procesin konkurrues për dhënien e ndihmës (çmimi i paracaktuar) dhe çmimit të tregut të energjisë elektrike (çmimi referencë). Këshilli i Ministrave miraton procedurën për organizimin e procedurës konkurruese të ankandit, për dhënien e mbështetjes ndaj prodhuesve me përparësi të energjisë.

Projektligji parashikon mbështetje financiare në bazë të një kontrate për diferencë, pa asnjë proces tenderimi për impiantet me kapacitet të instaluar të energjisë elektrike më pak se 2 MW, apo për projektet demonstruese.

Mbështetja financiare për njësi të energjisë nuk e tejkalon diferencën midis kostove totale të njehsuara të prodhimit të energjisë nga teknologjia në fjalë dhe çmimit të tregut, apo kostot totale të njehsuara të prodhimit të energjisë mund që të përfshijnë një kthim normal mbi kapitalin.

Mbështetja financiare për prodhuesit e energjisë së rinovueshme do të jepet deri në vetëshlyerjen e plotë të impiantit, në përputhje me rregullat e kontabilitetit dhe çdo ndihmë investimi të marrë më parë. Kontrata për diferencë do të ketë një kohëzgjatje maksimale prej 12 vjetësh.

Ligji parashikon Operatorin e Energjisë së Rinovueshme, i cili është Operatori i Tregut dhe do të financohet me anë të detyrimit të vendosur mbi të gjithë konsumatorët fundorë të energjisë elektrike për promovimin e energjisë nga burime të rinovueshme (“detyrimi për energjinë e rinovueshme”), bazuar energjinë elektrike të matur dhe të përdorur nga konsumatori fundor. Operatori i energjisë së rinovueshme, bazuar në kontrata bilaterale me çdo Furnizues të Energjisë Elektrike do të faturojë dhe mbledhë pagesat për “detyrimin për energjinë e rinovueshme”. Në këtë kuadër, ERE do të miratojë procedurën e kompensimit dhe do të përcaktojë “detyrimin për energjinë e rinovueshme” që do të paguhet nga ana e konsumatorëve të energjisë elektrike, në një bazë vjetore.

Aksesi në rrjet është një nga barrierat e deritanishme. Ligji parashikon lehtësi të mëtejshme me qëllim për lidhjen në rrjet të energjisë elektrike nga burime të rinovueshme, ka të bëjë me lidhjen në rrjet të këtyre burimeve. OST dhe OSSH garantojnë mbi baza transparente, jodiskriminuese dhe bazuar në tarifat e miratuara dhe të publikuara nga ERE lidhjen me rrjetin.

Revista Monitor,  07.12.2016

Një ligj i ri për energjinë e rinovueshme, që po hartohet nga Ministria e Energjisë dhe Industrisë ka hapur debat mes kësaj të fundit dhe investitorëve të energjisë, të cilët janë të shqetësuar për garancitë kontraktuale që lidhen me çmimin e shitjes. Pavarësisht se Ministria e Energjisë tentoi t’i qetësonte investitorët se do të kishte një trajtim të veçantë pёr të gjithë prodhuesit ekzistues me përparësi të energjive të rinovueshme, duke garantuar blerjen e energjisë për gjatë gjithë kohëzgjatjes së kontratës, me anë të një çmimi i cili siguron vetëshlyerjen e plotё tё impiantit ata sërish nuk janë të bindur se kjo do të ndodhë.

Në një deklaratë pas sqarimit të Ministrisë, Shoqata Shqiptare e Energjisë së Rinovueshme (AREA) thotë se mirëpret çdo garanci nga MEI dhe institucionet e tjera shtetërore që rregullojë funksionimin e prodhimit të energjisë së rinovueshme.

Por AREA dëshiron të sjellë në vëmendje faktin se investitorët e huaj dhe shqiptarë kanë kërkuar vazhdimisht zbatimin e direktivës europiane për përcaktimin e çmimit, e cila përcakton “kthim të plotë të investimeve dhe një fitim të arsyeshëm”. Ndërsa në projektligj, në paragrafin 3, të nenit 22, përcaktohet vetëm kthimi i arsyeshëm i vlerës së investimit.

“Metodologjia bazohet në çmimin e tregut të organizuar të energjisë elektrike ose deri nё krijimin e tij, në çmime të krahasueshme të tregjeve të organizuara të vendeve fqinje, plus një bonus tё caktuar pёr promovimin e këtyre burimeve, i cili merr në konsideratë një kthim të arsyeshëm të vlerës së investimeve. Në çdo rast, ky çmim nuk do të jetë më i ulët se çmimi i miratuar nga ERE në momentin e hyrjes në fuqi të këtij ligji”, thuhet në projektligjin që MEI ka dorëzuar në Këshillin e Ministrave.

Në ligjin ekzistues, çmimi përcaktohet nga Enti Rregullator i Energjisë, ERE, si ent i pavarur nga ekzekutivi. Ndërsa ligji i ri i hartuar nga MEI ia heq këtë kompetencë ERE–s, duke ia dhënë përcaktimin e metodologjisë së çmimit, Ministrisë së Energjisë dhe Industrisë.

“Çmimi i blerjes së energjisë elektrike nga prodhuesit ekzistues llogaritet nga ERE, nё pёrputhje me metodologjinë e miratuar nga Këshilli i Ministrave, me propozimin e ministrit”, përcaktohet në projektligj.

AREA konsideron se referencat për çmimin te tregjet e mundshme krijojnë një paqartësi që shton pasigurinë në këtë sektor.

Referenca në projektligj se ky çmim nuk do të jetë më i vogël se sa çmimi aktual në dukje është e vetmja referencë objektive dhe e qartë, por mbart dy shqetësime të rëndësishme.

  1. Ky çmim nuk garanton kthimin e investimeve, siç është kujdesur vetë MEI të mos e saktësojë në nenin e sipërcituar. AREA dëshiron të saktësojë se te çmimi aktual është arritur duke iu referuar Bursës së Hungarisë, së cilës nuk i referohet as vetë Hungaria për sa i përket energjisë së saj të rinovueshme.
  2. Ligji i mëparshëm i konceptonte prodhuesit privatë si të barabartë në prodhim me KESH sh.a., duke mos e bërë atë përgjegjës për disbalancat. Ndërsa projektligji i ri i bën prodhuesit privatë përgjegjës për disbalancat në një kohë që KESH sh.a., edhe pse disponon diga dhe liqene, nuk e ka këtë përgjegjësi.

Në prodhim këto disbalanca rëndojnë 20-25% të tërësisë së prodhimit.

Kjo është një kosto e shtuar. Për përcaktimin e saktë të kësaj kostoje i është lënë dorë e lirë Këshillit të Ministrave, për ta vendosur si dhe sa do të jetë duke rritur pasigurinë e investimeve.

AREA thekson se ajo është bërë pjesë e nënshkrimit të kontratave të reja që e transferojnë blerësin e energjisë së rinovueshme të prodhuar prej saj nga KESH sh.a. tek OSHEE. Kjo kontratë u pranua nga të gjithë anëtarët e AREA vetëm pasi u përfshinë shqetësimet e AREA-s.

Në këtë frymë, AREA kërkon nga MEI që garancitë e investimit, sigurisë juridike dhe të çmimit t’i përcaktojë në draft-ligjin që është ende në diskutim, në mënyrë të qartë dhe transparente.

Çdo përpjekje tjetër për të mos i dhënë këto garanci ligjërisht është shpenzim i kotë energjie, cenim i investimeve prej 400 milionë eurosh të bëra nga investitorët vendas e të huaj deri më sot dhe i gjithë investimeve të tjera mundshme në të ardhmen, përfundon AREA.

Revista Monitor,  17.11.2016

Teksa një projektligj i ri për energjinë e Rinovueshme është në fazat e miratimit, investitorët janë të shqetësuar për garancitë kontraktuale që lidhen me çmimin e shitjes.

Por ministria e Energjitikës dhe Industrisë  pohoi sot se me draftin e ri të projektligjit të burimeve tё rinovueshme, Qeveria ka parashikuar një trajtim të veçantë pёr të gjithë prodhuesit ekzistues me përparësi të energjive të rinovueshme, duke garantuar blerjen e energjisë për gjatë gjithë kohëzgjatjes së kontratës, me anë të një çmimi i cili siguron vetshlyerjen e plotё tё impiantit.

Sipas  MEI projektligji garanton mekanizmin e përcaktimit të çmimit, i cili do të miratohet nga ERE, nё përputhje me parimet dhe kriteret e parashikuara në metodologjinë pёrkatёse tё miratuar nga ana e Këshillit të Ministrave, ku për herë të parë është parashikuar përfshirja si kriter i veçantë në metodologji edhe elementi i një kthimi të arsyeshëm të investimit. Pёr mё tepёr, projektligji parashikon garanci të veçantë investimi dhe siguri juridike pёr prodhuesit ekzistues të energjisë, për të cilët përcaktohet që nё çdo rast çmimi i blerjes, nuk do tё jetё mё i ulёt se çmimi i miratuar nga ERE, nё momentin e hyrjes nё fuqi tё kёtij ligji.

Një trajtim i ri, nё pёrputhje me legjislacionin e BE dhe praktika me tё mira tё tё gjitha vendeve anёtare tё BE dhe jo vetёm, është parashikuar për investimet e reja burime të rinovueshme, ku masat mbёshtetëse pёr prodhimin e energjisë, do jepen sipas kontratës pёr diference, qё parashikon dhёnien e mbёshtetjes nё formën e njё shpёrblimi, si njё shtese mbi çmimin e tregut tё energjisё, pohon Ministria e Energjitikës. Përfituesit e skemës së mbështetjes, sipas një kontrate për diferencë dhe niveli maksimal për një mbështetje të tillë, do të caktohen në një proces tenderimi, të hapur për të gjithё prodhuesit e energjisë elektrike nga burime tё rinovueshme, në bazë të kritereve të qarta, transparente dhe jodiskriminuese. Ky proces do mundёsojё pёrcaktimin e njё çmimi sa mё afёr realititeti dhe nevojave pёrkatёse pёr çdo tip centrali elektrike.

Për më tepër, me qёllim vendosjen e njё sigurie juridike nё treg, ёshtё parashikuar qё prodhuesit e burimeve tё rinovueshme, qё pёrfundojnë procesin e komisionit tё centralit elektrike, brenda datёs 31 dhjetor 2017, të kenë tё drejtёn tё zgjedhin pёr tё pёrfituar sipas mekanizmit aktual qё ёshtё nё fuqi, apo sipas skemёs sё mbёshtetjes sipas kontratёs pёr diferencё qё parashikohet nё kёtё projektligj. Së fundmi, projektligji parashikon gjithashtu trajtim të posaçëm për të gjithe prodhuesit e vegjël të energjisë me një kapacitet deri në 2 MË, për të cilët është parashikuar që nuk do të jenë pjesë e skemave mbështetëse sipas kontratёs pёr diference, por një çmimi bazuar në të njëjtën metodologji të prodhuesve ekzistues.

Por për investitorët e energjisë së rinovueshme rishikimi i çmimit çdo vit ngre pikëpyetje të mëdha. Kjo mënyrë nuk jep asnjë siguri nëse sipërmarrësve do t’u kthehen paratë e investuara. Gjithashtu ajo lë vend për abuzime, duke u hapur rrugë praktikave korruptive, për shkak se presioni i qeverisë mbi investitorët do të rritej, sepse ekzekutivi do të kishte nën kontroll të plotë financat dhe fatin e tyre.

Asnjë nga vendet e rajonit nuk e aplikon këtë model, ndërsa arsyet se përse Ministria e Energjisë dhe industrisë kërkon ta eksperimentojë atë, ngrenë dyshime të forta. (http://www.monitor.al/pikepyetjet-mbi-cmimin-e-energjise-ne-ligjin-e-ri-investitoret-pasiguri-per-te-ardhmen-dhe-shteg-per-korrupsion).

Përse duhet që qeveria të hyjë në negociata me investitorët çdo vit për të vendosur se sa do të jetë çmimi i energjisë së prodhuar? Mbi ç’baza do të ndryshojë çmimi dhe mbi ç’faktorë do të vendoset sa do të jetë ai kur metodologjia dhe teknina e prodhimit mbetet e pandryshueshme?

Revista Monitor,  16.11.2016