info@energjia.al

Sekretariati i Komunitetit të Energjisë ka publikuar rishikimin e radhës për Ballkanin Perëndimor duke marrë në analizë ecurinë e modelit të ri të tregut të energjisë, ngritjen e bursës si dhe aspekte të tjera teknike.

Aktualisht Sekretariati është i vendosur që të marrë masa ndaj Shqipërisë për pjesën që ajo nuk ka plotësuar ndërkohë që këtë e bën me dije edhe në raport.

Të rishikohet urgjent vendimi i qeverisë

Reforma në energji është konsideruar nga ana e mazhorancës si një nga arritjet më të mëdha të mandatit të parë qeverisës. Por edhe pse sot kemi një model të ri në letër për tregun sipas Sekretariatit ka disa çështje që duhet të rishikohen me urgjencë.

“Modeli i tregut përfshin strategjinë për promovimin e likuiditetit bazuar në të ashtuquajturat zonat e import/eksportit dhe masa të tjera të përkohshme deri në zbatimin e plotë të modelit. Ky i fundit parashikon edhe pjesëmarrjen e detyrueshme të lojtarëve kryesorë në mënyrë graduale.  Në të njëjtën kohë vendimi i Këshillit të Ministrave që vendos Shërbimin e Detyrueshëm Publik pengon hapjen e tregut dhe likuiditetin e tregut shqiptar të energjisë. Duhet të rishikohet në mënyrë urgjente” thuhet në raport.

Përveç kësaj Sekretariati sjell në vëmendje se , marrëveshjet dypalëshe mes KESH dhe OSHEE si dhe procedura për prokurimin e energjisë për mbulimin e humbjeve nga operatorët e transmetimit dhe shpërndarjes shkelin ligjin e Komunitetit të Energjisë (si dhe ligjin kombëtar). Sekretariati aktualisht po përgatit masën e tij për këtë shkelje.

 Bursa e energjisë

Edhe pse pati një këmbëngulje të madhe se Bursa e Energjisë do të ishte shpëtimi në disa aspekte për sektorin e energjisë duket se edhe vetë sekretariati i Komunitetit të Energjisë ka rezervat e tij që ajo do të fillojë të funksionojë brenda afatit të parashikuar që është 1 janari 2018.  Gjasat janë që ky afat të shtyhet sepse ende ka shumë për t’u bërë ndërkohë që ka një ngërç ligjor.

“Këshilli i Ministrave adoptoi një model tregu që definon një plan veprimi mbi krijimin e një tregu energjie. Sipas këtij plani, Ministri duhet të kishte vendosur mbi këtë person juridik dhe strukturën e tij para 31 marsit 2017. Bursa e energjisë duhet të jetë plotësisht operacionale brenda 1 janarit 2018. Kjo ende nuk ka ndodhur dhe me shumë mundësi nuk do të ndodhë në kohën e paracaktuar” vlerëson Sekretariati.

Revista Monitor,  31.08.2017

Për afër një vit që nga miratimi i Ligjit për Trepçën, autoritetet në Kosovë nuk kanë arritur të bëjnë as edhe një hap para, për siç është synuar, rimëkëmbjen dhe zhvillimin e kombinatit Trepça.

Kombinati Trepça, llogaritej si një prej ndërmarrjeve më të mëdha jo vetëm në Kosovë, por edhe në ish-Jugosllavi. Por, në vitet e fundit kaloi në fazën e mbijetesës dhe nga mbi 20 mijë punëtorë sa kishe në të kaluarën, Trepça numëron aktualisht rreth 1,400 punëtorë.

I gjithë procesi që do të duhej të kalonte kombinati Trepça pas miratimit të Ligjit në tetor të vitit të kaluar dhe t’i hapej rruga e zhvillimit, ka mbetur peng i problemeve politike.

Aktualisht, siç thonë përfaqësues të Trepçës, gjithçka që ndërlidhet me Trepçën ka mbetur e ngrirë deri në formimin e institucioneve të reja të Kosovës të dala pas zgjedhjeve të 11 qershorit.

Drejtori i Trepçës, Ahmet Tmava, në një bisedë me Radion Evropa e Lirë, thotë se kombinati Trepça po përballet me vështirësi të mëdha të funksionimit e të cilët po sjellin jo pak probleme.

Për fat të keq Ligji nuk është bërë funksional dhe funksionalizimi është vështirësuar tej mase, pasi që aktualisht as nuk jemi si një ndërmarrje shoqërore në Agjencinë Kosovare të Privatizimit e as në Qeveri dhe kjo po sjell telashe. Institucionet shtetërore duhet t’i kryejnë obligimet edhe pse faktet po falsin të kundërtën”.

Çështja e funksionalizimit të Ligjit është dashur të përfundojë qysh moti, por ne po bëjmë përpjekje maksimale që këtë periudhë të tranzicionit ta tejkalojnë pa telashe serioze”, thekson Tmava.

Çdo vonesë që po bëhet në çështjen e Trepçës, shton Tmava është e dhimbshme, pasi që zhvillimi i Trepçës kishte mundësuar hapje të vendeve të reja të punës, rritje të prodhimi dhe të shihet interesi në shfrytëzimin e resursit.

Në anën tjetër, Shyqyri Sadiku, kryetar i sindikatës së Trepçës, gjendjen në këtë ndërmarrje e paraqet mjaft shqetësuese.

Ai në një prononcim për Radion Evropa e Lirë thotë se ndërmarrja po shkon drejt falimentimit.

Kemi ngecur kemi rënie të prodhimit. Nëse e krahasojmë me vitin paraprak, në gjashtë mujorin e parë kemi 6 mijë tonë më pak të prodhimit të xehes. Trepça nuk është duke u menaxhuar si duhet. Ka vakum institucional, janë duke u neglizhuar punët, nuk ka prodhim të mirë. Punëtorët kanë pritur që po formohen institucionet e reja të Kosovës, nëse kjo gjendje vazhdon, Trepça shkon drejt falimentimit”, thotë Sadiku.

Ndërkohë, Sadiku shton se edhe kushtet në të cilët po punojnë punëtorët e Trepçës janë nën nivelin e duhur.

Kushtet për punëtorët janë të rënda, ata po përballen me probleme të ndryshme, probleme të veçanta janë kushtet e ambientit, mikroklimës”, thekson Sadiku.

Ndërkohë, drejtori ekzekutiv në Odën Ekonomike Amerikane në Kosovë (OEAK), Arian Zeka thotë për Radion Evropa e Lirë se kriza politike afekton ndërmarrjen Trepça dhe pamundëson zbatimin e dispozitave të Ligjit mbi Trepçën.

Është e nevojshme që Kosova të ketë institucione funksionale qeveritare që mund të marrin vendime dhe të shtyjnë përpara ristrukturimin e ndërmarrjes Trepça. Pavarësisht rolit që Qeveria duhet të ketë për Trepçën, ajo çfarë OEAK ka potencuar është e rëndësishme përfshirjen e kapitalit privat në ndërmarrjen Trepça, pasi që kjo në një masë do të reduktonte rolin që vetë shteti ka në drejtimin dhe menaxhimin në një ndërmarrje të tillë strategjike për zhvillimin ekonomik të vendit”, thotë Zeka.

Në kohën kur ishte miratuar Ligji për Trepçën, udhëheqësit e institucioneve të Kosovës ishin shprehur të gatshëm që të përfundohet sa më shpejt çdo procedurë e nevojshme që të fillohet me zbatimin e këtij Ligji.

Ata ishin shprehur optimistë se me miratimin e Ligjit për Trepçën, kësaj kompanie do t’i kthehet nami që ka pasur në të kaluarën.

Trepça, sot, brenda Kosovës, përbëhet prej 41 njësive të ndryshme, që grupohen kryesisht në tri komplekse të mëdha: në miniera me flotacione, në parkun industrial në Mitrovicë dhe në kompleksin e shkritoreve.

Por, një pjesë e madhe e këtyre kapaciteteve janë të degraduara, për shkak të mungesës së mirëmbajtjes ose mungesës së investimeve, e madje edhe keqshfrytëzimit në të kaluarën.

Radio Evropa e Lirë,  30.08.2017

Flet Gjergj Simaku, kreu i Drejtorisë së Burimeve Energjetike të Rinovueshme në Ministrinë e Energjisë

Çdo park eolik me fuqi të instaluar në 2 MW do të ketë mundësi të shesë energjinë e prodhuar me një çmim 100 euro/MW. Qeveria shqiptare duket se ka arsyet e veta të aplikimit të këtij niveli që lidhet me nxitjen e investimeve në këtë sektor. Gjergj Simaku, drejtor i Drejtorisë së Burimeve Energjetike të Rinovueshme në Ministrinë e Energjisë dhe Industrisë, sqaron në një intervistë për “Monitor” arsyet që “fshihen” pas këtij çmimi.

“Vende si Gjermania, Kroacia, Rumania apo dhe më gjerë, kanë çmime të larta pakice dhe konkurrueshmëria për burime pa suport financiar është e pranishme. Çmime të tilla si 180-250 EUR/MWh në tregun e pakicës kanë hapësirë të absorbojnë çmime ankandi që variojnë tek 98-110 EUR/MWh që ofrojnë këto impiante. Në Shqipëri, situata e çmimeve me pakicë nuk të jep këtë “pritshmëri” investimesh pa një suport në tarifë” vlerëson Simaku. Nga ana tjetër, ai flet për avantazhet që ka energjia diellore ku potencialisht Shqipëria mund të shfrytëzojë ditët e saj me diell dhe qindra mijë hektarë jopjellore ose që rrinë djerrë për të përfituar jo pak, por në kufijtë 250-320 mijë euro/për hektar.

Ka një interes në rritje të bizneseve shqiptare për të ngritur parqe fotovoltaikë, çka u mundëson atyre kombinim të furnizimit, duke garantuar një pjesë energjie jashtë OSHEE? Si ka qenë ky interes deri tani, sa kompani kanë aplikuar për ngritjen e parqeve që shfrytëzojnë energjinë diellore?

Absolutisht që ka. Ligji 7/2017 “Për nxitjen e burimeve të rinovueshme të energjisë” ka dalë më 2 shkurt 2017 dhe shumë shpejt sinjali i parë është në prill, kur u dhanë autorizimet e para dhe shumë shpejt mund të jemi në projekte zhvillimi të parqeve fotovoltaikë (PV) të vogla, deri në 2 MW instalim në tokë nga 1-1.5 Ha për 1 MWp (MWp – fuqia në MW në p-pik d.m.th. dielli është në parametra që përputhet me fuqinë e instaluar ku 1 MW në një orë është 1 MWh).

Zhvillime të menjëhershme kanë qenë brenda Ministrisë, e cila jo vetëm përcaktoi metodologjinë e përcaktimit të çmimit të blerjes të 1 MWh sipas zhvillimeve të këtyre bizneseve në rajon dhe Europë, por promovoi zhvillimin e tyre në përputhje me Planin Kombëtar të Burimeve të Energjisë së Rinovueshme (VKM 20. datë 27.01.2016).

Ky plan vendosi për herë të parë një kufi për zhvillimin e Burimeve të Energjisë së Rinovueshme deri në vitin 2020, jo vetëm në HEC-e të Vogla me koncesion ose jo, por edhe në energjinë diellore (PV) 50 MW dhe impiantet Eolike (me erë) 30 MW instalime. Në njëfarë mënyrë ka filluar “era e diversifikimit” të burimeve të rinovueshme dhe investitorëve të vegjël u është dhënë shansi për të aplikuar dhe për të zhvilluar këto impiante të rinovueshme, le të themi alternative për Shqipërinë.

Pak kohë më parë u nënshkrua një memorandum me BERZH për nxitjen e investimeve të qëndrueshme për gjenerimin e energjisë diellore, mund të kemi disa terma më konkretë rreth kësaj mbështetjeje që BERZH do të japë?

Po, kjo është e vërtetë dhe gjithashtu një histori suksesi. BERZHI-i është tepër i vëmendshëm lidhur me këto zhvillime, sepse ka orientuar kredidhënien me kosto të ulët drejt ekonomive me karbon të ulët dhe që për biznesin është përkrahje për zhvillim.

Në thelb, marrëveshja ka të bëjë me asistencën që BERZH do të japë në zhvillimin e ankandeve për energjinë diellore mbi 2 MW dhe jo vetëm. Si ta kuptojmë këtë?

Në kuadër të ligjit 7/2017 për nxitjen e Burimeve të Rinovueshme të Energjisë, impiantet fotovoltaike do të jepen sipas një procedure ankandi, e cila ka të bëjë me transparencën e vendosjes së çmimit të blerjes së energjisë nga operatori i tregut të liberalizuar të energjisë elektrike. Pra, del në ankand çmimi. Kjo do të thotë se duhen disa kushte për ta vendosur investitorin në dhënien e një çmimi të favorshëm për operatorin e interesuar për blerjen e energjisë nga PV të shkallës së gjerë.

Këto kushte kanë të bëjnë së pari me shprehjen e interesit për kapacitete gjenerimi të energjisë që do të thotë se është qeveria ajo që shprehet për kapacitete gjenerimi në kufij të arsyeshëm (30, 40 apo 100 MW). Së dyti, qeveria duhet të shprehet lidhur me tokën ku duhet vendosur ky impiant, duke e klasifikuar këtë tokë të lidhur me këtë projekt zhvillimi, sipas termave tashmë të përcaktuara, dhe së treti përveç pikës së lidhjes në përputhje me kodet rrjetit të energjisë elektrike qeveria duhet të shprehet për një kontratë për diferencë afatgjatë parablerje të energjisë.

Kushtet e mësipërme me siguri do të jepnin arsye maksimale për investime strategjike dhe në këtë mes, Banka do të mbështesë me kosto të ulëta të kapitalit këto investime. Kuptohet që përgatitja e termave të ankandit do të kërkonte një punë përgatitore jo vetëm nga administrata lidhur me plane të koordinuara strategjike, por edhe me bazën nënligjore relevante.

Ankandet kanë dhënë rezultate spektakolare në botë dhe Europë. Sot çmimet e energjisë të gjeneruar nga PV (dhe jo vetëm) në shkallë të gjerë kanë arritur rekorde të paimagjinueshme para disa vitesh. Ankandet në Meksikë kanë rekordin me 29 USD/MWh për 700 MWp, kurse në Gjermani ankandi i fundit flet për 62 EUR/MWh për 150 MWp. Çdo muaj ka lajme se çmimet e PV-ve po bien ndjeshëm si rezultat i konkurrueshmërisë me impiante klasike me fosile dhe me gaz. Tashmë çmimet e ofruara nga PV dhe Eolikët kanë prekur çmimet me shumicë të tregut të energjisë elektrike në Europë.

Nëse i kthehemi konkurrueshmërisë në tregun shqiptar, kjo është çështje që kërkon diskutim. Vende si Gjermania, Kroacia, Rumania apo dhe më gjerë, kanë çmime të larta pakice dhe konkurrueshmëria për burime pa suport financiar është e pranishme.

Çmime të tilla si 180-250 EUR/MWh në tregun e pakicës kanë hapësirë të absorbojnë çmime ankandi që variojnë te 98-110 EUR/MWh që ofrojnë këto impiante. Në Shqipëri, situata e çmimeve me pakicë nuk të jep këtë “pritshmëri” investimesh pa një suport në tarifë. Kjo është arsyeja pse në metodologjinë e përcaktimit të çmimit të blerjes së energjisë elektrike nga Eolikët dhe PV deri në 2 MW, qeveria vendosi të promovojë me 76 dhe 100 EUR/MWh përkatësisht këto impiante. Ndërsa lidhur me impiantet e mëdhenj (30-15 MW) është e detyrueshme të zhvillohet ankand për çmime të ulëta të cilat së pari, do të afrojnë investitorë strategjikë dhe, së dyti, do të ofrojnë çmime të ulëta krahasuar me importet.

Por nuk është vetëm aspekti tregtar në këtë mes. Përfitojmë edhe energji të pastër, përdorim të tokave që nuk kanë fryt, të cilat sipas një llogaritjeje paraprake do të gjenerojnë nga 250 – 320,000 EUR/Ha në vit nga energjia e diellit. Një aset tepër i rëndësishëm i PV dhe Eolikëve është se ata bashkëjetojnë me territorin.

Sipas kërkesave për energjinë e rinovueshme, cila është kuota që duhet të plotësojë Shqipëria?

Plani Kombëtar për Burimet e Energjisë së Rinovueshme është miratuar me VKM 27, datë 20.01.2016 dhe parashikon që energjia e rinovueshme të zërë 38% të konsumit të energjisë deri në vitin 2020. Në vitin 2016 ky objektiv strategjik ka arritur në 34.5%. Ligji 7/2017 shprehet për këtë objektiv i cili monitorohet nga një agjenci që do të caktohet me vendim qeverie dhe propozim të ministrit përgjegjës të energjisë.

A ka një studim konkret që jep detaje mbi potencialin e zhvillimit të energjisë diellore në vend, duke qenë se Shqipëria gëzon kushte optimale me një numër ditësh me diell të konsiderueshme?

Sa më sipër, Plani Kombëtar për Burimet e Energjisë së Rinovueshme 2015-2020 është studimi bazë dhe i mjaftueshëm deri më sot. Gjithsesi ky plan duhet rishikuar me politika të tjera diversifikuese në vitin e dytë (Janar 2018). MEI ka filluar rishikimin dhe është në hartimin e termave të referencës për të rishikuar këtë Plan në dritën e Ligjit 7/2017.

Kjo sepse ligji ka kërkesa specifike, që kanë të bëjnë me rregullimin e sektorit të Burimeve të Energjisë së Rinovueshme (BER), siç janë diversifikimi, agjencia zbatuese, pranueshmëria e rrjetit të energjisë, raportet me territorin, thjeshtimi i aplikimeve, kontrolli i aplikimeve dhe vendosja e objektivave të realizueshme për teknologjitë e BER, raporti me drutë e zjarrit, biomasat industriale dhe zhvillimi i biokarburanteve. Pra, ka shumë për të bërë që zhvillimi i burimeve të rinovueshme të vendoset në një shtrat të qëndrueshëm investimesh serioze.

Po për parqe fotovoltaikë mbi 2 MW a ka interes dhe a mund të jetë fitimprurës prodhimi energjisë nga dielli?

Kërkesa ka, por ende nuk është vendosur, sepse ligji parashikon ankande për çmimin dhe një sërë hapash nënligjore që duhen hedhur për t’i bërë të prekshme këto investime. Gjithsesi aplikime të tilla janë aksesuar nga MEI dhe nuk ka pasur probleme përpara se të kishte dale ligji 7/2017.

Cilat janë avantazhet që ka kjo energji?

Avantazhet janë të padiskutueshme lidhur me energjinë e diellit. Sinjalet e thatësirës janë evidente dhe flasin vetë. Mendoj se duhet që avantazhet natyrore të përputhen me tregun e energjisë dhe politika të qëndrueshme zhvillimi.

Revista Monitor,  12.08.2017

Këshilli i Ministrave në Itali me kërkesë të kryeministrit Paolo Gentiloni ka dhënë autorizimin përfundimtar për të vijuar me punimet e gazsjellësit transadriatik.

Nuk bëhet fjalë vetëm për 8 kilometrat e gazsjellësit që do të shtrihen në rajonin e Puglias, por për të gjitha veprat që duhet të ndërtohen për të lidhur këtë gazsjellës mbi 800 kilometra të gjatë me rrjetin kombëtar të gazit në vendin fqinj. Kjo lidhje do të bëhet fillimisht nga komuna e Brindisit.

Vendimi i Këshillit të Ministrave vjen pavarësisht përplasjeve të vazhdueshme në Puglia për ndërtimin e gazsjellësit.

Njoftimi zyrtar i qeverisë italiane thekson se, ndërtimi do të prekë zonën që lidh territorin e Melendugnos në Lecce, ku përfundon gazsjellësi, me rrjetin kombëtar që fillon në Brindisi.

Pak ditë më parë, qeveria italiane, mblodhi në një tryezë shoqëritë e TAP dhe SNAM duke iu kërkuar që të investojnë në rajonin e Puglias.

Tryeza e dytë, ku do të jenë të pranishme edhe autoritetet lokale, do të zhvillohet në muajin Shtator.

Scan Tv,  09.08.2017

Drejtori i Korporatës Energjetike të Kosovës (KEK), Arben Gjukaj, ka siguruar se Kosova nuk do të përballet me krizë energjetike.

Gjukaj, në një konferencë me gazetarë ka bërë të ditur se KEK-u ka arritur marrëveshje, fillimisht me dy familje, që mundëson korporatës që të vazhdojë nxjerrjen e thëngjillit në fshatin Shipitullë.

“Sot kemi dy familje, Grajçevci dhe Berisha, të cilat kanë reflektuar pozitivisht dhe kanë pranuar ofertën e përgatitur disa ditë me parë. Këto familje kanë qenë në zonën e parë të punës kjo ofertë i mundëson korporatës që të fillojë me operimin”, tha Gjukaj.

Gjukaj se gjesti i këtyre dy familjeve e ndihmon shumë procesin dhe kjo e ndihmon procesi.

Ai iu bëri thirrje edhe banorëve të tjerë, shtatë familjeve të tjera, që të pranojnë ofertën e shpronësimit. “Do të ishte një ndihmë e madhe për neve nëse dhe banorët e tjerë reflektojnë dhe e pranojnë ofertën”.

Agjensia e lajmeve ekonomia,  04.08.2017

Projekti i kompanisë “Envidity”, të gjeneralit amerikan Wesley Clark, i cili synon ta marr çerekun e Kosovës për shfrytëzimin e qymyrit, është tërhequr nga procedimi i mëtutjeshëm në Kuvendin e Kosovës. Doli se Qeveria e Kosovës e kishte proceduar në Kuvend këtë projekt pa një studim të fizibilitetit dhe pa e hartuar paraprakisht Strategjinë kombëtare për shfrytëzimin e linjitit.

Për këtë punë ka vendosur t’i hap letrat vet Muhamet Mustafa, kryetar i Komisionit për Zhvillim Ekonomik në legjislaturën e fundit, shkruan Gazeta Fjala.

Ai, për Gazetën Fjala, ka thënë se në Komision nuk e kanë miratuar këtë projekt, por edhe atë të kompanisë “SharrCem”, pasi asnjëri nuk i plotësonin as kushtet bazë.

Komisioni doli me dy rekomandime kryesore. Kërkoi nga Qeveria që ta bëj një studim fizibiliteti dhe të hartoj paraprakisht një Strategji kombëtare për mënyrën e shfrytëzimit të linjitit.

Pas kësaj, Qeveria u tërhoq krejtësisht. I largoi nga procedura të dyja projektet. “Me këto rekomandime Qeveria e ka tërheq krejt nga procedura këtë projekt”, thotë Mustafa, i cili ka kritikuar punën e qeverisë së kaluar në këtë rast.

Mustafa: Donin të përfitonin grupe të caktuara të interesit

Madje Mustafa ka hedhur dyshime se nëse do të kalonin këto projekt pa u plotësuar këto kushte, do të ishte mundësi reale që të përfitonin grupe të caktuara të interesit. “Qoftë nga politika, qoftë nga fusha e biznesit”, ka thënë shkurtë ai, pa u lëshuar se kush mund të kenë qenë këto grupe interesi.

“Ne mburremi që pasuria jonë më e madhe është thëngjilli, ndoshta jemi ndër 4 ose 5 vendet me të pasura me thëngjill, por ende nuk e kemi strategji për shfrytëzim të qymyrit”, thotë Mustafa.

Sipas Mustafës, përdorimi i qymyrit, në kushtet bashkëkohore, i ka limitet e veta mjedisore, financiare, por edhe teknologjike.

“Prandaj kemi kërkuar që të bëhet një studim i fizibilitetit për këto dy projekte që të shihet se ku janë mundësitë dhe limitet e përdorimi të limitit dhe me çfarë teknologjie”.

Mustafa ka sugjeruar edhe pasardhësit e tij që të mos lejojnë që të jepet çfarëdo licence, pa u plotësuar këto kushte.

Ministria e Financave nuk e di se ku ndodhet projekti

Nga ana tjetër, në Ministrinë e Financave që udhëhiqet nga Avdullah Hoti, ndonëse shtytësit kryesor për këto projekte, nuk e dinë se janë tërhequr nga procedura projektet e kompanisë “Envidity” dhe “SharrCem”.

Në një përgjigje të shkurtër për Gazetën, nga Zyra për informim në këtë ministri, kanë thënë se këto dy projekte ndodhen në Kuvend për aprovim final.

“Projektet “Envidity” dhe “Sharrcem” janë trajtuar sipas ligjit përkatës të Minierave dhe Mineraleve nga ana e Komitetit për PPP, pas të cilit proces janë dërguar për shqyrtim të mëtejshëm nga ana e Qeverisë. Me marrjen e aprovimit nga ana e Qeverisë, këto projektet janë dërguar në Kuvendin e Republikës së Kosovës për aprovim final. Për informata me të hollësishme luteni ti kërkoni nga Kuvendi i Kosovës”, thuhet në përgjigjet e kësaj ministrie.

Ndërkohë vetë kryetari i Komisionit për Zhvillim Ekonomik, Muhamet Mustafa, që i ka trajtuar këto projekte, ka konfirmuar se vet Qeveria i ka tërheq projektet nga procedura, pas vërejtjeve që ka marr nga ana e Komisionit.

Qeveria e kishte kaluar jashtëligjshëm projektin e Clark

Gazeta Fjala pati shkruar edhe më herët se Qeveria e Kosovës e kishte shmangur legjislacionin në fuqi për ta shtyrë përpara projektin për gazifikimin nëntokësor të qymyrit të Kosovës nga kompania e gjeneralit Wesley K. Clark.

“Enviditi”, siç edhe quhet edhe kompania e gjeneralit Clark, synon ta marr çerekun e Kosovës për shfrytëzim të qymyrit nga i cili do të prodhoj gaz e energji elektrike.

Gazeta Fjala ka siguruar raportin e Ministrisë se Financave, në të cilin janë dhënë vërejtjet e Komisionit për Miniera dhe Minerale, lidhur me shkeljet ligjore dhe hapat që duhet ndjekur deri në zbatimin e tij.

Në lidhje me projektin “Envidity”, KPMM-ja ka gjetur se shkelja më e madhe ligjore është tek sipërfaqja që kompania ka kërkuar ta këtë në dispozicion për eksploatim të qymyrit. Kjo ishte edhe arsyeja se pse kompania “Envidity” nuk ka marrë licencë që nga vitit 2013 kur edhe kishte aplikuar.

Me Ligjin për Miniera dhe Minerale, asnjë kompani nuk mund të mbajë licencë të hulumtimit më shumë se 300 kilometra për katrorë, derisa projekti i kompanisë “Envidity” i kishte shkuar Kuvendit me kërkesën për sipërfaqe mbi 3 mijë kilometra.

“Ligji për Miniera dhe Minerale, neni 21 pika 2.2 thekson që asnjë licencë e hulumtimit nuk mund të jetë më e madhe se 100 km, ndërsa pika 2.5 e po të njëjtit nen thekson se asnjë person kompani nuk mund të mbajë licencë të hulumtimit më shumë se 300 km, prandaj duke pasur parasysh që kërkesa e kompanisë Envidity kalon 3000 mijë kilometra, KPMM-ja sugjeron që të kërkohet nga kompania modifikimi i kërkesave në përputhje me Ligjin për Miniera dhe Minerale”, thuhet në raportin e Ministrisë se Financave, një kopje të te cilit e ka siguruar Gazeta Fjala.

Por edhe pas kalimit të projektit në Kuvend, kompania Envidity sërish duhet të marrë licencë në KPMM, e cila licencat i lëshon në bazë të Ligjit për Miniera dhe Minerale.

Më tej, KPMM rekomandon që në rastin e miratimit të kërkesës, kompania të kushtëzohet që pas përfundimit të hulumtimeve të kufizojë kërkesën për shfrytëzim vetëm në sipërfaqen e cila ka rezervat e mjaftueshme për zhvillimin e projektit, ndërsa zona tjetër të lirohet për projekte me interes të Republikës se Kosovës.

Megjithëkëtë, KPMM në të njëjtin raport ka konstatuar se ky institucion do t’ia jap licencën kompanisë se Clarckut, nëse për këtë paraprakisht vendos Qeveria e Kosovës dhe Kuvendi. Në bazë të ligjit, kjo kompani duhet ta reduktoi sipërfaqen nga 3000 në 300 km katrorë për tu pajisur me licencë.

Por, Qeveria procedoi në Kuvend pa i marr parasysh fare rekomandimet e KPMM-së.

Projekti rrezikon ujërat dhe tokën

Në raportin e Ministrisë së Financave që e ka siguruara Gazeta Fjala tregohet po ashtu se nga projekti i kompanisë mund të ketë ndotje edhe të ujit dhe tokës.

Madje në të dyja këto raste bëhet e qartë edhe rreziku që mund të vije nga kjo ndotje.

Ndotja e ujit sipas këtij raporti nuk mund të mohohet, bile ajo mund të jetë evidente në çdo kohë.

“Natyrisht ndotja e ujërave nëntokësore dhe sipërfaqeve, nuk mohohet si mundësi, por faktet e publikuara tregojnë se nga 34 projekte pilote UCG te realizuara në Amerikën e Veriut, vetëm në dy prej tyre kanë rezultuar me ndotje te ujarëve të zeza”, thuhet në këtë raport.

Aty gjithashtu është treguar se edhe ndotja e tokës mund të behët me këtë projekt.

“Në përfundim, mund të thuhet se ndotja e mjedisit nga procesi i UCG, është i mundësohem, por nuk është konstant dhe niveli i saj në cilës e sa natyrore varet nga aftësia dhe profesionalizmi në implementimin e tij…”.

Ndërkaq, në raport thuhet se sa i përket implementimit, sipas këtij propozimi, Envidity do të implementojë projektin në dy faza. Në fazën e parë kompania synon të prodhojë 1,200 barel derivate për ditë, kurse në fazën e dytë synon të prodhojë 20,000 barel derivate për ditë”

“Operatori Envidity, në dokumentet e dorëzuara ka ndikuar se mund të këtë projekt i cili do të rezultojë me ndërtimin e kapaciteteve për prodhimtarinë e energjisë elektrike”.

Ndryshe, kompania “Envidity”, në projektin e prezantuar ka thënë se do të investojë si fillim 30 milionë euro, derisa më vonë investimet do të jenë varësisht prej fazave të projektit, si dhe do të punësojë qindra punëtorë.

Gazeta Fjala,  02.08.2017

Që vendi të mos përballet në periudhë thatësirash me koston e lartë e të blerjes së energjisë nga importi, qeveria po nxit diversifikimin e burimeve për prodhimin e energjisë, për të zbutur varësinë 100 % nga uji.

Ministria e Energjisë thotë se për shkak të klimës, rendimentin më të lartë e ka energjia diellore. Kërkesat e para për prodhues deri në 2 megavat ose sa një hidrocentral i vogël kanë mbërritur.

“Ministria ka regjistruar mbi 10 subjekte për dhënien e autorizimeve në mënyrë të përshpejtuar. Nëse procesi vijon normalisht, fillimi i vitit që vjen ose në këtë kohë vitin tjetër do ti kemi të instaluara”, tha Entela Cipa, Ministria Energjise dhe Industrisë.

Për këto investime, qeveria garanton blerjen e energjisë me një cmim që do të përcaktohet nga ERE. Ndërsa për investime më të mëdha ofrohet dhe asistenca teknike e financiare e Berzh.

“Kalojnë përmes ankandit, berzh do të asistojë 60 % të investimit, bëhet fjalë për 30 50 mega”, thotë Cipa.

Më shumë kohë do të kërkojnë investimet e para në prodhimin nga era sic është parku eolik në Tepelenë. “Është pak më e vështirë sepse kërkon matje për 1 deri në 2 vjet për llogaritjen e erës”, thotë ajo më tej.

Ndërsa brenda vitit 2020 kur dhe nis punën gazsjellësi Trans Adriatik, qeveria synon të gjendet investimi për të vënë në punë TEC-in e Vlorës përmes gazit natyror.

Top Channel,  31.07.2017

Ndërsa ka dhënë disa licenca për ndërtimin e parqeve fotovoltaike, Qeveria nuk ka ende një formulë për llogaritjen e çmimit të energjisë së prodhuar përmes kësaj teknologjie. Përmes një vendimi të miratuar më 7 korrik, Këshilli i Ministrave urdhëron nisjen e procedurave për krijimin e një formule të përshtatshme të llogaritjes së çmimit me të cilin do të blihet energjia nga impiantet diellore dhe ata të erës.

Në vendim sqarohet se ekziston aktualisht një metodologji për përcaktimin e çmimit të blerjes së energjisë elektrike të prodhuar nga burimet e vogla, por se bëhet fjalë për një material shpjegues dhe jo një formulë e mirëfilltë.

Në vendim, Këshilli i Ministrave ngarkon Entin rregullator t’i kërkojë Ministrisë së Energjisë dhe Industrisë sqarim dhe saktësim të referencave të kuadrit ligjor rregullator, për përcaktimin e çmimit të blerjes së energjisë elektrike të prodhuar nga burimet e vogla, të rinovueshme nga dielli dhe era.

Scan Tv,  31.07.2017

Përmes një rregulloreje të re të miratuar këtë muaj, Këshilli i Ministrave ka ashpërsuar ndjeshëm gjobat ndaj kompanive të furnizimit me gaz, që nuk respektojnë kushtet teknike dhe të sigurisë ndaj konsumatorëve.

Gjobat do të vendosen nga Enti Rregullator i Enegjisë. Shkalla e gobave të reja shkon nga 0,1% deri në 0,5% të të ardhurave vjetore të vitit paraardhës të subjektit që kryen shkeljet.

Me gjoba do penalizohen një seri shkeljesh, që nisin nga mosrespektimi i rregullave të cilësisë, te ato të sigurisë teknike, deri te mospublikimi i të dhënave të nevojshme për konsumatorët.

Me gjobë do të penalizohet edhe mospublikimi i informacionit për tarifat dhe kushtet e përgjithshme të aksesit në rrjet, ashtu si dhe refuzimi i paraqitjes së të dhënave, informacioneve, raporteve periodike apo dërgimi me vonesë i tyre nga ana e kompanive.

Rregullorja e re parashikon edhe aplikimin e gjobës progresive për çdo dite vonesë, e cila gjithsesi nuk mund të kalojë vlerën e gjobës fillestare, ose vlerën maksimale të saj.

Scan Tv,  21.07.2017

Të lidhësh vështirësitë që ka sot vendi për të garantuar energji të vetëmjaftueshme pa vënë në rrezik ekonominë dhe financat publike, vetëm me thatësirën ekstreme të këtij viti, është miopi.
Rreth katër vite me parë, kur qeveria nisi aksionin e “dhunshëm” për të mbledhur borxhet shumë vjeçare të Operatorit të Shpërndarjes së Energjisë Elektrike (OSHEE) Revista Monitor në një editorial të saj do të ngrinte pyetjen: Por kur OSHEE të mos ketë në krah qeverinë, a do të mundet që të dëshmojë se është ringritur dhe funksionon si kompani rentabël brenda një sistemi të tërë energjie eficent? Tani është koha dhe janë argumentet për të dhënë një përgjigje:

Mbledhja e borxheve me forcë ligjore për të ndëshkuar çdokënd që vjedh energjinë dha rezultate, duke i përmirësuar ndjeshëm financat aq sa kompanitë patën mundësi të planifikonin investime të mëdha dhe të shkëputeshin nga nevoja për mbështetje buxhetore.

Por këtë vit, pas katër vitesh që qeveria e quajti reformë, rezulton që OSHEE nuk mund të garantojë me fondet e saj më shumë se dy muaj energjie, dhe nëse do ta bëjë këtë, paratë do t’i gjejë duke i hequr nga plani i investimeve. Energji mund të kemi, por sistemi, siç duket, po krijon kosto. Sikundër tha, gjatë javës që kaloi guvernatori i bankës qendrore, energjia po mbetet një risk i lartë që do të ngadalësojë ekonominë dhe brenda saj sektorët e prodhimit do të jenë më të dëmtuarit, së bashku me financat publike.

Që pas vitit 2008 kur vendi ra në një kolaps energjie të përsëritur, u bënë disa hapa cilësorë strategjikë për të rritur kapacitetet prodhuese të energjisë nga uji. Sot janë në funksion dy hidrocentrale të mëdha si Banja dhe Ashta dhe disa dhjetëra HEC-e të vegël lokal. Por këto investime po rezultojnë të pamjaftueshme për të përballur nevojat, jo nga pikëpamja e kërkesë-ofertës, pasi tregu është i hapur dhe energjia e munguar blihet nga importi, por nga aftësia për të krijuar një sistem energjie që nuk vepron në kushte krize, që arrin të krijojë të ardhura aq sa të jetë eficient sa të sigurojë përveçse shpenzime korente edhe investime që përmirësojnë rrjetin.

Fakti që sot për të garantuar furnizimin me energji të popullatës dhe biznesit pa ndërprerje, duhet nevoja e një mbështetjeje buxhetore, tregon se ky problem nuk është zgjidhur. Nga ana tjetër ka pasur dy tregues të tjerë që e kanë bërë më të vështirë zgjidhjen. I pari, konsumi i energjisë së prodhuar nga uji, në Shqipëri vazhdon të mbetet burimi kryesor dhe kërkesa për këtë produkt nuk është ulur por përkundrazi është rritur, dhe se në verë konsumi i energjisë elektrike po barazohet me dimrin, çka nuk i krijon mundësi për të krijuar rezerva të mjaftueshme në dimër kur konsumi është më i lartë. Këto dy tregues të konfirmuara dhe nga ERE, po tregojnë se sistemi energjetik shqiptar është gjithnjë në “Alert”.

Pse ndodhi kjo? Së pari, sepse u mendua politikisht dhe popullata u ngop me lugën bush duke reklamuar se me mbledhjen e borxheve u bë reformë, kur reforma është një tjetër gjë dhe mbledhja e borxheve veçse një aspekt teknik e ligjor. Tani që thatësia u bë më dominuese, u thanë edhe argumentet për reformë.

Së dyti, zgjidhja e krizës u përqendrua tek oferta pra tek burimet që japin energji. Por një reformë e plotë kërkon të rishikosh edhe kërkesën. Nuk ka ende sot asnjë platformë politike për të mbështetur fuqishëm, por vetëm disa lëvizje të lehta për ta orientuar investimet dhe kërkesën e popullatës drejt burimeve të tjera energjike. Reklamohet sot përdorimi i paneleve diellorë, përdorimi i energjisë nga Biomasa, etj. Ka edhe disa projekte të vola për ta demonstruar këtë, por nuk është ndërmarrë asnjë politikë serioze dhe nuk ka asnjë strategji me objektiva të qartë që këto propozime të reja të bëhen atraktive për popullatën që t’i shikojë këto alternativa si më të leverdishme se energjia që marrin sot nga HEC-et.

Së treti, tarifat. Për shkak të paaftësisë për të menaxhuar klientin deri në çdo qelizë, u aplikua një tarifë unike, e cila stimuloi konsumatorët e mëdhenj dhe rëndoi ata me pak të ardhura. Por ndërkohë nuk mundi të ndryshojë sjelljen konsumatore sikundër e kanë shumica e vendeve të përparuara në këtë aspekt që tarifon energjinë edhe në varësi të fashave orare kur më e lirë është energjia gjatë natës dhe më e shtrenjtë në momentet e pikut. Ky tarifim me fasha do të ndryshonte sjelljen e konsumatorit jo vetëm duke e bërë atë më kursimtar por edhe më rentablël.

Revista Monitor,  17.07.2017