info@energjia.al

Ka një projektligj për ndryshimet klimatike që po diskutohet prej pak kohësh me grupe të ndryshme interesi.

Por ky draft në një nen specifik të tij parashtron edhe detyrat që kanë ministritë e linjës. Sipas fushës që mbulon secila, Ministria e Mjedisit ka përcaktuar edhe opsionet e mundshme për t’u zbatuar, dhe këto opsione nisin nga energjia, tek kreditë për banesa të gjelbra tek dhënia e incentivave për blerjen e makinave elektrike.

Kështu janë shtatë fusha që janë përcaktuar në draft si të nevojshme për t’u përditësuar në dokumente dhe politika të ministrive të linjës.

Së pari në fushën e prodhimit të energjisë: energjitë e rinovueshme, shpërndarja, menaxhimi i shpërndarjes, ruajtja e energjisë, produktet/ teknologjitë që mbështetin sistemet energjitike inteligjente, qendrat e të dhënave për përdorimin e energjive të rinovueshme.

Së dyti në fushën e eficencës së energjisë: ndërtesat tregtare të gjelbërta, kreditë për banesa të gjelbërta, teknologjitë dhe produktet me përdorim eficent të energjisë, përmirësimet e teknologjisë.

Së treti në fushën e transportit: transporti publik, infrastruktura për automjete elektrike, skema të qiradhënies së bicikletave, automjete me shkarkime të pakta.

Më pas vijnë me radhë katër fusha të tjera si ujërat, menaxhimi i mbetjeve, përdorimi i tokës dhe përshtatja infrastrukturore.

Scan Tv,  17.03.2017

Gazrat helmues dhe ujërat e ndotur nëntokësorë në zonën naftënxjerrëse të fshatit Mërtiraj të Vlorës prej vitesh janë kthyer në rrezik për shëndetin e banorëve.

Ata ankohen për sëmundje vdekjeprurëse të shkaktuara nga gazrat dhe ujërat që përfundojnë në kanalet e kullimit.

Më tej këto ujëra derdhen në lumin e Vjosës duke u përhapur në gjithë zonën.

“Ndotja është e ujit, e ajrit, ngordhin bagëtitë. Është ambienti shumë i rëndë dhe kemi kërkuar qindra herë të na ndihmojnë për këto raste por nuk mban përgjegjësi askush.”

“Shumë afër këtu, ka  ndodhur që kanë ngordhur bagëtitë, e ka zënë edhe çobanin gazi. Këtu më tutje ka vdekur edhe një njeri. Ne do  të vazhdojmë me protesta siç dhe kemi bërë edhe herë të tjera. Do të vazhdojmë deri në pezullimin e punës, nuk do lejojmë marrjen e  prodhimit që del këtu”, shprehen banorët.

Shqiptarja.com  13.03.2017

Shkupi është qyteti më i ndotur në Maqedoni. Ekspertët thonë se në disa raste, shkalla e grimcave të pluhurit ka arritur edhe në mbi 1,200 PM10 mikrogramë për metër kub.

Kryetari i bashkisë, Koce Trajanovski, tha se duhet të ulet qarkullimi i automjeteve private.

Nevena Smilevska nga shoqata ekologjike “Eko Vetëdija”, thotë se në ndotjen e ajrit, rol të madh kanë lëndët djegëse që përdorin amvisëritë, andaj ka kërkuar që autoritetet shtetërore të ndajnë mjete sa i përket efikasitetit energjetik, duke subvencionuar izolimin e banesave të vjetra.

“Para së gjithash, autoritetet shtetërore duhet të fokusohen në efikasitetin energjetik, të objekteve të banesave për çka ka më shumë fonde edhe nga Bashkimi Europian, të cilat janë të pashfrytëzuara. Pastaj qytetarët duhet të vetëdijesohen për shfrytëzimin e energjisë diellore, për çka shteti ndan subvencione, por shumë pak punohet në ngritjen e vetëdijes së qytetarëve në këtë drejtim”, tha Smilevska.

Shoqata ekologjike “Go Green” thotë se me ndërtimin e projektit Shkupi 2014 për katër herë janë zvogëluar hapësirat e gjelbra në kryeqendër, duke theksuar se “nuk ka logjikë që të priten drunjtë në interes të mafies urbane, përderisa shkalla e ndotjes së ajrit është në rritje”.

Organizatat ekologjike, duke komentuar mosreagimin e autoriteteve të shtetit për shkallën në rritje të nivelit të ndotjes së ajrit, thonë se nevojitet një aktivizim më i madh i sektorit civil për të ngritur vetëdijen e drejtuesve të institucioneve për t’iu qasur me seriozitet problemeve me ndotjen e ambientit jetësor dhe jo t’i neglizhojnë ato.

“Kemi të bëjmë me mungesën e vetëdijes te politikanët, jo vetëm tek këta që janë aktualisht por në përgjithësi për të gjykuar drejt lidhur me këto tema, le të themi moderne të kohës. Më shumë organizata joqeveritare, të cilat veprojnë në fushën e mbrojtjes së mjedisit, të bëjnë presion më të madh tek autoritetet shtetërore, që të vetëdijesohet politika sepse politika është ajo që merr vendime dhe jo qytetarët”, thotë për Radion Europa e Lirë, Arianit Xhaferi nga shoqata ekologjike EKO Guerila.

Ndaj shkallës së lartë të ndotjes së ajrit në Shkup dhe disa qytete të tjera të Maqedonisë ka reaguar edhe ambasada për fëmijë në Shkup “Megjashi”, duke theksuar se “fëmijëve u është cenuar e drejta elementare, ajo për të jetuar”.

Ata u janë referuar të dhënave që kanë dalë nga hulumtimi i kryer nga Banka Botërore, ku thuhet se ndotja e ajrit në Maqedoni për çdo vit vret nga 1350 persona.

“Një në dy fëmijë vitin e kaluar është kuruar nga sëmundjet respiratore të cilat më së shumti janë pasojë direkt nga ajri i ndotur. Fëmijët janë më të goditurit, veçanërisht në sezonin e ngrohjes kur përqendrimi i grimcave rritet”, theksohet në reagimin me shkrim të ambasadës për fëmijë në Shkup “Megjashi”.

Edhe Instituti për Shëndetit Publik thotë se rritja e nivelit të ajrit të ndotur ka rritur dhe numrin e pacientëve të cilët vuajnë nga sistemi respirator.

Revista Monitor,  09.02.2017

Institutit Hidrometeorologjik i Kosovës, përmes një komunikate për media, ka bërë të ditur se nga analiza e rezultateve të fituara nga monitorimi automatik i cilësisë se ajrit është vërejte së gjatë ditëve të fundit janë paraqite tejkalime të vlerave kufitare ditore me PM10.

“Vlera kufitare ditore e lejuar për mbrojtjen e shëndetit të njeriut është 50ug/m3, ndërsa gjate këtyre ditëve vlera maksimale e mesatares ditore është shënuar me date 13.01.2017 e cila ka arritur në vlerën 93.5µg/m3, ndërsa ditëve të tjera kemi pas koncentrime me të ulëta”.

Përqendrime të larta janë paraqit edhe me ndotësin PM2.5 i cili ka arrite vlerën maksimale e mesatares ditore po të njëjtën ditë dhe në të njëjtin lokacion, nga ku arrin vlerën në 92.3µg”, thuhet në njoftimin e Institutit Hidrometeorologjik i Kosovës.

Instituti Kombëtar i Shëndetësisë Publike në Kosovë javë më parë ka kërkuar nga autoritetet kompetente që të merren masa urgjente për përmirësimin e cilësisë së ajrit.

Ekspertët e Institutit Kombëtar të Shëndetësisë Publike, kishin paralajmëruar “se nëse nuk merren masa urgjente, do të ketë efekte negative në dëmtimin e shëndetit dhe rritjen e vdekshmërisë nga të gjitha shkaqet e sidomos nga sëmundjet kardiovaskulare dhe respiratore”.

Agjensia e lajmeve ekonomia,  17.01.2017

Ambientalisti Prof. Dr. Afrim Osmani është takuar sot me kryetarin e komunës më të ndotur në Republikën e Kosovës, komuna e Obiliqit, Xhafer Gashi.

Fatkeqësisht, sinonim i ndotjes në Republikën e Kosovës është komuna e Obiliqit, komunë kjo në të cilën janë të stacionuar termocentralet e KEK-ut, e që paraqesin burimin kryesor të ndotjes së mjedisit jetësor, me theks të veçantë ndotjes së ajrit.

Çdo kontribuues e aktivist për mbrojtjen e mjedisit jetësor dhe trajtimin e çështjeve ambientale/ekologjike, nuk do të ishte i kompletuar nëse nuk e trajton edhe ndotjen e mjedisit jetësor në komunën e Obiliqit, e cila konsiderohet një nga komunat më të ndotura në Republikën e Kosovës dhe më gjerë.

Komuna e Obiliqit në Kosovë dhe komuna e Tetovës në Maqedoni, fatkeqësisht, përfshihen në rrjetin e komunave më të ndotura, jo vetëm në regjion, por edhe në Evropë.

Niveli i ndotjes së ajrit në komunën e Obiliqit shpesh herë tejkalon maksimumin e mjetit matës të ndotjes. Dhe kjo duhet të paraqet shqetësim jo vetëm për kryetarin e komunës së Obiliqit dhe për banorët e kësaj komune, por për tërë Kosovën.

Në takimin që u realizua më datë 27.09.2016, në hapësirat e komunës së Obiliqit, në mes Prof. Dr. Afrim Osmani, ambientalist i dalluar në rajon dhe më gjerë, me kryetarin e komunës së Obiliqit, z. Xhafer Gashi, u diskutua ndotja e ajrit në këtë komunë, që vjen kryesisht si rezultat i përdorimit të thëngjillit si lëndë djegëse nga termocentralet e KEK-ut, KOSOVA A dhe KOSOVA B, si dhe mundësia si të parandalohet ky i ashtuquajtur krim ekologjik i shkaktuar nga ky gjigant prodhues i rrymës elektrike.

Pas prezantimit të aktiviteteve të cilat deri tani i ka ndërmarrë komuna e Obiliqit ndaj këtij problemi, nga ana e kryetarit të komunës, z. Xhafer Gashi, palët ranë dakord se prodhimi i vazhdueshëm i energjisë elektrike, duke mos plotësuar standardet e nevojshme ekologjike, siç njihet “vënia e filtrave si dhe funksionaliteti i tyre në mënyrë permanente”, me çka dukshëm do të ishte ulur ndotja e ajrit, shkakton pasoja të rënda në shëndetin dhe jetën e njerëzve, që ndikon drejtpërdrejtë në jetën e tyre, në mënyrën dhe kualitetin e të jetuarit të njerëzve, në paraqitjen e shumë sëmundjeve, me theks të veçantë të sëmundjeve të kancerit, ku numri i të sëmurëve nga kjo sëmundje është në rritje permanente, si dhe probleme tjera të personave me sëmundje kronike.

Ambientalisti Osmani shprehu shqetësimin e tij ndaj kësaj dukurie negative në komunën e Obiliqit, si dhe tregoi gatishmëri që në suaza të mundësive të veta intelektuale e akademike të jep kontributin maksimal për tejkalimin apo së paku zvogëlimin e ndotjes së ajrit në këtë komunë.

Në këtë drejtim, ambientalisti Osmani dha sugjerimet dhe propozimet e veta jo vetëm kryetarit të komunës së Obiliqit, por edhe qeverisë së Republikës së Kosovës, edhe atë: që urgjentisht të shihet mundësia e zëvendësimit të thëngjillit si lëndë djegëse që përdorin termocentralet, me alternativa tjera më pak ndotëse, ose, nëse një gjë e tillë është e pamundur, atëherë të bëhet dislokimi i të njëjtave larg vendeve të banuara; me qëllim të uljes së përkohshme të ndotjes së ajrit, Kosova ta shqyrtojë mundësinë e blerjes së rrymës elektrike derisa të gjejë ndonjë alternativë tjetër më pak ndotëse; kyçja e kësaj popullate me nxehjen qendrore, që tashmë e përdor i tërë qyteti i Prishtinës, në vend të përdorimit të thëngjillit si lëndë djegëse edhe nga ana e amvisërive; shteti t’i sigurojë popullatës së kësaj komune transport publik falas, i cili do t’i plotësojë standardet eko-6, që d.m.th. përdorimi sa më i ulët i automjeteve nga ana e qytetarëve, për shkak se ato dukshëm e ndihmojnë ndotjen e ajrit; të vihet ndalesë për shfrytëzimin e automjeteve që përdoren në mënyrë individuale, si dhe automjeteve të cilat nuk posedojnë së paku standardin eko-4; gjetja e alternativave të reja për ngrohje që mund të përdorin qytetarët e Obiliqit, por edhe tërë Kosovës, e që mund të realizohet përmes investimit të shtetit, siç është përdorimi i energjisë solare dhe subvencionimi i saj nga ana e shtetit, alternativë kjo e cila dukshëm do të kontribuonte për uljen e ndotjes së ajrit jo vetëm në Komunën e Obiliqit, por edhe në komunat tjera fqinje; shfrytëzimi i përvojave nga shtetet fqinje se si ballafaqohen dhe si i rregullojnë çështjet ambientale dhe mbrojtjen e vlerave ekologjike, ajrit, ujit dhe tokës, etj.

Agjensia e lajmeve ekonomia,  29.09.2016

Industria e hidrokarbureve ka shkaktuar ndotje të rënda në gjithë zonat naftëmbajtëse të vendit. Por një studim i Agjencisë kombëtare të Mjedisit zbardh gjashtë zona ku kjo ndotje ka shkaktuar tashmë toksikimin e tokës në nivele të rrezikshme deri 10 fish më të larta se normat e lejuara. Raporti i Agjencisë për vitin 2015 konkludon se “përmbajtja hidrokarbureve në tokë në zonat Zharrës, Kuman, Patos, Portës, Rruzhdie dhe Frakull janë mbi normat e lejuara nga BE dhe tokat e tyre jane toksike”. Përmbajtja e hidrokarbureve në të gjithë zonën e Zharrës paraqitet e lartë. Duke krahasuar vlerat e matura për këtë tregues, të cilat variojnë nga 200-1000 mg/100 gr tokë të thatë, me limit e lejuar në tokë (i cili është 100 mg/100 gr tokë të thatë), konkludohet se përmbajtja e tyre në tokat e kesaj zone vlerësohet toksike. Niveli i hidrokarbureve në zonën e Patosit luhaten në kufijtë 150-750 mg/100 g tokë të thatë duke bërë që edhe në këto toka nivelet e hidrokarbureve të konsiderohen toksike. Rezultatet e analizave në zonën e Portës tregojnë për vlera të larta të përmbajtjes së hidrokarbureve që shkojnë nga 110-700 mg/100 g tokë të thatë. Këto nivele flasin për toksicitet më të ulët se tokat e Zharrës dhe Patosit, por edhe në këtë rast ndotja nga hidrokarburet paraqitet problematike. Vlerat e matura për hidrokarburet në zonën e Rruzhdies përfshihen në intervalin 90-450 mg/100 g tokë të thatë, i cili konsiderohet toksike dhe mbi kufirin kritik të BE.

Shqiptarja.com  05.09.2016

Shqipëria është një ndër vendet me cilësinë e ajrit më të më ndotur. Një nga faqet e njohura për statistikat Numbeo.com tregon se indeksi i ndotjes sipas të dhënave të Qershorit 2016 ishte 76.4 pikë. Kjo shifër na rendit në vendin e 28-të nga 108 vende që janë marë në shqyrtim në total.

Shteti më i ndotur llogaritet të jetë Afganistani me indeks në 101.2 pikë. Shqipëria renditet pas Indisë, por para Indonezisë. Nga vendet e rajonit ajo lë pas vetëm Maqedoninë e cila e ka indeksin 85 pikë.

Vendi më i pastër sipas këtij Indeksi llogaritet të jetë Islanda e cila e ka indeksin 10.4 pikë.

Revista Monitor,  13.07.2016

Dështimi për të ndryshuar mënyrën se si bota përdor dhe prodhon energjinë do të rezultojë me më shumë vdekje të parakohshme nga ndotja e ajrit.

Kjo është gjetja kryesore e raportit të publikuar të hënën nga Agjencia Ndërkombëtare për Energji.

Rreth 6.5 milionë vdekje në vit, në gjithë botën, i atribuohen cilësisë së dobët të ajrit në ambiente të mbyllura dhe në natyrë.

Kjo e bën ndotjen e ajrit kërcënimin e katërt më të madh për shëndetin e njeriut, pas presionit të lartë të gjakut, kequshqyerjes dhe thithjes së duhanit.

Grimcat e vogla nga ajri mund të shkaktojnë kancer në mushkëri dhe sëmundje të zemrës.

Agjencia Ndërkombëtare për Energji tha se ndotja është kryesisht rezultat i prodhimit të parregullt dhe joefikas të energjisë.

Nëse nuk veprohet, vdekjet e parakohshme vjetore që lidhen me ajrin e ndotur në natyrë do të rriten në 4.5 milionë në vitin 2040 nga 3 milionë sa janë aktualisht.

Agjensia e lajmeve ekonomia,  28.06.2016

Përfaqësues të organizatave joqeveritare që merren me mbrojtjen e mjedisit në Kosovë kërkojnë nga autoritetet që të ndërmarrin hapa konkretë në trajtimin e mbetjeve industriale, të cilat, siç thonë ata, po paraqesin rrezik të madh për qytetarët. Kosova ka miliona tonelata mbetje industriale të pa trajtuara.

Mbetjet e patrajtuara industriale vazhdojnë të paraqesin problem mjaft serioz për ambientin në Kosovë, që si pasojë ka edhe shkaktimin e efekteve negative për shëndetin e qytetarëve.

Nga ndërmarrjet të cilat gjenden në Kosovë, për kah mbetjet industriale prijnë kompleksi metalurgjik “Trepça”, që gjendet në Mitrovicë, pastaj Korporata Energjetike e Kosovës, si dhe disa ndërmarrje tjera.

Agron Bektashi nga Qendra Rajonale e Mjedisit (REC), në një prononcim për Radion Evropa e Lirë ka theksuar se trajtimi i mbetjeve industriale duhet të jetë prioritet i institucioneve të Kosovës. Në të kundërtën, ka thënë ai, po pëson shëndeti i qytetarëve të këtij vendi.

Sipas tij, që nga paslufta nuk ka pasur ndonjë aksion serioz që do të zgjidhte problemin e mbetjeve industriale në Kosovë.

“Mbetjet industriale paraqesin një rrezik permanent për shëndetin e qytetarëve. Numri më i madh i këtyre deponive të mbetjeve industriale janë në rajonin e Mitrovicës”.

“Gjatë verës bëhet ndotje e madhe e ajrit nga këto mbetje, kur ka reshje të mëdha shiu bëhet ndotja tokësore, e disa prej këtyre mbetjeve janë afër lumenjve, ku kemi edhe ndotje të lumenjve. Po flasin për ndotje me metale të rënda që janë shumë të rrezikshme për shëndetin e njeriut, në veçanti për organet e frymëmarrjes”, thekson ai.

Vetëm në gjigantin metalurgjik “Trepça” thuhet se gjatë 80 viteve të punës, janë akumuluar 80 milionë tonelata mbetje industriale, të cilat përmbajnë metal, plumb, zink, argjend dhe metale tjera të rralla.

Ahmet Tmava, drejtor i përgjithshëm në kombinatin metalurgjik “ Trepça”, në një prononcim për Radion Evropa e Lirë ka treguar se ka dhjetëra milionë tonelata mbetje industriale, të cilat nuk janë trajtuar.

“Kemi të bëjmë me lloje të ndryshme të mbetjeve industriale, të cilat edhe për shkak të reflektimit ambiental, duhet të trajtohen. Ne mendojmë se kjo mbetet në një vizion zhvillimor, pasi që kështu besojmë se do të kemi përfitime, si në aspektin ambiental, ashtu edhe në atë ekonomik”, thekson Tmava.

Një procedurë tenderimi për trajtimin e këtyre mbetjeve industriale me vlera ekonomike kishte filluar në vitin 2011 nga Agjencia Kosovare e Privatizimit, por, ky tender në atë kohë nuk ishte finalizuar.

Sipas ofertës që patën dhënë kompanitë e ndryshme, shuma ishte e madhe.

Vetëm deponia e Artanës është thënë se ka diku 18 euro për ton – do të thotë një deponi prej 1.5 milionë tonelatash; rreth 28 milionë ka qenë vlera e ofertuar dhe që do të ricikloheshin në vend dhe pastaj do të bëhej edhe rehabilitimi i zonës ku janë përqendruar ato mbetje industriale.

Të kontaktuar nga Radio Evropa e Lirë, zyrtarët e Agjencisë Kosovare të Privatizimit nuk janë prononcuar lidhur me këtë çështje.

Trajtimi i mbetjeve industriale ishte ngritur si çështje para tri viteve nga Oda Ekonomike Amerikane në Kosovë.

Drejtori ekzekutiv i OEAK-ut, Arian Zeka, tregon për Radion Evropa e Lirë se kishin kërkuar vite më parë nga autoritetet kompetente që të trajtoheshin mbetjet industriale.

Zeka shton se nga këto mbetjet industriale mund të gjenerohet një aktivitet ekonomik.

“Nëse kombinohet aspekti i parë, që është përftimi ekonomik, me aspektin e dytë që është eliminimi i problemeve mjedisor, është e pakuptimtë se si AKP dhe institucionet e Kosovës nuk ndërmarrin veprime më të shpejta në këtë aspekt”, thekson Zeka.

Çështja e mbetjeve industriale është adresuar qysh moti në Bashkimin Evropian dhe në vendet tjera të zhvilluara. Industritë përkatëse duhet gjithsesi t’i trajtojnë mbetjet industriale, me çka nuk do të ndotej ambienti.

Edhe në raportet e organizatave ndërkombëtare është theksuar se Kosova gjendet në pozitë të rëndë mjedisore.

Sipas një analize të mëhershme të Bankës Botërore, është thënë se një realitet i tillë e rendit Kosovën në nivelin më të ulët të standardeve mjedisore në Ballkanin Perëndimor dhe në Evropë.

Telegrafi,  02.06.2016

Organizata Botërore e Shëndetësisë (OBSH) e ka radhitur qytetin iranian të Zabolit si më të ndoturin në botë.

OBSH tha se ajri më i ndotur në botë është në qytetin Zabol, i cili ndodhet në provincën Sistan-Baluchistan, në afërsi me kufirin afgan. Ky qytet, sipas organizatës, vuan gjatë muajve të verës nga stuhi të mëdha pluhuri.

Katër qytetet e tjera me ajrin më të ndotur në botë janë të gjitha nga India: Gwalior, Allahabad, Patna, dhe Raipur.

OBSH thotë se nivelet e ajrit të ndotur në botë janë përkeqësuar për 8 për qind ndërmjet viteve 2008 dhe 2013, edhe pse shumica e qyteteve të vendeve në zhvillim e kanë përmirësuar gjendjen e cilësisë së ajrit gjatë kësaj periudhe të njejtë.

Organizata tha se më shumë se 7 milionë vdekje të parakohshme ndodhin çdo vit për shkak të ndotjes së ajrit, prej të cilave 3 milionë ndodhin për shkak të kualitetit të ajrit të jashtëm.

Agjensia e lajmeve ekonomia,  13.05.2016