info@energjia.al

Këshilli i Ministrave ka miratuar vendimin për faljen e detyrimeve ndaj fondit të sigurimeve shoqërore të personave në pension invaliditeti dhe të personave që kanë marrë pension sipas ligjit “Për pensionet e punonjësve që kanë punuar në miniera, në nëntokë”. Borxhet që do të falën janë ato të krijuara deri me 31 dhjetor të vitit 2016. Falja përfshin edhe detyrimet e njohura me vendim të gjykatave, ndërsa çështjet në proces gjykimi nuk përbëjnë objekt konflikti gjyqësor dhe pushohen, raporton SCAN.

“Brenda 3 muajve nga hyrja në fuqi e këtij ligji, Instituti i Sigurimeve Shoqërore të evidentojë dhe të zbatojë të gjitha procedurat administrative dhe dokumentare të evidentimit të detyrimeve të falura. Detyrimet e personave të përcaktuar në nenin 1, të këtij ligji, të cilat mund të krijohen për shkak të punësimit pas datës 1.1.2017, nuk falen” përcaktohet në vendim.

Por si janë krijuar këto borxhe dhe kush përfiton?

I gjithë detyrimi është krijuar në kuadër të operacionit kundër informalitetit. Minatorët dalin në pension në moshën 55 vjeç e kur dorëzojnë dokumentet e pensionit, duhet të plotësojnë dhe një deklaratë që nuk kanë aktivitet ekonomik. Të gjithë minatorët e dalë në pension e kanë plotësuar këtë deklaratë, ndërkohë që disa prej tyre kanë vijuar të punojnë në kushte informale. Në kuadër të operacionit kundër informalitetit, punëdhënësit kanë bërë deklarimet ku ka rezultuar se ka minatorë të dalë në pension që vijojnë të punojnë. Në këto kushte është krijuar një borxh që varion nga 15 mijë deri në 150 mijë lekë, i cili konform ligjit duhej t’u mbahej këtyre pensionistëve nga pensioni i tyre. Për këtë qëllim, ka pasur edhe procese gjyqësore.

E njëjta gjë ka ndodhur edhe me ata që përfitojnë pension invaliditeti. Pavarësisht se janë deklaruar të paaftë për punë dhe trajtohej me pension, disa prej tyre kanë arritur të sigurojnë një punë që u përshtatet kushteve të tyre. Nëse kjo kategori personash gjen një punë të përshtatshme, atëherë duhet plotësuar deklarata pranë sigurimeve shoqërore,çka sjell ndërprerjen e pagesës së plotë dhe u jepet një invaliditet i pjesshëm. Në këto kushte është krijuar një detyrim që shkon në 4-5 mijë lekë. Përballë konstatimit të këtyre rasteve, Këshilli Administrativ i ISSH-së miratoi në fillim të këtij viti propozimin për faljen e këtyre detyrimeve që ishin parashikuar të mbaheshin nga pensionet dhe pushimin e çështjeve gjyqësore që ishin në proces.

Scan Tv,  20.04.2017

Kompania e njohur turke në sektorin minerar ESAN me iniciativë të Ministrit të Zhvillimit Ekonomik, Blerand Stavileci ka prezantuar sot para Komisionit Ndërministror mundësitë dhe planet e saj investive në Republikën e Kosovës dhe akterëve tjerë institucionalë që mund të prekin këto investime potenciale.

Në hapje të takimit, Ministri Stavileci tha se hyrja në fuqi e Ligjit për Investime Strategjike, sektori minerar dhe sektorët të tjerë kanë një dritare të re mundësish për investitorët që duan të investojnë këtu, me çka krijohen shumë vende pune.

Kreu i MZHE-së tha se aktualisht është duke u punuar paralelisht në dy iniciativa ligjore mjaft të rëndësishme, të cilat e kompletojnë kuadrin ligjor  të sektorit minerar siç është amandamentimi i Ligjit për Miniera dhe Minerale dhe Ligji për Mbetjet Industriale nga MMPH, çka shkon në drejtim të krijimit të kushteve për investime në sektorin minerar.

Stavileci përsëriti se çdo investim duhet t’i plotësojë tri kriteret kryesore atë ekonomik ambiental dhe mjedisor.

Nga ana e tij, Ministri i Mjedisit dhe planifikimit Hapësinor, Ferat Shala tha se Kompania “ESAAN” ka vite që vepron në këto zona dhe gjatë këtyre viteve ka arritur rezultate të matshme.

Ai tha se është i interesuar t’i gjejë modalitetet e mundshme legjislative që zonat e interesit të jenë të gatshme për investime, qoftë në modelin e investitorit strategjik, qoftë në modelin e investitorëve të tjerë në mënyrë që këto zona të jenë në funksion të shkencës, të hulumtimit por edhe të zhvillimit të vendit.

Më pas, Drejtoresha e ESAN, Serpil Demirel duke prezantuar profilin dhe planet e kompanisë për Kosovë, tha se nëse hulumtimet e rezerva rezultojnë të suksesshme janë të gatshëm të investojnë më shumë se 100 milionë në këtë sektorë.

Ajo tha se me licencat e hulumtimeve që kanë marrë në vendit tonë, po kërkojnë Plumb dhe Zink, pasi çmimet e këtyre metaleve në treg janë rritur. “Në ESAN, politikat lokale të punësimit janë diçka që ne i kushtojmë rëndësi  dhe kudo që ne shkojmë për investime ne punësojmë njerëz nga aty dhe kemi programe speciale edukative për trajnimin e punëtorëve, e veçanërisht përfshirjen e grave”, tha Demirel.

Drejtori për hulumtime në ESAN, Ali Can Akpinar duke prezantuar aktivitetet e kompanisë përgjatë pesë viteve në Kosovë, ka theksuar se këtu kanë parë
potencial, prandaj kanë kryer hapin e parë që ka qenë eksplorimi.

“Në vitin 2015 dhe 2016 ne kemi bërë shpime diku 8 mijë metra në Bellaqicë.

Në këtë periudhë pesëvjeçare ne kemi shpenzuar 5 milion euro. Në hapin tjetër ne kemi marrë harta dhe në kemi parë potencial për plumb dhe zink në tri zona me interes siç janë: Karaqa e Gumnishta (Vushtri) dhe Bresalci (Gjilan)”, tha Akpinar.

Sipas tij, në zonën e Gumnishtës kanë parë potencial për Plumb, Zink dhe Argjend ndërsa në Bresalc kanë hasur potencial për Ari dhe Plumb. Akpinar shtoi se ESAN planifikon të investojë 43 milionë dollarë  dhe angazhimin e 410 punëtorëve.

Nismat për investime në këto zona i kanë mirëpritur edhe drejtuesit e komunave ku gjendet këto resurse siç janë Vushtrria dhe Gjilani.

Agjensia e lajmeve ekonomia,  06.04.2017

Ministri i Zhvillimit Ekonomik, Blerand Stavileci, ka marrë pjesë në prezantimin e kompanisë “Esaan”, e cila ka shpalosur planet e saj për investime në sektorin minerar në Kosovë, respektivisht krijimin e vendeve të punës.

Kjo kompani prezantimin e ka bërë në Prishtinë para studentëve të Gjeoshkencës së Universitetit “Isa Boletini” nga Mitrovica, kuadro që mund të jenë pjesë e investimeve që planifikon të bëjë kompania.

Ministri Stavileci tha se arsyeja që kanë dashur të kenë një prezantim të tillë para studentëve është se kompania “Esaan” si synim ka krijimin e vendeve të reja të punës, gjë që mund të jetë një mundësi edhe për studentët që në të ardhmen të jenë pjesë e kësaj kompanie.

“Ne kemi aprovuar Ligjin për Investime Strategjike përmes të cilit do të hapet një dritare e re për të pasur investime. Kemi investitorë të cilët e kanë parë si mundësi të jashtëzakonshme sektorin minerar. Jemi në diskutime se si ta gjejmë një balancë në mes të përfitimeve ekonomike të ambientit dhe aspekteve sociale. Një projekt është i suksesshëm vetëm atëherë ku ka bilanc ekonomik mjedisor dhe social”, ka thënë ministri Stavileci.

Ndërsa, drejtoresha e kompanisë “Esaan”, Serpil Enirel, tregoi para 5 vjetësh kjo kompani ka hapur degën e saj edhe në Kosovë dhe ka dy licenca dhe se është në pritje për t’i finalizuar investimet.

“Gjatë kësaj periudhe ne kemi finalizuar studimet tona eksploruese dhe jemi në proces të studimit të fizibilitetit. Ne e kuptojmë që ka fusha të tjera shtesë për t’u hulumtuar dhe duam të dimë çfarë ka, dhe nëse ka diçka për t’u investuar ne duam të investojmë dhe ne kemi një plan të cilin e kemi prezantuar në Ministrinë e Zhvillimit Ekonomik”, ka thënë ajo.

Rektori i Universitetit të Mitrovicës “Isa Boletini”, Alush Musaj, tha se sektori i minierave në Kosovë shihet vetëm si profesion për meshkujt, por jo edhe për femrat.

“Ne mendojmë që Kosova po shkon kah zhvillimi duke iu ofruar studentëve këto programe si kjo. Këtë mundësi që ju është dhënë sot shpresoj që do ta shfrytëzojnë studentët dhe mendoj se ata do ta gjejnë në të ardhmen një Kosovë më të zhvilluar”, theksoi Musaj.

Agjensia e lajmeve ekonomia,  05.04.2017

Instituti për Politika Zhvillimore, INDEP në bashkëpunim me Komisionin për Zhvillim Ekonomik, Infrastrukturë, Tregti dhe Industri, kanë mbajtur tryezën diskutuese “Zhvillimi i qëndrueshëm i sektorit të minierave dhe mineraleve – Draft-Projektligji i ri për Miniera dhe Minerale”.

Kjo tryezë mblodhi deputetë, përfaqësues të organizatave jo qeveritare, përfaqësues të kompanive dhe palë të ndryshme të interesuara për ta diskutuar këtë draft-projektligj para se të mbahet dëgjimi publik formal në Kuvend.

Kjo tryezë ofroi mundësi që palë të ndryshme të interesit dhe ekspertë përkatës të kësaj fushe t’i japin vlerësimet dhe vërejtjet e tyre për draft-projektligjin e ri, në mënyrë që të mos ketë nevojë për ndryshime dhe përplotësime të këtij ligji më vonë.

Tryeza u hap nga Drejtori Ekzekutiv, Burim Ejupi, i cili tha se INDEP ka përkrahur përherë nismat ligjore me analizat dhe sugjerimet e Institutit dhe mëton të ofrojë hapësirë për diskutim të palëve të ndryshme për diskutimin e këtyre nismave ligjore.

Në fjalën e saj hyrëse, deputete dhe kryesuese e grupit punues për hartimin e Projektligjit për Miniera dhe Minerale, Sala Berisha Shala, së pari falenderoi INDEP për përkahjen e vazhdueshme që i ofron Komisionit për Zhvillim Ekonomik, Infrastrukturë dhe Industri.

Ajo tha se pas monitorimit që ky komision i ka bërë zbatimit të ligjit ekzistues për Miniera dhe Minerale, në bazë të takimeve me palët e interesit dhe të tjera, ka rezultuar se ky ligj ka qenë duke u zbatuar por se ka pasur nevojë për ndryshime.

Andaj, sipas saj, ata kanë vendosur ta hartojnë një ligj të ri, por që bazohet në ligjin ekzistues. “Ne kemi identifikuar bukur shumë elemente që i mungojnë këtij ligji, ose që duhet të ndryshohen apo plotësohen.

Rekomandimet e dala nga raporti i grupit punues si çështja e garancionit, parqeve nacionale, One Stop Shop-it e çështjeve të tjera që s’kanë qenë të rregulluara me ligjin ekzistues, janë përfshirë në këtë draft-projektligj për miniera dhe minerale.”  shtoi znj. Shala-Berisha.

Më tej, znj. Shala-Berisha tha se ky zhvillimi i sektorit për miniera dhe minerale është shumë i rëndësishëm për zhvillimin ekonomik të vendit dhe se ky ndryshimet e bëra dhe të bartura në draft-projektligj mëtojnë ta lehtësojnë qasjen e kompanive dhe bizneseve në këtë sektor.

Përfaqësuesi i Komisionit të Pavarura për Miniera dhe Minerale, Musa Shabani, tha se KPMM e ka mandatin e tij për ta zbatuar ligjin në terren, rrjedhimisht është zbatuesi kryesor i ligjit; agjenci e pavarur e formuar prej Kuvendit.

“Vazhdimisht gjatë raportimeve në Kuvend, ne i kemi ngritë shqetësimet e bizneseve minerale për vështirësinë e zbatimit të disa pikave në këtë fushë. Çështja e garancionit – bizneset e reja që hyjnë së pari në këtë sektor, për të marrë licensën është dashur që të garantojnë me shuma të mëdha të parave për rikultivimin e mjedisit të shfrytëzuar gjatë aktivitetit të këtyre bizneseve. Kjo ka qenë barrë e rëndë për bizneset.” tha Shabani.

Sipas tij, ky draft-projektligj do të sigurojë që garancionet do të bëhen në përputhje me projektet e parapara për shfrytëzim dhe nuk do të kërkojë që investuesit të lënë gjysmën e pasurisë së tyre për ta marrë një licensë.

Për më shumë, u pa më se e duhur dhe lehtësuese nisma për One Stop Shop, që do të lejonte eliminimin e procedurave të gjata nga një institucion në tjetrin për sigurimin e dokumentacioneve, që përmes One Stop Shop-it do të themelohet një institucion i vetëm që do t’i ofrojë të gjitha shërbimet e nevojshme në një vend.

Ndërkaq, Skender Sallahi, përfaqësues nga Ministria e Zhvillimit Ekonomik është angazhuar që sektori mineral të zhvillohet sa më optimalisht dhe racionalisht për shfrytëzimin e resurseve duke pasë parasysh edhe mbrojtjen e ambientit. Sipas tij, është e nevojshme që draft projektligji të sigurojë një kuadro ligjore për zhvillimin e këtij sektori.

Në anën tjetër, Blerim Grainca, anëtar i komisionit të ZHEIT, tha se është e nevojshme që ky sektor të rregullohet njëherë e përgjithmonë dhe ta lehtësojë marrjen e licensën për operatorët vendorë dhe ata potencialë përmes eliminimit të burokracisë që duhet kaluar për ta marrë licensën. Për më shumë ai tha se duhet të kihet parasysh edhe renta minerale, pasi deri tani nuk përfituar komuniteti direkt nga pagesat që kanë bërë kompanitë, por më shumë kanë marrë vetëm pasojat; pastaj çështja e sigurisë së punëtorëve dhe banorëve në vendet përkatëse etj.

Të pranishëm në tryezë ishin edhe përfaqësues të kompanive dhe bizneseve në këtë sektor që e panë si nismë të duhur ndryshimin e këtij ligji dhe mbajtjen e kësaj tryeze diskutuese. Ata vlerësuan se ligji duhet t’i mbrojë interesat jo vetëm të vendit por edhe të kompanive dhe bizneseve.

Për ta arritur këtë, ata kërkuan koordinim të të gjitha palëve të përfshira në këtë sektor që do të lejonte një rezultat optimal për të gjithë palët e interesit, pwrfshirw institucionet nw nivel lokale, agjencitë  e pyjeve, ujërave etj.

Për më tutje, ata diskutuan disa nga pikat e këtij draft-projektligji dhe kërkuan sqarime nga anëtarët e këtij komisioni lidhur me to.

Agjensia e lajmeve ekonomia,  21.03.2017

Instituti për Politika Zhvillimore (INDEP) dhe Komisioni parlamentar për Zhvillim Ekonomik, Infrastrukturë, Tregti dhe Industri organizojn në tryezën e diskutimit “Zhvillimi i qëndrueshëm i sektorit të minierave dhe mineraleve – Projektligji i ri për Miniera dhe Minerale”.

Tryeza e diskutimit mbahet si aktivitet shtesë përpara dëgjimit publik që do të mbahet në Kuvend në fazat e ardhshme.

Në këtë fazë, tryeza qëllimisht po mbahet jashtë objektit të Kuvendit në mënyrë që diskutimi të tejkalojë natyrën formale të dëgjimeve publike dhe palë të ndryshme të kenë rastin të shtrojnë problemin nga këndvështrimi i tyre.

Komisioni parlamentar për Zhvillim Ekonomik, Infrastrukturë, Tregti dhe Industri është në fazën e hartimit të projektligjit për Miniera dhe Minerale.

Ky aktivitet i Komisionit, ka ardhur pas monitorimit të zbatimit të Ligjit Nr. 03/L-163 për Minierat dhe Mineralet ku u konstatua nevoja për një ligj të ri për Miniera dhe Minerale.

Me qëllim të përfshirjes së sa më shumë palëve në procesin e hartimit të këtij ligji dhe debatit mbi dispozitat e tij, Instituti për Politika Zhvillimore (INDEP) dhe Komisioni parlamentar për Zhvillim Ekonomik, Infrastrukturë, Tregti dhe Industri organizojn në tryezën e diskutimit “Zhvillimi i qëndrueshëm i sektorit të minierave dhe mineraleve – Projektligji i ri për Miniera dhe Minerale”.

Agjensia e lajmeve ekonomia, 20.03.2017

Industria nxjerrëse e xeherorëve në Maqedoni shënoi rënie prej 16.8% gjatë periudhës janar – nëntor, në krahasim me të njëjtën periudhë të vitit të kaluar.

Rritje pati prodhimi i produkteve jometale minerale. Sektori i xehetarisë kërkon miratimin e një strategjie për ta ndihmuar këtë degë, por edhe për zgjidhjen e problemit me gërmimet joligjore. Për këtë përgjegjësinë e mbajnë Ministria e Mjedisit dhe Ministria e Ekonomisë. Nikollajço Nikollov, kryetar i Shoqatës së Xehetarisë së Maqedonisë tha se edhe njerëzit po keqpërdorin e lëndëve të para. Kjo ndikon edhe në aktivitetin e sektorit të ndërtimit ku nuk ka kontroll mbi cilësinë e materialeve që përdoren.

Edhe pse dhjetë vitet e fundit xehetaria shënon zhvillim, koncesionet e shumta të lëshuara për gërrmimet gjeologjike dhe për nxjerren e lëndëve të para minerale nuk kanë kontribuar në rritjen e treguesve. Gjatë 40 viteve të fundit, nuk është hapur as edhe një objekt të ri të xehetarisë për gërmimin dhe përpunimin e lëndëve të para metalike minerale, ndërsa nga ana tjetër, pavarësisht reagimeve të shpeshta të sektorit të xehetarisë, vazhdon hapja e guroreve në distanca të vogla mes tyre, të cilat ndikojnë negativisht jo vetëm ndaj ekologjisë, por edhe ndaj ekonomisë.

Alsat M,  11.01.2017

Flet Mehmet Hasalami, drejtor i Politikave dhe Zhvillimit të Minierave në Ministrinë e Energjisë dhe Industrisë…

Mehmet Hasalami, drejtor i Politikave dhe Zhvillimit të Minierave në Ministrinë e Energjisë dhe Industrisë, thotë në një intervistë për revistën “Monitor” se sektori i industrisë nxjerrëse është dëmtuar ndjeshëm nga rënia e çmimeve në tregun ndërkombëtar. Ai shpjegon arsyet e nismës për të ulur rentën minerare

Si është duke performuar sektori minerar në Shqipëri?

Në përgjithësi ka një përmirësim të klimës së investimeve, e cila ka për qëllim rritjen e prodhimit minerar dhe përpunimit të mineraleve. Kjo është arritur përmes krijimit të kushteve konkurruese ligjore dhe fiskale duke tërhequr dhe duke mbajtur investitorët e sektorit privat; duke tërhequr gjithashtu investitorët e kualifikuar përmes një metodologjie të licencimit të përshtatshme, transparence në procedurat e tenderimit dhe të licencimit, nëpërmjet përdorimit të tenderimit elektronik;
Po kështu, përmirësimit të situatës në sektorin minerar i është paraprirë me një planifikim minerar, të bazuar në planifikimin territorial duke adresuar çështjet e mjedisit, sociale, nëpërmjet përgatitjes dhe zbatimit të një planifikimi trevjeçar dhe vjetor të konsultuar gjerësisht me të gjithë aktorët.
Inkurajim dhe rritje të investimeve në veprimtaritë e kërkim-zbulimit të mineraleve dhe aktiviteteve të trajtimit të mineraleve si një vlerë e shtuar në vend dhe rritje punësimi, zhvillim të veprimtarive minerare duke përdorur teknologji bashkëkohore që të parandalojnë dëmtimet mjedisore;
Kemi synuar një përmirësim të produktivitetit dhe konkurrencës, përdorimit racional të burimeve financiare, njerëzore dhe natyrore, të bilancit ekonomik dhe financiar të vendit me zhvillimin e eksporteve;
Një rëndësi e veçantë i është dhënë edhe menaxhimit të sigurt të mbetjeve minerare dhe inkurajimit të proceseve të riciklimit;
Po kështu, është synuar mbajtja e një ekuilibri të përfitimeve që rrjedhin nga sektori i minierave midis rajoneve të ndryshme dhe grupeve të popullsisë në vend, nëpërmjet rritjes së të ardhurave ndaj autoriteteve lokale, si dhe përmirësimi i organizimit të kompanive të vogla minerare, monitorimi i praktikave të sigurisë dhe mbrojtjes së ambientit dhe nxitja e inkurajimi për krijimin e kompanive të mesme e të mëdha minerare.
Një rëndësi shumë e veçantë i është dhënë rivlerësimit të burimeve minerare, zhvillimit të bazës së të dhënave GIS, mbledhjes së të dhënave themelore gjeologjike në nivel kombëtar (p.sh. sondazhet ajrore gjeofizike, etj.) që ndihmojnë gjetjet e reja minerale dhe tërheqin kompani private për të investuar në veprimtaritë e kërkim-zbulimit (veçanërisht për bakrin dhe mineralet e tjerë metalikë).
Për të shprehur më konkretisht çfarë u tha më sipër lidhur me performancën e sektorit minerar në Shqipëri, mjafton të përmendim se: nisi dhe po përfundon puna për hapjen e pusit të thellësisë në Bulqizë. Janë investuar deri më tani 12 milionë USD, duke u kryer rreth 540 ml kolonë pusi nën nivelin e 5-të, (investimi gjithsej në minierë arrin 15 milionë dollarë). Hapja e këtij pusi është shumë me rëndësi për shtimin e jetëgjatësisë së minierës.
Ndërkohë po vazhdon puna për hapjen e traverbankut të Qafë Buallit, ku ka përfunduar ringritja e njërit nga traverbanket: Dishenteria e nivelit të 6-të dhe të 7-të dhe po vazhdon puna për përgatitjen e bllokut të shfrytëzimit.
Traverbanku i Klosit, që shërben për shkarkimin e të gjitha ujërave të vendburimeve të Bulqizës, pas përfundimit të ringritjes, është në fillimin e punës për avancimin e ballit.
Në Uzinën e Ferrokromit Burrel (investimi 0.6 milion dollarë) vazhdon prodhimi me një furrë, si dhe po punohet për hartimin e projektit për zëvendësimin e dy furrave të tjera. Uzina e Ferrokromit Elbasan (investimi 1.5 milionë dollarë).
Duhet të theksojmë se është rritur me 35% sasia e ferrokromit të prodhuar, krahasuar me vitin e parë të qeverisjes. Vazhdon që të investohet në sektorin e bakrit në minierat e Perlatit dhe Spaçit.

A është e rrezikuar kjo industri nga rënia e çmimeve në tregjet ndërkombëtare?

Industria minerare është gjithnjë e rrezikuar ose e favorizuar nga tregjet ndërkombëtare. Përballë këtij rreziku, më shumë janë mineralet që destinohen për eksport, që për vendin tonë është minerali i kromit dhe minerali i bakrit dhe hekur-nikeli e nikel-silikati.
Nga rënia e çmimit të kromit, rreth 40% nga krahasim me çmimin mesatar në fillimin e këtij viti janë mbyllur përkohësisht gjithsej 31 objekte, kryesisht të mineralit të varfër, të cilat aktualisht, me rritjen e çmimit kanë filluar të riaktivizohen aty ku i lejojnë të punojnë kushtet natyrore të periudhës së dimrit. Duhet të theksojmë që trendi i çmimeve këta tre muajt e fundit ka filluar të rritet dhe shpresojmë për një përmirësim të plotë të rritjes së eksportit të mineraleve të destinuara për eksport.
Minierat e bakrit, të cilat u janë dhënë me koncesion shoqërive të rëndësishme që operojnë në veprimtaritë minerare, sot janë të konservuara për efekt të uljes së çmimit, i cili varion nën 5000$ për ton bakër blister nga 6500–7000$/tonë, që ka qenë çmimi mesatar në vitet e fundit.
Po kështu ka ndodhur edhe me minierat e hekur-nikelit e nikel-silikatit të cilat kanë ndaluar prodhimin, sepse dy kombinatet që prodhojnë ferro-nikel në Maqedoni dhe Kosovë, janë në pronësi të së njëjtës kompani, te të cilët eksportohet minerali i minierave të vendit tonë dhe ato kishin ndërprerë aktivitetin nga rënia e çmimit të nikelit në tregun ndërkombëtar. Që nga muaji tetor ka filluar puna në këto kombinate jo me kapacitet të plotë dhe nga vendi ynë ende nuk ka filluar eksporti, pasi minerali ynë nuk është shumë cilësor.
Për mineralet e tjera që janë kryesisht materiale ndërtimore nuk ka ndikim tregu ndërkombëtar dhe vazhdojnë në aktivitet të plotë.

Sa miniera janë mbyllur në këto vite?

Gjatë vitit 2014, 2015 dhe 2016 janë revokuar 230 leje për të gjithë llojet e mineraleve, për moszbatim të ligjit nr. 10304, datë 15.07.2010 “Për sektorin minerar në Republikën e Shqipërisë”, i ndryshuar. Revokimet janë bërë kryesisht për materialet ndërtimore dhe mineraleve, pasi shoqëritë nuk kanë qenë në gjendje të paguajnë garancinë vjetore të rehabilitimit të mjedisit. Në kompensim të tyre, janë dhënë për tre vitet e fundit gjithsej 127 leje minerare, për të gjitha llojet e mineraleve.
Po kështu, qeveria është kujdesur që të mbyllë e të rehabilitojë shumicën e minierave të braktisura. Madje, gjatë këtyre dy viteve, janë mbyllur rreth 130 gryka galerish.

Cilat janë potencialet e Shqipërisë për këtë sektor, dhe sa vite do të vijojë nëntoka të prodhojë minerale etj…?

Vendi ynë është mjaft i pasur me: Kromite, Fe-Ni, Ni-silikat, Bakri, Rërat bituminoze, Bitume, Pirobitume, Titanomagnetite, Bokside, Dolomite, Qymyrguri, Torfat, Tufe, Bariti, Gurë gëlqerorë, Mergele, Trepele, Olivinite, Gipse, Rërë kuarcore/ kuarcitet, Bazalte, Kripë guri, Gurë dekorativë, mermerë, Kaolina, Xham vullkanik, Magnezite, Feldshpate + albitofire, Inerte lumore, Fluorit, Squfur, Shkriferime, Pirofilite, Talk + gurë talku, Shkumës, Fosforite, Bojëra Dheu, Rërë + çakëll karbonatik, Polimetalet, Platin, Ar, etj.
Të gjithë grupet e mineraleve, të cilat i listuam më sipër, janë të përcaktuara nga kërkim – zbulimet e kryera vite më parë dhe që vazhdojnë të kryen edhe tani. Pra, për rezervat minerare në Shqipëri vazhdohet të bëhen studime dhe kërkim – zbulime, të cilat do të bëjnë të mundur shtimin e këtyre rezervave. Jetëgjatësia e vendburimeve në Shqipëri parashikohet të shtrihet në një periudhë shumë të gjatë kohore.

A do ta përmirësojë ekonominë e kësaj industrie nisma për uljen e rentës minerare?

Duke vlerësuar se industria e përpunimit të mineraleve metalore ka një peshë të rëndësishme në industrinë përpunuese minerare, ndryshimet e ndërmarra kanë reflektuar një përgjysmim të taksës së rentës nga 6% në 3%, në rast se minerali metalor shitet për përpunim brenda vendit, si dhe aplikimin e kësaj norme (3%) për mineralin e shitur nga nxjerrësi te përpunuesi, mbi vlerën e shitjes për eksport, sipas çmimit në tregjet ndërkombëtare.
Ky parashikim synon të japë një stimul për këtë industri, me qëllim nxitjen e përpunimit të mineraleve brenda vendit, duke sjellë rritjen e investimeve në industrinë e përpunimit minerar, si dhe rritjen e numrit të të punësuarve në këtë industri. Natyrisht, për të arritur deri në këtë përmirësim janë marrë parasysh mendimet e grupeve të interesit të cilët kanë dhënë mendimet dhe argumentet për këtë qëllim.

Si është tregu i punës dhe sa të mbrojtur janë minatorët?

Nëpërmjet akteve ligjore që sapo kanë kaluar në qeveri, është synuar:
-garantimi i sigurisë në punë
-përballimi i emergjencave dhe shpëtimit në veprimtarinë minerare dhe në ndërtimin e punimeve nëntokësore.
Për përmirësimin e kushteve të sigurisë në punë dhe shmangien e aksidenteve të mundshme në objektet minerare janë kryer pothuajse dy herë më shumë inspektime për sigurinë në punë në zonat minerare, si dhe është shtuar numri i kontrolleve të zbatimit të projekteve teknike, krahas kontrolleve periodike, dixhitalizimi i projekteve të shfrytëzimit vjetor dhe kontrollet në terren.

Revista Monitor,  12.12.2016

Viti 2016 solli rënien më të madhe që ka pësuar ndonjëherë industria e minierave në dekadën e fundit. Çmimet e ulëta në tregjet ndërkombëtare prekën edhe kompanitë në Shqipëri. 31 miniera u mbyllën, ndërsa qeveria është duke ulur taksat për ta shpëtuar këtë industri…

Nga Ola Xama

27 miliardë dollarë vlerësohet të jetë humbja që pësoi industria e minierave në mbarë botën, në 6 muajt e parë të këtij viti. Vlera e aksioneve për këtë sektor ra me 37%, në disa raste çmimi i mineraleve arriti në minimumet historike. Borxhi i lartë i kompanive ka detyruar disa prej tyre të falimentojnë dhe të nxjerrin në shitje asetet për të paguar punëtorët, ndërsa lufta për të ulur shpenzimet, duke shkurtuar vendet e punës, vazhdon. 40 kompanitë më të mëdha të minierave në botë arritën vlerën më të ulët të aksioneve të tyre, duke shënuar një rekord të ri botëror. Humbja në tregun e aksioneve kaloi vlerën e 400 milionë dollarëve, duke fshirë të gjitha fitimet e bëra gjatë kohës së lulëzimit të kësaj industrie.

Kjo ishte vlera më e ulët që kompanitë prekën në tregun e kapitaleve që prej vitit 2004, por kësaj here, humbja ishte më e dhimbshme. Në vitin 2015, investitorët e minierave kërkonin të rimerrnin veten pas tronditjes që pësuan çmimet dhe fitimet e tyre në krizën financiare botërore të 2008-s, e cila zgjati për ta deri në vitin 2011. Në klasifikimin që i ka bërë kompania audituese Price Water House Cooper 40 kompanive më të mëdha botërore, rezulton se në 2015-n, vlera e aksioneve të tyre është sa 1/3 e kohës së krizës ekonomike. Pas rënies të aktivitetit të tyre nga kriza, kompanitë rritën shpenzimet me shpresën për të rritur prodhimin e fitimin, por rënia e kërkesës bëri që çmimet të shkojnë në fund. Vetëm 9 prej 40 kompanive më të më mëdha në botë rezultuan me rritje të aksioneve në bursa. Nga këto, 4 kompani ishin të prodhimit të arit, duke reflektuar direkt performancën e mirë të çmimit të tij në tregjet ndërkombëtare.
2015-a ishte një vit pasues për rënien e çmimit të mineraleve. Mesatarisht, të gjithë çmimet e burimeve që nxirren nga nëntoka pësuan një goditje më të madhe, edhe se gjatë 2014-s. Performancën më të dobët e kishte nikeli, çmimi i tij u ul në tregjet globale me 41%, ndërsa hekuri ishte i dyti, duke ulur çmimin me 40%. Ari pësoi rënie modeste, në nivelet 145 në 2015-n, por mori sërish veten në tremujorin e parë të këtij viti.

Xhiro-e-disa-kompanive minerare

(Klikoni mbi tabelë për ta hapur)

Gjatë krizës globale, likuiditeti i kompanive të sektorit minerar ra shpejt dhe zgjidhja që ata gjetën ishte një plan i shpejtë për të rritur investimin në kohën që çmimet ishin të leverdishme. Borxhi i lirë u gjet për të financuar programet e investimit. Rënia e çmimeve sot ka bërë që jo të gjitha kompanitë të jenë të afta për të paguar detyrimet që kanë. Si pasojë e kësaj, tashmë problemi kryesor i aksionerëve të minierave është zgjidhja e situatës së huave. Në vitin 2015-n, borxhi total i sektorit të minierave u rrit me 3% duke kapur vlerën e 10 miliardë dollarëve. Kreditë afatshkurtra nga ana tjetër, të cilat kërkojnë shlyerjen brenda 12 muajve, janë rritur me 9%.

Përse u godit sektori minerar

Por çfarë ndikoi në rëniet kolosale dhe të menjëhershme të këtij sektori, i cili ishte një nga më premtuesit për investitorët? Përgjigjja që kushdo mund të japë në këto vite është e njëjtë për të gjithë degët dhe goditjet që merr ekonomia: rënia e kërkesës.
Kina, një nga vendet të cilat sot ka peshën më të madhe në industrinë nxjerrëse, sot po orienton ekonominë e saj mbi një bazë më afatgjatë të cilat bazohen mbi modelin e konsumatorit dhe shërbimet. Në një ekonomi globale, të gjitha rrugët mesa duket të çojnë në Kinë. Përpara një dekade, ekonomia e Kinës pati një rritje me shifra galopante, deri në 10% në një vit, çka solli një shtim të kërkesës konsumatore për materiale të ndryshme, specifikisht ato që kanë të bëjnë me ndërtimin. Minierat në mbarë botën hapën galeri të reja për të përmbushur kërkesën që vinte nga një popullatë me numrin më të lartë në botë. Zhvillimi i shpejtë i ekonomisë kineze krijoi një “super cikël” në çmime, të cilat u rritën po aq shpejt. Sot, rritja ekonomike e saj është moderuar në 6.5% në vit dhe orientimet e ekonomisë nuk janë bazike në apartamente, zyra, godina etj., por në rritjen e cilësisë dhe llojeve të shërbimeve.
Një tjetër arsye për rënien e çmimeve është edhe mbiprodhimi i mineraleve. Rënia e kërkesës nga Kina solli një sasi më të madhe të metaleve në treg, gjë e cila automatikisht bëri që aksionerët të ulnin çmimin. Çmimi i hekurit, i cili ishte metali kryesor që importonte Kina, ra me 40 dollarë për ton, vlera më e ulët që nga 2008-a.
Argument tjetër është edhe rritja e shpenzimeve, të cilat jo detyrimisht duhen bërë për shkak të koniunkturës së tregut. Nëse shumë kompani mund të ndërpresin për një periudhë prodhimin, sektori i minierave, ndryshe nga shumë të tjerë, nuk mund të pushojë prodhimin për një periudhë dhe të nisë rihapjen pas ngritjes së çmimit. Duhen disa muaj për të vënë minierën në punë dhe për të nxjerrë metalin të përpunuar. Gjendja e konservimit të tyre po ashtu kërkon shpenzime në mirëmbajtje dhe paga punëtorësh.

Minierat në Shqipëri

31 miniera në Shqipëri, sot janë në gjendje konservimi. Rënien më të madhe si pasojë e koniunkturës së tregut e patën ato të bakrit, të cilat kanë ndërprerë prodhimin e po ashtu edhe ato të nikelit dhe hekurit kanë ndërprerë kërkimin. Industria minerale ka pasur performancën më të ulët edhe në sektorin e eksporteve për gjatë këtij viti. Eksportet e grupit minerale dhe lëndë djegëse pësuan rënie në vlerën e 30 milionë dollarëve në shtator të këtij viti, krahasuar me një vit më parë. Ndërsa për të gjithë periudhën janar – shtator 2016, eksportet pësuan një rënie në vlerë prej 200 milionë dollarësh.

Në bazë të anketës strukturore të ndërmarrjeve, të publikuar nga Instituti i Statistikave, vërehet një rënie e shitjeve neto për bizneset e industrisë nxjerrëse me 25% dhe një përgjysmim i vlerës së investimit.
Pavarësisht kësaj situate, me tregun e minierave në Shqipëri, 4 kompanitë VIP të këtij sektori vijojnë të sigurojnë të ardhura të mira. Fitimi për dy prej tyre rezulton me rritje për vitin 2015, ndërsa për dy bizneset e tjerë ka rënie të fitimit, por jo në nivele të mëdha.
ALBchrome, pjesë e grupit Balfin, ka fituar 5.5 milionë dollarë nga 2.9 që mori në vitin 2014. Përgjysmim të fitimit pati fabrika e pasurimit të kromit në Bulqizë. Nga 120 mijë dollarë fitim, në 2015-n fitoi 71 mijë dollarë, ndërsa Euro Trade Mineral ka fituar 1.1 milionë dollarë nga 1.6 mln që kishte përfituar në vitin 2014. Të gjitha kompanitë raportojnë një rënie të gjendjes së likuiditetit të tyre, dhe pjesa më e madhe ka rritur detyrimet.

Masat e qeverisë

Rishikimi i nivelit të rentës minerare në vjeshtë të vitit 2013 rezultoi një lajm shqetësues për këtë industri. Çështja e përdorur edhe politikisht solli menjëherë në Kuvend ligjin për rishikimin e nivelit të rentës minerare që duhet të paguanin kompanitë nxjerrëse. Pavarësisht kundërshtimeve nga grupet e interesit, renta u dyfishua për pjesën më të madhe të kompanive që punonin me minierat. Por performanca e dobët e këtij sektori ka detyruar qeverinë që të rishohë dhe një herë taksat për këtë degë të ekonomisë. Tentativat filluan që në muajin qershor, por Ministria e Financave vendosi që këto ndryshime të hyjnë në fuqi në janar të vitit 2017. Industria e përpunimit të mineraleve metalore do të përfitojë një përgjysmim të rentës nga 6% në 3% të çmimit të shitjes së tij në eksport, duke pasur si referencë çmimin në tregjet ndërkombëtare të mineralit të papërpunuar. Ulje të rentës ka edhe për bitumin dhe materialet e ndërtimit, ndërsa gurët e çmuar, nafta dhe gazi nuk do të kenë ndryshim të pagesave që bëjnë për taksën që i paguajnë pushtetit vendor.

Revista Monitor,  12.12.2016

monitor 757.indd

(Klikoni mbi tabelë për ta hapur)

Miniera e Bulqizës ndodhet në prag të një katastrofe, e cila mund të shkaktojë dëme në njerëz (në radhë të parë) si dhe dëme në natyrë dhe në vetë bizneset që funksionojnë atje.

Reshjet e dendura të ditëve të fundit e kanë vështirësuar shumë situatën në minierën e Bulqizës duke krijuar një situatë shumë të vështirë dhe njëkohësisht të rrezikshme për punonjësit e kësaj miniere.

Ajo që e përkeqëson edhe më shumë situatën është pikërisht mungesa e disiplinimit të ujërave të galerive të subjekteve përreth minierës, që mund të shkaktojë dëme të pallogaritshme.

Miniera e Bulqizës e ka të pamundur për të mbajtur situatën nën kontroll.

Duke qenë se situata mund të përkeqësohet në çdo moment bëhet apel për ndërhyrje të menjëhershme të subjekteve që zotërojnë galeritë përreth, të autoriteteve lokale dhe qendrore  për të evituar çdo lloj katastrofe apo tragjedie në këto kushte.

Shqiptarja.com 11.11.2016

Oda Ekonomike e Maqedonisë mbajti një konferencë për mediat në të cilën ka shpalosur situatën në sektorin e minierave dhe në atë të përpunimit të mineraleve, raporton Anadolu Agency (AA).

Kreu i Asociacionit të Minierave, Nikollajço Nikollov, tha se në bazë të të dhënave statistikore nga viti 2015, në sektorin e minierave dhe nxjerrjes së gurit aktive janë 173 kompani, ndërsa në sektorin e përpunimit të mineraleve të jometalikeve aktive janë gjithsej 332 kompani.

“Numri i përgjithshëm i të punësuarve është rreth 12.600 që në përqindje me numrin e përgjithshëm të të punësuarve në shtet është 1.7%. Prodhimi Bruto Vendor (PBV) në sektorin e minierave shënon rritje të vazhdueshme që ka filluar të ndjehet në vitin 2015 kur filloi ristartimi gradual i minierave Buçim, Sasa, Toranica dhe Zlletovo, kështu që nga 0.5% e PBB-së tani është dyfishuar në 1 për qind”, tha Nikollov.

Sipas tij në vitin 2015 në sektorin e minierave është realizuar eksport që kap vlerën prej 155 milionë dollarë, që është 3.4% të eksportit të përgjithshëm në vend.

“Në të njëjtën periudhë, importet në sektorin e minierave llogariten në rreth 115 milionë dollarë, duke zënë rreth 1.6% të totalit të importeve. Në prodhimin e mineraleve jometalike eksporti ka arritur në 51 milionë dollarë që është 1.1 për qind të totalit të eksporteve, ndërsa importet arritën në 295 milionë që përbëjnë 4.6% të totalit të importeve”, shtoi Nikolov.

Oda Ekonomike e Maqedonisë informon se shfrytëzimi i lëndëve minerale bëhet në 378 lokacione të ndryshme në vend, ndërsa janë ndarë koncesione për hulumtime në 34 lokacione nga të cilat në 13 bëhet hulumtime për metalet bakër, ar, argjend, plumb dhe zink.

Koncesionet për hulumtim kryesisht u janë dhënë kompanive të huaja që tregon interesin e madh për zhvillimin e sektorit të minierave në një vend të vogël siç është Maqedonia, por me rezerva të konsiderueshme të mineraleve.

Zhurnal, 20.09.2016