info@energjia.al

Një vendim i fundit i qeverisë për një ndryshim tek ligji “Për koncesionet dhe Partneritetin Publik Privat” ka marrë vëmendje të gjerë, duke e vënë theksin tek përjashtimi që do të kenë nga skema tipike e PPP kërkesat e investitorëve strategjikë.
Bëhet fjalë për ato projekte hidrocentralesh që kalojnë kapacitetin e instaluar 2 MW dhe kanë vlerë investimi mbi 100 milionë euro. Por drafti në Kuvend trajton një çështje shumë më të rëndësishme sesa HEC-et.

Nga Nertila Maho

Hapet rruga për termocentralet e reja

Përjashtimi nga skema tipike e Partneritetit Publik Privat (kjo lidhet me burokracinë dhe afatin e gjatë që ka kjo skemë) vlen edhe për termocentralet. Për herë të parë në ligjin “Për koncesionet dhe Partneritetin Publik Privat” përmendet pjesa e termocentraleve të cilët do të kalojnë me procedurë të përshpejtuar. Konkretisht ndërhyrja bëhet në nenin 5 të ligjit ku përcaktohen rastet e përjashtimit, që do të thotë se këto raste do të trajtohen me procedura të ndryshme nga ajo që përcakton ligji.

Pra ky ligj nuk do të zbatohet “për ndërtimin dhe shfrytëzimin e burimeve të energjisë së rinovueshme, sipas përcaktimeve të legjislacionit në fuqi, si dhe termocentraleve, përveç hidrocentraleve me kapacitet të instaluar mbi 2 Mw dhe me vlerë investimi më pak se 100 milionë euro”. Ky ndryshim i pikës (i) të nenit 5 në ligj sjell një logjikë krejt të re krahasuar me pikën e vjetër që ka ligji sot, ku thuhet se ligji për Partneritetet Publike Private nuk zbatohet “për koncesionet e punëve publike që janë dhënë për ndërtimin, operimin dhe mirëmbajtjen e hidrocentraleve për prodhimin dhe shpërndarjen e energjisë elektrike”.

Argumenti i ndryshimit të ligjit

Në relacionin e projektligjit për koncesionet dhe partneritetet të depozituar tashmë në Kuvendin e Shqipërisë jepen argumentet se pse qeveria ka vendosur të bëjë këtë ndryshim duke e lidhur me përshpejtimin e procedurave që për shkak të kohëzgjatjes largojnë investitorë strategjikë. “Përjashtimi i hidrocentraleve me kapacitet të instaluar mbi 2 Mw dhe me vlerë investimi jo më pak se 100 milionë euro si dhe termocentraleve nga procedurat e parashikuara në ligjin nr.125/2013, të ndryshuar, do të mundësojë thithjen e investimeve strategjike të huaja dhe atyre vendase duke synuar përshpejtimin e realizimit të projekteve elekroenergjetike dhe duke krijuar në të njëjtën kohë edhe kushtet për përmirësimin e situatës ekonomike të vendit”, thuhet në relacion. Kjo është hera e parë që në legjislacion futet për t’u trajtuar me procedura lehtësuese edhe pjesa e termocentraleve.

Zakonisht nevoja për energji, potenciali në sektorin hidrik dhe Termocentrali famëkeq i Vlorës, i cili nuk ka punuar asnjë ditë të vetme, e kanë eklipsuar tërësisht këtë pjesë. Kjo nismë nuk është një rastësi, po të kemi parasysh që qeveria e ka vënë theksin tek diversifikimi i burimeve të energjisë, si një garanci për sigurinë, diçka që Shqipëria nuk e ka dhe vetëm këtë vit i ka marrë 178 milionë euro në importe. Tashmë çdo investitor i interesuar për sektorin energjetik dhe projekte konkrete në hidrocentrale apo termocentrale do ta ketë më të thjeshtë në aspektin e procedurave.

Masterplani i gazit dhe termocentralet

Qeveria prezantoi në fillim të këtij viti masterplanin që lidhet me gazifikimin e vendit. Gjetjet e këtij studimi ishin të shpërndara në disa aspekte, duke e lidhur mes të tjerash potencialin që ka Shqipëria për shfrytëzimin e gazit (konsumatorët familjarë dhe bizneset), gjurmën kryesore dhe që është rentabël, rigjallërimi i industrisë së plehrave kimike, por edhe ndërtimin e termocentraleve.

Aktualisht në vend është i ndërtuar vetëm Termocentrali i Vlorës, i cili nuk është vënë punë për dy arsye, e para një defekt në sistemin e ftohjes dhe e dyta kostoja e lartë e prodhimit. Masterplani i gazit bën të qartë se veç termocentralit të Vlorës, janë dy pika shumë të mira në Shqipëri që mund të shfrytëzohen për ndërtimin e dy projekteve të tjera të ngjashme.

Një prej tyre, në Korçë dhe një në Kuçovë, të dy TEC-e (Turbina Gazi me Cikël të Kombinuar) projekte të rinj dhe që kanë lidhje me avantazhet që ofron projekti i gazsjellësit TransAdriatik në vendin tonë. Propozimi për ndërtimin në këto zona lidhet drejtpërdrejt me faktin se lidhjet nga gazsjellësi me zonën e planifikuar për ndërtim janë relativisht të afërta. “TEC-i i Korçës do të furnizohet me gaz nga një pikë lidhjeje me gazsjellësin TAP, vendi më i përshtatshëm i së cilës është pranë fshatit Zëmblak.

TEC-i i Kuçovës do të furnizohet me gaz nga një pikë lidhjeje me gazsjellësin TAP, vendi më i përshtatshëm i të cilës do të ishte midis fshatrave Poshnjë dhe Otllak, në zonën ku TAP kalon pranë qyteteve të Beratit dhe Kuçovës” thuhet në Masterplan. Në masterplan, të dy TEC-et e mundshëm janë konsideruar si ngarkesa spirancë. Plani për përfundimin e dy projekteve është që në vitin 2030 të nisin prodhimin, duke i dhënë fund problematikës që mbart hidriku.

“TEC-et me gaz natyror supozohet të jenë plotësues të energjisë elektrike të gjeneruar nga burime hidrike dhe burime të tjera të rinovueshme, për të balancuar luhatjet e prodhimit nga këto burime, për të siguruar energjinë e nevojshme gjatë periudhave të pikut të ngarkesës, si dhe për të ofruar shërbime dytësore (balancim, etj.) për sistemin elektrik”. Secili nga TEC-et e Korçës dhe Kuçovës do të kërkojë rreth 2 hektarë sipërfaqe toke, e cila mund të rikuperohet vetëm në fund të jetës së TEC-it.

Termocentrali i Korçës

Zona e mundshme për ndërtimin e TEC-it të Korçës ndodhet pranë nënstacionit elektrik të Zëmblakut dhe pranë dy linjave elektrike ajrore të tensionit të lartë: linjës 400 kV Shqipëri – Greqi, dhe linjës 110 kV që lidh nënstacionin e Zëmblakut me Korçën.

Prodhimi i parashikuar nga ky termocentral është 750 gigavat/orë për një sasi 124 milionë m³gaz. Deri në vitin 2035 parashikohet një rritje progresive në 760 gigavat/orë me një sasi gazi 126 milionë m³. Ajo që rekomandohet që të shihet me kujdes në masterplan për termocentralin e Korçës është studimi i mirë i zonës ku do të ngrihet, pasi konsiderohet me pasuri të lartë të trashëgimisë.

“Në zgjedhjen përfundimtare të vend-ndërtimit të TEC-it duhet marrë në konsideratë: përdorimi i tokës, zonat me rrezik përmbytjeje, karakteristikat gjeoteknike, sidomos rreziku i uljes së terrenit dhe thyerjet tektonike, distanca optimale nga CP e gazsjellësit TAP, nga nënstacioni i Zëmblakut, nga linjat e tensionit të lartë 400kV dhe 110kV, nga rruga kombëtare dhe nga shtëpitë më të afërta, vendndodhja e pendës së Devollit në grykën e Cangonjit”.

Termocentralet përfshijnë në vetvete edhe sistemin e ftohjes dhe një nga aspektet që duhet parë me kujdes është mënyra sesi do të operojë ky sistem. Në analizë për termocentralin e Korçës janë marrë dy lumenj, Devolli dhe Dunaveci. “Prurja vjetore mesatare e Dunavecit është rresh 1m³/s, ndërkohë që ajo e Devollit është rreth 5m³/s.

Duke u mbështetur në këto shifra dhe në nevojat për ujë të sistemit të ftohjes së TEC-it, ky i fundit duhet të vendoset pranë lumit Devoll. Duhet theksuar se në lumin Devoll, rreth 200 m në lindje-perëndim të nënstacionit të Zëmblakut, mbi lumin Devoll, është ndërtuar një pendë për qëllime vaditjeje. Kjo pendë mund të jetë e dobishme për marrjen e ujit për ftohjen e TEC-it të ardhshëm të Korçës”, thuhet në dokumentin pjesë e Masterplanit. Duke qenë projekte të rëndësisë së veçantë, zonat e ndërtimit të termocentraleve duhet të zgjidhen me kujdes për efektet që mund të kenë faktorët natyrorë. Për rastin e Korçës kërkohet një zgjidhje optimale si për sa i përket përmbytjeve ashtu edhe pjesës së fundosjes.

Nga Cangonj deri në Maliq, lumi i Devollit kalon mes tokash të ulëta, një pjesë e të cilave, deri në vitin 1948, ishte mbuluar nga këneta e Maliqit. Megjithëse kjo kënetë u tha në vitin 1948 dhe u transformua në tokë bujqësore, ekziston rreziku i përmbytjeve nga lumi i Devollit në periudha reshjesh shumë të forta. Për më tepër, gjithë zona e ish-kënetës është e prekur nga fenomeni i fundosjes së tokës. Si rrjedhojë, zgjedhja e vendit të ndërtimit të TEC-it të ardhshëm të Korçës duhet të shmangë ish- kënetën. Në këtë fazë të studimit, do të rekomandohej që vendi i ndërtimit të zgjidhej midis fshatit Cangonj dhe ish-kënetës së Maliqit.

Termocentrali i Kuçovës

Zona e mundshme për ndërtimin e TEC-it të Kuçovës përfshin një linjë ajrore të tensionit të lartë prej 220kV, e cila lidh Elbasanin me Fierin, linjën e tensionit të lartë prej 110kV, e cila lidh Kuçovën me Marinzën, linjën e ardhshme tension i lartë prej 400kV, e cila do të lidhë Elbasanin me Fierin dhe aeroportin ushtarak të Kuçovës. Në rastin e termocentralit të Kuçovës ka një theks të vendosur tek mënyra se ku do të ndërtohet dhe aspektet që duhet të kihen parasysh duke qenë se kjo zonë është e njohur për rezervat e saj naftëmbajtëse.

“Infrastruktura e zonës përfshin, ndër të tjera, një numër kullashm pusesh nafte dhe dy tubacione nafte, të cilat duhen shmangur gjatë zgjedhjes së vendit të ndërtimit të TEC-it të ardhshëm të Kuçovës”, thuhet në studim. Pjesa kryesore e zonës së mundshme për ndërtimin e TEC-it të ardhshëm të Kuçovës shtrihet mbi zhavorret ujëmbajtëse Kuaternare të Beratit, prej nga furnizohen të gjithë fshatrat e zonës me ujë të pijshëm, nëpërmjet puseve hidrogjoelogjike të shpuar në zonën midis fshatrave Banaj dhe Çiflik.

Gjithsesi sipas vlerësimeve të bëra duket se nuk ka ndonjë kërcënim për depërtim të ujërave sipërfaqësore në këto puse. Edhe në rastin e këtij termocentrali, është marrë në analizë mundësia që ka për shfrytëzimin e lumenjve në sistemin e ftohjes, si dhe për rrezikun e përmbytjeve. “Zona e Kuçovës përshkohet nga dy lumenj: Devolli dhe Osumi, të cilët bashkohen pranë fshatit Arrëz për të formuar lumin Seman. Prurja mesatare vjetore e lumit Osum, në stacionin e matjes në Urën Vajgurore, është rreth 33 m³/s, ndërsa ajo e lumit Devoll në Kozare është rreth 47 m³/s. Bazuar në sa më sipër, si dhe në nevojat për ujë të sistemit të ftohjes së TEC-it me gaz, të dy lumenjtë e mësipërm kanë ujë mjaftueshëm për ftohjen e TEC-it të ardhshëm të Kuçovës”, nënvizon studimi.

Kjo do të thotë se çështja e sistemit të ftohjes nuk paraqet problem por më hollësishëm duhet parë ajo e përmbytjeve, pasi historiku i kësaj zone shfaqet problematik. Një pjesë e zonës së gjerë të projektit të TEC-it të ardhshëm të Kuçovës është subjekt i përmbytjeve nga të tre lumenjtë: Osumi, Devolli dhe Semani dhe sipas analizës së bërë kjo ka ardhur si rezultat i plotave dhe në vite të ndryshme.

Pavarësisht kësaj, situata duket se nuk paraqitet problematike dhe rekomandimi është që ndërtimi të bëhet në një zonë që është të paktën gjysmë metri mbi nivelin e lumenjve. Përmbytjet prej plotave nuk përfaqësojnë rrezik për TEC-in e ardhshëm, nëse vendndodhja e tij planifikohet të paktën 0.5 m më lart se sa brigjet e lumenjve. Një vendndodhje në kuotë më të lartë do të ofrojë siguri më të madhe ndaj përmbytjeve”, thuhet në dokument. Ashtu si termocentrali i Korçës, edhe ai i Kuçovës do të kenë fuqi të instaluar 200 MW por në tabelën e parashikimit të prodhimit jepet vetëm viti 2040. Në këtë vit, Termocentrali i Kuçovës pritet të prodhojë 756 gigavat/orë energji, me një konsum të gazit natyror prej 125 milionë m³.

Termocentrali i Vlorës

TEC Vlora, me kapacitet 97 MW është ndërtuar në tetor të vitit 2011. Ndërtimi i këtij impianti erdhi si rezultat i nevojës që kishte vendi për shtimin e burimeve prodhuese. Pavarësisht objektivit të ndërtimit, në fakt kjo vepër nuk i ka shërbyer aspak diversifikimit. Kostoja e prodhimit të një kilovati energji vite më parë është vlerësuar në rreth 0.183 dollar, nëse prodhimi bëhet me naftë diezel nr.2 apo gazoil ndaj kjo parashtroi si variant mundësinë e gazit.

Qeveria po kryen aktualisht një studim fizibiliteti për mundësinë e përdorimit të gazit për prodhim energjie nga ky termocentral. Nga ana tjetër, qeveria ka shfaqur hapur qëndrimin e saj se ky objekt me vlerë mbi 100 milionë USD dhe që deri më tani vetëm ka rënduar xhepin e shtetit me shpenzime, mund të kalojë me Partneritet Publik Privat.

Investitorët e interesuar mund të zgjerojnë edhe më shumë kapacitetin e instaluar të termocentralit, pasi ai është projektuar dhe ndërtuar në mënyrë të tillë, që në të ardhmen të ketë mundësi të zgjerohet duke iu shtuar edhe dy blloqe të tjera të së njëjtës fuqi, duke arritur kështu në një fuqi totale të instaluar rreth 291 MW.

Anët pozitive dhe negative të TEC-eve

Studimi i masterplanit të gazit përpos një seri aspektesh të rëndësishme ka thelluar analizën edhe në impaktin pozitiv dhe negativ të termocentraleve. Sipas këtij studimi, Impiantet ÇGT (Turbina Gazi me Cikël të Kombinuar) me gaz natyror kanë kosto të ulët investimi kapital, rendiment të lartë të energjisë elektrike dhe kohë të shkurtër ndërtimi e vënieje në punë. Kapaciteti i TEC-it është i rëndësishëm: kostoja specifike për impiantet nën 200 MW rritet në mënyrë të konsiderueshme me uljen e kapacitetit. Prirja e përgjithshme për rendiment më të lartë mund të rezultojë në kosto specifike paksa më të lartë.

Po kështu, raporti i lartë ajër/karburant për turbinat me gaz çon përgjithësisht në uljen e rendimentit për një temperaturë të caktuar të ftohjes së gazit në oxhak, në krahasim me ciklet me avull dhe gjenerimin e kombinuar bazuar në motorët me djegie të brendshme. Megjithatë, impiantet me cikël të kombinuar janë ndër teknologjitë më të mira në lidhje me raportin energji elektrike/ngrohje. Për këtë arsye, rendimenti i përgjithshëm disi më i ulët mund të justifikohet nga rendimenti shumë i lartë i prodhimit të energjisë elektrike.

Revista Monitor,  13.11.2017

Master Plani i Gazit për Shqipërinë (MPG) dhe Plani i Identifikimit të Projekteve (PIP) janë përgatitur me mbështetjen financiare të Bashkimit Evropian (BE) prej 1,100,000 euro nëpërmjet Kuadrit të Investimeve të Ballkanit Perëndimor (ËBIF). Projektet më premtuese për investime, dakordësuar me Ministrinë e Energjisë dhe Industrisë, janë zhvilluar më tej, si Projekte të Investimeve Prioritare. Ato përfshijnë i) tubacionin nga TAP, afër Fierit, deri në Termocentralin e Vlorës, ii) tubacionin nga TAP në Fier dhe Ballsh, dhe iii) tubacionin nga Tirana në Durrës. Këto projekte janë zhvilluar në nivelin e Studimit të Para-Fizibilitetit dhe Qëndrimit ndaj Vlerësimit të Ndikimit në Mjedis dhe mund të zbatohen në periudhën 2018-2020.

Projekti i Masterplanit të Gazit shqyrton të gjithë aspektet afatshkurtra, afatmesme dhe afatgjata të furnizimit me gaz natyror duke përfshirë dhe çështjet teknike, ligjore, rregullatore, ekonomike, tregtare, mjedisore, dhe sociale që lidhen me futjen e gazit në Shqipëri. Raporti i MPG-së u përfundua në Nëntor 2016, kurse raporti i Vlerësimit Strategjik Mjedisor (VSM) në Janar 2017, në bashkëpunim të ngushtë me përfituesit kryesorë dhe aktorët e interesit.

Masterplani i Gazit gjithashtu ka shqyrtuar kërkesën dhe ofertën për gazifikimin e mundshëm të të gjithë qyteteve të mëdha dhe konsumatorëve të mëdhenj industrialë, duke përfshirë impiantet e prodhimit të energjisë elektrike nga djegia e gazit natyror dhe perspektivën e magazinimit të gazit pranë Dumresë në periudhën 2020 deri 2040.

Një nga gjetjet kryesore dhe rekomandimet e këtij studimi është se infrastruktura e gazit duhet të zhvillohet duke filluar nga TAP dhe trekëndëshi Fier-Vlorë-Ballsh, ku janë vendosur disa prej përdoruesve më të mëdhenj industrialë.

Projekti është i lidhur ngushtësisht me projekte të tjerë të financuar nga BE-ja si Studimi e Fizibilitetit të përfunduar tashmë të Gazsjellësit Jonian Adriatik (që lidh Kroacinë, Bosnjë-Hercegovinën, Malin i Zi, dhe Shqipërinë), me Master Planin e Gazit për Malin e Zi, me Studimin për Unazën e Gazit të financuar nga Bashkimi Evropian, si dhe me përgatitjes së Projekt-idesë të Gazsjellësit Jonian Adriatik në Shqipëri dhe Mal të Zi, dhe Studimi i Para-fizibilitetit për Gazsjellësin Shqipëri-Kosovë.

Vlera e përgjithshme e investimit për rrjetin e transmetimit të Shqipërisë do të jetë rreth 185 milion euro dhe gjatësia e përgjithshme e tij do të jetë rreth 625 km. Nga këto, rreth 87 milion euro dhe 168 km i përkasin gazsjellësit IAP. Shtylla kryesore e rrjetit shqiptar të transmetimit do të jetë IAP, për të cilin ËBIF ka dhënë një grant prej 2.5 milion euro për projektin paraprak dhe për përditësimin e VNM-së, për pjesën që përshkon Shqipërinë dhe Malin e Zi.

Projekti i parë prioritar

Një nga projektet prioritare me rëndësi, midis atyre të identifikuar nga Masterplani është dega TAP CP1 – Fier – Vlorë, për të cilën u përgatit studimi i para-fizibilitetit si edhe studimi mjedisor. Kjo degë mbulon një zonë me kërkesa prej rreth 250 milion m3/vit. Nga kjo sasi, rreth 190 milion m3/vit do të jenë nevojat e TEC-it ekzistues të Vlorës (100MË) dhe atij të mundshëm (200MË). Zëvendësimi i naftës me gaz natyror në TEC-in ekzistues do të shmangë ndotjen. Linja e transmetimit PIP1 do të jetë rreth 40 km e gjatë, do të kushtojë rreth 15 milion euro dhe është parashikuar të ndërtohet brenda tre vjetësh. Rrjeti i shpërndarjes së gazit në qytetin e Vlorës është parashikuar të jetë rreth 230 km i gjatë dhe do të kushtojë rreth 32 milion euro. Kjo degë transmetimi do t’i nënshtrohet studimit të fizibilitetit dhe VNM-së së plotë, me mbështetjen e projektit të asistencës teknike të ofruar nga SECO.

Projekti i dytë prioritar

Projekti tjetër prioritar me rëndësi të madhe është ai i degës TAP CP1-Fier-Ballsh. Kjo degë transmetimi mbyll furnizimin me gaz të trekëndëshit industrial Fier-Vlorë-Ballsh, me një kërkesë të mundshme prej rreth 600 milion m3/vit. Linja e transmetimit PIP2 do të jetë rreth 39 km e gjatë, do të kushtojë rreth 11 milion euro dhe është parashikuar të ndërtohet brenda tre vjetësh. Kjo degë do të furnizojë disa konsumatorë të mëdhenj, si rafineritë e naftës në Fier e në Ballsh dhe industrinë e nxjerrjes së naftës në Patos-Marinëz, si dhe industri të tjera, për një total prej rreth 330 milion m3/vit. Rrjeti i shpërndarjes në zonat urbane të kësaj dege është vlerësuar rreth 69 milion euro.

Projekti i tretë prioritar

Projekti i tretë i rëndësishëm i studiuar në nivelin e para-fizibilitetit është dega e transmetimit për Tiranën dhe Durrësin. Ky rrjet do të furnizojë me gaz sektorin industrial, të shërbimeve dhe rezidencial dhe sipas parashikimeve të Masterplanit, në vitin 2040, kërkesa e tyre do të jetë rreth 740 milion m3/vit. Kostoja e këtij rrjeti transmetimi do të jetë rreth 11 milion euro, për një gjatësi prej rreth 35 km.

energjia.al  28.02.2017

Ministria e Energjetikës do të nisë një fazë të gjerë konsultimi me grupet e interesit, komunitetin dhe ambientalistët për ndikimin në mjedis që do të ketë gazifikimi i vendit.

Më datën 24 nëntor 2016, ora 10:00, në mjediset e Ministrisë së Energjisë dhe Industrisë të gjithë personat e interesuar mund të konsultojnë shqetësimet dhe interesin e tyre në prag të Raportit Përfundimtar të Vlerësimit Strategjik Mjedisor të Master Planit të Gazit Natyror.

Konsorciumi COWI-IPF (Konsulenti) është kontraktuar nga Ministria e Energjetikës dhe Industrisë (MEI) për të përgatitur Master Planin e Gazit për Shqipërinë (MPG) dhe Planin e Identifikimit të Projekteve prioritare (PIP) që synojnë zhvillimin e një sistemi të qëndrueshëm të gazit natyror që do të kontribuojë në përmirësimin e sistemit të energjisë, sigurisë së furnizimit me gaz, konkurrencës në fushën e energjisë dhe në mbrojtjen e mjedisit.

Studimi i Vlerësimit Mjedisor është detyrim ligjor dhe duhet të përmbushë kërkesat legjislacionit shqiptar dhe atij europian. Gjithashtu, procesi i VSM duhet të jetë në përputhje edhe me standardet e BERZH, si financuesi kryesor i mundshëm i zbatimit të MPG, si dhe të BEI, si autoriteti kontraktues i grantit për realizimin e këtij studimi.

Revista Monitor,  18.11.2016

Qeveria ka gati draftin paraprak për Vlerësimin Mjedisor të gazifikimit të vendit. Një dokument i rëndësishëm që ka të bëjë me ndikimin në mjedis të gazifikimit e pa të cilin nuk mund të miratohet Masterplani, sepse është kusht.
Tri janë dokumentet kryesore: Masterplani i gazit, Vlerësimi Strategjik Mjedisor dhe lista me projektet prioritare që hartohen brenda fondit 1.1 milionë euro të dhënë nga insitucionet europiane.
Mësohet se gjatë periudhës tetor – nëntor 2016, ky draft do t’i nënshtrohet konsultimit të detyrueshëm me grupet e interesit, rezultatet e së cilës do t’i shërbejnë Ministrisë së Mjedisit për raportin përfundimtar dhe lëshimin e lejes mjedisore.
Përmes këtij dokumenti, Ministria e Mjedisit do të japë qëndrimin e saj në lidhje me pasojat që mund të sjellë zbatimi i masterplanit të gazit. Ky është kusht për marrjen në shqyrtim dhe miratimin nga ana e KKRRT-së.

Disa nga gjetjet e raportit paraprak të Vlerësimit Mjedisor lidhen kryesisht me përzgjedhjen e korridorit të gazsjellësit dhe kërkohet që gjatë projektit të detajuar të merren në konsideratë këto propozime:

-Nga TAP në Levan të ndiqet autostrada e re Fier – Vlorë, në mënyrë për të minimizuar kufizimet në përdorimin e tokës.
– Nga Levani në Vjosë të vlerësohen dy mundësi: njëra përgjatë rrugës së re Fier – Vlorë; tjetra përgjatë hekurudhës. Vlerësimi i këtij segmenti duhet të bazohet në pronësinë mbi tokën (shtetërore ose private).
-Nga Skrofotina në Vlorë të përzgjidhet korridori që kalon nëpër tokat shterpe (toka të kripura) përgjatë anës perëndimore të autostradës së re Fier-Vlorë, për të minimizuar ndikimet negative në përdorimin e tokës, dhe për të shmangur kufizimet e tokës dhe ndikimet e mundshme sociale
-Nga lumi Vjosa në Skrofotinë e deri në Vlorë të analizohen qartë ndikimet në mjedis
-Nga Vlora për në TEC duhet të minimizohet ndikimi negativ mbi pyllin halor të Sodës duke zgjedhur rrugën më të shkurtër, e cila prek sa më pak sipërfaqe pyjore.

Gjithashtu u vlerësua se ndërtimi i gazsjellësit Gjirokastër-Sarandë-Delvinë do të ishte joekonomik. Ndërsa dega e gazsjellësit Fieri-Marinëz është e nevojshme për furnizimin me gaz të Bankers Petroleum.
Konsorciumi COwI-IPF është kontraktuar nga Ministria e Energjetikës dhe Industrisë (MEI) për të përgatitur Master Planin e Gazit për Shqipërinë (MPG) dhe Planin e Identifikimit të Projekteve prioritare (PIP) që synojnë zhvillimin e një sistemi të qëndrueshëm të gazit natyror që do kontribuojë në përmirësimin e sistemit të energjisë, sigurisë së furnizimit me gaz, konkurrencës në fushën e energjisë, dhe në mbrojtjen e mjedisit. Në korrik 2015, MEI kërkoi që konsulenti të kryente edhe studimin mbi Vlerësimin Strategjik Mjedisor (VSM) në të njëjtën kohë me hartimin e Masterplanit të Gazit.
Në fund të këtij viti, parashikohet të përfundojë edhe hartimi i listës së projekteve prioritare.
Para viteve ‘90, Shqipëria ka pasur një sektor të rëndësishëm gazi natyror, i cili tashmë është pothuajse inekzistent. Prodhimi i gazit ka rënë nga 1 mmk në vitin 1982 në 0.01 mmk në vitet e fundit. Një sistem tërësisht i ri transmetimi dhe shpërndarjeje gazi është i domosdoshëm për të ringritur këtë sektor.
Vetëm Shqipëria, Kosova dhe Mali i Zi, nuk janë lidhur me linjat ndërkombëtare të transmetimit të gazit. Ajo ka vetëm një sistem krejtësisht të izoluar të sistemit të shpërndarjes së gazit, aktiviteti i të cilit është mjaft i reduktuar dhe i përqendruar në pjesën jugore të vendit, ku mbulon furnizimin e rafinerive të naftës në Ballsh dhe Fier nga vendburimet e Divjakës dhe Frakullës, si dhe nga gazi shoqërues në vendburimet e naftës afër Ballshit. Aktualisht Shqipëria ka dy rafineri nafte, një në Ballsh dhe një në Fier me kapacitet të kombinuar 1 Mt/vit, por të dyja punojnë me 40-50% të kapacitetit. Industri të tjera të tilla si uzina e plehrave kimike në Fier, që ishte një konsumatore e madhe e gazit natyror në vitet ’70, është mbyllur. Gazifikimi i Shqipërisë dhe lidhja me rrjetin rajonal të gazit filloi me projektin TAP, i cili përbën edhe infrastrukturën kryesore furnizuese të gazit. Projekti IAP, i cili duhet të furnizohet me gaz nga TAP, përbën objektin e dytë të rëndësishëm të gazifikimit dhe furnizimit me gaz të Shqipërisë. Bazuar në kapacitetin transportues dhe vendndodhjen gjeografike, IAP përbën shtyllën kryesore të rrjetit të transmetimit të gazit në Shqipëri.
Si pjesë e zhvillimit fillestar të një masterplani të gazit, rrjeti i transmetimit të gazit në të gjithë Shqipërinë duhet zhvilluar me qëllim për të arritur të gjitha qendrat kryesore urbane, konsumatorët kryesorë industrialë, si dhe vendet fqinje, në një mënyrë sa më ekonomike të mundshme, dhe me një ndikim minimal në mjedis.

Revista Monitor,  25.10.2016

gazifikimi i shqiperise harte

Flet Dritan Spahiu, drejtor i Politikave dhe Zhvillimit të Hidrokarbureve në Ministrinë e Energjisë dhe Industrisë/Në 2020-n, Shqipëria parashikohet të prodhojë gaz natyror aq sa ka prodhuar përpara 40 viteve, rreth një miliard metër kub gaz në vit. Duket si një ‘deja vu’, por të arrish kuotat e dikurshme të gazit natyror nuk është një sfidë e lehtë. Tingëllon ironike!

Shqipëria, për herë të parë, do të ketë një dokument të plotë (masterplan) për gazin natyror, i cili do tëmarrë në konsideratë kërkesat për investime, për zhvillimin e rrjetit të transmetimit të gazit të nevojshëm për gazifikimin e pritshëm të Shqipërisë në periudhën 2020-2040.

Një detyrë që më së shumti u ndikua nga përfshirja e vendit (sërish përherë të parë) në njëprojekt ndërkombëtar të transmetimit të gazit natyror, ku nuk ndërthuren vetëm interesat ekonomike, por edhe ato të forta,gjeostrategjike.

Masterplani, në formën e tij finale, pritet të jetë gati në shtator-tetor, kohëqë i duhet të kalojë të gjitha procedurat e nevojshme ligjore.

Infrastruktura e ardhshme e gazite studiuar është përqendruar në gazifikimin e qyteteve të mëdha të konsumatorëve të mëdhenj industrialë (konsumatorët spirancë) si dhe në shfrytëzimin e depozitimit të mundshëm të gazit pranë vendburimeve natyrore, siçështë ai i Dumresë. Një nga gjetjet kryesore dhe rekomandimet e këtij studimi përcakton se infrastruktura e gazit duhet të zhvillohet duke filluar nga gazsjellësi Trans Adriatic Pipeline dhe “trekëndëshi” Fier-Vlorë-Ballsh, ku janë vendosur disa prej përdoruesve më të mëdhenj industrialë.Janë parashikuar disa skenarë, sipas të cilit do të përcaktohet edhe e ardhmja e termocentralit të Vlorës, apo do të shikohet mundësia e ndërtimit të disa të tjerëve. E këtu do të analizohet mundësia nëse kjo do të bëhet përmes shtetit, partneritetit publik – privat apo vetë sektorit privat.

Çështja e furnizimit të konsumatorëve familjarë (për qëllim ngrohjeje dhe/ose gatimi) do të shikohet në mënyrë më të veçantë. Ky është një proces që parashikohet se do të dojë deri në 10 vjet të zbatohet, duke qenë se pjesa dërrmuese e godinave për banim nuk janë të planifikuara për sisteme që sigurojnë përdorimin e gazit natyror. Në total, Shqipëria llogarit një rrjet gazi prej 498 km, i cili është pothuajse i amortizuar.

Një pjesëtejet e rëndësishme e kësaj strategjie është edhe trajtimi i vendburimeve ekzistuese të gazit natyror, si në Delvinë apo në Divjakë. Gjatë 30 viteve të fundit, kërkimi i gazit nuk ka rezultuar mjaft i suksesshëm. Një sinjal pozitiv erdhi në fund të muajit qershor nga kompania ndërkombëtare Shell, e cila njoftoi nisjen e shpimit të pusin Shpirag 3. Pusi do të jetë i thellë dhe për shkak të vështirësive gjeologjike që paraqet zona, ndaj dhe procesi mund të zgjasë pak më shumë se një vit. Megjithatë përvoja që ka Shell, i bën ekspertët e kësaj fushe të ndihen optimistë.

Nëse në fund të këtij procesi do të arrihet në përfundimin se gazi që do të gjendet do të jetë i tregtueshëm (pra me leverdi ekonomike) atëherë situata do të ndryshojë tërësisht dhe do të mund të kemi gaz përpara fillimit të projektit TAP (2020).

Nga ana tjetër, projekti i Masterplanit është i lidhur ngushtë edhe me studimin e fizibilitetit të përfunduar të gazsjellësit Jonian Adriatik (IAP) që lidh Kroacinë, Bosnjë-Hercegovinën, Malin e Zi dhe Shqipërinë; me masterplanin e gazit për Malin e Zi; me studimin për Unazën e Gazit të financuar nga Bashkimi Europian si dhe me studimine parafizibilitetit për gazsjellësin Shqipëri-Kosovë.

Po përse një dokument i tillë? Çfarë parashikon ai dhe çfarë bazash do të hedhë? Në një intervistë për “Monitor”, Dritan Spahiu, drejtor i Politikave dhe Zhvillimit të Hidrokarbureve në Ministrinë e Energjisë dhe të Industrisë, tregon detaje mbi gjetjet e masterplanit, pozicionimin e Shqipërisë kundrejt rajonit, por edhe për përfitimet qëdo të mund të ketë industria apo konsumatorët familjarë për një periudhë që shkon deri në vitin 2040.

————

 

Nga A-ja te ZH-ja, hapat një tregu të (pa)krijuar

Flet Dritan Spahiu, drejtor i Politikave dhe Zhvillimit të Hidrokarbureve në Ministrinë e Energjisë dhe Industrisë

Ka qenë një kërkesë e vazhdueshme e qeverisë për të pasur një dokument strategjik të gazit natyror, për shkak të mungesës së tij. Shqipëria dhe Kosova janë të vetmet vende në rajon që nuk janë të lidhura me rrjete ndërkombëtare të gazit natyror, për këtë arsye nevojiten një sërë studimesh, por më kryesori është pasja e një masterplani. U bë një aplikim në vitin 2014, nëWBIF (Western Balkan Investment Framework) e Bashkimit Europian e cila merret me financime dhe studime në fusha të ndryshme, përfshi këtu edhe të gazit.

Pas miratimit të aplikimit u arrit që të sigurohej një grant prej 1.1 milionë eurosh. Menjëherë pas përcaktimit të termave të referencës u bë fillimi i projektit. Për këtë u angazhua një kompani norvegjeze. U përgatitën një sërë modulesh të veçanta, siçështë ai për kërkesën dhe ofertën, qëështë një nga më të rëndësishmet, ai institucional dhe rregullator dhe i tarifave. Më pas u arrit në një dokument të plotë, i cili, përveç moduleve, ka edhe një gamë të gjerë që lidhen me infrastrukturën e ndërtimit të rrjetit të transmetimit dhe të shpërndarjes së gazit natyror në Shqipëri.

Ky dokument është diskutuar gjerësisht me grupet e interesit në të cilin bëjnë pjesë kompani me emër në botë, si Shell, BP, Socar, institucionet eBE-së në Shqipëri, BERZH, institucione shqiptare apo edhe kompani të ndryshme.

dritan spahiuDuket se kemi një dokument të rëndësishëm për zhvillimin e një tregu që do të duhet të krijohet nga e para dhe mbi të gjitha, të jetë i ndërlidhur me vendet e tjera…

Tashmë, mund të themi se kemi një dokument strategjik për zhvillimin e tregut të gazit për periudhën 2020–2040.

Ajo që ne kemi rënë dakord meWBIF (Western Balkan Investment Framework) është jo vetëm përgatitja e Masterplanit, por edhe hartimi i një liste me projekte prioritare.

Pra, përveç dokumentit strategjik qëështë Masterplani i gazit, i cili pas diskutimeve me grupet e interesit do të kalojë për miratim në qeveri, do të kemi edhe njëlistë me projekte që do të konsiderohen prioritare dhe që do të duhet të marrë edhe miratimin e Këshillit Kombëtar të Territorit, pasi ka të bëjë me gjurmën nga ku do të kalojnë.

Paralelisht me këto studime (brenda fondit 1.1 milionë euro) u arrit të hartohej edhe Vlerësimi Mjedisor, një dokument shumë i rëndësishëm që ka të bëjë me ndikimin në mjedis të gazifikimit të vendit, pa të cilin nuk mund të miratohet Masterplani sepse është kusht.

Pra, janë tre dokumente kryesore: Masterplani i gazit, Vlerësimi Strategjik Mjedisor dhe lista me projektet prioritare.

Drafti final i Masterplanit është gati. Ai është dërguar për mendimin tek institucionet kryesore të shtetit shqiptar, por edhe tek anëtarët e grupeve të interesit ku janë dhënë edhe komentet përkatëse. Gjithashtu pritet tëjepen komente edhe nga ana e ministrisë. Brenda periudhës shtator–tetor 2016 do të jetë gati dokumenti final për t’u dërguar më pas për miratim në Këshillin e Ministrave. Për këtë do të kërkohet formalisht edhe përfundimi i vlerësimit strategjik mjedisor. Drafti paraprak ka filluar të përgatitet dhe është dërguar për mendim edhe te vendet fqinje.

Një nga pikat e rëndësishme të këtij Masterplani është edhe lidhja e Shqipërisë me vendet e rajonit: me Malin e Zi përmes projektit IAP (Ionnian Adriatic Pipeline), me Kosovën përmes projektit ALKOGAP, por edhe me Greqinë dhe Italinë përmes TAP. Ndërkohë po vazhdojnë diskutimet me Maqedoninë për përcaktimin e pikës së mundshme të lidhjes midis dy shteteve, duke përmbyllur kështu dhe interkonjeksionet me vendet fqinje. Ne presim që në muajin e ardhshëm të vijnë komentet përkatëse nga këto shtete për t’u ndarë më pas me grupet e interesit dhe me publikun. Është dërguar dokumenti edhe te bashkitë dhe institucionet përkatëse dhe deri në muajin tetor do të kemi miratuar edhe vlerësimin strategjik mjedisor. Të dy këto dokumente më pas do të marrin edhe miratimin e qeverisë.

Ministria e Energjisë ka aplikuar dhe ka përfshirë me sukses në projektin ALKOGAP dhe IAP (seksioni Shqipëri – Mali Zi) në listën e projekteve me rëndësi kombëtare në sektorin e energjisë (Single Sector Project Pipeline).Shumë shpejt pritet që ALKOGAP të jetë pjesë e projekteve me rëndësi për vetë Komunitetin e Energjisë nëVjenë, si pjesë e listës PECI (Project of Energy Community Interest). Në datë 7 maj 2016, ministrat e katër vendeve ku kalon projekti IAP u takuan në Mal të Zi, ku ranëdakordpër krijimin e një njësie të menaxhimit të projektit për ta promovuar. Parashikohet qëtë ketë një përfaqësim nga SOCAR, kompania shtetërore e naftës së Azerbajxhanit, aksionere e TAP.

Gjithashtu, WBIF ka miratuar një grant prej 2.5 milionë eurosh për projektin paraprak teknik të IAP si dhe 0.3 milionë euro për studimin e parafizibilitetit të ALKOGAP dhe pritet që shumë shpejt të fillojë puna për përgatitjen e Termave tëReferencës dhe të vetë studimeve përkatëse.

Shqipëria pritet të kthehet shumë shpejt në një nyje energjetike për rajonin, duke furnizuar vendet fqinje me gaz nga Azerbajxhani.

Ju përmendët listën e projekteve prioritare, a mund të na jepni disa detaje? Çfarë do të përmbajë?

Më duhet të theksoj se këto projekte prioritare do të diskutohen midis Ministrisë sëEnergjisë dhe Industrisë dhe kompanisë konsulente dhe më pas do të studiohen në nivel parafizibiliteti, duke marrë në konsideratë analizën e bazuar në kostot dhe përfitimet(CBA, cost-benefit analysis). Kjo do të na japë edhe një panoramë më të qartë.

Në rast se këto projekte do të konsiderohen të rëndësishme për qeverinë shqiptare, atëherë ato do të studiohen në nivel fizibiliteti të plotë dhe më pas do të përgatitet projekti i detajuar teknik.

Në këtë mënyrë, Shqipëria do të ketë një listë projektesh të pajisura me studimet e nevojshme, duke bërë të mundur tërheqjen e investitorëve të huaj nëpërmjet financimeve të mundshme nga institucionet financiare ndërkombëtare.

Ministria e Energjisë dhe Industrisë ka dhënë miratimin për studimin e projektit prioritar të tubacionit Fier – TEC Vlorë, i cili është në përfundim e sipër.

Ky studim do të kontribuojë pikërisht në procesin e vënies nëpunë të Termocentralit të Vlorës, i cili vlerësohet se do të jetë “konsumatori” i parë i tregut të gazit natyror në Shqipëri.

(Pjesë e planit është edhe përfshirja e prodhimit tëenergjisë elektrike nëpërmjet gazit natyror, fillimisht nga Termocentrali i Vlorës nëpërmjet konvertimit dhe modernizimit të tij në një impiant 300 MËqë punon me gaz, dhe në të ardhmen nga dy impiante të tjerë të prodhimit të energjisë elektrike nga djegia e gazit natyror).

Nga ana tjetër po punohet për finalizimin e listës së projekteve prioritare, që parashikohet të përfundojë brenda vitit 2016.

banner_pipes_arrival_in_albania_tap tubaCili është roli i projektit TAP në këtë projekt?

Një nga përfitimet kryesore të projektit TAP është dhe gazifikimi i vendit, proces i cili kërkon dhe sigurimin jo vetëm të kapaciteteve në projektin TAP, por dhe vetë blerjen e gazit natyror nga fusha e Shah Deniz II në Azerbajxhan.

Ministria e Energjisë dhe Industrisëështë në diskutime të avancuara me kompaninë TAP për tëbërë tëmundur që kompanitë shqiptare të mund të prenotojnë kapacitete në projektin TAP përpara fillimit operacional tëtij. Qëllimi është që në vitin 2020, Shqipëria të ketë sasitë e nevojshme të gazit natyror për krijimin e tregut të gazit. Pikërisht, përfundimi i Masterplanit do të bëjë edhe identifikimin e kërkesës për gaz natyror, si dhe përcaktimin e pikave të daljes së projektit TAP në Shqipëri. Aktualisht, MEI dhe TAP kanë rënë dakord qëdo të jetë ky i fundit qëdo të financojë të gjithë kostot e nevojshme për ndërtimin dhe vënien në punë të një pike dalje në Shqipëri, e pajisur me të gjithë pajisjet e nevojshme për matjen e gazit, si dhe uljen e presionit.

Në varësi të rekomandimeve të Masterplanit të gazit, do të përcaktohen dhe pikat e tjera tëdaljes të projektit TAP në Shqipëri. Kështu do të bëhet e mundur fillimi i procesit të gazifikimit të Shqipërisë.

A është kërkuar rritja e përfshirjes së kompanive shqiptare në projektin TAP?

Pjesë e diskutimeve me shoqërinë TAP AG është dhe pjesëmarrja e kompanive shqiptare në ndërtimin e projektit. Me gjithë përpjekjet e projektit TAP, përsëri aktivizimi i kompanive shqiptare në këtë projekt është në nivele jo të kënaqshme, por po zhvillohen bisedime intensive me kompaninë për të rritur prezencën e kompanive shqiptare. Në këtë mënyrë, do të synohet rritja e përfitimeve, jo vetëm për kompanitë shqiptare, por edhe të stafit të tyre nëpërmjet punësimit, si dhe ngritjes sëkapaciteteve. Është shumë e rëndësishme që kompanitë shqiptare të marrin pjesë në mënyrë intensive në këtë projekt, duke krijuar dhe përvojën dhe ekspertizën e nevojshme për të kontribuar në procesin e gazifikimit të Shqipërisë, por edhe në projektet e interkonjeksionit me vendet fqinje.

Ndikimi

Shqipëria pritet që të kthehet shumë shpejt në një nyje energjetike për rajonin, duke furnizuar vendet fqinje me gaz nga Azerbajxhani.

Konsumatori

Ky studim do të kontribuojë pikërisht në procesin e vënies nëpunë të Termocentralit të Vlorës, i cili vlerësohet se do të jetë “konsumatori” i parë i tregut të gazit natyror në Shqipëri.

Ndërlidhja

Një nga pikat e rëndësishme të këtij Masterplani është edhe lidhja e Shqipërisë me vendet e rajonit: Me Malin e Zi përmes projektit IAP (Ionnian Adriatic Pipeline), me Kosovën përmes projektit ALKOGAP, por edhe me Greqinë dhe Italinë përmes TAP.

Rezervimi

Ministria e Energjisë dhe Industrisëështë në diskutime të avancuara me kompaninë TAP për të bërë të mundur që kompanitë shqiptare të mund të prenotojnë kapacitete në projektin TAP përpara fillimit operacional të tij. Qëllimi është që në vitin 2020, Shqipëria të ketë sasitë e nevojshme të gazit natyror për krijimin e tregut të gazit.

Marrëveshja

Është rënë dakord që TAP do të financojë të gjithë kostot e nevojshme për ndërtimin dhe vënien në punë të një pike dalje në Shqipëri, e pajisur me të gjithë pajisjet e nevojshme për matjen e gazit, si dhe uljen e presionit.

Përfshirja

Me gjithë përpjekjet e projektit TAP, përsëri aktivizimi i kompanive shqiptare në këtë projekt është në nivele jo të kënaqshme, por po zhvillohen bisedime intensive me kompaninë përtë rritur prezencën e kompanive shqiptare.

 

Gjetjet kryesore

Shqipëria, së bashku me Malin e Zi dhe Kosovën është sot ndër të vetmet vende në Europë, që nuk është e lidhur me sistemet ndërshtetërore të transmetimit të gazit dhe që e ka rrjetin kombëtar të shpërndarjes së gazit krejtësisht të izoluar

Në të kaluarën Shqipëria ka pasur një sektor të rëndësishëm të gazit, por tashmë nuk ka ndonjë burim të rëndësishëm të gazit natyror. Prodhimi i gazit ka rënë nga 1 bmk (miliard m³) në vitin 1982, në 0.01 bmk së fundmi. Veprimtaria e mbetur e gazit është e përqendruar në pjesën jugore të vendit dhe furnizon rafineritë e naftës me vëllime modeste të gazit vendas. Gazi nxirret nga fushat e Delvinës dhe si gaz shoqërues në puset e naftës në afërsi të Ballshit.

Rrjeti ekzistues i gazitka një gjatësi prej 498 km dhe lidh të gjitha vendburimet e dikurshme të gazit, por me përjashtim të gazsjellësit që lidh puset e gazit natyror në Delvinë me rafinerinë e Ballshit (i cili është riparuar here pas here), infrastruktura ekzistuese e gazit nuk është më funksionale dhe ka nevojë për rehabilitim të plotë. Shumica e tubacioneve ekzistuese të gazit janë të vjetra dhe me defekt, gjë që e bën përdorimin e këtyre tubacioneve jo rentabël. Rrjedhimisht, nevojitet një sistem i ri i transmetimit dhe i shpërndarjes së gazit.

Karakteristikat demografike të vendbanimeve shqiptare nuk favorizojnë shumë zhvillimin e rrjeteve të shpërndarjes së gazit: Shqipëria ka një numër relativisht të lartë vendbanimesh (përafërsisht 3,000), por me një numër relativisht të vogël banorësh për vendbanim.

Kërkesa totale e parashikuar për energji termike në familje, shërbime dhe industri që mund të mbulohet nga përdorimi i gazit natyror në Shqipëri është rreth 2,167 milionë m³ në vitin 2040 (duke përfshirë bujqësinë dhe transportin). Potenciali i përdorimit të gazit natyror për prodhimin e energjisë elektrike mund të jetë rreth 770 milionë m³ në vitin 2040, dhe përdorimi i gazit natyror nga rafineritë në vitin 2040 mund të jetë rreth 89 milionë m³.

Zona e Tiranës dhe Durrësit përbën zonën kryesore me konsum të pritshëm të konsiderueshëm të gazit. Kontributi i sektorit rezidencial përbën rreth 32% të totalit të konsumit dhe po kaq është edhe konsumi nga sektori i shërbimeve, ndërsa sektori industrial zë pothuajse 37% të totalit të konsumit. Për këtë arsye, rekomandohet që zona Tiranë-Durrës të konsiderohet si një qendër e përbashkët e shpërndarjes së gazit.

Zona Fier – Vlorë – Ballsh paraqet një trekëndësh të rëndësishëm të konsumit industrial të gazit që mund të shërbejnë si konsumatorë spirancë që do të mundësojnë gazifikimin e zonave përreth.

Rrjeti i propozuar i transmetimit të gazit ndahet në pesë degë kryesore:

Dega Veriore: Fillon nga pika e lidhjes me TAP-in (pranë Fierit) në drejtim të Shkodrës dhe më tej, drejt Malit të Zi.

Dega e Elbasanit: Fillon nga pika e lidhjes me TAP-in (pranë Fierit), kalon nëpërmjet Lushnjës dhe Dumresë dhe përfundon në Elbasan.

Dega Jugore: Furnizon zonat e Fierit, Vlorës, Ballshit, Tepelenës dhe Gjirokastrës.

Dega Perëndimore: Fillon nga pika e lidhjes me TAP-in (pranë Korçës) dhe vazhdon drejt Pogradecit, Përrenjasit dhe më pas drejt ish-Republikës Jugosllave të Maqedonisë.

Dega e Kosovës, që fillon nga Miloti dhe përfundon në pikën kufitare të Morinës në afërsi të Kukësit.

Katër skenarët e sistemit të transmetimit të gazit

Skenari 1

Ndërtimi i rrjetit kombëtar të gazit për furnizimin e njësive administrative vendore me konsum të qenësishëm të gazit

Ndërtimi i IAP me diametrin e tij të paracaktuar (drejt Malit të Zi, Bosnjës dhe Kroacisë)

Ndërtimi i gazsjellësit drejt Kosovës dhe Maqedonisë.

Skenari 2

Ndërtimi i rrjetit kombëtar të gazit për furnizimin e njësive administrative vendore me konsum të qenësishëm të gazit

Ndërtimi i IAP me diametrin e tij të paracaktuar (drejt Malit të Zi, Bosnjës dhe Kroacisë)

Skenari 3

Ndërtimi i rrjetit kombëtar të gazit për furnizimin e njësive administrative vendore me konsum të qenësishëm të gazit

Furnizimi i Kosovës nga Kukësi dhe i Maqedonisë nga Përrenjasi.

Skenari 4

Ndërtimi i rrjetit kombëtar të gazit për furnizimin e njësive administrative vendore me konsum të qenësishëm të gazit.

Sistemi i transmetimit është i optimizuar për 80% të kërkesës së mundshme të gazit në njësitë administrative vendore me konsum të qenësishëm të gazit në Shqipëri, kërkesës totale të konsumatorëve të mëdhenj potencialë të gazit (termocentralet, rafineritë etj.) plus konsumin e parashikuar të gazit në Kosovë dhe në Maqedoni. Sistemi i transmetimit është konfiguruar edhe në përputhje me praktikat më të mira të planifikimit të tubacioneve.

tap gaz tubacioneVendburimet natyrore

Depozitimi i gazit natyror kandikim të rëndësishëm në sigurinë dhe qëndrueshmërinë e furnizimit me gaz natyror dhe në mbulimin e kërkesave të konsumatorëve. Formacioni kripor i Dumresë është një diapir i madh që mbulon një sipërfaqe prej rreth 250 km². Ka dy opsione të zhvillimit të depozitave nëntokësore në Dumre: Alternativa 1 dhe 2.

Dumreja 1

Është një mundësi depozitimi me vëllim të mjaftueshëm, por pa kapacitet të mjaftueshëm shtytës.

Dumreja 2

Është një alternativë me vëllim më të madh dhe me kapacitet të mjaftueshëm shtytës për nevojat e konsumit të gazit.

Nëse do të ketë interes të mjaftueshëm nga vendet e tjera për kapacitete depozitimi, atëherë Alternativa Dumreja 2 është më e rekomandueshme.

Afatet

Strategjia parashikon zhvillim sipas prioriteteve në shtrirje kohe të caktuar

Afatshkurtër

Zhvillimi i gazsjellësit TAP – TEC-i i Vlorës. Nëse është i mundshëm, zhvillimi i sistemit të shpërndarjes së gazit në qytetin e Vlorës;

Zhvillimi i rrjetit të transmetimit për furnizimin e konsumatorëve spirancë në Fier dhe Ballsh dhe nëse është e mundur, zhvillimi i rrjeteve të shpërndarjes së gazit në Fier dhe Ballsh;

Afatmesëm

Zhvillimi i rrjetit të transmetimit për të furnizuar zonat kryesisht industriale në Elbasan, si dhe zhvillimi i hapësirave të depozitimit të gazit në Dumre;

Zhvillimi i rrjetit të transmetimit për furnizimin ekonsumatorëve industrialë dhe tregtarë në zonën e Durrësit dhe të Tiranës;

Afatgjatë

Zhvillimi i gazsjellësit drejt Kosovës;

Zhvillimi i sistemit të transmetimit nga TAP afër Korçës, për TEC-in e planifikuar në Korçë, dhe më tej, drejt rrjetittë transmetimit në Pogradec;

Zhvillimi i rrjetit të transmetimit drejt Shkodrës;

Zhvillimi i rrjetit të transmetimit nga Ballshi në Tepelenë dhe Gjirokastër;

Zhvillimi i rrjetit të transmetimit nga Pogradeci drejt Përrenjasit dhe më tej, drejt Maqedonisë;

Zhvillimi i rrjetit të transmetimit nga TAP afër Kuçovës për TEC-in e planifikuar në Kuçovë.

Revista Monitor,  13.08.2016

Masterplani i gazifikimit te vendit.

Emisioni i mëngjesit “7pa5″ me të ftuar në studio, z.Dritan Spahiu, drejtor i zhvillimit dhe politikave të hidrokarbureve në Minitrinë e Energjisë dhe Industrisë.

Intervistë për të folur rreth Masterplanit të gazifikimit të vendit.

Vizion Plus, 08.07.2016

Kërkesa totale e parashikuar për energji termike në familje, shërbime dhe industri që mund të mbulohet nga përdorimi i gazi natyror në Shqipëri është rreth 2,167 milion m3në vitin 2040 (duke përfshirë bujqësinë dhe transportin). Potenciali i përdorimit të gazit natyror për prodhimin e energjisë elektrike mund të jetë rreth 770 milion m3 në vitin 2040, dhe përdorimi i gazit natyror nga rafineritë në vitin 2040 mund të jetë rreth milion m3.
Këto gjetje u bënë në draftin e Masterplanit të gazifikimit të vendit që u prezantuar sot nga Ministri i Energjitikës, Damian Gjiknuri.

Zona e Tiranës dhe Durrësit përbën zonën kryesore me konsum të pritshëm të konsiderueshëm të gazit. Kontributi i sektorit rezidencial përbën rreth 32% të totalit të konsumit dhe po kaq është edhe konsumi nga sektori i shërbimeve, ndërsa sektori industrial zë pothuajse 37% të totalit të konsumit. Për këtë arsye, rekomandohet që zona Tiranë-Durrës të konsiderohet si një qendër e përbashkët e shpërndarjes së gazit.

Ndërkohë, zona Fier – Vlorë – Ballsh paraqet një trekëndësh të rëndësishëm të konsumit industrial të gazit që mund të shërbejnë si konsumatorë spirancë që do të mundësojnë gazifikimin e zonave përreth.

Pesë degët e rrjetit të transmetimit

Dega Veriore, që fillon nga pika e lidhjes me TAP-in (pranë Fierit) në drejtim të Shkodrës dhe më tej drejt Malit të Zi.

Dega Elbasanit që fillon nga pika e lidhjes me TAP-in (pranë Fierit), kalon nëpërmjet Lushnjës dhe Dumresë dhe përfundon në Elbasan,,

Dega Jugore që furnizon zonat e Fierit, Vlorës, Ballshit, Tepelenës dhe Gjirokastrës,

Dega Perëndimore që fillon nga pika e lidhjes me TAP-in (pranë Korçës) dhe vazhdon drejt Pogradecit, Prrenjasit dhe më pas drejt ish Republikës Jugosllave të Maqedonisë,

Dega e Kosovës, që fillon nga Miloti dhe përfundon në pikën kufitare të Morinës në afërsi të Kukësit.

Katër skenarët e gazifikimit

Skenari 1 parashikon ndërtimin e rrjetit kombëtar të gazit për furnizimin e njësive administrative vendore me konsum të qenësishëm të gazit . Ndërtimi i IAP me diametrin e tij të paracaktuar (drejt Malit të Zi, Bosnjës dhe Kroacisë) dhe Ndërtimi i gazsjellësit drejt Kosovës dhe Maqedonisë.

Skenari 2 parashikon ndërtimin e rrjetit kombëtar të gazit për furnizimin e njësive administrative vendore me konsum të qenësishëm të gazit. Gjithashtu parashikohet ndërtimi i IAP me diametrin e tij të paracaktuar (drejt Malit të Zi, Bosnjës dhe Kroacisë).

Skenari 3 parashikon ndërtimin e rrjetit kombëtar të gazit për furnizimin e njësive administrative vendore me konsum të qenësishëm të gazit dhe gjithashtu furnizimin e Kosovës nga Kukësi dhe i Maqedonisë nga Prrenjasi.

Skenari 4 parashikon ndërtimin e rrjetit kombëtar të gazit për furnizimin e njësive administrative vendore me konsum të qenësishëm të gazit.

Depozitimi i gazit natyror ka një ndikim të rëndësishëm në sigurinë dhe qëndrueshmërinë e furnizimit me gaz natyror dhe në mbulimin e kërkesave të konsumatorëve.

Ka dy opsione të zhvillimit të depozitave nëntokësore në Dumre; Alternativa Dumrea 1 dhe Dumrea 2.

Alternativa Dumrea 1 është një mundësi depozitimi me vëllim të mjaftueshëm, por pa kapacitet të mjaftueshëm shtytës.

Dumrea 2 është një alternativë me vëllim më të madh dhe me kapacitet të mjaftueshëm shtytës për nevojat e konsumit të gazit.

Në se do të ketë interes të mjaftueshëm nga vendet e tjera për kapacitete depozitimi, atëherë Alternativa Dumrea 2 është më e rekomandueshme.

Bazuar në analizat e kryera plani i mëposhtëm i zhvillimit mund të rekomandohet, sipas prioritetit të tyre të zhvillimit:

Në terma afatshkurtër

Synohet zhvillimi i gazsjellësit TAP për vënien në punë të TEC-it të Vlorës. Nëse është i mundshëm, zhvillimi i sistemit të shpërndarjes së gazit në qytetin e Vlorës;

Zhvillimi i rrjetit të transmetimit për furnizimin e konsumatorëve spirancë në Fier dhe Ballsh dhe nëse është e mundur zhvillimi i rrjeteve të shpërndarjes së gazit në Fier dhe Ballsh;

Në terma afatmesëm

Zhvillimi i rrjetit të transmetimit për të furnizuar zonat kryesisht industriale në Elbasan, si dhe zhvillimi i hapësirave të depozitimit të gazit në Dumre;

Zhvillimi i rrjetit të transmetimit për furnizimin e konsumatorëve industrialë dhe tregtarë në zonën e Durrësit dhe të Tiranës;

Në terma afatgjatë

Zhvillimi i gazsjellësit drejt Kosovës

Zhvillimi i sistemit të transmetimit nga TAP afër Korçës, për TEC-in e planifikuar në Korçë, dhe më tej drejt rrjeti i transmetimit drejt Pogradecit;

Zhvillimi i rrjetit të transmetimit drejt Shkodrës;

Zhvillimi i rrjetit të transmetimit nga Ballshi në Tepelenë dhe Gjirokastër;

Zhvillimi i rrjetit të transmetimit nga Pogradeci drejt Prrenjasit dhe më tej drejt Maqedonisë;

Zhvillimi i rrjetit të transmetimit nga TAP afër Kuçovës për TEC-in e planifikuar në Kuçovë.

Projektet më premtuese për investime në rrjetet e gazit do të dakordësohen me Ministrinë e Energjisë dhe Industrisë dhe do të detajohen në fazën pasardhëse të projektit – atë të portofolit të Investimeve të Projekteve Prioritare. Projekti i parë i investimeve prioritare, (që është tubacioni i ri nga pika e daljes së TAP-it pranë Fierit në Termocentralin e Vlorës) është dakordësuar tashmë dhe një studim para-fizibiliteti është duke u përgatitur.

Strategjia e mësipërme është në përputhje të plotë me investimet e parashikuara tashmë nga Ministria e Energjisë dhe Industrisë, të tilla si lidhja e Vlorës dhe e Fierit me rrjetin e transmetimit 400 kV, i cili do të transmetojë energjinë elektrike drejt qendrave të konsumit kur gazi natyror të jetë i disponueshëm (nëpërmjet projektit TAP).

Përveç zhvillimit të rrjetit të transmetimit të gazit kombëtar, ky projekt është i lidhur ngushtësisht edhe me Studimin e Fizibilitetit të përfunduar tashmë të Gazsjellësit Jonian Adriatik (që lidh Kroacinë, Bosnjë-Hercegovinën, Malin i Zi, dhe Shqipërinë), me Master Planin e Gazit për Malin e Zi, me Studimin për Unazën e Gazit të financuar nga Bashkimi Evropian që është në zbatim, si dhe me dy projektet me të fundit – atë të përgatitjes së Projekt-idesë së Gazsjellësit Jonian Adriatik në Shqipëri dhe Mal të Zi, dhe Studimi i Para-fizibilitetit për Gazsjellësin Shqipëri-Kosovë – mundësuar me fonde grant nga WBIF.

Revista Monitr,  07.07.2016

Ministria e Energjisë dhe Industrisë prezantoi sot para publikut draftin e Master Planit të Gazit për Shqipërinë. Studimi zgjati 12 muaj dhe u mundësua përmes një fondi grant të Bashkimit Evropian prej 1.1 milion eurosh. Dokumenti shqyrton të gjitha aspektet afatshkurtra, afatmesme dhe afatgjata të furnizimit me gaz natyror duke përfshirë dhe çështjet teknike, ligjore, rregullatore, ekonomike, tregtare, mjedisore, dhe sociale që lidhen me futjen e gazit në Shqipëri.

Ministri i Energjisë dhe Industrisë z.Damian Gjiknuri tha se ky Master Plan do të jetë skeleti bazë dhe më pas gjithçka do të ndërtohet mbi të. “Ne po përcaktojmë tashmë piketat dhe më pas do mund të ftojmë edhe investitorët për të zhvilluar këtë sektor. Plani përcakton konsumin në të ardhmen, përcakton raportin se çfarë do të përdoret për energjinë elektrike dhe çfarë do të përdoret për nevoja të tjera industriale, në një fazë të mëtejshme edhe për përdorim familjar”, u shpreh z.Gjiknuri.

Ministri tha se këto janë plane afatgjata. “Bëhet fjalë për një proces shumë vjeçar, një zhvillim që do të marrë kohë 20-30 vite. Këto sektorë kështu zhvillohen edhe nëse shikoni ecurinë e vendeve të tjera që janë gazifikuar. Studimi ka parashikuar që baza e furnizimit me gaz në të ardhmen do jetë gazsjellësi TAP por pse jo edhe burimet që ka vendi në gaz. Qeverisë i del një detyrë që këtë Master Plan ta kthejë në plane zhvillimi. Ne kemi hedhur hapat e para dhe njëkohësisht kemi mbështetjen e BE-së por edhe partner si SOCAR i Azerbajxhanit. Do kemi më pas planet e detajuara edhe për lidhjen e tubacionit kryesor me degëzimet e tij brenda Shqipërisë”, nënvizoi z.Gjiknuri.

Gjetjet kryesore të draftit të Master Planit

Kërkesa totale e parashikuar për energji termike në familje, shërbime dhe industri që mund të mbulohet nga përdorimi i gazi natyror në Shqipëri është rreth 2,167 milion m3 në vitin 2040 (duke përfshirë bujqësinë dhe transportin). Potenciali i përdorimit të gazit natyror për prodhimin e energjisë elektrike mund të jetë rreth 770 milion m3 në vitin 2040, dhe përdorimi i gazit natyror nga rafineritë në vitin 2040 mund të jetë rreth milion m3.

Zona e Tiranës dhe Durrësit përbën zonën kryesore me konsum të pritshëm të konsiderueshëm të gazit. Kontributi i sektorit rezidencial përbën rreth 32% të totalit të konsumit dhe po kaq është edhe konsumi nga sektori i shërbimeve, ndërsa sektori industrial zë pothuajse 37% të totalit të konsumit. Për këtë arsye, rekomandohet që zona Tiranë-Durrës të konsiderohet si një qendër e përbashkët e shpërndarjes së gazit.

Ndërkohë, zona Fier – Vlorë – Ballsh paraqet një trekëndësh të rëndësishëm të konsumit industrial të gazit që mund të shërbejnë si konsumatorë spirancë që do të mundësojnë gazifikimin e zonave përreth.

Rrjeti i propozuar i transmetimit të gazit ndahet në pesë degë kryesore:

Dega Veriore, që fillon nga pika e lidhjes me TAP-in (pranë Fierit) në drejtim të Shkodrës dhe më tej drejt Malit të Zi.

Dega Elbasanit që fillon nga pika e lidhjes me TAP-in (pranë Fierit), kalon nëpërmjet Lushnjës dhe Dumresë dhe përfundon në Elbasan,,

Dega Jugore që furnizon zonat e Fierit, Vlorës, Ballshit, Tepelenës dhe Gjirokastrës,

Dega Perëndimore që fillon nga pika e lidhjes me TAP-in (pranë Korçës) dhe vazhdon drejt Pogradecit, Përrenjasit dhe më pas drejt ish Republikës Jugosllave të Maqedonisë,

Dega e Kosovës, që fillon nga Miloti dhe përfundon në pikën kufitare të Morinës në afërsi të Kukësit.

Katër skenarë të sistemit të transmetimit të gazit u shqyrtuan:

Skenari 1:

Ndërtimi i rrjetit kombëtar të gazit për furnizimin e njësive administrative vendore me konsum të qenësishëm të gazit

Ndërtimi i IAP me diametrin e tij të paracaktuar (drejt Malit të Zi, Bosnjës dhe Kroacisë)

Ndërtimi i gazsjellësit drejt Kosovës dhe Maqedonisë.

Skenari 2:

Ndërtimi i rrjetit kombëtar të gazit për furnizimin e njësive administrative vendore me konsum të qenësishëm të gazit

Ndërtimi i IAP me diametrin e tij të paracaktuar (drejt Malit të Zi, Bosnjës dhe Kroacisë)

Skenari 3:

Ndërtimi i rrjetit kombëtar të gazit për furnizimin e njësive administrative vendore me konsum të qenësishëm të gazit

Furnizimi i Kosovës nga Kukësi dhe i Maqedonisë nga Përrenjasi.

Skenari 4:

Ndërtimi i rrjetit kombëtar të gazit për furnizimin e njësive administrative vendore me konsum të qenësishëm të gazit.

Sistemi i transmetimit është e optimizuar për 80% të kërkesës së mundshme të gazit në njësitë administrative vendore me konsum të qenësishëm të gazit në Shqipëri, kërkesës totale të konsumatorëve të mëdhenj potencialë të gazit (termocentralet, rafineritë etj.) plus konsumin e parashikuar të gazit në Kosovë dhe në Maqedoni. Sistemi i transmetimit është konfiguruar edhe në përputhje me praktikat më të mira të planifikimit të tubacioneve.

Depozitimi i gazit natyror ka një ndikim të rëndësishëm në sigurinë dhe qëndrueshmërinë e furnizimit me gaz natyror dhe në mbulimin e kërkesave të konsumatorëve. Formacioni kripor i Dumresë është një diapir i madh që mbulon një sipërfaqe prej rreth 250 km². Ka dy opsione të zhvillimit të depozitave nëntokësore në Dumre; Alternativa Dumrea 1 dhe Dumrea 2.

Alternativa Dumrea 1 është një mundësi depozitimi me vëllim të mjaftueshëm, por pa kapacitet të mjaftueshëm shtytës.

Dumrea 2 është një alternativë me vëllim më të madh dhe me kapacitet të mjaftueshëm shtytës për nevojat e konsumit të gazit.

Në se do të ketë interes të mjaftueshëm nga vendet e tjera për kapacitete depozitimi, atëherë Alternativa Dumrea 2 është më e rekomandueshme.

Bazuar në analizat e kryera plani i mëposhtëm i zhvillimit mund të rekomandohet,  sipas prioritetit të tyre të zhvillimit:

Në terma afatshkurtër

Zhvillimi i gazsjellësit TAP – TEC-i i Vlorës. Nëse është i mundshëm, zhvillimi i sistemit të shpërndarjes së gazit në qytetin e Vlorës;

Zhvillimi i rrjetit të transmetimit për furnizimin e konsumatorëve spirancë në Fier dhe Ballsh dhe nëse është e mundur zhvillimi i rrjeteve të shpërndarjes së gazit në Fier dhe Ballsh;

Në terma afatmesëm

Zhvillimi i rrjetit të transmetimit për të furnizuar zonat kryesisht industriale në Elbasan, si dhe zhvillimi i hapësirave të depozitimit të gazit në Dumre;

Zhvillimi i rrjetit të transmetimit për furnizimin e  konsumatorëve industrialë dhe tregtarë në zonën e Durrësit dhe të Tiranës;

Në terma afatgjatë

Zhvillimi i gazsjellësit drejt Kosovës;

Zhvillimi i sistemit të transmetimit nga TAP afër Korçës, për TEC-in e planifikuar në Korçë, dhe më tej drejt rrjeti i transmetimit drejt Pogradecit;

Zhvillimi i rrjetit të transmetimit drejt Shkodrës;

Zhvillimi i rrjetit të transmetimit nga Ballshi në Tepelenë dhe Gjirokastër;

Zhvillimi i rrjetit të transmetimit nga Pogradeci drejt Përrenjasit dhe më tej drejt Maqedonisë;

Zhvillimi i rrjetit të transmetimit nga TAP afër Kuçovës për TEC-in e planifikuar në Kuçovë.

gjiknuri spahiuProjektet më premtuese për investime në rrjetet e gazit do të dakordësohen me Ministrinë e Energjisë dhe Industrisë dhe do të detajohen në fazën pasardhëse të projektit – atë të portofolit të Investimeve të Projekteve Prioritare. Projekti i parë i investimeve prioritare, (që është tubacioni i ri nga pika e daljes së TAP-it pranë Fierit në Termocentralin e Vlorës) është dakordësuar tashmë dhe një studim para-fizibiliteti është duke u përgatitur.

Strategjia e mësipërme është në përputhje të plotë me investimet e parashikuara tashmë nga Ministria e Energjisë dhe Industrisë, të tilla si lidhja e Vlorës dhe e Fierit me rrjetin e transmetimit 400 kV, i cili do të transmetojë energjinë elektrike drejt qendrave të konsumit kur gazi natyror të jetë i disponueshëm (nëpërmjet projektit TAP).

Përveç zhvillimit të rrjetit të transmetimit të gazit kombëtar, ky projekt është i lidhur ngushtësisht edhe me Studimin e Fizibilitetit të përfunduar tashmë të Gazsjellësit Jonian Adriatik (që lidh Kroacinë, Bosnjë-Hercegovinën, Malin i Zi, dhe Shqipërinë), me Master Planin e Gazit për Malin e Zi, me Studimin për Unazën e Gazit të financuar nga Bashkimi Evropian që është në zbatim, si dhe me dy projektet me të fundit – atë të përgatitjes së Projekt-idesë së Gazsjellësit Jonian Adriatik në Shqipëri dhe Mal të Zi, dhe Studimi i Para-fizibilitetit për Gazsjellësin Shqipëri-Kosovë – mundësuar me fonde grant nga WBIF.

Fjala e Ministrit të  Energjisë dhe Industrisë z.Damian Gjiknuri në tryezën e prezantimit të draftit të Master Planit të Gazit:

Përshëndetje,

Dua të falenderoj organizatorët për prezantimin e këtij projekti kaq të rëndësishëm për sektorin energjetik shqiptar dhe për gjithë ekonominë shqiptare në përgjithësi. Ky është drafti final i një pune që ka gati një vit që ka filluar. Është një punë e financuar nga Bashkimi Europian si një partner shumë i interesuar për pjesën e zhvillimit të sektorit të gazit në Shqipëri dhe e kryer nga kompania përkatëse. Dua ti përgëzoj për punën e bërë dhe kontaktet e shumta që kanë patur me të gjithë sektorin energjetik, me të gjithë aktorët e interesuar për zhvillimin e sektorit të gazit në Shqipëri. Kuptohet ky draft synon të bëjë prezantim të gjetjeve kryesore dhe të hedhë piketat bazë mbi të cilat mund të ngrihet zhvillimi i sektorit të gazit në të ardhmen.

Nëqoftëse do të bëja një krahasim me trupin e njeriut, ky Master Plan do të jetë si skeleti bazë dhe gjithçka tjetër do të ndërtohet mbi këtë. Prandaj, kjo ka shumë rëndësi sepse nëqoftëse ne përcaktojmë qartë objektivat dhe vizionin strategjik se ku do të shkojmë me sektorin e gazit, atëherë do të kemi mundësi që ta zhvillojmë. Do të kemi mundësi që të ftojmë edhe investime të huaja aq shumë të rëndësishme për zhvillimin e këtij sektorit. Në fakt, ky plan pikërisht këtë parasheh, përcakton kryesisht konsumin në të ardhmen, përcakton një raport të drejtë se çfarë parashikohet për tu përdorur për prodhimin e energjisë elektrike dhe çfarë do të përdoret edhe për nevoja të tjera industriale e në fazë të mëvonshme edhe për përdorim familjar.

Shqipëria është një vend kryesisht i varur nga prodhimi i energjisë elektrike nga hidro. Sektori i hidroenergjisë ka tekat e veta dhe realisht Shqipëria ka nevojë për difersifikim. Gazi gjithmonë është parë, jo vetëm në Shqipëri por po shihet kudo në Europë dhe në botë si një burim alternativ shumë i rëndësishëm, i cili gjendet me shumicë. Është një burim relativisht i pastër sepse nga të gjithë hidrokarburet është ajo që është më miqësore me mjedisin. Pra, miqësore me mjedisin, edhe sasi të mjaftueshme, presupozohet që ka një lloj qëndrueshmërie në pikëpamjen e çmimeve, që do të thotë do të jetë një burim i domosdoshëm për shumë vende, përfshirë Shqipërinë për të krijuar alternativë për prodhimin e energjisë elektrike. Kuptohet duke mbajtur kryesisht hidron apo edhe burime të tjera të rinovueshme, ato që kemi ne mundësi siç është edhe fotovoltaiku, sepse Shqipëria ka ekspozim të mirë me diell. Duke pasur edhe gazin si pjesë të portofolit të saj të prodhimit të energjisë elektrike, themi se do të kemi një miks shumë të qëndrueshëm për nevojat e vendit dhe që realisht do ti japë efektet në të ardhmen. Kuptohet, këto janë plane afatgjata sepse njerëzit shpesh bëjnë pyetje kur dhe çfarë do të bëhet vitin tjetër. Këtu bëhet fjalë për një proces shumë vjeçar.

Po hedhim piketat e një zhvillimi që do të marrë 20-30 vjet dhe këto sektorë kështu zhvillohen. Po të shikoni edhe ecurinë e vendeve të tjera dhe me çfarë kam pasur mundësi edhe të kontaktoj apo të diskutoj me homologë, ju është dashur 20-30 vjet që të zhvillojnë sektorin e gazit. Kjo ka ndodhur në Turqi, kjo ka ndodhur në Greqi, pra nga momenti i parë kur gazi është i vlefshëm.

Studimi ka parashikuar që baza kryesore e furnizimit me gaz në të ardhmen do të jetë gazsjellësi Trans Adriatic Pipeline, pra TAP, por pse jo të shfrytëzohen edhe burimet që ka Shqipëria në gaz. Një pjesë e këtyre burimeve janë të vlefshme, kuptohet në sasi të vogla për shkak të mungesës së investimeve. Por kemi lajme të mira, ka një interes në rritje për kërkimin e naftës dhe të gazit në Shqipëri. Njëkohësisht ka edhe gjetje të gazit shoqërues, siç ka ndodhur së fundi në fushat që po eksploron kompania SHELL, ku është gjetur sasi jo e pakët. Të gjitha këto do të kanalizohen në këtë sektor, në këtë rast do të shërbejë Master Plani dhe nesër infrastruktura shoqëruese e gazit në Shqipëri. Do të ketë mundësi që gazi të jetë shumë i qëndrueshëm dhe me sasi të mjaftueshme për nevojat e Shqipërisë.

Qeverisë shqiptare i del një detyrë, po them çdo qeverie dhe jo vetëm kësaj sepse duke qenë afatgjatë kjo do të kërkojë angazhimin e të gjithëve. Duhet që këtë Master Plan ta kthejnë në plane konkrete zhvillimi. Ne i kemi hedhur hapat e parë, kemi mbështetjen e Bashkimit Europian, por kemi edhe partnerë si SOCAR i Azerbajxhanit shumë i interesuar për mbështetjen e këtij procesi. Nesër do të shoqërohet me planet e detajuara, duke përcaktuar edhe zhvillimet e para infrastrukturore të lidhjes së tubacionit kryesor me degëzimet e tij brenda Shqipërisë.

Në Master Plan është identifikuar zona kryesore e parë përfituese e gazit në Shqipëri, që do të jetë kryesisht Ballsh, Fier, Patos. Fieri kthehet në një lloj nyjeje që edhe tradicionalisht e ka pasur, sepse aty janë edhe pasuritë hidrokarbure. Nuk është se nga kjo pikëpamje po bëhet ndonjë zbulim i ri, por tani po hidhet mbi baza më konkrete, nisur dhe nga zhvillimet e reja siç është edhe rasti i investimit të TAP-it. Gazsjellësi do të ketë pikat e daljes në Fier dhe ka shumë mundësi që gazi të jetë i vlefshëm qoftë për industrinë, qoftë nesër për konsumatorët familjarë në këto zona. Kuptohet, kjo do të dojë investime përsa i përket infrastrukturës, por nëse kemi një plan të qartë dhe identifikojmë qartë nevojën për konsum, jam shumë i sigurtë që aty fillon ndërtohet edhe modeli ekonomik. Interesi është i lartë dhe kështu e kanë filluar edhe vendet e tjera, nuk ka ndonjë shpikje këtu. Ka pasur gaz, është identifikuar nevoja, energjia elektrike do të jetë gjithmonë një mall i cili të keqpërdoret dhe të shpërdorohet si deri tani dhe nevoja për gaz do të dalë natyrshëm.

Në shumë zona ku ka afërsi me gaz, nuk ka pse shqiptarët të gatuajnë me energji elektrike apo të ngrohen me energji elektrike. Ka shumë forma të tjera alternative, në këtë rast gazi që do të jetë shumë i nevojshëm dhe shumë i domosdoshëm. Besoj do të jetë një portofol jashtëzakonisht i mirë për të zëvendësuar një pjesë të konsumit të energjisë elektrike për banorët atje.

Patjetër edhe nevoja për industrinë, sidomos zona e Fierit. Unë tashmë jam i njohura me nevoja nga industri konkrete në zonën e Fierit, të cilat kërkojnë gaz. Kjo do të krijojë edhe mundësi të tjera, siç edhe dikur kanë qenë, për zhvillimin e industrisë petrokimike apo edhe industrive të tjera që lidhen rreth naftës dhe gazit. Jam shumë i bindur që nuk do të jetë e largët dita që do të kemi investime konkrete edhe në këtë fushë, në momentin që këto burime do të jenë të vlefshme.

Një projekt tjetër imediat që është përcaktuar qartë edhe në Master Plan dhe që ka qenë synimi i qeverisë shqiptare është vënia në punë e Termocentralit të Vlorës. E vetmja mundësi fizibël për ato Termocentral, një projekt do ta quaja të dështuar sepse ngeli një projekt fantazmë që vetëm ha paratë e njerëzve, ha paratë e popullit. Taksapaguesit shqiptarë, sot vazhdojnë financojnë një projekt të dështuar për vite. Zgjidhjet kanë qenë dy. E para ishte ta heqësh fare këtë projekt, pra ta shmangësh por është gjynah sepse është bërë një investim goxha i madh dhe për pak gjë mund të vihen në punë. Varianti i dytë dhe mendoj më fizibël do të ishte lidhja me tubacionin e gazit. Ne po punojmë në këtë drejtim, po bëhet edhe fizibiliteti për degëzimin deri në Termocentralin e Vlorës dhe po shikohet mundësia edhe me partnerë të huaj, investitorë të huaj të gjejmë një marrëdhënie partneritet publik-privat për ta vënë këtë Termocentral në punë. Jemi në rrugë të duhur, jam shumë i sigurtë që në vitet në vijim, ky Termocentral do të vihet në punë dhe do të jetë pjesa e parë e atij miksit energjetik që fola.  Portofoli i gazit do të shërbejë edhe për prodhimin e energjisë elektrike në vend dhe të ulë atë varësinë tonë shumë të madhe që kemi ndaj tekave të motit dhe që shpeshherë na ka krijuar edhe kriza në vitet e kaluara.

Kuptohet studimi ka parashikuar që volumet e gazit deri në vitin 2040, në bazë të zhvillimit të pritshëm industrial apo nevoja të konsumatorëve shqiptarë mund të shkojë deri në 1.7 miliardë metër kub gazë në vit dhe mbase deri në 2.7 miliard m3 nëse do të aktivizohen të gjithë termocentralet që parashikohen, pra ajo pjesë e kapacitetit që parashikohet për të qenë pjesë e prodhimit të energjisë elektrike. Kuptohet, këta gjëra hanë debat dhe në fund të fundit edhe qëllimi i këtij Master Plani është për tu prezantuar të gjitha palëve të interesuar për të pasur diskutime sesa vërtet do ketë nevojë Shqipëria, deri në çfarë pike do të ketë nevojë. A është miksi i duhur? Apo a do të jetë ekuilibri i nevojshëm që sa nevojë do të kemi ne nga gazi dhe sa mund të jetë format e tjera të prodhimit të energjisë elektrike!? Këto janë çështje për tu debatuar dhe nuk është se ka ndonjë zgjidhje magjike. E rëndësishme është që ne, në perspektivën tonë e parashikojmë këtë gjë dhe kemi vendosur një sasi minimale, një nevojë minimale të asaj që quhet diversifikim përsa i përket prodhimit të energjisë elektrike.

Pjesa tjetër mbetet për tu parë nisur edhe nga trendi i zhvillimeve industriale që do të ketë Shqipëria. Nëse Shqipëria do të ketë një zhvillim më të vrullshëm industrial dhe nevojë më të madhe për energji, padiskutim uji ka një kufi, limitet për prodhimin e energjisë ujore kanë ca limite natyrale si çdo gjë tjetër, se asgjë nuk është e pafundme. Patjetër, gazi do të zërë një vend të rëndësishëm në këtë drejtim.

Nga ana tjetër, ju e dini që Shqipëria po punon bashkë me vendet fqinjë për axhendën e interkonektivitetit, pra krijimi i ndërlidhjeve me vendet fqinjë edhe në fushën e gazit. Ashtu siç është energjia elektrike, ku Shqipëria ka bërë përparime dhe gjithë rajoni nisur edhe nga proceset e fundit integruese të Bashkimit Europian. Jo më larg sesa pardje në samitin e Parisit është vënë theksi edhe njëherë për nevojën e interkonektivitetit, janë vënë fonde në dispozicion nga Bashkimi Europian dhe me ç’duket kjo rrugë do të jetë e pakthyeshme. Ballkani Perëndimor do të integrohet në tregjet europiane. Nuk ka rrugë tjetër. Kjo po ndodh me energjinë elektrike, prandaj po ndodhin reforma të thella, nganjëherë edhe me diskutime, por është një proces i pakthyeshëm. E njëjta gjë do të ndodhë edhe në fushën e gazit, që është prapë një sektor i rregulluar, i cili mbulohet nga direktivat përkatëse. Jo për hir të direktivës por është provuar që integrimi i rrjeteve, integrimi i tregjeve ka sjellë më shumë mundësi për ato vende që kanë edhe burime në dispozicion dhe nëse ne ndjekim politikat e duhura.

Edhe në këtë pikëpamje, po punojmë me vendet fqinjë për ndërlidhje të mëtejshme siç është rasti i gazsjellësit Jonian-Adriatik ku ka hapa konkretë. Së fundi, vendet kanë vendosur të krijojnë një njësi të përbashkët dhe do të fillojë të funksionojë. Pra, jemi në hapat e para, në mënyrë që ky projekt të promovohet dhe nesër të kthehet në një entitet juridik për të gjetur edhe partnerë apo financime, për të bërë të mundur edhe degëzimin e gazsjellësit TAP me pjesën qendrore të Europës apo me pjesën e Ballkanit Perëndimor, e cila edhe ajo pret të gazifikohet.

Shqipëria është një vend që nuk është i gazifikuar, Mali i Zi gjithashtu dhe nevojat do të jenë edhe për vendet e tjera nga të cilat do të kalojë ky gazsjellës. Njëkohësisht, po punojmë bashkë me Kosovën, jo vetëm për arsye thjesht kombëtare sic mund të duket, por mbi të gjitha është arsye praktike, ekonomike dhe pjesë e integrimit me Kosovën. Kemi aplikuar dhe shumë shpejt do të marrim financimin nga ËBIF. Jam shumë i sigurtë që ky projekt do të kalojë për të bërë studimin e fizibilitetit për ndërtimin e gazsjellësit me Kosovën. Këto krijojnë mundësi edhe të konkretizimit të asaj që quhet Unaza e Jugut të Gazit, një projekt i vjetër që përfshin të gjitha vendet e Europës Juglindore.

Vendet në mënyrë të pavarur por edhe sëbashku me njëra-tjetrën po zhvillojnë planet e tyre të gazifikimit. Pa planin tonë të gazifikimit, pa Malin e Zi të zhvilluar me planin e gazifikimit, pa Maqedoninë, të gjitha këto axhenda interkonektiviteti bëhen më të vështira. Edhe kjo që po ndodh sot është pjesë e këtij projekti të madh dhe realisht do të ndikojë direkt. Jam shumë i sigurtë se do të ndikojë në thithjen e financimeve të mëtejshme që këto gazsjellës, ndërlidhësa të bëhen realitet mes Shqipërisë dhe vendeve fqinjë.

Trajtojeni këtë si një dokument bazë pune dhe jam shumë i sigurtë që këtu ka shumë pjesëmarrës të interesuar që do të japin kontributet, komentet, kritikat e tyre dhe kjo është vlera. Dua ti përgëzoj edhe konsulentët për punën e mirë që kanë bërë, ashtu edhe stafin e Ministrisë, apo të gjithë stafet qoftë Albpetrolin dhe strukturat e tjera të përfshira në këtë proces si Entin Rregullator të Energjisë. Janë këto strukturat që janë të lidhura direkt me zhvillimet e këtij sektori, që kanë dhënë kontributet e tyre për një fushë që dua ta them është krejtësisht e re. Edhe për ne është një rrugë e pashkelur. Kuptohet, në të kaluarën, Shqipëria ka pasur disa asete gazi dhe disa zhvillime por që qaseshin me modelin ekonomik të asaj kohe, me sistemin e asaj kohe. Gjatë 2-3 dekadave të fundit Shqipëria ka humbur shumë burime njerëzore në këtë drejtim. Kjo ka qenë një detyrë e vështirë edhe për ne sepse nuk është e thjeshtë të bësh plane zhvillimi për një sektor të cilin nuk e ke dhe që bazohesh vetëm nga eksperiencat e vendeve të tjera.

Mund të duket e thjeshtë, se mendohet se bëhen copy-paste por nuk vlejnë. Planet zhvillimore në sektor strategjik patjetër kërkojnë edhe bazën e shëndoshë brenda, që ne jemi duke e krijuar pak nga pak, me ndihmën e partnerëve dhe mbi të gjitha me kompanitë e interesuara që janë pjesëmarrëse tashmë në tregun shqiptar.

Jam i sigurtë që kjo do të hapë siparin e zhvillimeve shumë të rëndësishme përsa i përket sektorit të gazit dhe jam shumë i sigurtë do të ngjallë interesin e investitorëve privatë, kompanive që janë këtu prezente. Jam shumë i sigurtë, këtu është SHELL-i, SOCAR, janë kompani të tjera shumë të interesuara të cilat po i shikojnë me shumë vëmendje zhvillimet e masterplanit shqiptar. Pse jo nesër të bëhen pjesë e një sektori në ngritje potenciale që do të hapë hapësira të mëdha ekonomike dhe do të thitë investime të konsiderueshme.

Ju uroj sukses dhe shpresoj që gjithçka të shkojë mirë.

energjia.al  06.07.2016

Studimi i Master Planit të Gazit merr në konsideratë kërkesat për investime për zhvillimin e rrjetit të transmetimit të gazit të nevojshëm për gazifikimin e pritshëm të Shqipërisë në periudhën 2020-2040. Infrastruktura e ardhshme e gazit e studiuar është përqendruar në gazifikimin e të gjithë qyteteve të mëdha, në konsumatorët e mëdhenj industrialë (konsumatorët spirancë) si dhe shfrytëzimin e depozitimit të mundshme të gazit pranë Dumre-së. Një nga gjetjet kryesore dhe rekomandimet e këtij studimi është se infrastruktura e gazit duhet të zhvillohet duke filluar nga TAP dhe trekëndëshi Fier-Vlorë-Ballsh, ku janë vendosur disa prej përdoruesve më të mëdhenj industrialë.

Master Plani i Gazit për Shqipërinë (MPG) dhe Plani i Identifikimit të Projekteve (PIP) janë përgatitur me mbështetjen financiare të Kuadrit të Investimeve të Ballkanit Perëndimor (WBIF) pas një kërkese për asistencë teknike nga Ministria e Energjisë dhe Industrisë. Projekti, një grant i BE-së prej 1,100,000 euro, synon të zhvillojë një Master Plan gjithëpërfshirës për gazin natyror dhe që shqyrton të gjitha aspektet afatshkurtra, afatmesme dhe afatgjata të furnizimit me gaz natyror  duke përfshirë dhe çështjet teknike, ligjore, rregullatore, ekonomike, tregtare, mjedisore, dhe sociale që lidhen me futjen e gazit në Shqipëri.

Ministri i Energjisë dhe Industrisë z.Damian Gjiknuri deklaroi në aktivitet se dokumenti i masterplanit do të jetë udhërrëfyes me rëndësi për procesin e gazifikimit të Shqipërisë. Ministri Gjiknuri deklaroi se masterplani është një plan afatgjatë që hedh piketat për një zhvillim që mund të ndodhë në 20-30 vitet e ardhshme.

Përfituesi kryesor i projektit është Ministria e Energjisë dhe Industrisë, Institucioni Financues Ndërkombëtar kryesor që mbështet këtë studim është BERZH-i dhe projekti po zbatohet nga Konsorciumi IPF4 i udhëhequr nga COWI A/S. Përveç Ministrisë së Energjisë dhe Industrisë, përfitues të tjerë të këtij projekti përfshijnë ERE-n dhe Albpetrolin.

Studimi i Master Planit të Gazit, i cili është përgatitur përgjatë dymbëdhjetë muajve të fundit, në bashkëpunim të ngushtë me përfituesit, shqyrton me kujdes rrugët e furnizimit me gaz dhe skenarët e kërkesës gazit, aspektet institucionale dhe të tarifave, dhe çoi në një vlerësim të hollësishëm teknik të rrjeteve potenciale të transmetimit për Shqipërinë, së bashku me vlerësimet e saj financiare dhe ekonomike. Studimi Strategjik i Ndikimit në Mjedis për Master Planin e Gazit është gjithashtu në përgatitje e sipër.

Master Plani i Gazit paraqet strategjinë më të mirë për shpërndarjen e gazit për grupet e konsumatorëve për të cilët është ekonomikisht i mundur furnizimi me gaz natyror. Ky studim ka përcaktuar se zhvillimi i sistemit të furnizimit me gaz do të zgjasë për një periudhë të konsiderueshme (2020 – 2040), dhe merr në konsideratë edhe prodhimin e brendshëm të gazit në Shqipëri. Pjesë e planit përfshin prodhimin e energjisë elektrike nëpërmjet gazit natyror, fillimisht nga Termocentrali i Vlorës nëpërmjet konvertimit dhe modernizimit të tij në një impiant 300 MW që punon me gaz, dhe në të ardhmen nga dy impiante të tjerë të prodhimit të energjisë elektrike nga djegia e gazit natyror.

Projektet më premtuese për investime në rrjetet e gazit do të dakordësohen me Ministrinë e Energjisë dhe Industrisë dhe do të detajohen në fazën pasardhëse të projektit – atë të portofolit të Investimeve të Projekteve Prioritare. Projekti i parë i investimeve prioritare, (që është tubacioni i ri nga pika e daljes së TAP-it pranë Fierit në Termocentralin e Vlorës) është dakordësuar tashmë dhe një studim para-fizibiliteti është duke u përgatitur.

Strategjia e mësipërme është në përputhje të plotë me investimet e parashikuara tashmë nga Ministria e Energjisë dhe Industrisë, të tilla si lidhja e Vlorës dhe e Fierit me rrjetin e transmetimit 400 kV, i cili do të transmetojë energjinë elektrike drejt qendrave të konsumit kur gazi natyror të jetë i disponueshëm (nëpërmjet projektit TAP).

Përveç zhvillimit të rrjetit të transmetimit të gazit kombëtar, ky projekt është i lidhur ngushtësisht edhe me Studimin e Fizibilitetit të përfunduar tashmë të Gazsjellësit Jonian Adriatik (që lidh Kroacinë, Bosnjë-Hercegovinën, Malin i Zi, dhe Shqipërinë), me Master Planin e Gazit për Malin e Zi, me Studimin për Unazën e Gazit të financuar nga Bashkimi Evropian që është në zbatim, si dhe me dy projektet me të fundit – atë të përgatitjes së Projekt-idesë së Gazsjellësit Jonian Adriatik në Shqipëri dhe Mal të Zi, dhe Studimi i Para-fizibilitetit për Gazsjellësin Shqipëri-Kosovë-mundësuar me fonde grant nga WBIF.

energjia.al  06.07.2016

Ministria e Energjisë dhe Industrisë organizoi takimin e rradhës në kuadër të punës për hartimin e Masterplanit të Gazit në Shqipëri. Diskutimi u fokusua në vlerësimin e Kërkesës dhe Ofertës për gazin

natyror, analizuar edhe me burimet e tjera në dispozicion për Shqipërinë. Ndërkaq, gjatë përgatitjes dhe nxjerrjes së vlerave, ato u krahasuan me vendet fqinje të rajonit. Parametrat e përdorur bazoheshin në trendin e rritjes së popullsisë dhe rritjen e GDP sipas parashikimeve të organizmave ndërkombëtare.

Në tryezë morën pjesë përfaqësues nga WBIF, EBRD, Enti Rregulaltor i Energjisë, SOCAR, TAP AG, Albpetrol, Shell/Petromanas, Transatlantic, Eagle LNG, KESH, AKBN etj.

Materiali u prezantua nga ekspertet e WBIF (Western Balkans Investment Frameëork) duke u përqendruar në analizën e kërkesë-ofertës për gaz sipas tipologjisë së konsumatorëve si edhe duke analizuar trendin e kërkesë-ofertës deri në vitin 2040. Në këtë analizë janë marrë në konsideratë edhe dy projektet e rëndësishme të cilësuar si korridore të furnizimit me gaz, përkatësisht projektet Trans Adriatik Pipeline dhe Ionian Adriatik Pipeline.

Nga bashkëbiseduesit u analizuan gjithë alternativat e mundshme të furnizimit me gaz duke marrë për bazë si terminalet LNG jashtë vendit dhe duke përfshirë edhe projektin TAP. Një fokus i veçantë u dha gjithashtu dhe për vlerësimin e prodhimit të gazit natyror në vend, duke analizuar vendburimet ekzistuese por dhe ato të mundshme. Këto alternativa u analizuan për qëllime të analizës së kostos së çmimeve të furnizimit me gaz, ku alternativat e projekteve TAP dhe IAP rezultojnë me interes.

Takimi i rradhës do të mbahet në 2 Dhjetor në Tiranë, ku do të vazhdohet me diskutimet rreth Masterplanit të Gazit lidhur me çështjet institucionale dhe ato të tregut.

energjia.al  04.11.2015