info@energjia.al

Viti 2018 duket të jetë një vit tejet dinamik për sektorin energjetik parë ky në disa dimensione, së pari vijimi i zbatimit të modelit të ri të tregut të energjisë elektrike, së dyti gazsjellësi TAP dhe gazifikimi dhe së treti rifreskimi i legjislacionit tek hidrokarburet dhe gjetja e një modeli të ri për marrëveshjet dhe përfitimin shtet-investitor.

Këto ishin fokusi i konferencës së vjeshtës mbajtur në Tiranë  Associated European Energy Consultants në Tiranë si dhe Optima Legal& Financial Albania ku merrnin pjesë institucione publike, kompani ndërkombëtare me aktivitet në Shqiperi dhe eksperte te sektorit.

Tregu i energjisë dhe problemi i Kosovës

Ashtu sikurse edhe në raportin e fundit për Shqipërinë, përfaqësuesi i Sekretariati të Komunitetit të Energjisë Dirk Buschle u shpreh se Shqipëria ashtu siç ka bërë përparime ka mbetur pas me disa të tjera. Së pari prodhimi I energjisë nga burimet fosile është ende shumë larg potecialit.

Lidhur me përfitimet që ka Shqipëria nga gazsjellësi TAP ai u shpreh se Shqipëria duhet të shohë me kujdes mundësinë që ka përpara dhe të ketë kapacitetet e nevojshme për të përballuar kërkesën që mund të ketë tregu. Në këtë pikë hyn në lojë Albgaz i cili duhet të plotësoje gjithë kuadrin. Të qenurit një vend transit shfaq mundësi të pafundme për një vend si Shqipëria duke i hapur rrugë projekteve të tjera siç është gazsjellësi IAP apo një lidhje me Kosovën.

“Potenciali është i madh dhe premtues por gjithçka varet nga qeveria. Ajo që ne kemi parë është që asnjë vend s’mund të krijojë kapacitete duke menduar vetëm brenda vetes, duhet që ambicia të jetë rajonale dhe në këtë pjesë edhe përpjekja e qeverive duhet të jetë e bashkërenduar” tha Bushchle. Lidhur me kuadrin ligjor në tregun e energjisë ai u shpreh se në letër ekzistojnë pak a shumë të gjitha. Liberalizmi, organizmi, bursa e energjisë, de rregullimi. Konkretisht një pjesë  emirë e këtyre angazhimeve janë shkelur në afate.

“Bursa e energjisë pritej që të hynte në operim në 1 janar 2018 por duket se nuk do të jetë e mundur. Ne si Sekretariat gjithsesi presim që operimin ta fillojë brenda vitit 2018.procesi aktualisht ka ngecur” tha përfaqsuesi i Sekretariatit. Lidhur me problemin që Kosova ka me Serbinë dhe që ka kufizuar futjen në punë të linjës 400 kv ai u shpreh se ka një mungesë vullneti për të zgjidhur këtë ngërç dhe se negociatat ende nuk kanë dhënë asnjë rezultat.

Debat për ndryshimin e modelit të marrëveshjeve hidrokarbure

Pak ditë më parë Ministri i Infrastrukturës dhe Energjisë Damian Gjiknuri u shpreh se do të ketë një rinegocim të kontratave konceisonare në sektorin hidrokarbur. Ajo që u kuptua dukej se lidhej me një rinegocim të kontratave ekzistuese por nuk është kështu. Një panel i veçantë ku ishin prezentë përfaqësues të kompanive më të mëdha që kanë sot marrëveshje hidrokarbure me shtetin shqiptar qartësoi edhe orientimin ku po shkohet.

Së pari ishte zëvendësministri i Infrastrukturës dhe Energjisë Enis Aliko i cili qartësoi se çfarë po synon të bëjë sot qeveria.

“Qeveria është duke parë marrëveshjet me investitorët e huaj për të parë shkallën e dobishmërisë së tyre meqë janë dhe kontrata të vjetra në kohë dhe mënyrën sesi ato të përditësohen për sipërmarrësit e rinj që mund të vijnë në Shqipëri për të investuar.

Modeli taksimit nuk është ndryshuar ne, ajo që po shohim ne nëse ky model taksimi është i përshtatshëm dhe nëse do të duhet të ndryshohet. Nëse  shihet e nevojshme që të ndryshohet atëherë do ndryshojnë dhe kontratat e reja që do të nënshkruhen. Aktualisht ka diskutime nëse modeli që kemi me ndarje prodhimi duke future dhe royalty është i përshtatshëm apo duhet parë një balancim më i mirë i këtyre dy komponentëve” tha Aliko.

Administratori i Bankers Petroleum Leonidha Çobo u shpreh se kompania ka investuar më shumë se 1 miliardë dollar që nga fillimi i aktivitetit të saj në Shqipëri dhe tashmë është në një fazë të re. Ajo që duhet të ketë parasysh qeveria sipas tij në vendosjen e një sistemi fiskal të ri për kompanitë që operojnë me marrëveshje hidrokarbure është që të jetë atraktiv për investitorët e rinj. Ai nënvizoi se ka nevojë për rishikim të kuadrit ligjor që është relativisht i vjetër dhe që në shumë raste ka mbivendosje dhe paqartësi.

Përfaqësuesi i Shell Upstream  Albania Rohan D’Souza u shpreh se duhet që në modelin e ri që po synon qeveria të gjendet balanca mes riskut dhe shpërblimit. “Tek risku duhet pasur parasysh që kompania mund të mos gjejë naftë ose gaz dhe kjo është diçka që ndodh, ose risku I mjedisit ku bëhet biznes. Për qeverinë vërtet Tax  Royalty është më e thjeshtë por risku në këtë rast është I kompanisë që duhet të investojë qindra miliona para dhe kjo mund të krijojë stepje. Pra shihni për modele të reja por sigurohuni për balancimin e riskut dhe shpërblimit” tha D’Souza.

Konsulenti Dael Dervishi nga ana tjetër nënvizoi se debatoi mes aktorëve të tregut është gjithmonë frytdhënës për të gjetur zgjidhjen më të mirë për Shqipërinë. “ Ishte një diskutim interesant. Ka disa çështje që kanë mbetur të pazgjidhura vitet e fundit në industrinë e naftës dhe gazit. Diskutimi i sotshëm ishte i nevojshëm sepse u ngritën problematikat qoftë nga ana e kompanive qoftë nga institucionet. Është e rëndësishme të ketë dialog. Sigurisht problemet duhet të fillojnë të zgjidhen me kontratat ekzistuese që janë lidhur para shumë vitesh dhe pastaj për kontratat e reja për blloqet e reja që do jepen nga qeveria shqiptare të bëhen mbi bazë të eksperiencës dhe diskutimeve dhe mosmarrëveshjeve mes palëve të përfshira.

Nuk është deklaruar një model i saktë ende për marrëveshjet e reja hidrokarbure. Diskutohen disa modele. I pari është “royalty” në taksë pra kompanitë të paguajnë përqindje mbi prodhimin e naftës duke evituar që në monitorim të prodhimit të ketë sa ë pak ndërhyrje. Sa më pak qeveri të ketë në marrëveshjet me investitorët aq më mirë do ishte” tha Dervishi.

Revista Monitor,  14.11.2017

Një vendim i fundit i qeverisë për një ndryshim tek ligji “Për koncesionet dhe Partneritetin Publik Privat” ka marrë vëmendje të gjerë, duke e vënë theksin tek përjashtimi që do të kenë nga skema tipike e PPP kërkesat e investitorëve strategjikë.
Bëhet fjalë për ato projekte hidrocentralesh që kalojnë kapacitetin e instaluar 2 MW dhe kanë vlerë investimi mbi 100 milionë euro. Por drafti në Kuvend trajton një çështje shumë më të rëndësishme sesa HEC-et.

Nga Nertila Maho

Hapet rruga për termocentralet e reja

Përjashtimi nga skema tipike e Partneritetit Publik Privat (kjo lidhet me burokracinë dhe afatin e gjatë që ka kjo skemë) vlen edhe për termocentralet. Për herë të parë në ligjin “Për koncesionet dhe Partneritetin Publik Privat” përmendet pjesa e termocentraleve të cilët do të kalojnë me procedurë të përshpejtuar. Konkretisht ndërhyrja bëhet në nenin 5 të ligjit ku përcaktohen rastet e përjashtimit, që do të thotë se këto raste do të trajtohen me procedura të ndryshme nga ajo që përcakton ligji.

Pra ky ligj nuk do të zbatohet “për ndërtimin dhe shfrytëzimin e burimeve të energjisë së rinovueshme, sipas përcaktimeve të legjislacionit në fuqi, si dhe termocentraleve, përveç hidrocentraleve me kapacitet të instaluar mbi 2 Mw dhe me vlerë investimi më pak se 100 milionë euro”. Ky ndryshim i pikës (i) të nenit 5 në ligj sjell një logjikë krejt të re krahasuar me pikën e vjetër që ka ligji sot, ku thuhet se ligji për Partneritetet Publike Private nuk zbatohet “për koncesionet e punëve publike që janë dhënë për ndërtimin, operimin dhe mirëmbajtjen e hidrocentraleve për prodhimin dhe shpërndarjen e energjisë elektrike”.

Argumenti i ndryshimit të ligjit

Në relacionin e projektligjit për koncesionet dhe partneritetet të depozituar tashmë në Kuvendin e Shqipërisë jepen argumentet se pse qeveria ka vendosur të bëjë këtë ndryshim duke e lidhur me përshpejtimin e procedurave që për shkak të kohëzgjatjes largojnë investitorë strategjikë. “Përjashtimi i hidrocentraleve me kapacitet të instaluar mbi 2 Mw dhe me vlerë investimi jo më pak se 100 milionë euro si dhe termocentraleve nga procedurat e parashikuara në ligjin nr.125/2013, të ndryshuar, do të mundësojë thithjen e investimeve strategjike të huaja dhe atyre vendase duke synuar përshpejtimin e realizimit të projekteve elekroenergjetike dhe duke krijuar në të njëjtën kohë edhe kushtet për përmirësimin e situatës ekonomike të vendit”, thuhet në relacion. Kjo është hera e parë që në legjislacion futet për t’u trajtuar me procedura lehtësuese edhe pjesa e termocentraleve.

Zakonisht nevoja për energji, potenciali në sektorin hidrik dhe Termocentrali famëkeq i Vlorës, i cili nuk ka punuar asnjë ditë të vetme, e kanë eklipsuar tërësisht këtë pjesë. Kjo nismë nuk është një rastësi, po të kemi parasysh që qeveria e ka vënë theksin tek diversifikimi i burimeve të energjisë, si një garanci për sigurinë, diçka që Shqipëria nuk e ka dhe vetëm këtë vit i ka marrë 178 milionë euro në importe. Tashmë çdo investitor i interesuar për sektorin energjetik dhe projekte konkrete në hidrocentrale apo termocentrale do ta ketë më të thjeshtë në aspektin e procedurave.

Masterplani i gazit dhe termocentralet

Qeveria prezantoi në fillim të këtij viti masterplanin që lidhet me gazifikimin e vendit. Gjetjet e këtij studimi ishin të shpërndara në disa aspekte, duke e lidhur mes të tjerash potencialin që ka Shqipëria për shfrytëzimin e gazit (konsumatorët familjarë dhe bizneset), gjurmën kryesore dhe që është rentabël, rigjallërimi i industrisë së plehrave kimike, por edhe ndërtimin e termocentraleve.

Aktualisht në vend është i ndërtuar vetëm Termocentrali i Vlorës, i cili nuk është vënë punë për dy arsye, e para një defekt në sistemin e ftohjes dhe e dyta kostoja e lartë e prodhimit. Masterplani i gazit bën të qartë se veç termocentralit të Vlorës, janë dy pika shumë të mira në Shqipëri që mund të shfrytëzohen për ndërtimin e dy projekteve të tjera të ngjashme.

Një prej tyre, në Korçë dhe një në Kuçovë, të dy TEC-e (Turbina Gazi me Cikël të Kombinuar) projekte të rinj dhe që kanë lidhje me avantazhet që ofron projekti i gazsjellësit TransAdriatik në vendin tonë. Propozimi për ndërtimin në këto zona lidhet drejtpërdrejt me faktin se lidhjet nga gazsjellësi me zonën e planifikuar për ndërtim janë relativisht të afërta. “TEC-i i Korçës do të furnizohet me gaz nga një pikë lidhjeje me gazsjellësin TAP, vendi më i përshtatshëm i së cilës është pranë fshatit Zëmblak.

TEC-i i Kuçovës do të furnizohet me gaz nga një pikë lidhjeje me gazsjellësin TAP, vendi më i përshtatshëm i të cilës do të ishte midis fshatrave Poshnjë dhe Otllak, në zonën ku TAP kalon pranë qyteteve të Beratit dhe Kuçovës” thuhet në Masterplan. Në masterplan, të dy TEC-et e mundshëm janë konsideruar si ngarkesa spirancë. Plani për përfundimin e dy projekteve është që në vitin 2030 të nisin prodhimin, duke i dhënë fund problematikës që mbart hidriku.

“TEC-et me gaz natyror supozohet të jenë plotësues të energjisë elektrike të gjeneruar nga burime hidrike dhe burime të tjera të rinovueshme, për të balancuar luhatjet e prodhimit nga këto burime, për të siguruar energjinë e nevojshme gjatë periudhave të pikut të ngarkesës, si dhe për të ofruar shërbime dytësore (balancim, etj.) për sistemin elektrik”. Secili nga TEC-et e Korçës dhe Kuçovës do të kërkojë rreth 2 hektarë sipërfaqe toke, e cila mund të rikuperohet vetëm në fund të jetës së TEC-it.

Termocentrali i Korçës

Zona e mundshme për ndërtimin e TEC-it të Korçës ndodhet pranë nënstacionit elektrik të Zëmblakut dhe pranë dy linjave elektrike ajrore të tensionit të lartë: linjës 400 kV Shqipëri – Greqi, dhe linjës 110 kV që lidh nënstacionin e Zëmblakut me Korçën.

Prodhimi i parashikuar nga ky termocentral është 750 gigavat/orë për një sasi 124 milionë m³gaz. Deri në vitin 2035 parashikohet një rritje progresive në 760 gigavat/orë me një sasi gazi 126 milionë m³. Ajo që rekomandohet që të shihet me kujdes në masterplan për termocentralin e Korçës është studimi i mirë i zonës ku do të ngrihet, pasi konsiderohet me pasuri të lartë të trashëgimisë.

“Në zgjedhjen përfundimtare të vend-ndërtimit të TEC-it duhet marrë në konsideratë: përdorimi i tokës, zonat me rrezik përmbytjeje, karakteristikat gjeoteknike, sidomos rreziku i uljes së terrenit dhe thyerjet tektonike, distanca optimale nga CP e gazsjellësit TAP, nga nënstacioni i Zëmblakut, nga linjat e tensionit të lartë 400kV dhe 110kV, nga rruga kombëtare dhe nga shtëpitë më të afërta, vendndodhja e pendës së Devollit në grykën e Cangonjit”.

Termocentralet përfshijnë në vetvete edhe sistemin e ftohjes dhe një nga aspektet që duhet parë me kujdes është mënyra sesi do të operojë ky sistem. Në analizë për termocentralin e Korçës janë marrë dy lumenj, Devolli dhe Dunaveci. “Prurja vjetore mesatare e Dunavecit është rresh 1m³/s, ndërkohë që ajo e Devollit është rreth 5m³/s.

Duke u mbështetur në këto shifra dhe në nevojat për ujë të sistemit të ftohjes së TEC-it, ky i fundit duhet të vendoset pranë lumit Devoll. Duhet theksuar se në lumin Devoll, rreth 200 m në lindje-perëndim të nënstacionit të Zëmblakut, mbi lumin Devoll, është ndërtuar një pendë për qëllime vaditjeje. Kjo pendë mund të jetë e dobishme për marrjen e ujit për ftohjen e TEC-it të ardhshëm të Korçës”, thuhet në dokumentin pjesë e Masterplanit. Duke qenë projekte të rëndësisë së veçantë, zonat e ndërtimit të termocentraleve duhet të zgjidhen me kujdes për efektet që mund të kenë faktorët natyrorë. Për rastin e Korçës kërkohet një zgjidhje optimale si për sa i përket përmbytjeve ashtu edhe pjesës së fundosjes.

Nga Cangonj deri në Maliq, lumi i Devollit kalon mes tokash të ulëta, një pjesë e të cilave, deri në vitin 1948, ishte mbuluar nga këneta e Maliqit. Megjithëse kjo kënetë u tha në vitin 1948 dhe u transformua në tokë bujqësore, ekziston rreziku i përmbytjeve nga lumi i Devollit në periudha reshjesh shumë të forta. Për më tepër, gjithë zona e ish-kënetës është e prekur nga fenomeni i fundosjes së tokës. Si rrjedhojë, zgjedhja e vendit të ndërtimit të TEC-it të ardhshëm të Korçës duhet të shmangë ish- kënetën. Në këtë fazë të studimit, do të rekomandohej që vendi i ndërtimit të zgjidhej midis fshatit Cangonj dhe ish-kënetës së Maliqit.

Termocentrali i Kuçovës

Zona e mundshme për ndërtimin e TEC-it të Kuçovës përfshin një linjë ajrore të tensionit të lartë prej 220kV, e cila lidh Elbasanin me Fierin, linjën e tensionit të lartë prej 110kV, e cila lidh Kuçovën me Marinzën, linjën e ardhshme tension i lartë prej 400kV, e cila do të lidhë Elbasanin me Fierin dhe aeroportin ushtarak të Kuçovës. Në rastin e termocentralit të Kuçovës ka një theks të vendosur tek mënyra se ku do të ndërtohet dhe aspektet që duhet të kihen parasysh duke qenë se kjo zonë është e njohur për rezervat e saj naftëmbajtëse.

“Infrastruktura e zonës përfshin, ndër të tjera, një numër kullashm pusesh nafte dhe dy tubacione nafte, të cilat duhen shmangur gjatë zgjedhjes së vendit të ndërtimit të TEC-it të ardhshëm të Kuçovës”, thuhet në studim. Pjesa kryesore e zonës së mundshme për ndërtimin e TEC-it të ardhshëm të Kuçovës shtrihet mbi zhavorret ujëmbajtëse Kuaternare të Beratit, prej nga furnizohen të gjithë fshatrat e zonës me ujë të pijshëm, nëpërmjet puseve hidrogjoelogjike të shpuar në zonën midis fshatrave Banaj dhe Çiflik.

Gjithsesi sipas vlerësimeve të bëra duket se nuk ka ndonjë kërcënim për depërtim të ujërave sipërfaqësore në këto puse. Edhe në rastin e këtij termocentrali, është marrë në analizë mundësia që ka për shfrytëzimin e lumenjve në sistemin e ftohjes, si dhe për rrezikun e përmbytjeve. “Zona e Kuçovës përshkohet nga dy lumenj: Devolli dhe Osumi, të cilët bashkohen pranë fshatit Arrëz për të formuar lumin Seman. Prurja mesatare vjetore e lumit Osum, në stacionin e matjes në Urën Vajgurore, është rreth 33 m³/s, ndërsa ajo e lumit Devoll në Kozare është rreth 47 m³/s. Bazuar në sa më sipër, si dhe në nevojat për ujë të sistemit të ftohjes së TEC-it me gaz, të dy lumenjtë e mësipërm kanë ujë mjaftueshëm për ftohjen e TEC-it të ardhshëm të Kuçovës”, nënvizon studimi.

Kjo do të thotë se çështja e sistemit të ftohjes nuk paraqet problem por më hollësishëm duhet parë ajo e përmbytjeve, pasi historiku i kësaj zone shfaqet problematik. Një pjesë e zonës së gjerë të projektit të TEC-it të ardhshëm të Kuçovës është subjekt i përmbytjeve nga të tre lumenjtë: Osumi, Devolli dhe Semani dhe sipas analizës së bërë kjo ka ardhur si rezultat i plotave dhe në vite të ndryshme.

Pavarësisht kësaj, situata duket se nuk paraqitet problematike dhe rekomandimi është që ndërtimi të bëhet në një zonë që është të paktën gjysmë metri mbi nivelin e lumenjve. Përmbytjet prej plotave nuk përfaqësojnë rrezik për TEC-in e ardhshëm, nëse vendndodhja e tij planifikohet të paktën 0.5 m më lart se sa brigjet e lumenjve. Një vendndodhje në kuotë më të lartë do të ofrojë siguri më të madhe ndaj përmbytjeve”, thuhet në dokument. Ashtu si termocentrali i Korçës, edhe ai i Kuçovës do të kenë fuqi të instaluar 200 MW por në tabelën e parashikimit të prodhimit jepet vetëm viti 2040. Në këtë vit, Termocentrali i Kuçovës pritet të prodhojë 756 gigavat/orë energji, me një konsum të gazit natyror prej 125 milionë m³.

Termocentrali i Vlorës

TEC Vlora, me kapacitet 97 MW është ndërtuar në tetor të vitit 2011. Ndërtimi i këtij impianti erdhi si rezultat i nevojës që kishte vendi për shtimin e burimeve prodhuese. Pavarësisht objektivit të ndërtimit, në fakt kjo vepër nuk i ka shërbyer aspak diversifikimit. Kostoja e prodhimit të një kilovati energji vite më parë është vlerësuar në rreth 0.183 dollar, nëse prodhimi bëhet me naftë diezel nr.2 apo gazoil ndaj kjo parashtroi si variant mundësinë e gazit.

Qeveria po kryen aktualisht një studim fizibiliteti për mundësinë e përdorimit të gazit për prodhim energjie nga ky termocentral. Nga ana tjetër, qeveria ka shfaqur hapur qëndrimin e saj se ky objekt me vlerë mbi 100 milionë USD dhe që deri më tani vetëm ka rënduar xhepin e shtetit me shpenzime, mund të kalojë me Partneritet Publik Privat.

Investitorët e interesuar mund të zgjerojnë edhe më shumë kapacitetin e instaluar të termocentralit, pasi ai është projektuar dhe ndërtuar në mënyrë të tillë, që në të ardhmen të ketë mundësi të zgjerohet duke iu shtuar edhe dy blloqe të tjera të së njëjtës fuqi, duke arritur kështu në një fuqi totale të instaluar rreth 291 MW.

Anët pozitive dhe negative të TEC-eve

Studimi i masterplanit të gazit përpos një seri aspektesh të rëndësishme ka thelluar analizën edhe në impaktin pozitiv dhe negativ të termocentraleve. Sipas këtij studimi, Impiantet ÇGT (Turbina Gazi me Cikël të Kombinuar) me gaz natyror kanë kosto të ulët investimi kapital, rendiment të lartë të energjisë elektrike dhe kohë të shkurtër ndërtimi e vënieje në punë. Kapaciteti i TEC-it është i rëndësishëm: kostoja specifike për impiantet nën 200 MW rritet në mënyrë të konsiderueshme me uljen e kapacitetit. Prirja e përgjithshme për rendiment më të lartë mund të rezultojë në kosto specifike paksa më të lartë.

Po kështu, raporti i lartë ajër/karburant për turbinat me gaz çon përgjithësisht në uljen e rendimentit për një temperaturë të caktuar të ftohjes së gazit në oxhak, në krahasim me ciklet me avull dhe gjenerimin e kombinuar bazuar në motorët me djegie të brendshme. Megjithatë, impiantet me cikël të kombinuar janë ndër teknologjitë më të mira në lidhje me raportin energji elektrike/ngrohje. Për këtë arsye, rendimenti i përgjithshëm disi më i ulët mund të justifikohet nga rendimenti shumë i lartë i prodhimit të energjisë elektrike.

Revista Monitor,  13.11.2017

Në pritje të miratimit të marrëveshjes nga Këshilli I Ministrave, kompania kanadeze Pennine Petroleum Corporation, që në shkurt ka nënshkruar marrëveshjen për ndarjen e prodhimit me Albpetrol Sh.A për eksplorimin dhe zhvillimin e Bllokut të Velçës në Shqipëri, njoftoi sot se po bën përgatitjet e fundit logjistike.

“Ndërsa Pennine po pret të marrë miratimin nga qeveria shqiptare për të tërhequr të dhënat gjeoteknike, PNN ka qenë shumë aktive në vendin e Ballkanit duke u përgatitur për përzgjedhjen e një objektivi fillestar të shpimit të Velca Block”, thotë shefi ekzekutiv N. Desmond Smith.

“Qeveria po punon për fazat përfundimtare rregulluese të marrëveshjes së ndarjes së prodhimit të Bllokut Velca,” vëren z. Smith. “Ndërkohë, ne kemi qenë në terren në Shqipëri duke u kujdesur për detajet n mënyrë që të ecim në të njëjtën linjë “.

Kompania kanadeze, Pennine Petroleum Corporation, ka njoftuar që në muajin shkurt të këtij viti se ka miratuar marrëveshjen për ndarjen e prodhimit me Albpetrol Sh.A për eksplorimin dhe zhvillimin e Bllokut të Velçës në Shqipëri.

Sipas deklarimeve t ëmëparshme të kompanisë, marrëveshja finale e nënshkruar nga Pennine, ish Ministria e Energjisë dhe Industrisë dhe Albpetrol, shoqëria shtetërore e energjisë, është për një periudhë 6-vjeçare eksplorimi, e konvertuar në një leje prodhimi 25-vjeçare, pas zbulimit të rezervave të naftës ose gazit.

Marrëveshja përfshin fazën e eksplorimit dhe atë të shpimit. Në fazën e eksplorimit, Pennine dhe Albpetrol do të shqyrtojnë të gjitha të dhënat ekzistuese në Bllokun e Velçës dhe do të përpunojnë të dhënat për përzgjedhjen e puseve për shpim. Faza e shpimit do të konsistojë në një angazhim për të shpuar një minimum prej dy pusesh, në një thellësi minimale prej 2,500 metrash.

Pennine do të rikuperojë të gjitha kostot e eksplorimit dhe shfrytëzimit nga 90% e të ardhurave neto operative, pas pagimit të rentës prej 10%, dhe më pas do të jetë subjekt i Faktorit R të ndarjes së të ardhurave me Albpetrol, duke u luhatur nga 2% në 15% të të ardhurave operative neto, në varësi të shumëfishit të rikuperimit të kostos së projektit. Pasi të jenë shlyer të gjitha kostot, interesi i të ardhurave do të ndahet, me 50% për Ministrinë e Energjisë dhe 50% për pjesëmarrësit e marrëveshjes.

Termat dhe kushtet kryesore të Bllokut të Velçës janë nënshkruar në shkurt 2016. Pennine dhe Albpetrol ranë dakord në prill të vitit 2016 për kushtet dhe marrëveshja e ndarjes së prodhimit u dorëzua në Ministrinë e Energjisë dhe Industrisë së Shqipërisë për miratim. Pennine e rishikoi marrëveshjen e licencës, që ishte një komponent integral i marrëveshjes së ndarjes së prodhimit, në dhjetor 2016.

Revista Monitor,  21.10.2017

Ministria e Energjisë dhe Industrisë (MEI) reagoi sot mbi ndërtimin e hidrocentraleve mbi lumin Shalë një ditë pas publikimit të kompanive fituese të koncesionit. Në sqarimin e saj, ministria detajon se projekti nuk është i ri dhe se ish-qeveria e djathtë miratoi në vitin 2009 ndërtimin e 6 hidrocentraleve në këtë pellg ujëmbledhës.

Pas konstatimit të mungesës së dokumenteve MEI vendosi që të rishpallte koncesionin këtë vit dhe tashmë kompanitë fituese parashikojnë vetëm 3 hidrocentrale, sakaq theksohet se impakti mjedisor synohet që të minimizohet.

Sqarimi i plotë i Ministrisë së Energjisë

Në kuadër të transparencës për opinionin publik, Ministria e Energjisë dhe Industrisë sqaron se në vitin 2009, Qeveria kishte firmosur një kontratë për ndërtimin e 6 hidrocentraleve në lumin e Shalës. Totali i fuqisë së instaluar për këto HEC-e parashikohej të arrinte në 127.600 kW, ndërsa prodhimi mesatar i energjisë do shkonte në 530.350.000 kWh.

Gjatë auditimit që Ministria e Energjisë dhe Industrisë u bën kontratave koncesionare në fuqi, rezultoi se në këtë rast ishin shkelur disa aspekte procedurale mes të cilave: projekti ishte jo i plotë dhe në përmbajte të tij mungonin një sërë raportesh e dokumentesh si skema e shfrytëzimit hidroenergjitik; raportet hidroenergjetikë e hidroteknike; raportet e vlerësimit të ndikimit në mjedis dhe raportet e planit të biznesit. Koncesionari, gjithashtu nuk kishte përmbushur detyrimin për sigurimin e kontratës siç përcakton legjislacioni. Për këto arsye, Ministria e Energjisë dhe Industrisë vendosi në mënyrë të njëanshme zgjidhjen e kontratës së koncesionit.

Nisur nga potenciali hidroenergjetik që paraqet ky pellg ujëmbledhës, Ministria e Energjisë dhe Industrisë, në cilësinë e Autoritetit Kontraktor vendosi ta rihapë procedurën për shfrytëzimin e tij, tashmë me propozim të kërkuar. Njoftimi për shpalljen e procedurës është bërë publik në përputhje me kërkesat e legjislacionit dhe në përfundim ka rezultuar si pjesëmarrëse në garë bashkimi i përkohshëm i shoqërive “Çinar-San Hafriyat Nakliyat Insaat Turizm Sanayi Ve Ticaret LTD.STI”, “Shala Energy PLC” dhe “Falak Properties LLC”. Pas shqyrtimit të dokumentacionit kompania është shpallur fituese e kësaj gare.

Në Termat e Referencës, Autoriteti Kontratës është kujdesur që përveç shfrytëzimit optimal të potencialit hidroenergjetik të këtij pellgu, të ketë në konsideratë edhe ndikimin e tij minimal në mjedis. Në këtë kontekst, është konsideruar me shumë vëmendje prezenca e zonave të mbrojtura në Alpet e Veriut dhe shmangia e tyre nga projekti.

Projekti i ri parashikon reduktimin e numrit të hidrocentraleve dhe fuqisë së instaluar krahasuar me atë të projektit të mëparshëm. Nga 6 që parashikoheshin në projektin fillestar të revokuar, tashmë projekti ka 3 hidrocentrale prej të cilave 2 me derivacin dhe 1 me digë nivel ngritëse. Sipas projektit të ri fitues, investimi i përgjithshëm për ndërtimin e hidrocentraleve mbi lumin Shalë është rreth 84.5 milion euro për fuqi te instaluar prej 83.45 MW dhe prodhim mesatar te energjisë elektrike prej 321.5 MWh/vit. Afati i parashikuar për ndërtimin e këtij projekti është 36 muaj.

Revista Monitor,  13.09.2017

Dy konçesione të tjera për hidrocentrale të vegjël janë njoftuar nga Ministria e Energjisë dhe Industrisë.

Kjo e fundit ka hapur garën për dy vepra hidrike që do të ndërtohen në lumin e Suhës, në qarkun e Gjirokastrës. Hidorcnetralet do të ndërtohen njëri pas tjetrit përgjatë të njëjtit pellg ujëmbledhës.

Konçesioni i Suhës së Sipërme do ndërtohet në kuotën 520 m deri 374 m mbi nivelin e detit, burimi finacimit do të jetë privat dhe kohëzgjatja e kontratës do të bëhet për 35 vite.

Kurse hidrocentrali tjetër do të ndërtohet në kuotën 369 m – 253 m mbi nivelin e detit, lloji kontratës është i njëjtë me të parën dhe në të dyja rastet parashikohet ndërtimi, operimi dhe transferimi i veprës.

Fituesit do të shpallen më 29 shtator dhe kriteret e përzgjedhjes nisin me fuqinë e caktuar, tarifën konçesionare, analizën ekonomike, kapaciteitin financiar, ndikimi në mejdis, për të përfunduar me kohëzgjatjen e punimeve.

Gjatë vitit 2017 Ministria e Energjisë ka dhënë disa konçesione për HEC-e të vogla dhe qëllimi është shfrytëzimi i duhur i potencilait hidrik në vend.

Gazeta Dita,  05.09.2017

DREJTORIA E KONCENSIONEVE, PROKURIMEVE, SHPRONËSIMEVE DHE PRIVATIZIMIT VENDIM Nr. 3 datë 16/8/2017 PËR ANULLIMIN E PROCEDURËS “DHENIE ME KONCESION E HIDROCENTRALIT “BUSHTRICA 4”

Në mbështetje te Ligjit nr. 125/2013 “Per koncesionet dhe partneritetin publik privat” i ndryshuar, Nenit 24 te Ligjit nr. 9643 date 20.11.2006 “Per prokurimin publik” i ndryshuar, VKM nr. 575 datë 10.7.2013 “Për miratimin e rregullave për vlerësimin dhe dhënien me koncesion/partneritet publik privat”, i ndryshuar,

PËR ARSYE SE:

Zona e parashikuar për zhvillimin e projektit ne kuotat 1336-820 m.m.n.d në Lumi Bushtricës, sipas koordinatave përkojnë brenda territorit të Parkut Kombëtar Shebenik – Jabllanicë, ku një pjesë e mirë bie edhe në zonën e përcaktuar si Nënzonë Qendrore e Rrajcës, me shkallën më të lartë të mbrojtjes dhe së fundmi edhe me zonën pyjor që u shpall nga UNESCO si pjesë e Trashëgimisë Botërore të Natyrës.

Si rrjedhojë, referuar Ligjit për Zonat e Mbrojtura datë Nr. 81/2017, datë 04.05.2017, Neni 16, pika 2 germa (c) nuk mund të lejohet asnjë lloj aktiviteti njerëzor. VENDOS: Anulimin e procedurës konkurruese “Dhënie me koncesion e hidrocentralit “Bushtrica 4”.

energjia.al  29.08.2017

Ministria e Energjitikës ka shpallur fituesit për dhënien me konçesion të tre hidrocentraleve të vegjël.

Dy prej tyre do të ndërtohen në Grabovë dhe i treti në lumin e Luses, në mat. Hidrocentrali “Grabova 1” do të ndërtohet nga një bashkim i përkohshëm i tre shoqërive dhe konçesioni është 35-vjecar.

Fuqia e instaluar është 14 mijë e 900 kilowat dhe investimi i kalon 2.3 miliardë lekë, pa TVSH. Kontrata është e tipit “ndërtim, operim dhe trasnferim”.

Hidrocentrali “Grabova 2” do të ndërtohet nga një tjetër bashkim kompanish. Fuqia e instaluar, e përcaktuar me prurjet është llogaritur 8.100 KW dhe i gjithë investimi privat është rreth 1.5 miliard lekë pa TVSH. Pas 35 vitesh vepra i kalon shtetit.

Edhe konçesioni i tretë, ai në lumin Luse të Matit është 35-vejçar. Ai do të ndërtohet gjithashtu nga një konsorcium dhe fuqia e instaluar është 6.380 KW.

Punimet do të zgjasin 18 muaj dhe investimi është 621 milionë lekë, pa TVSH. Në të treja rastet, kompanive i jepet 60 ditë kohë nga marrja e njoftmit të fituesit për të negociuar kontratën.

Hidrocentrali “Grabova 1”
Fitues  “GR Albania” SH.P.K., “Agna” Sh.A. dhe “Alb – Star” SH.P.K.;
Fuqia e instaluar 14.900 KW;
Zbatimi i punimeve 24 muaj;
Vlera e investimit 2.3 mld lekë, pa TVSH;
Konçesioni 35 vjet.

Hidrocentrali “Grabova 2”
Fitues “Vëllezërit Hysa” SH.P.K. dhe “Hydropower” SH.P.K.;
Fuqia e instaluar 8.100 KW;
Zbatimi i punimeve 24 muaj;
Vlera e investimit 1.48 mld lekë pa TVSH;
Konçesioni 35 vjet.

Hidrocentrali “Lusa”
Fitues “Idrol Energy” SH.P.K. dhe “Scotta” S.P.A.;
Fuqia e instaluar 6.380 KW;
Zbatimi i punimeve 18 muaj;
Vlera e investimit 621 mln lekë, pa TVSH;
Konçesioni 35 vjet.

Top Channel,  08.08.2017

Kompania Victoria Invest është fituesja e koncesionit për ndërtimin e hidrocentralit të Lunikut të shpallur nga Ministria e Energjisë dhe Industrisë (MEI) në fund të majit. Sipas njoftimit të bërë nga (MEI) oferta e bërë nga bashkimi i shoqërive Victoria Invest Internacional sh.p.k dhe Victoria Invest sh.p.k është ajo që përmbush edhe kriteret e vendosura për këtë garë.

Interes për hidrocentralin e Lunikut shprehën edhe dy kompani të tjera ku, e para shoqëria “Restaurim Gurra – Kaca” sh.p.k nuk ka dorëzuar dokumentacionin e nevojshëm, kurse e dyta bashkimi i bashkimi i përkohshëm i shoqërive “Fondi Erpa” sh.p.k. dhe “Osmani” sh.p.k nuk përmbushin kapacitetin ekonomik dhe financiar të specifikuar në dokumente.

Oferta e Victoria Invest

Victoria Invest ka ofruar si alternative një fuqi të instaluar prej 7 mijë kW me një fee(tarifë) konceisonare prej 2.5% apo 662,500 kWh. Koha e zbatimit të projektit për 24 orë dhe me një vlerë investimi rreth 787 milionë lekë apo 6 milionë euro  pa TVSH (llogaritur me një kurs këmbimi 1 euro=133 lekë).

“Ministria e Energjisë dhe Industrisë lajmëron Z. Fatmir Kuçi, Përfaqësues ligjor i shoqërisë “Victoria Invest International” sh.p.k., Përfaqësues i Bashkimit te Përkohshëm “Victoria Invest International” sh.p.k. dhe “Victoria Invest” sh.p.k., se oferta e paraqitur më datë 30 Qershor 2017, për marrjen me koncesion te hidrocentralit “Lunik”, është pranuar. Afati i negocimit te Kontratës tuaj do te jete brenda 60 ditëve nga marrja e njoftimit te fituesit” thuhet në njoftimin e MEI.

Koncesioni do të jetë i formës partneritet-publik privat dhe me një afat 35 vjeçar.

Hidrocentrali i Lunikut

HEC-i i Lunikut pritet të ndërtohet në segmentin ujor të pellgut ujëmbledhës të Zallit të Lunikut nga kuota 273 metra mbi nivelin e detit deri në kuotën 492 metra mbi nivelin e detit duke respektuar kushtet teknike të projektimit dhe mos cenimit të objekteve që parashikohen të ndërtohen në këtë pellg ujëmbledhës.

Nga diskutimi i projekteve të mëparshme mësohet se mbi këtë lumë është parashikuar që të ngihen të paktën 5 hidrocentrale por situata e zbatimit të kontratave nuk është shumë e qartë për fazën e zbatimit.

Ajo që ka bërë që këto hidrocentrale të fitojnë vëmendje është fakti që kalojnë në Parkun Kombëtar të Librazhdit që në total ka tërhequr interes për 45

Kush është Victoria Invest

Kompania Victoria Invest nuk është e panjohur për publikun dhe as në regjistrin e koncesioneve. Ajo fitoi të drejtën për të ndërtuar një port jahtesh në komunën e Synejit në Kavajë së bashku me zviceranët e Finsec. Ky koncesion ka gjithashtu një afat 35 vjeçar dhe parashikon ndërtimin e një porti jahtesh me të paktën 800 vende akostimi, 150 apartamente dhe një hotel.

Revista Monitor,  01.08.2017

Ministria e Energjisë dhe Industrisë (MEI) shpalli fituesit e dy koncesioneve për hidrocentralin Bushtrica 2 dhe Bushtrica 3, të cilat ishin shpallur për shprehje interesi para dhe gjatë fushatës elektorale. Vlera e investimit për të dy HEC-et llogaritet në rreth 10 milionë USD.

Por cilat janë kompanitë që kanë fituar të drejtën për këto koncesione dhe ofertat e tyre që i kanë shpallur fitues. Kujtojmë që sasinë më të madhe të pikëve e merrte fuqia e instaluar e propozuar dhe tarifa koncesionare.

Bushtrica 2

Për hidrocentralin Bushtrica 2 janë paraqitur dy oferta. E para nga shoqëria “2T” sh.p.k. që është skualifikuar pasi sipas MEI nuk ka paraqitur dokumentacionin e plotë. E dyta që është dhe kompania fituese është bashkimi i përkohshëm i Shoqërive “Doko” sh.p.k. dhe “Erniku” sh.p.k. Sipas ofertës së kësaj kompanie fuqia e instaluar është parashikuar 4060 kw me prodhim të parashikuar prej 18,553,391 kWh. Vlera e tarifës koncesionare është në nivelin  2.02% (374,778 kWh).

Afati për zbatimin e kontratës është caktuar në 12 muaj dhe vlera totale e investimit pa TVSH është 600 milionë lekë.

Bushtrica 3

Ministria ka dhënë detaje edhe për fituesit e koncesionit Bushtrica 3.  Edhe në këtë procedurë pjesë e garës janë bërë dy kompani. E para shoqëria “Restaurim Gurra – Kaca” sh.p.k. e cila është skualifikuar pasi nuk ka dorëzuar gjithë dokumentacionin e kërkuar dhe e dyta bashkimi i përkohshëm i shoqërive  “Vega” sh.p.k., “Enolio” sh.p.k. dhe “EL-BU 2009” sh.p.k. Sipas ofertës fituese me të cilën ministria do te hyjë në negociata fuqia e instaluar e përcaktuar në projekt është 6700kW me një prodhim 28,268,538 kWh  dhe një vlerë tarifë koncesionare prej 2.1% (593,639 kWh). Koha e zbatimit të projektit është ofruar 24 muaj dhe vlera e investimit rreth 560 milionë lekë pa TVSh.

Të dy koncesionet janë të formës partneritet publik privat dhe me një afat 35 vjeçar. Aktualisht Ministria e Energjisë ka hapur garën edhe për hidrocentralin e katërt në pellgun ujëmbledhës të Bushtricës kurse në Komisionin e Prokurimit Publik rezulton i ankimuar procesi për Bushtrica 1 nga kompania 2T sh.p.k.
Në fazë vlerësimi janë edhe disa koncesione të tjera si Kalivaçi, Gojan, Luniku, Grabovë 1 dhe 2.

Revista Monitor,  25.07.2017

Ministria e Energjisë dhe Industrisë ka vendosur të plotësojë ciklin e katër koncesioneve mbi lumin e Bushtricës duke hapur së fundmi garën për hidrocentralin e fundit.

Sipas dokumenteve të publikuar pranë Agjencisë së Prokurimit Publik bëhet me dije se ky koncesion do të jetë për Bushtrica 4 dhe përfshin shfrytëzimin e pellgut ujor të lumit me të njëjtin emër, në kuotën e 820 metra mbi nivelin e detit deri në 1336 metra mbi nivelin e detit.

Operatorët e interesuar duhet të shprehin interes deri më 21 gusht 2017 dhe pjesën më të madhe të pikëve e zë fuqia e instaluar dhe më pas vijnë tarifa koncesionare dhe analiza ekonomike dhe financiare.

Revista Monitor,  21.07.2017