info@energjia.al

Ministri i Zhvillimit Ekonomik Valdrin Lluka, ka pritur në një takim Ambasadorin e Kanadasë  për Kosovë, rezident në Kroaci, Daniel Maksymiuk, me të cilin ka bashkëbiseduar për zhvillimet ekonomike në vend, përfshirë prioritetet e Qeverisë në planin ekonomik.

Fokusi kryesor i takimit ishin potenciali minerar që ofron Kosova pasi që Kanadaja njihet si lider botëror në këtë industri. Me këtë rast Ambasadori Maksymiuk, ka njoftuar Ministrin Lluka për disa kompani Kanadeze të interesuara në këtë fushë që pritet të vizitojnë Kosovën së shpejti.

Për më tepër, Ambasadori ka ftuar Ministrin Lluka në konferencën më të madhe në botë për miniera dhe minerale që mbahet në muajin mars në Toronto, më qëllim të prezantimit të potencialeve që ofron Kosova në këtë industri.

Ministri Lluka, gjithashtu i paraqiti planet e tij për rritje të transparencës në të gjitha projektet minerare, mënyrë kjo e cila do t’i nxisë investitorët serioz të shteteve si Kanada drejt një zhvillimi të qëndrueshëm ekonomik.

Nga ana e tij Ambasadori Maksymiuk, ka përgëzuar Ministrin Lluka për praktikat  transparente në fushën e ekonomisë, duke shtuar se kjo do të ndikoj në bashkëpunimin e më tejmë mes dyja vendeve.

Ambasadori Maksymiuk tha se minierat janë fushë, në të cilat investitorët e huaj kanë interesim të investojnë, duke shtuar se kjo do të ndikonte që Kosova të ketë një zhvillim të qëndrueshëm ekonomik.

Agjensia e lajmeve ekonomia,  11.10.2017

Investimet e huaja, sipas sektorëve, tregojnë për një ecuri të paqëndrueshme në vite. Teksa energjia po bie dhe telekomunikacionet janë në maturim, nuk ka sinjale për hyrje të reja. …

Energjia është sektori që ka pasur investimet më të larta të huaja në Shqipëri në gjysmën e parë të këtij viti, ndonëse me një rënie të ndjeshme në raport me tremujorët e mëparshëm.

Sipas Bankës së Shqipërisë, e cila ka publikuar të dhënat për investimet e huaja, sipas aktivitetit ekonomik, për periudhën janar-qershor investimet në “Energji elektrike, gazi, dhe furnizimi me ujë” arritën në 149 milionë euro, ose rreth 40% të totalit të IHD-ve për të njëjtën periudhë.

Në raport me dy tremujorët e fundit të 2016-s, investimet në sektorin e energjisë dhe gazit kanë rënë ndjeshëm, me gati 60%.

Ishte fillimi i ndërtimit të gazsjellësit TAP dhe punimet për ndërtimin e hidrocentraleve mbi lumin Devoll, që i dhanë një hov të ndjeshëm investimeve në gaz dhe energji. Por, shqetësimi lidhet me faktin, që këto dy projekte janë afatshkurtra në kohë dhe kërkohet diversifikimin në afatin e mesëm. Komisioni Europian ka tërhequr vëmendjen për nevojën e diversifikimit të investimeve të huaja dhe burimeve të rritjes së Shqipërisë në raportin e zgjeruar të programit të reformave për Shqipërinë, Maqedoninë, Malin e Zi, Serbinë, Turqinë, Bosnjë-Hercegovinën dhe Kosovën për periudhën 2017-2019.

Sipas raportit, përfundimi i projekteve të mëdha dhe një rënie e çmimeve të lëndëve të para mund të përbëjë rrezik për rritjen, nëse nuk tërhiqen investime të qëndrueshme në aktivitete me vlerë të shtuar më të lartë, që do ta integronte ekonominë më mirë në zinxhirët e furnizimit global, për të rritur produktivitetin dhe për të krijuar më shumë vende pune dhe më të mira në të gjithë ekonominë.

Në fakt, kjo që tani ka filluar të ndodhë. Në total, sipas të dhënave të mëparshme të institucionit monetar qendror, Investimet e Huaja Direkte në Shqipëri kanë shënuar rënie në gjysmën e parë të këtij viti, duke qenë larg niveleve të regjistruara në gjysmën e dytë të vitit të kaluar, kur ato u nxitën nga gazsjellësi TAP. Në total, për 6 muajt e parë të vitit, Investimet e Huaja Direkte arritën në 380 milionë euro, me një rënie prej 7% në krahasim me të njëjtën periudhë të një viti më parë. (180 milionë euro në të parin dhe 200 milionë euro në të dytin). Ndërsa në krahasim me gjashtëmujorin e dytë të vitit të kaluar, tkurrja është më e thellë, me gati 30%. Në periudhën korrik-dhjetor 2016, investimet e huaja “shpërthyen” në vlerë, për shkak se projekti i ndërtimit të gazsjellësit TAP ishte në kulmin e punimeve, duke arritur në 534 milionë euro.
Të dhënat e detajuara, tregojnë se tkurrja ka ardhur pikërisht nga reduktimi i investimeve në sektorin e gazit dhe energjisë.

Industria nxjerrëse është sektori i dytë që ka sjellë më shumë investime në gjashtëmujorin e parë të vitit, me 106 milionë euro, ose 28% të totalit. Investimet në sektorin e hidrokarbureve janë të varura nga bursat ndërkombëtare. Në vitin 2015, investimet në hidrokarbure (që janë kryesisht hapje pusesh) ranë ndjeshëm për shkak të çmimeve të ulëta të naftës. Ndërsa në 2016-n dhe pjesën e parë 2017 është vënë re një gjallërim i tyre për shkak të çmimeve më të favorshme në bursa. Në raport me gjashtëmujorin e dytë të vitit, ky zë u rrit me rreth 37%.

Sektori i tretë janë aktivitetet financiare dhe të sigurimit, që sollën 42 milionë euro investime, me rënie prej 13%. Këtu përfshihen kryesisht investimet e bankave për rritjen e kapitalit.

Në tremujorin e dytë 2017, ka një sektor surprizë, që ka sjellë 42 milionë euro investime, ose 21% të totalit për periudhën në fjalë, ai i “Aktivitete profesionale, shkencore dhe teknike”. Sipas Bankës së Shqipërisë, ky zë përfshin rritje të investimeve direkte në kapital. Rritja ka ardhur nga kompanitë që kryejnë aktivitete ekonomike përkatësisht si: Dizenjim, Inxhinieri, ndërtim, punime, asistence teknike për industri të rënde dhe mirëmbajtje të impianteve të përkohshëm përfshirë shërbime në terren, etj.

Një nga kompanitë franceze që ka hyrë së fundmi në Shqipëri është Spiecapag, e themeluar në shkurt 2016, një nga nënkontraktorët kryesorë të gazsjellësit TAP, që po ndërtohet në Shqipëri. Objektet kryesor të veprimtarisë së shoqërisë janë dizenjo, inxhinieri dhe ndërtim, asistencë teknike për impiante dhe makineri të rënda, ndërtimi dhe mirëmbajtja e impianteve përkohësisht, përfshirë shërbime në terren. Për vitin 2016 kompania deklaroi një qarkullim vjetor prej 15 miliardë lekësh (rreth 110 milionë euro), ndërsa fitimi para taksave ishte 1.8 miliardë lekë (rreth 13 milionë euro).
Investimet në sektorët e tjerë mbeten minimalë. Në industrinë përpunuese ka vite që nuk afrohet më asnjë, teksa fluksi i ri në këtë sektor prej vitesh është minimal.

Në total, nëse shohim se në cilët sektorë është investuar më shumë në Shqipëri në vite, nga të dhënat e stokut, të publikuara po nga Banka e Shqipërisë, në vend të parë në gjashtëmujorin e parë 2017 ka kaluar energjia. Në vite në këtë sektor janë investuar rreth 1.3 miliardë euro.
Deri në fund të vitit 2016, kryesonte informacioni dhe komunikacioni, por në 2017-n, ky sektor ka kaluar në vend të dytë, teksa ka 1.2 miliardë euro investime.
Më pas renditen sektorët e Aktivitete financiare dhe të sigurimit; Industria nxjerrëse; Industria përpunuese; Aktivitete profesionale, shkencore dhe teknike.

Revista monitor,  02.10.2017

Investimet e huaja direkte (IHD) në Shqipëri kanë shënuar rënie në gjysmën e parë të këtij viti, sipas statistikave të publikuara nga Banka e Shqipërisë, duke qenë larg niveleve të regjisturara në gjysmën e dytë të vitit të kaluar, kur ato u nxitën nga gazsjellësi TAP.

Sipas të dhënave të bilancit të pagesave të publikuara sot, për 6 muajt e parë të vitit, investimet e huaja direkte arritën në 380 milionë euro, me një rënie prej 7% në krahasim me të njëjtën periudhë të një viti më parë. (180 milionë euro në të parin dhe 200 milionë euro në të dytin).

Ndërsa në krahasim me gjashtëmujorin e dytë të vitit të kaluar, tkurrja është më e thellë. Në periudhën korrik-dhjetor 2016, investimet e huaja “shpërthyen” në vlerë, për shkak se projekti i ndërtimit të gazsjellësit TAP ishte në kulmin e punimeve, duke arritur në 534 milionë euro.

Sipas Bankës së Shqipërisë, fluksi hyrës neto i investimeve të huaja direkte në tremujorin e dytë shënon 200 milionë euro nga të cilat 214 milionë euro vijnë në trajtën e zgjerimit të kapitalit  dhe një fluks negativ prej 14 milionë euro i derivuar nga marrëdhëniet e borxhit mes kompanive të lidhura.

Prurjet valutore në formën e investimeve të huaja direkte janë të përqendruara në sektorin e  energjetikës (me rreth 35%), hidrokarbureve (me rreth 17%), e ndërmjetësimit financiar (me  rreth 13%). Në terma vjetorë, injektimi me kapital ka rënë me 13%.

 Nevoja për diversifikim të investimeve

Rënia e investimeve të huaja ishte e pritshme, për shkak se në pjesën m ëtë madhe ajo ishte e nxitur nga punimet për ndërtimin e projektit TAP, dhe HEC-in e Devollit.

Por, shqetësimi lidhet me faktin që këto dy projekte janë afatshkurtra në kohë dhe kërkohet diversifikimin në afatin e mesëm. Nga ana tjetër edhe investimet në sektorin e hidrokarbureve janë të varura nga bursat ndërkombëtare. Në vitin 2015, investimet në hidrokarbure (që janë kryesisht hapje pusesh) ranë ndjeshëm për shkak të çmimeve të ulëta të naftës. Ndërsa në 2016-n dhe tremujorin e parë 2017 është vënë re një gjallërim i tyre për shkak të çmimeve më të favorshme në bursa.

Komisioni Europian ka tërhequr vëmendjen për nevojën e diversifikimit të investimeve të huaja dhe burimeve të rritjes së Shqipërisë në raportin e zgjeruar të programit të reformave për Shqipërinë, Maqedoninë, Malin e Zi, Serbinë, Turqinë, Bosnjë-Hercegovinën dhe Kosovën për periudhën 2017-2019.

Sipas raportit, përfundimi i projekteve të mëdha dhe një rënie e çmimeve të lëndëve të para mund të përbëjë rrezik për rritjen, nëse nuk tërhiqen investime të qëndrueshme në aktivitete me vlerë të shtuar më të lartë do ta integronte ekonominë më mirë në zinxhirët e furnizimit global, për të rritur produktivitetin dhe për të krijuar më shumë vende pune dhe më të mira në të gjithë ekonominë.

Monitor,  11.09.2017

Kryetari i Komisionit të Ekonomisë, Erjon Braçe flet në një intervistë të gjatë për gazetarin Enio Civici. Çfarë po ndodh me rritjen ekonomike? Kush do të zëvëndësojë TAP në bilancin e investimeve të huaja? Sa po ndikon vetting-u në të bërin biznes në Shqipëri?

Kryetari i Komisionit të Ekonomisë, Erjon Braçe: “Kini parasysh se nga u nisëm. Po të nisesh nga ajo situatë që ne kishim, me klimën e biznesit së pari dhe veçanërisht me atë që ishte marrëdhënie e drejtpërdrejtë midis qeverisë dhe kompanive private në këtë vend, borxhit të jashtëzakonshëm dhe të shtuar dhe ende të pazbardhur përfundimisht deri në qindarkën e fundit apo ende të papaguara deri në qindarkën e fundit përkundrejt sipërmarrjes, natyrisht që e vështirë është që të marrësh më tepër se sa kaq. E vështirë sepse:

E para, klima e biznesit e bën një investitor të huaj të mendohet mirë para se sa të vijë në Shqipëri. E dyta, më ngushtë se sa klima e biznesit marrëdhëniet apo garancitë juridike që duhet t’i japë një pushtet drejtësisë, i pavarur, funksional, dhe natyrisht i ndershëm, i pa korruptuar, janë A-ja e çdo investitori të huaj që vjen në territorin e Republikës së Shqipërisë apo kudo qoftë. Është e vështirë të flasësh me të kur garancitë burojnë nga një deputet, nga një ministër, burojnë qoftë edhe nga një ekzekutiv që është njëra palë, dhe nuk vijnë nga garant të përbotshëm institucional siç janë gjykatat siç është sistemi i drejtësisë.

E treta që është akoma më e rëndësishme, situata ekonomike që ishte në tërësi në vitin 2013, kur ne morëm vendin. Me trend rënës të rritjes ekonomike dhe pa ndonjë shpresë rikuperimi në vitin në vijim, natyrisht që e bënte të stepej investitorin e huaj më të devotshëm, më optimist që të investonte në Shqipëri.

Them të gjitha këto, duke pasur parasysh të gjithë treguesit, veçanërisht dhe reformat që kemi ndërmarrë në fushën e përmirësimit të klimës së biznesit, natyrisht që tani është momenti që një sërë tentativash për investime të huaja të drejtpërdrejta në Shqipëri të fillojnë të maturohen për t’u kthyer në vepra reale në territorin e Republikës së Shqipërisë, dhe natyrisht se cila prej tyre do dhe kohën e vetë.

Por pa asnjë lloj diskutimi, që sektori energjetik në Shqipëri, përfshirë hidrokarburet, përfshirë veprat madhore hidro, energjetike apo dhe termo (nesër, pasnesër), apo edhe ato që vijnë nga energjia e gjelbër, etj me radhë, do ta udhëheqë ende ritmin e investimeve të huaja të drejtpërdrejta në Shqipëri.

Është e vetmja pasuri që kemi. Këto investime bazohen fort tek burimet kombëtare, qoftë nafta, qoftë energjia. Ajo që mua më dhëmb në këtë histori, pra në historinë e investimeve të huaja direkte ka të bëjë me sektorin minerar, veçanërisht tek mineraret e forta.

Po mbetet në vijimësi një sektor që nuk po thith investime të huaja të mëdha, strategjike, serioze, dhe nuk po shkon drejt asaj që është jetike për ne, tek përpunimi këtu në vend. Kjo mbetet edhe për sektorin e hidrokarbureve si problem madhor i investimeve të huaja.

Tashmë kërkon vëmendje të shtuar dhe të fokusuar drejtpërdrejt këtu, përndryshe në do vazhdojmë të shesim lëndë, siç po shesim për naftën, ç’del direkt nga toka, pa asnjë lloj vlere të shtuar, për shkak përpunimit të munguar, për shkak të dështimit të të gjitha iniciativave në privatizimin e këtij sektori, në privatizimin e sektorit të përpunimit të naftës.

Dhe e njëjta histori është edhe në sektorin e përpunimit të mineraleve, ne vazhdojmë të shesim gur (të themi realisht), shesim gur nga kromi, nga bakri, dhe nuk përpunojmë në vend.

Unë mendoj që tani është momenti, që ne të thithim investime të huaja për përpunim. Shpresoj shumë që institucionet, qeveria, ministritë respektive, ajo e industrisë, ajo e ekonomisë, etj me radhë, duhet të bëjnë një super sforco për të thithur investitorë të cilët merren me përpunimin e produkteve që dalin drejtpërdrejtë nga mineralet sot, qoftë nga nafta, qoftë nga mineralet e ngurta.

Sepse jemi nevojtarë, pa diskutim tek eksporti i produkteve që prodhohen ne vendin tonë me vlerë të shtuar më të madhe se ajo që po eksportojmë sot, si naftë bruto, apo si minerale të po këtij karakteri”.

Scan Tv,  10.04.2017

Investimet e Huaja Direkte shënuan rënie vjetore me 3% gjatë nëntëmujorit të këtij viti, sipas të dhënave të sotme të Bankës së Shqipërisë. Investimet shënuan 706 milionë euro në periudhën janar-shtator 2016, nga 728 milionë euro që ishin në të njëjtën periudhë të vitit të kaluar.

Rënia i dedikohet tërësisht performancës negative të tremujorit të parë, kur ato zbritën me 40% në 157 milionë euro. Në tremujorin e dytë dhe të tretë, investimet janë përmirësuar.

Në tremujorin tretë, investimet u rritën me 27 milionë euro, duke arritur në 288 milionë euro nga 261 që ishin në tremujorin e dytë.

Sipas Bankës së Shqipërisë, prurjet në formën e investimeve direkte, janë të përqendruara në sektorin e energjetikës (me rreth 60%), hidrokarbureve (në masën 15%), ndërmjetësimit financiar (në masën 10%), ndërtimit (në masën 4%), dhe në sektorin e telekomunikacionit (me 2%). Ndërkohë që rritja më e madhe e fluksit vërehet në sektorin e energjetikës, raporton Banka e Shqipërisë.

Investimet në rritje të tremujorit të tretë i dedikohen rritjes së importeve të lëndës së parë për projektin TAP. Sipas të dhënave pranë projektit, deri më tani kanë hyrë në Shqipëri 8450 tuba që i dedikohen projektit TAP, të cilat bashkë me makineritë e rënda me destinacion punimet në këtë projekt e kanë rritur dukshëm vlerën e Investimeve të Huaja Direkte këtë nëntëmujor.

Investimet në projektin TAP bashkë me ato të Statkraft për HEC-et në lumin Devoll kanë neutralizuar efektin negativ të rënies së investimeve në hidrokarbure, që deri vitin e kaluar përbënin 40% të totalit.

Në tremujorin e parë ishte pikërisht rënia e shpenzimeve kapitale në hidrokarbure, që çoi në tkurrjen e thellë të Investimeve të Huaja Direkte.

Projekti Hidroenergjetik i Devollit përbëhet nga tre hidrocentrale me një kapacitet të instaluar prej përafërsisht 280 MW. Mesatarisht HEC-et do të prodhojnë rreth 800 GWh në vit, duke ndikuar në rritjen e prodhimit shqiptar të energjisë elektrike me rreth 20%. Teksa punimet kanë vazhduar për HEC-in e Banjës dhe Moglicës, vendimi për ndërtimin e HEC-it të tretë do të merret pasi të kenë përfunduar njëri ose të dy HEC-et e para. Totali i investimeve arrin në 535 milionë euro.

Megjithatë, biznesi vendas është duke përfituar shumë pak nga nënkontraktimi i punimeve në projektet e mëdha të gazsjellësit TAP dhe Devoll Hydropower. Kompania e energjisë norvegjeze Statkraft AS, që po ndërton hidrocentrale, ka nënkontraktuar pesë operatorë për ndërtimin e të paktën dy hidrocentraleve në kaskadën përgjatë lumit Devoll, nga të cilët vetëm një, Doko sh.p.k me qendër në Elbasan, është shqiptar, të tjerët janë të huaj.

Edhe projekti TAP, pjesën më të madhe të nënkontraktorëve, por edhe punonjësve, i ka të huaj.

Revista Monitor,  13.12.2016