info@energjia.al

Ministri i Mjedisit, Lefter Koka inspektoi impiantin e pastrimit të grykëderdhjes së lumit Shkumbin, të njohur si një nga grykëderdhjet më problematike në vend.

Pasi përfundoi inspektimin e impiantit Ministri Koka e vlerësoi maksimalisht investimin e kryer në një nga lumenjtë që krijon ndotjen më të madhe detare.”Ky është një investim i përkryer që disiplinon qoftë mbetjet e ngurta, ato plastike dhe vajrat. Gjithashtu edhe investimi që ka filluar në grykëdershjen e Ishmit, do të çojë në dy numrin e grykëderdhjeve të lumenjve që rehabilitojmë”- tha ministri Koka.

Duke iu referuar ndotjes së lumenjve ministri Koka paralajmëroi edhe një ndërhyrje në lumin e Gjanicës. “Kemi një problematikë shumë të madhe kryesisht me hidrokarburet. Industria e naftës kryesisht në zonën e Fierit, Ballshit, ka sjellë një ndotje të tejskajshme në lumin e Gjanicës. Fatkeqësisht nuk kemi mundur deri sot që të zgjidhim këtë problematikë në mënyrë definitive por besoj shumë shpejt një nga aksionet e Ministrisë së Mjedisit para fillimit të sezonit turistik do të jetë edhe ndërhyrja në këto aktivitete për të mundësuar një vijë bregdetare sa më të pastër, të shëndetshme për qytetarët shqiptarë dhe ata të huaj”- u shpreh Ministri i Mjedisit i cili theksoi gjithashtu se: “Është bërë një punë kolosale në të gjithë Shqipërinë në fushën e menaxhimit të mbetjeve. Pas investimit në qytetin e Elbasanit kanë filluar investimet në Vlorë, Korcë, Sarandë dhe Berat. Kemi bërë shumë në këto katër vite ndoshta edhe më shumë nga sa premtuam në 2013-ën. Menaxhimi i mbetjeve është një problematikë që kërkon një impenjim kombëtar, jo vetëm të qeverisë dhe të Ministrisë së Mjedisit por edhe të gjithë qytetarëve shqiptarë duke sensibilizuar që të mos ndotim më lumenjtë” përfundoi fjalën e tij, Ministri Koka.
Impianti i Pastrimit përfshin 3 barriera pritëse me qëllim kapjen e mbetjeve të rënda, pluskuese por dhe të vajrave. Barriera e parë është e përbërë prej kavo çeliku e cila kap mbetjet e rënda kurse barriera e dytë dhe e tretë shërbejnë për kapjen e objekteve pluskuese. Barrierat janë vetëlëvizëse dhe janë vendosur në një kënd të caktuar kundrejt rrjedhës së lumit me qëllim që depozitimi i këtyre mbetjeve të bëhet në vendin ku është vendosur transportieri nëpërmjet të cilit mbetjet kalojnë në koshin e plehrave për t’u transportuar më pas në pikat përkatëse. Qëllimi i vendosjes së 2 barrierave pluskuese është që në raste remonti apo avarie të jetë gjtihmonë një barrierë e cila qëndron funksionale
Gjithashtu në rastet e mbetjeve hidrokarbure apo lëndëve vajore është një lloj materiali i shpërndarë në të gjithë sipërfaqen e ujit që i thith këto lëndë dhe njësoj si mbetjet edhe ajo depozitohet në vendin e përcaktuar. Përvec impiantit të pastrimit gjatë këtij investimi është realizuar edhe rehabilitimi i vijës bregdetare pranë grykëderdhjes.

Investimi është financuar nga Ministria e Mjedisit me projekt propozimin e Bashkisë Rrogozhinë si pasojë e gjendjes së shkarkimit të mbetjeve në grykëderdhjen e lumit Shkumbin dhe gjendjes alarmante të ndotjes së plazhit, në territorin e Bashkisë Rrogozhinë.

Revista Monitor,  17.05.2017

Qeveria ka rihedhur edhe një herë për interes blloqet e lira të naftës por këtë herë janë më shumë se një apo dy prej tyre.

Në hartën e rifreskuar në fund të janarit 2017 Agjencia Kombëtare e Burimeve të Natyrës qartëson edhe panoramën.

Sipas kësaj harte vazhdojnë negociatat për Dumrenë dhe Bllokun 4 me kompanitë e interesuara respektivisht Shell dhe Delek Grup ndërkohë që për të disatën herë interesi për Bllokun 5 dhe bllokun Panaja është zero.

Këto të fundit sëbashku me Blloqet e tjera të lira që llogariten të jenë 11 janë të lira për interesin e investitorëve.

Ajo që ka dekurajuar shprehjen e interesit sipas ekspertëve por edhe institucioneve kanë qenë çmimet e ulëta të arit të zi në tregjet globale duke i tkurrur planet e investimeve jo vetëm të aktorëve mesatarë por edhe gjigandëve të kësaj industrie.

Ministria e Energjisë dhe Industrisë ka deklaruar se tashmë në vazhdim do të ndjekë një politikë të ndryshme nga ajo e mëparshme duke lënë të hapur mundësinë e shprehjes së interesit nga investitorët në çdo kohë.

Shqiptarja.com  14.02.2017

Qeveria ka çuar një projektligj të ri për hidrokarburet në Parlament, i cili ndër të tjerash rikthen pas 10 vitesh Institutin Shkencor të Hidrokarbureve.

Ministria e Energjetikës në relacionin përkatës sqaron se Instituti do të funksionojë si institucion këshillimor i shtetit shqiptar për të gjitha problemet shkencore në fushën e hidrokarbureve.

Po kështu jepen edhe detyrat që ky institucion do të kryejë, si: realizimi i studimeve, analizave, konsulencës, oponencës, monitorimi në interes të organeve dhe institucioneve shtetërore gjatë kryerjes së operacioneve hidrokarbure për kërkimin dhe prodhimin e hidrokarbureve në territorin shqiptar si dhe në sektorët e përpunimit, transportimit, depozitimit e tregtimit të lëndëve dhe produkteve hidrokarbure.

Është përcaktuar se për realizimin detyrave të përcaktuara në këtë ligj, Instituti Shkencor i Hidrokarbureve administron të dhënat gjeologogjeofizike, teknike, ekonomike, duke realizuar ekskluzivitetin e pronësisë së shtetit mbi të dhënat që lidhen me veprimtaritë e kërkimit dhe të prodhimit të hidrokarbureve në Shqipëri, ato historike dhe të krijuara rishtas në sektorin e hidrokarbureve.

Sipas qeverisë, krijimi i strukturës së re vjen jo në kuptimin e rolit të tij për edukimin apo ndonjë qëllim tjetër të kësaj natyre, por vetëm në kuptimin e një strukture shkencore të mirëfilltë teknike për sektorin e hidrokarbureve, tashmë pas një periudhe mungese të tij prej 10 vitesh.

Gjithashtu projektligji ka përmirësuar disa klauzolave të ligjit ekzistues që kanë të bëjnë me përcaktimin e procedurave që duhet të ndiqen për lidhjen e marrëveshjeve hidrokarbure për kërkimin, zhvillimin dhe prodhimin e hidrokarbureve, duke përfshirë si kusht edhe garantimin e sigurisë kombëtare në rastin e lidhjes apo transferimin e kuotave të marrëveshjes hidrokarbure, të cilat janë futur në bazë të  koncepteve të direktivës 94/22/EC, të datës 30 maj 1994, “Për kushtet për dhënien dhe përdorimin e autorizimeve për zbulimin, kërkimin dhe prodhimin e hidrokarbureve”.

Është realizuar ndarja më e qartë e afateve kohore që përfshihen në periudhën e kërkimit me atë të vlerësimit të një zbulimi.

Po kështu, ka disa shtesa që lidhen me ndryshimin e konceptit të klauzolave të stabilitetit të regjimit fiskal, duke futur kufizueshmëri në kohë, e cila nuk duhet të tejkalojë afatin 12 vjet nga fillimi i prodhimit të hidrokarbureve dhe përjashtimin nga ky regjim të disa rasteve.

Shtesa janë bërë me qëllim angazhimin për ringritjen e Institutit Shkencor të Hidrokarbureve dhe ripërcaktimin e të drejtave dhe detyrimeve të Drejtorisë Hidrokarbure që aktualisht është pjesës përbërëse e AKBN-së, e lidhur ngushtë me ato të Institutit Shkencor të Hidrokarbureve.

Për të reflektuar konceptet e reja teknike të aktivitetit hidrokarbur, por edhe për të kuptuar dhe interpretuar më mirë ligjin në tërësi është ndryshuar neni i përkufizimeve.

Një objektiv i projektligjit të propozuar është edhe trajtimi i marrëdhënieve të pronësisë në të njëjtën mënyrë si dhe është trajtuar në ligjin për partneritetin publik dhe privat, duke ndryshuar nenin 10 të ligjit në fuqi. Janë bërë edhe disa saktësime të tjera që lidhen me nenin 12 të ligjit ekzistues për të reflektuar situatën aktuale të aktivitetit të shoqërisë “Albpetrol”, sh.a.

Për këtë shkak pritet rritja e interesimit të kompanive të huaja me reputacion ndërkombëtar për lidhjen e marrëveshjeve të reja hidrokarbure për kërkimin dhe prodhimin e naftës e të gazit në territorin e

Republikës së Shqipërisë. Kjo, nisur edhe nga fakti se është e vërtetuar se nëntoka shqiptare është e pasur me struktura perspektive për naftë dhe gaz, duke përfshirë këtu edhe pjesën e detit të Shqipërisë.

Revista Monitor,  02.12.2016

Ministria e Energjetikës ka bërë gati disa ndryshime në ligjin për kërkimin dhe prodhimin e hidrokarbureve, nëpërmjet të cilit janë futur disa koncepte të reja që kanë të bëjnë me sigurinë kombëtare.

Në rastet kur dega në Shqipëri është u transferuar nga një tek një tjetër, ligji i ri ja njeh shtetit shqiptar të drejtën që për shkaqe të sigurisë kombëtare mund të mos e miratojë një kalim licence koncesionare nga një kompani tek një tjetër.

Projektligji gjithashtu kufizon trajtimin fiskal të koncesionarëve nga 35 vite që është aktualisht, afërsisht sa kohëzgjatja e koncesionit në 10 vite.
Ndryshimet gjithashtu realizojnë një ndarje më të qartë e afateve kohore që përfshihen në periudhën e kërkimit me atë të vlerësimit të një zbulimi (7 vite kërkim dhe 3 vite vlerësim).

Burimet nga Ministria e Energjetikës pohuan se me rritjen e stabilitetit të Republikës së Shqipërisë, kalohet nga përfshirja në Marrëveshjet Hidrokarbure të klauzolave të hapura dhe të pakufizuara në kohë lidhur me stabilitetin e regjimit fiskal në aplikimin e tyre në një afat kohor të kufizuar (10 vjet nga data e fillimit te prodhimit te hidrokarbureve).

Përcaktohet që aktiviteti i kërkimit dhe prodhimit të lëndëve hidrokarbure të kryhet nga ekspertë të pajisur me certifikatën e lejes profesionale për veprimtarinë studimore-projektuese dhe zbatuese për kërkimin dhe prodhimin e naftës dhe të gazit.

Regjimi fiskal do te përcaktohet në legjislacionin tatimor në fuqi, duke përfshirë dhe ligjin specifik nr. 7811, datë 12.4.1994 “Për miratimin me ndryshime të dekretit nr.782, datë 22.2.1994 “Për sistemin fiskal në sektorin e hidrokarbureve (kërkim-prodhim), të ndryshuar.

Revista Monitor,  19.05.2016

Në mjediset e Ministrisë së Energjisë dhe Industrisë u zhvillua ditën e sotme një takim konsultativ me grupet e interesit në kuadër të diskutimeve për rishikimin e ligjit Nr.7746 për Hidrokarburet (Kërkimi dhe Prodhimi).

Ministri Gjiknuri prezantoi draftin para përfaqësuesve të kompanive që ushtrojnë aktivitet në fushën e kërkimit dhe prodhimit në Shqipëri.

Rishikimi i ligjit Nr.7746 ka si qëllim përmirësimin e tij në drejtim të reflektimit të zhvillimeve të fundit të aktivitetit të kërkimit dhe prodhimit të hidrokarbureve por dhe ne vazhdim te asistencës se Bankës Botërore për kuadrin ligjor të sektorit te kërkim-prodhimit të hidrokarbureve në Shqipëri.

Drafti reflekton konceptet e reja teknike të aktivitetit hidrokarbur duke rishikuar disa përkufizime si dhe duke hartuar përkufizime të reja.

Janë përcaktuar procedura të reja që duhet të ndiqen për lidhjen në mënyrë të hapur, transparente dhe konkuruese të Marrëveshjeve Hidrokarbure për kërkimin, zhvillimin dhe prodhimin e hidrokarbureve, duke përfshirë si kusht edhe garantimin e sigurisë kombëtare në rastin e lidhjes apo transferimin e kuotave të Marrëveshjes Hidrokarbure.

Në draft është realizuar ndarja më e qartë e afateve kohore që përfshihen në periudhën e kërkimit me atë të vlerësimit të një zbulimi (7 vite kërkim dhe 3 vite vlerësim).

Parashikohet se me rritjen e stabilitetit të Republikës së Shqipërisë, kalohet nga përfshirja në Marrëveshjet Hidrokarbure të klauzolave të hapura dhe të pakufizuara në kohë lidhur me stabilitetin e regjimit fiskal në aplikimin e tyre në një afat kohor të kufizuar (10 vjet nga data e fillimit të prodhimit të hidrokarbureve), dhe përjashtimi nga këto klauzola të çështjeve që lidhen me sigurinë kombëtare, marrëdhëniet e punës, mbrojtjen e natyrës dhe mjedisit, mbrojtjen e shëndetit të njeriut, detyrimet ndërkombëtare të Republikës së Shqipërisë etj.

Projektligji parashikon krijimin e Institutit Shkencor të Hidrokarbureve (ish Instituti i Naftës dhe Gazit), i cili do të mundësojë rritjen e kompetencës teknike dhe shkencore të Palës Shqiptare në industrinë hidrokarbure në përgjithësi dhe sidomos në aktivitetin e kërkimit dhe prodhimit të hidrokarbureve.

Është përfshirë për herë të parë në ligj roli i Agjencisë Hidrokarbure në sektorin e kërkim-prodhimit të hidrokarbureve, duke e lidhur ngushtë dhe me ato të Institutit shkencor të Hidrokarbureve.

energjia.al  14.05.2016

Intervistë e Ministrit të Energjisë dhe Industrisë Z.Damian Gjiknuri dhënë gazetares Ola Xama për televizionin Vizion Plus

Z.Gjiknuri në çfarë faze janë bisedimet për kontratat e reja në fushën e kërkimit të naftës e gazit, i referohem këtu blloqeve Dumre dhe atij Nr.4 ku fituan të drejtën respektivisht Delek Group dhe SHELL?

Janë në fazën finale të negocimit të kontratës pasi kemi rënë dakord për termat financiare. Po finalizohen kontratat dhe në muajt e ardhshëm, jo më shumë se një muaj, këto kontrata do të jenë efektive dhe të nënshkruara. Kjo do të thotë se do të hapen procedurat për fazën e eksplorimit, e cila përfshin investime të bërjes së studimit sizmik të terrenit, për të parë se ku mund të jenë mundësitë më të mira për të shpuar për kërkim dhe më pas fillimi i shpimit për kërkim. Kuptohet, këto kanë disa vlera investimesh paraprake, jo vlera të mëdha që kanë fazat e zhvillimit por janë vlera që shkojnë patjetër në disa milionë dollar në vit. Është një fazë e rëndësishme paraprake për të zbuluar nëse aty ka apo jo naftë. Në fund të fundit, me rëndësi është që gjitha këto procese të kryhen, që të kuptojmë a ka rezerva nafte nëntoka shqiptare në këto zona.

Z.Gjiknuri, a keni marrë ju garanci për investimet që do të bëhen brenda këtij viti. Kam parasysh këtu faktin se situata e keqe e çmimit të naftës në tregjet ndërkombëtare mund të bëjë që investitorët ta shtrijnë investimin në vitet në vijim?

Këta investitorë për të cilët po flasim konkurruan në një kohë në të cilën çmimet e naftës ishin të ulëta, pra është një gjë që u parashikua. Bëhet fjalë për vlera të cilat ata i kanë parashikuar për pjesën e eksplorimit dhe siç e thashë nuk janë shumë prej qindra milionë dollarësh siç janë fazat e tjera të mëvonshme të vlerësimit apo zhvillimit. Ne e kemi thënë se këto janë kompani serioze. SHELL është tashmë në Shqipëri dhe madje për shkak të interesit më të madh për territorin shqiptar ka zgjeruar aktivitetin duke blerë Petromanasin. Ata po investojnë para të tjera dhe në Qershor do të mbërrijë një platformë e rëndësishme për kërkimin e naftës që do të hapë një nga puset më të thella në Shqipëri. Po i referohem kërkimit të naftës në zonën e Shpiragut ku do të involvohen gjithashtu dhjetra milionë dollar investime. Mjafton tu them se një pus i SHELL në atë zonë shkon në 70-100 milion USD vlerë investimi dhe është një vlerë e cila do të disbursohet në ekonominë shqiptare. Kompanitë Delek Group dhe SHELL janë kompani të cilat në buxhetet e tyre kanë parashikuar fonde të paprekura për eksplorimin, pasi e kuptojnë se ciklet e naftës ulen e ngrihen.

Për sa i takon rishikimit të termave me kompaninë Bankers Petroleum çfarë përfitimesh financiare synon të realizojë Shqipëria?

Edhe në kontratat e reja që negociuam dhe jemi duke i përfunduar synuam terma më të mira financiare. Do të thotë se për herë të parë përfshimë në kontratën hidrokarbure shqiptare konceptin e nivelit të shpenzimeve, pra vendosja e një tavani mbi kostot e rekuperueshme të naftës. Do të thotë që shteti, që në fuçinë e parë fillon merr fitim dhe jo siç ishte deri tani që fitimi për shtetin ishte i mundshëm vetëm pasi të rekuperoheshin të gjitha kostot për investitorin. Kjo është një risi që ne duam ta aplikojmë në çdo kontratë, aty ku kemi mundësinë të veprojmë. Kuptohet se fusha e Patos Marinzës është fusha kryesore e prodhimit të naftës në Shqipëri. Kemi rënë dakord me kompaninë Bankers Petroleum që të rinegociojmë disa terma. Nuk mund të flas para kohe se cilat do të jenë këto terma por është me rëndësi që edhe Bankers e ka kuptuar se ka ardhur momenti të rishikohen disa terma financiare. Kjo është arritur falë punës tonë, kërkimit të llogarisë, auditeve dhe në fund të fundit gjetjes së një mirëkuptimi me investitorin kanadez.

Të ndalemi pak tek mosmarrëveshja që kulmoi disa muaj më parë mes shtetit shqiptar dhe kompanisë Bankers. Është rënë dakord që kompania të tërhiqet nga arbitrazhi dhe të angazhohet një ekspert që do të japë vlerësimin kush ka patur të drejtë për auditimin e shpenzimeve të vitit 2011. Në çfarë faze është puna e ekspertëve?

Është një procedurë që sapo ka filluar. Vetëm para disa ditësh është bërë publike kjo gjë dhe filloi të zbatohet. Është një proces që do të marrë kohën e tij dhe do të vazhdojë disa muaj. Eksperti tashmë është përzgjedhur, palët po komunikojnë dhe do të vazhdojë procesi i punës. Nuk mund të komentoj më shumë për këtë pasi është një proces që do të marrë kohë.

Nëse çështja del në favor të Bankers, kompanisë do ti kthehen mbrapsht paratë që po i paguan tatimeve?

Është për tu parë se si do të dalë raporti. Kompania vazhdon të paguajë një pjesë të parave. Kemi edhe raportin e vitit 2012 për shpenzimet që pritet të dalë. Është një proces që do të trajtohet në mënyrë komplekse edhe me rinegocimin e marrëveshjes bashkë me vlerësimin që ka bërë AKBN-ja. Është një çështje që do të trajtohet në vazhdim.

Zoti ministër, si e konsideroni mbylljen e vitit 2015 për sektorin energjitik? Çfarë u bë në këtë vit dhe çfarë planesh ka më tej për 2016 ?

Mund të themi se 2015 është viti i stabilizimit të sektorit energjitik pasi për herë të parë sektori nuk cënoi Buxhetin e Shtetit. Sektori mbajti vetveten, prodhoi më shumë të ardhura, krijoi një stabilitet financuar për të gjithë zinxhirin e sektorit. Pra, krijoi një stabilitet edhe për prodhuesit privatë, edhe për  ndërmarrjet publike ndaj besoj se këtë ritëm duhet ta vazhdojmë. Çfarë do të thotë kjo? Ne kemi patur më shumë investime, mjafton tu them se në vitin 2015 ka qenë vlera më e madhe e investimit në sektorin energjitik gjatë gjithë këtyre viteve. Është investuar një vlerë rreth 16 miliard lekë në gjithë sektorin dhe përbën shifrën më të lartë deri më tani. Këto investime do të vazhdojnë për aq kohë sa edhe të ardhurat do të jenë stabël. Kemi arritur një rekord historik për minimumin e humbjeve të cilat arritën në 31%. Kjo është vlera më e ulët që ka parë Shqipëria për sa i takon humbjeve të energjisë që nga periudha postkomuniste. Gjithashtu, kemi patur një nivel arkëtimesh shumë të qëndrueshëm për vitin 2015. Padyshim, sfidat janë të rëndësishme për vitin 2016. Sfida më e madhe mbetet stabiliteti i pagesave pasi duhet që të vazhdojë por gjithashtu sfidë është edhe liberalizimi i tregut. Pra, dalja e disa klientëve të lidhur në tensionin 35 kV dhe më pas edhe ata të 20 kV deri në fund të vitit. Është një plan i përcaktuar në legjislacionin e ri të energjisë elektrike. Sfidë tjetër me rëndësi është krijimi i të gjithë bazës së nevojshme ligjore për krijimin e bursës së energjisë. Është në fakt një sfidë kjo jo e lehtë dhe shumë e vështirë ndaj po ndihmohemi edhe nga partner ndërkombëtare. Synojmë mbi të gjitha krijimin e një modeli të qëndrueshëm për energjinë, jo vetëm në aspektin e disiplinës financiare të pagesave që është më e rëndësishmja por edhe krijimi i modelit ekonomik në një treg të liberalizuar. Një model që krijon incentiva të mjaftueshme për investime në prodhimin e energjisë elektrike, rritjen e kapaciteteve gjeneruese dhe në këtë drejtim ne kemi kërkesa nga kompanitë. Po zhvillojmë disa procedura me investitorët në partneritet publik-privat. Synohet gjithashtu nxitja e përmirësimit të shërbimit të furnizimit me energji elektrike të konsumatorëve shqiptarë. Pra, në themel janë sfida të karakterit rregullator, transformues, të cilat do të kërkojnë angazhime, vullnet politik dhe llogari të sakta se çfarë impakti do të kenë. Pikërisht ndaj është shteti, për ta parë në një plan shumë më të gjerë e për të adresuar edhe shqetësimet që mund të vijnë nga reforma liberalizuese. E gjitha në mënyrë që sektori i energjisë elektrike, jo vetëm të jetë një gjenerues i madh i të ardhurave por të thithë vazhdimisht investime dhe të jetë një sektor i qëndrueshëm financiar. Kjo e fundit është me rëndësi pasi e bën investimin më të sigurtë sepse Shqipëria ka potenciale të mundshme e që duhen shfrytëzuar por pa cënuar parametrat e Buxhetit të Shtetit. Nuk duhet harruar se krizat në energjitikë shpesh herë përkthehen në kriza të Buxhetit të Shtetit duke kërcënuar stabilitetin financiar. Me pak fjalë, është një vit që do të shënojë thellimin e reformave në sektorin energjitik. Këto reforma janë përshëndetur, janë konfirmuar dhe këtë nuk e themi ne por është Fondi Monetar Ndërkombëtar, Banka Botërore që e cilëson reformë për tu përgëzuar, me rezultatet më të madha në 2 vite e gjysmë qeverisje. Qeveria shqiptare ka marrë kredite të jashtëzakonshme pikërisht për realizimin e kësaj reforme.

Ngjarja e 3 ditëve të shkuara, kur një pjesë e mirë e plazhit të Durrësit u ndot nga mbeturinat e hidrokarbureve të një anije deri tani fantazëm, ka ngritur edhe shqetësimin nëse ekzistojnë struktura për trajtimin e mbetjeve të lëngëta të anijeve që vizitojnë portin e Durrësit? Në këtë kategori bëjnë pjesë edhe mbeturinat e vajrave që përftohen nga lëvizja e anijeve nga njëri port në tjetrin.

Shqiptarja.com ka bërë një vëzhgim në portin detar të Durrësit ku ushtron aktivitetin e saj prej më shumë se 20 vjetësh firma “Pastrimi Detar” e cila merret me pastrimin e akuariumit të portit detar, me trajtimin e mbetjeve të lëngëta si dhe me larjen e teshave të hotelerisë së trageteve.

Për të kryer këto procese firma nga ngritur infrastrukturën e saj në det dhe në tokë. Kjo konsiston në krijimin e një flotilje detare me anije cisternë për grumbullimin e mbetjeve të lëngëta, në pajisjen me autobote po për të njëjtin problem si dhe ka ngritur në Porto-Romano një impiant për përpunimin e mbetjeve të lëngta.

Këtë të martë firma trajtoi 5 ton mbetje të lëngshme të cilën e shkarkoi një anije tregtare 20 mijë tonëshe.

Bëhet e ditur se të gjitha operacionet e pastrimit të anijeve nga këto mbeturina kryhen me dokumenta doganore pasi mbetjet e hidrokarbureve pasi trajtohen kthehen në lëndë të parë për prodhimin e vajrave të makinave dhe që janë mjaft të kërkuara në industrinë e prodhimit të vajrave industriale.

Agron Bregasi, përfaqësues i firmës “Pastrimi Detar” rrëfen të gjithë procedurën që kryhet për pastrimin e anijeve nga mbeturinat e hidrokarbureve, e cila nuk mund të realizohet pa plotësuar dokumentat doganore. Vetëm më pas këto mbeturina transportohen me autobote në Porto-Romano ku gjendet impianti i përpunimit të tyre.

“Në të gjitha rastet kur do të shkakrojë një anije pasi paraqit kërkesën agjensia përkatëse shkon protokollohet të nesërmen në sekretarinë e drejtorit. Më andej merret formulari i kapitenerisë për të cilën ka deklaruar sasinë që do shkarkoj dhe pasi bëhen këto dokumenta nëqoftëse është për nga deti shkojmë me anije, nëqoftëse është për nga toka shkojmë më autobot. Gjithmonë me anijet bosh dhe autobotet bosh. Pasi kryhet procedura e marrjes së tubit vendoset në flanxhe fillon shkarkimi dhe mbasi mbaron lëvis automjeti. Nëse është me autobot peshohet në doganë. Merren mostrat nga doganieri përkatës i sektorit të akcizës dhe shkohet në degën e doganës në Durrës. Mandej autoboti shkon në pikën e pastrimit detar, aty ndiqet procedura e shkarkimit,” shpjegon Bregasi.

Pasi lënë portin detar, autobotet i drejtohen Porto-Romanos. Atje, këto mbeturina i nënshtrohen një përpunimi të thellë i cili përfshin trajtimin e ujrave dhe atë të hidrokarbureve. Ky proces zgjat disa ditë dhe në fund përftohet një substancë e cila është lëndë e parë për fabrikat e vajrave. Kjo lëndë shitet duke ju nënshtruar përsëri akcizës dhe lejohet të dalë nga impianti vetëm me bekimin e doganës.

Mehmet Haxhiraj, inxhinier kimist në impiant sqaron të gjithë procesin kimik që kryhet ne këtë impiant.

“Ne mbasi i ndamë ujrat, mbaruam me ujrat, na ngelën hidrokarburet. Kemi impiantin e përpunimit të hidrokarbureve i cili është modern që bën përpunimin e këtyre vajrave. Aty kalon nëpër një proces teknologjik me solucionedhe mbasi kalon në temperaturat e caktuara aty fillon ndarja. Ne i heqim ujrat dhe ngelen vajrat. Vaji i përpunuar mbasi e grumbullojmë, nëpër depozita e çojmë atje ku bëhet ripunimi. Përdoret si lëndë e parë, për riciklimin e vajrave tjera,” thotë inxhinieri Haxhiraj.

Por drejtuesit e impiantit ngritën edhe një shqetësim që ka të bëjë me një situatë të pazakontë me të cilin po përballen punonjësit e këtij impianti. Ata sqarojnë se impianti i ka të gjitha depozitat plot me lëndë të parë për prodhimin e vajrave për shkak se Drejtoresha e Doganave gjendet në Amerikë dhe nuk ka se kush ta firmosë urdhrin e evakuimit të kësaj sasie. Një situatë e tillë po bëhet pengesë për funksionimin normal të këtij procesi.

Shqiptarja.com 11.11.2015

Komisioni për Çështjet Ligjore, Administratën Publike dhe të Drejtat e Njeriut shqyrtoi dhe miratoi projektligjin “Për miratimin e kontratës së koncesionit të formës “BOT” (ndërtim shfrytëzim dhe transferim)të një porti të llojit MBM në Porto Romano, Durrës, ndërmjet Ministrisë së Transportit dhe infrastrukturës dhe shoqërisë koncesionare “Porti MBM (MULTI BUOY MOORING)”.

Të pranishëm në mbledhjen e komisionit ishin Ministri i Transporteve dhe Infrastrukturës, z. Edmond Haxhinasto dhe zëvendësministri i Zhvillimit Ekonomik, Turizmit, Tregtisë dhe Sipërmarrjes z. Ervin Mete.

Në fjalën e tij, z. Haxhinasto bëri një prezantim të projektligjit duke theksuar se kjo është një nga kontratat koncesionare që ndërlidh tre ministri. “Kjo është një kontratë BOT, pra ndërto, opero dhe transfero. Është një për një periudhë 35 vjeçare. Investimi i kryer do të jetë 10.2 milion dollarë në fillim të investimit dhe në periudhë e fundit do të shtohet edhe 40% e vlerës. Arsyeja e realizimit të këtij investimit ka të bëj me një kufizim, një limitim të kapaciteteve tona përpunuese, veçanërisht për hidrokarbure që kushtëzohet nga thellësia e kufizuar e porteve tona. Ky investim do ta rrisë në mënyrë të jashtëzakonshme mundësinë tonë të operatorëve provat shqiptar për të realizuar import eksporte të produkteve hidrokarbure”,- theksoi ndër të tjera ministri Haxhinasto.

Më pas komisioni vijoi shqyrtimin e projektligjit duke e miratuar në parim dhe në tërësi duke e kaluar për shqyrtim në seancë plenare.

energjia.al  16.09.2015

Në rast se nuk do të kishim ndryshim të Planeve të Zhvillimit, Planeve të Punës dhe Buxhetit të kryer, Shteti Shqiptar do të kishte përfituar deri në fund të vitit 2014, përveç rentës minerare prej 199,4 milion USD edhe një shumë prej afro 504.55 milion USD, vetëm nga kompania kryesore që vepron në këtë fushë.
Kontrolli i Lartë i Shtetit, në zbatim të programit të tij të auditimit nr. 850/1 prot, datë 15.09.2014, ka përfunduar auditimin në Agjensinë Kombëtare të Burimeve Natyrore (AKBN), duke audituar dhe trajtuar në raportin përfundimtar të auditimit jo vetëm periudhën kohore 01.01.2013 – 30.06.2014 të veprimtarisë së kësaj agjencie, por duke u shtrirë edhe më thellë deri në kohën e nënshkrimit të marrëveshjeve juridike me kompanitë që operojnë në sektorin e hidrokarbureve.

Sipas raportit të auditimit, lidhjet e ndërsjella difektoze që rregullojnë marrëdhëniet ndërinstitucionale ndërmjet MEI, AKBN dhe Albpetrol sha, kanë kontribuar në krijimin e një trekëndëshi për pasimin e vazhdueshëm të përgjegjësive të tyre institucionale. Ky fakt ka ndikuar së tepërmi në dështimin e misionit mbikëqyrës të këtyre institucioneve përsa i përket administrimit të pasurive natyrore, veçanërisht atyre hidrokarbure. Për rrjedhojë KLSH, në funksion të kryerjes së një auditimi sa më profesional dhe të gjithanshëm, kombinoi auditimet e tij në të treja këto institucione, duke arritur kështu në një sërë konkluzionesh dhe rekomandimesh të cilat me shkresat nr. 850/13 dhe nr. 850/14, datë 06.05.2015, i janë përcjellë AKBN dhe MEI.

Duhet theksuar që në kryerjen e këtij auditimi, ashtu si dhe auditimeve të tjera të iniciuara nga KLSH në AKBN dhe Albpetrol sha, audituesit e KLSH janë përballur sërish me vështirësinë e aksesit në dokumentacion si pasojë e pretendimeve të këtyre institucioneve për ruajtjen e konfidencialitetit. Gjithsesi, referuar gjetjeve dhe konstatimeve kryesore të këtij auditimi, veçojmë:

1) Ndryshimi i qëllimshëm i Planeve të Zhvillimit të Marrëveshjeve Hidrokarbure në funksion të ndikimit në Faktorin ‘R’.

Qeveria Shqiptare ka negociuar dhe miratuar, ndër vite, 6 Marrëveshje Hidrokarbure në Kërkim (MH) dhe 16 Liçensa Marrëveshje Hidrokarbure në Zhvillim dhe Prodhim (LMH). Të gjitha këto MH dhe LMH janë marrëveshje me ndarje prodhimi (Production Sharing Agreements) ku kompania zhvillon vendburimin për të cilin ka nënshkruar marrëveshjen dhe mbart riskun financiar e teknik të aktiviteteve në zonën ku ajo kërkon e zbulon. Kur faza e kërkimit përfundon me sukses, kompanisë i lejohet të përdorë të ardhurat nga nafta për të rikuperuar kostot e operacioneve hidrokarbure të fazës së kërkimit. Çfarë mbetet nga këto të ardhura përbën fitimin i cili ndahet, sipas përqindjeve të përcaktuara, midis kompanisë dhe shtetit. Përqindjet që i përkasin kompanisë dhe qeverisë bazohen në ecurinë e Faktorit R, i cili sipas marrëveshjes del si rezultat i raportit midis shpenzimeve totale dhe të ardhurave totale.
Nëse shpenzimet janë më të larta se të ardhurat atëherë raporti i tyre është më i vogël se 1 (R≤1) dhe përqindja e përfituar nga shteti është minimale. Në rast se ky raport ndryshon duke u bërë më i madh se 1 (R ≥1), pra ulen shpenzimet ose rriten të ardhurat, atëherë përqindja që përfiton shteti është më e lartë. Si rrjedhojë, përqindjet që i përkasin kompanisë hidrokarbure dhe Qeverisë Shqiptare bazohen pikërisht në ecurinë e Faktorit R (raportit midis shpenzimeve totale dhe të ardhurave totale). Vetëm në rastet kur Faktori R rezulton R ≥1, pjesa e mbetur që konsiderohet fitim, ndahet sipas MH në 50 % për kompaninë hidrokarbure me 50% për qeverinë shqiptare.
Siç rezultoi dhe nga auditimi, në asnjë MH dhe LHM nuk është arritur deri më sot Faktori R≥1. Vetëm për MH dhe LHM e vendburimit Patos-Marinzës, gjatë viteve 2009-2014, Faktori R ka variuar nga 0.7178 deri në 0.9638, pa arritur asnjëherë R≥1.
Nga auditimi i MH dhe LMH për vendburimin Patos – Marinëz, (MH e cila zë rreth 97% të prodhimit të naftës në vendin tonë, ka tregues potencial të prodhimit të naftës dhe për rrjedhojë ka ndikim në ekonominë dhe financat e shtetit), rezultoi se për periudhën nga fillimi i operacioneve të vlerësimit deri më 31.12.2014, janë kryer një sërë ndryshimesh në Planet e Zhvillimit, për vitet 2005, 2009, 2011.
Si pasojë e këtyre ndryshimeve të Planeve të Zhvillimit kohë mbas kohe, treguesit ekonomiko – financiar të arritur nga veprimtaria e kompanisë kanë patur mospërputhje, krahasuar me parashikimet e miratuara në Planet Afatgjatë të Zhvillimit (PZH) si dhe Planet dhe Buxhetet e Punës vjetore (PP&B), duke raportuar tejkalim në shpenzime ndonëse sasia e naftës së nxjerrë ka qenë në rritje dhe duke e mbajtur Faktorin R gjithnjë në nivele afër 1 por pa e arritur asnjëherë atë, çka ndikon drejtpërsëdrejti në uljen drastike të detyrimeve financiare që këto kompani koncensionare kanë ndaj shtetit Shqiptar.
Kështu, nga fillimi i aktivitetit të kompanisë deri më sot, Faktori R është mbajtur gjithnjë në nivelet R<1. Periudha e Zhvillimit (që nga 20.03.2006) duhej të kishte realizuar patjetër një Faktor R≥1, por ndonëse nga ana e kompanisë “janë kryer” investime kapitale në funksion të politikës dhe qëllimit të rritjes së produktit (për pasojë edhe rritjes së të ardhurave të shtetit), ende deri më sot (gati 8 vjet) nuk është realizuar balancimi ndërmjet investimeve dhe të ardhurave, çka tregon për një dështim të plotë të veprimtarisë së institucioneve përkatëse shtetërore, përgjegjëse për monitorimin dhe mbikëqyrjen e aktivitetit të këtyre kompanive në sektorin e hidrokarbureve.
Në rast se nuk do të kishim ndryshim të Planeve të Zhvillimit, Planeve të Punës dhe Buxhetit të kryer, Shteti Shqiptar do të kishte përfituar deri në fund të vitit 2014, përveç rentës minerare prej 199,4 milion USD edhe një shumë prej afro 504.55 milion USD, vetëm nga kompania kryesore që vepron në këtë fushë.

Një ndikim negativ në ecurinë e Faktorit R ka patur edhe përfshirja e shpenzimeve për donacione/sponsorizime dhe kontrata të ndryshme me kompani nënkontraktore si shpenzime Cost Recovery.
Nga auditimi rezultoi që shpenzimet e LMH të një vendburimi i ngarkoheshin një vendburimi tjetër, kontratat e lidhura me nënkontraktorë të ndryshëm nuk verifikoheshin dhe në shpenzime futeshin shpesh herë edhe donacionet apo sponsorizimet e kryera. Kështu kompanitë hidrokarbure kanë hartuar e lidhur kontrata në vlera të konsiderueshme me nënkontraktorë të ndryshëm, vendas dhe të huaj, për shërbime për procese teknologjike hidrokarbure, shërbime konsulence teknike osë juridike, për shërbime pune ndërtime civile (rrugë për sheshe PAD ose godina), etj., të cilat janë përfshirë më pas në Cost Recovery.
Në shqyrtimin e këtyre kontratave, AKBN është mjaftuar vetëm me siglime nga Drejtoria Hidrokarbure dhe nga Drejtoria Juridike, e cila i ka parë ato vetëm në këndvështrimin formal të verifikimit të firmës së palëve në çdo faqe, pa i vlerësuar këto kontrata dhe verifikuar objektin e tyre me objektin e paracaktuar nga QKR për nënkontraktonin, duke lënë shkak për dyshime të mos bërjes reale të shërbimit apo të punëve civile, mbi të cilën është lidhur kontrata. Kështu nga auditimi rezultoi që ka patur edhe raste kur kompanitë kanë kryer një sërë donacionesh apo sponsorizime pa marrë më parë miratimin e AKBN-së dhe i kanë përfshirë më pas këto vlera në Cost Recovery.
Miratimi nga AKBN i donacioneve dhe sponsorizimeve si Cost Recovery (përcaktuar kjo në vetë LMH) ka shkaktuar në të vërtetë konvertimin në “naftë” për kompaninë, të këtyre donacioneve dhe sponsorizimeve, duke ndikuar automatikisht në Faktorin R.

Nga auditimi i ushtruar mbi verifikimin e kontratave me palët e treta dhe përjashtimeve nga TVSH për shërbimet e kryera sipas këtyre kontratave për llogari të kompanive, ka rezultuar se këtyre kompanive dhe nënkontraktorëve të tyre u është dhënë e drejta e përjashtimit nga TVSH për të gjitha aktivitetet që lidhen në mënyrë direkte apo indirekte me operacionet hidrokarbure. Nga auditimi me zgjedhje i faturave të përjashtuara nga TVSH për periudhën e auditimit, rezulton se vlera e përjashtimit të TVSH është 316 milion lekë.
Këto përjashtime janë lëshuar nga AKBN në kundërshtim me ligjin nr. 7928, datë 27.04.1995 “Për tatimin mbi vlerën e shtuar”, i ndryshuar, dhe pikën 8.7 “Operacionet hidrokarbure” të Udhëzimit të Ministrisë Financave nr. 17, datë 13.05.2008 “Për tatimin mbi vlerën e shtuar”, i ndryshuar, ku citohet se:
“Janë të përjashtuara nga TVSH:
– Furnizimi i shërbimeve që kryhen nga kontraktorët dhe nënkontraktorët e tyre, të vërtetuar si të tillë nga Agjencia Kombëtare e Hidrokarbureve, lidhur me realizimin e fazave të kërkimit dhe të zhvillimit të operacioneve hidrokarbure […] Nuk e përfitojnë këtë përjashtim nënkontraktorët që furnizojnë shërbime që nuk lidhen në mënyrë të drejtpërdrejtë me fazat e kërkimit dhe të zhvillimit, si shërbime interneti, telefonike, akomodimi, etj.”

Nga grupi i auditimit është konstatuar se përjashtimet nga TVSH të përfituara nga kompanitë dhe nënkontraktorët e tyre nuk janë argumentuar në përputhje me domosdoshmërinë për operacione hidrokarbure, duke u bazuar në vijueshmërinë konkrete të operacioneve hidrokarbure që kompanitë kryejnë. Këto vërtetime nuk lidhen me fazat e zhvillimit dhe kërkimit, si dhe me kuptimin e termit “operacione hidrokarbure” sipas bazës ligjore cituar më sipër.
Rezulton se, në shumë raste miratimi i përjashtimit nga TVSH është lëshuar nga AKBN vite me vonesë pasi është kryer shërbimi dhe pasi faturat me TVSH të përjashtuar janë deklaruar në bilancet përkatëse të nënkontraktorëve, gjë kjo që vendos në dyshim vërtetësinë e shërbimit.
Për rrjedhojë, AKBN dhe organet e administratës tatimore, në mosrespektim të detyrimeve të mësipërme ligjore, kanë mundësuar përjashtimin nga TVSH të nënkontraktorëve të ndryshëm të cilët kanë furnizuar kompanitë koncensionare me shërbime që nuk lidhen në mënyrë të drejtpërdrejtë me fazat e kërkimit dhe të zhvillimit.

Gjithashtu, që nga viti 2008 e në vazhdim, me hyrjen në fuqi të Ligjit nr. 9975, datë 28.07.2008 “Për taksat kombëtare”, i ndryshuar, dhe në përputhje me Ligjin “Për hidrokarburet”, është implementuar Renta Minerare, ku kompanitë e hidrokarbureve në zhvillim paguajnë 10% të shitjeve brenda dhe jashtë vendit në favor të buxhetit të shtetit. Deri në vitin 2014 (6-mujori 2014) vlera që shteti ka përfituar nga renta minerare i është njohur kompanive si Cost Recovery. Në dukje krijohet përshtypja që shteti përfiton nga Renta Minerare, por në fakt fryrja artificiale në disa raste e Cost Recovery ka ndikuar në mos arritjen e Faktorit R≥1 dhe për rrjedhojë në mos përfitimin nga shteti të të ardhurave të tjera shumë më të larta (në rast se Faktori R do të ishte R ≥1, pjesa e mbetur që konsiderohet fitim do të ndahej 50 % për kompaninë hidrokarbure me 50% për qeverinë shqiptare).
Problematika e Rentës Minerare është trajtuar edhe në auditimin tematik “Mbi deklarimin dhe pagesën në eksport të taksës kombëtare për rentën minerare” të ushtruar në Drejtorinë e Përgjithshme të Doganave dhe disa degë doganore në bazë të programit të auditimit nr. 1101/2, datë 05.12.2014, rezultatet e të cilit do të bëhen shumë shpejt publike pas përfundimit të afatit shtesë që DP Doganave i kërkoi KLSH-së për zbatimin e rekomandimeve të dhëna.
2) Përdorimi nga kompanitë i gazoilit (holluesit) në procesin teknologjik të nxjerrjes së naftës dhe për përjashtimet e Akcizës dhe TVSH.

AKBN është institucioni kompetent për përcaktimin rast mbas rasti, nëpërmjet autorizimeve dhe mbi bazën e dokumentacionit argumentues dhe justifikues, të arsyes së përdorimit të nënprodukteve të naftës, sasisë dhe kohës së përdorimit të këtyre nënprodukteve në shërbim të proçesit teknologjik të nxjerrjes së naftës.
Nga auditimi rezultoi se konfirmimet e AKBN-së (përgjatë vitit 2012-2013) për përjashtim nga Akciza dhe TVSH të gazoilit 10 PPM dhe 1000 PPM, janë marrë:
– në kundërshtim me sasitë e planifikuara në Programet e Punës dhe Buxhetit,
– në kundërshtim me përqindjen e përdorimit gazoilit si hollues, teorikisht i pranuar në këto raste,
– në mungesë të një dokumentacioni të plotë dhe argumentues, duke u mjaftuar vetëm me kërkesat e ardhura nga kompanitë hidrokarbure të naftës, pa monitoruar mënyrën se si është përdorur ky hollues dhe argumentuar domosdoshmërinë e sasive të kërkuara prej kompanive,
– duke i dhënë mundësi kompanive hidrokarbure të cilat kanë lidhur MH dhe LM, të rrisin në mënyrë fiktive shpenzimet totale (Cost Recovery) duke ndikuar në mbajtjen e Faktorit R ≤ 1.
– duke mos bërë konvertimin e sasisë së holluesit të përdorur me sasinë e naftës së nxjerrë bruto, vlera këto të konsiderueshme të cilat përbëjnë të ardhura të munguara për buxhetin e shtetit,
– pa patur asnjë koordinim ndërmjet strukturave shtetërore, si AKBN me Drejtorinë e Përgjithshme të Tatimeve dhe Doganave (bashkëpunim i filluar vetëm gjatë vitit 2014).
Përdorimi i këtij holluesi me këto përmasa, ngre dyshimin për përdorim në destinacion tjetër brenda tregut shqiptar, duke përfituar në mënyrë të padrejtë nga përjashtimi i Akcizës dhe TVSH mbi këtë produkt importi, me ndikim në deformimin e tregut brenda vendit.

3) Fiktiviteti i proceseve të monitorimit të operacioneve hidrokarbure.

Nga auditimi i dokumentacionit të vënë në dispozicion nga ana e AKBN, për periudhën objekt auditimi 2013 – shtator 2014 (i cili theksojmë se lë shumë për të dëshiruar), në lidhje me monitorimet e kryera nga Drejtoria e Hidrokarbureve pranë AKBN-së, u konstatua që nga ana e AKBN-së nuk disponohen të dhëna kronologjike të vazhdueshme për shpenzimet e kryera e të monitoruara si dhe për proceset e domosdoshme përkatëse për fazën e kërkimit të cilat përfshihen më pas në Cost Recovery. Mosmonitorimi në kohë i këtyre shpenzimeve sjell më pas miratimin e tyre në mënyrë fiktive, pasi në kohën kur kompania pretendon ti përfshijë këto shpenzime në Cost Recovery është e pamundur të bëhet monitorimi.
Edhe në monitorimet e kryera, në disa raste ato janë bërë formalisht, kjo duket në informacionet e përpiluara nga monitoruesit për Drejtorin e Drejtorisë, ato janë të hartuara në disa raste me copy-paste. Në to në disa raste përshkruhen operacione të cilat i përkasin ditëve për të cilat nuk ka pasur program monitorimi. Në disa raste në këto informacione jepen përshkrime punësh të pa shoqëruara me domosdoshmërinë e tyre dhe në disa informacione monitorimi pasqyrohen vetëm dy rreshta, duke thënë se u krye monitorimi!? Në disa raste dërgohen për monitorim persona që nuk e kanë detyrë funksionale dhe që nuk i përkasin strukturave kompetente.

Procesi monitorues i institucioneve përkatëse shtetërore (MEI, AKBN dhe Albpetrol sha), në drejtim të monitorimit të të gjithave operacioneve teknike, konform planeve të miratuara dhe rezultateve financiare të lidhura me aktivitetin hidrokarbur, ka qenë pothuajse inekzistent, duke u mjaftuar vetëm me vëzhgime vizuale, sporadike, pa u orientuar në kontrollin ligjor, financiar dhe tekniko-shkencor të implementimit të këtyre marrëveshjeve. Pikërisht, inekzistenca e këtij monitorimi institucional, duke mos kryer siç duhet detyrat dhe funksionet e ngarkuara me ligj, ka çuar në mospërfitimin e shtetit gjatë gjithë këtyre viteve të pjesës që i takon sipas marrëveshjeve përkatëse me kompanitë koncensionare. Dhe kjo në një kohë që sasia e naftës që është nxjerrë deri më sot, në vendburime të caktuara, ka qenë aq e madhe sa i ka çuar këto vendburime në fazën e tyre shteruese ose siç cilësohet në gjuhën teknike, në fazë Depliti.
Në përfundim të këtij auditimi kompleks dhe të vështirë për specifikat teknike të marrëveshjeve dhe proceseve hidrokarbure, KLSH arrin në përfundimin se gjendja paraqitet e rëndë dhe jashtë kontrollit shtetëror. Ndërkohë që pasuritë kombëtare përdoren pa kriter, pasojat në ekonomi dhe jetën e qytetarëve të thjeshtë të zonave në shfrytëzim, janë të rënda dhe të pamatshme.

Duhet theksuar që institucionet shtetërore përgjegjëse për monitorimin e aktivitetit dhe veprimtarisë së kompanive koncensionare (AKBN, Albpetrol sha, dhe MEI) duhet ti kishin parashikuar shumë më përpara ngjarjet e ndodhura në Patos – Marinës.
KLSH i paralajmëroi këto ngjarje dhe këto pasoja që më datë 09.03.2015, në fazën e dërgimit të projektraportit të auditimit. Pra, rreth një muaj përpara ngjarjeve të ndodhura në Prill 2015, në Patos – Marinëz.

Sa më sipër, në rekomandimet që i janë përcjellë për zbatim AKBN dhe MEI, KLSH ka theksuar:
• MEI të ndërmarr hapat e nevojshëm për inicimin e një nisme ligjore për përcaktimin e statusit dhe rregullimin e veprimtarisë së AKBN-s me ligj të veçantë dhe jo në VKM.
• AKBN të ketë varësi të drejtpërdrejtë nga Kuvendi ose Kryeministri.
• Të ringrihet Instituti Shkencor i Naftës, si një institut i mirëfilltë shkencor i cili të mbështesë të gjitha vendimmarrjet e lidhura me zhvillimet e sektorit të hidrokarbureve në vendin tonë si dhe të bashkëpunojë me Kuvendin dhe Qeverinë lidhur me hartimin e strategjive afatmesme dhe afatgjatë të zhvillimeve në këtë sektor duke bërë dhe rolin e oponentit teknik gjatë negocimit të marrëveshjeve, shqyrtimit të propozimeve dhe zhvillimit të operacioneve hidrokarbure, si dhe orientues dhe oponencë e kërkimeve shkencore që lidhen me burimet hidrokarbure. Ky institucion të funksionojë si një institut i pavarur dhe që mbulon kostot e tij nga buxheti i shtetit dhe projektet e ndryshme të lidhura me sektorin.
• Të rishikohet baza ligjore mbi të cilën funksionon AKBN-ja, veçanërisht në lidhje me monitorimin për realizimin e fuqisë të vendosur të Hec-ve, prodhimin vjetor të energjisë elektrike dhe detyrimin e “Fee koncesionare”, nga shoqëritë që kanë vendosur Hec-et në prodhim, ku AKBN-ja nuk e përmbush këtë detyrimin ligjor, pasi nga ana e AK kjo kompetencë i është dhënë KESH.
• MEI të ndërmarr hapat e nevojshëm për inicimin e ndryshimit të VKM nr. 947, datë 29.12.2014, me qëllim që paratë e paguara si ekuivalencë për sasinë e naftës që duhet të përfitonte Albpetrol sha nga Marrëveshjet Hidrokarbure të lidhura me kontraktorët për zhvillimin dhe prodhimin e hidrokarbureve nga vendburimet ekzistuese, sipas VKM-së të kalojnë në Buxhetin e Shtetit.
• MEI dhe AKBN, të merrin masa për të vendosur instrumente monitorimi të efektshme dhe të kërkojnë rivlerësimin objektiv të planeve të zhvillimit, operacioneve teknike dhe auditime financiare profesionale dhe të pavarura lidhur me kostot reale që përfshihen në aktivitetin hidrokarbur, për ti vënë në efiçencë marrëveshjet e lidhura, me qëllim të një vlerësimi të saktë të Faktorit R, me synim mos shmangien e detyrimeve financiare ndaj shtetit. Në çdo rast të përcaktohet niveli i përgjegjësisë së individëve të përfshirë në këtë proces në mënyrë që ti prihet rruga formalitetit të këtyre monitorimeve ku interesat e shtetit shihen të fundit.
• AKBN të marrë masat për ristrukturimin e Drejtorisë Hidrokarbure dhe MEI të marrë masa për miratimin e Rregullores së aktivitetit të kërkimit e zhvillimit të naftës dhe gazit në Shqipëri. MEI, Albpetrol sha. dhe AKBN, në bashkëpunim me institucionet shkencore si Fakulteti i Gjeologji Minierave dhe Institutin Shkencor të Naftës (i cili duhet të ringrihet) të marrin masat e nevojshme organizative për krijimin e një databaze të përditësuar në lidhje me depozitimet hidrokarbure që ekzistojnë në gjendjen e tyre natyrore në shtresë.
• MEI dhe AKBN të marrë masa që në hartimin e miratimin e marrëveshjeve hidrokarbure të reja, të mbështeten, ndër të tjera, në bashkëpunim dhe koordinim të plotë me Avokaturën e Shtetit, duke miratuar marrëveshje tip, në mënyrë që të përfaqësohen denjësisht interesat kombëtare dhe publike, në përshtatje me të dhënat teknike gjeologjike, gjeofizike, historike të zonave të kërkimit hidrokarbur ose të zhvillimit hidrokarbur dhe gjetjen e formateve të marrëveshjeve të tilla që të ardhurat që do të përfitojë buxheti i shtetit të jenë të qarta të matshme dhe lehtësisht të auditueshme.
AKBN të shqyrtojë me kujdes marrëveshjet e huas në të cilat implikohet transferimi i interesave të Marrëveshjeve Hidrokarbure, efektet që kanë këto marrëveshje huaje në të ardhmen dhe risqet me të cilat mund të përballet shteti në rastin e mungesës së likuiditetit apo pamundësisë paguese të kompanisë, vlerësimi i procedurës së ndjekur për të marrë miratimin në kushtet kur ka vepruar në kundërshtim të plotë si me Marrëveshjen Hidrokarbure dhe bazën ligjore që operon në fushën hidrokarbure. Të analizohet çdo risk në aspektin juridik që cenon interesat e shtetit shqiptar dhe të bashkëpunohet me çdo institucion tjetër shtetëror kompetent në saktësimin e risqeve financiare të mëvonshme.
• Nga ana e AKBN-së të analizohen me kujdes rastet e konstatuara nga auditimi lidhur me përjashtimin e padrejtë nga TVSH-ja të kompanive që operojnë në sektorin e hidrokarbureve dhe nënkontraktorëve të tyre, duke kërkuar njëkohësisht rikuperimin e këtyre shumave në favor të buxhetit të shtetit. AKBN të rishikojë miratimet e lëshuara ndaj kompanive koncensionare, për efekte të llogaritjes së Faktorit R, duke rivlerësuar vlerën e Faktorit R për të gjithë vitet në të cilat shtrihen marrëveshjet.
• Ministritë përgjegjëse që do të angazhohen në procedurat e pritshme të privatizimit strategjik të Albpetrol sha, në bashkëpunim me Agjencinë e Prokurimit Publik, të kërkojnë nga Kuvendi dhe të realizojnë ndërhyrjet e duhura në aktet ligjore dhe nënligjore, për të përfshirë në formularët e garancive të ofertave dhe të kontratave, si në proceset e privatizimeve dhe në ato të tenderimeve, elementë shtesë që të garantojnë sigurinë e këtij dokumentacioni, duke ndihmuar në mos përsëritjen e rasteve me pasoja negative për buxhetin e shtetit.
• Duke pasur në konsideratë rëndësinë e këtij sektori për ekonominë e vendit dhe sigurinë kombëtare, në rast të riaktivizimit të procedurës së privatizimit apo dhe në procedura të tilla të ngjashme në sektorin hidrokarbur, autoritetet shtetërore përgjegjëse duhet të sigurohen të përfshijnë në këto procese, me përparësi të lartë dhe ekskluzivitet, kompani me potenciale dhe kredenciale të larta profesionale nga aleatët strategjikë të vendit tonë (veçanërisht ato me traditë të konsoliduar në këtë sektor, si SHBA, Mbretëria e Bashkuar apo Gjermania), si dhe të mundësojnë arritjen e transparencën reale të zotëruesve të kompanive ofertuese pjesëmarrëse në garë [Ky rekomandim i Vendimit nr. 57 (nr. prot. 850/11, datë 30.04.2015), datë 30.04.2015 është përsëritje nga Vendimi nr. 160 (nr. prot. 478/13 prot.) datë 23.12.2013 të Kryetarit të KLSH]. Në këtë mënyrë Shqipëria do siguronte jo vetëm përfitime ekonomike dhe financiare por edhe politike dhe gjeostrategjike. Gjithsesi, vendimmarrja për këto procese është e Kuvendit të Shqipërisë ndërsa përgjegjësia i takon institucioneve përkatëse që menaxhojnë këtë sektor dhe Qeverisë.
• Raporti Përfundimtar i Auditimit dhe Vendimi i Kryetarit të KLSH ju përcoll Presidentit të Republikës, Kryeministrit, Kryetarit të Kuvendit, Kryetarëve të Grupeve Parlamentare të Partisë Socialiste dhe Partisë Demokratike, Kryetarit të Komisionit për Ekonominë dhe Financat të Kuvendit si dhe Ministrit të Financave (Në zbatim të nenit 32 të ligjit nr. 154/2014 datë 27.11.2014 “Për Organizimin dhe Funksionimin e Kontrollit të Lartë të Shtetit” si dhe kërkesës për ruajtjen e konfidencialitetit).
• Raporti Përfundimtar i Auditimit ju përcoll institucionit të Prokurorisë, me kërkesën që në shqyrtim të gjetjeve të konstatuara nga ky auditim të vlerësojë ekzistencën e elementëve të veprave penale të kryera nga drejtues apo nëpunës të AKBN-së duke i ardhur kështu në ndihmë dhe duke i shërbyer edhe hetimit të nisur aktualisht nga Prokuroria në lidhje me ngjarjet e ndodhura në Marinëz. Bashkëlidhur materialeve të dosjes së auditimit, i janë dërguar organit të Prokurorisë edhe shkresat që vërtetojnë dashjen dhe qëllimin e drejtuesve të AKBN-së dhe Albpetrol-it në drejtim të pengimit të ushtrimit nga KLSH të këtij auditimi përgjatë vitit 2014.
• Ministri i MEI pasi të shqyrtojë këtë Raport Përfundimtar Auditimi për shkeljet e konstatuara në lidhje me personat e atakuar, të marrë masat disiplinore deri në “Largim nga detyra”; në veçanti për Drejtorin Ekzekutiv të AKBN, Zëvendës Drejtorët Ekzekutiv të AKBN, si dhe drejtorët e përgjegjësit e sektorëve të strukturave pranë AKBN dhe MEI që operojnë në sektorin hidrokarbur.

Sa më sipër, KLSH mbetet në pritje të masave që MEI do të ndërmarrë në lidhje me zbatimin e rekomandimeve të KLSH-së, kjo pas edhe një sqarimi që ILDKPI i bëri pretendimeve të ngritura nga MEI në lidhje me dy prej ekspertëve të angazhuar nga KLSH në këtë auditim.

KLSH bën të ditur se ky njoftim, është një përmbledhje e materialeve të auditimit, në të cilin KLSH është kujdesur që të shmang dhënien e informacioneve që mund të cënojnë konfidencialitetin.

Revista Monitor,  29.06.2015

Investimet e huaja direkte kanë shënuar një rritje të fortë në tremujorin e parë të këtij viti, sipas statistikave të publikuara sot nga Banka e Shqipërisë.

Për periudhën janar-mars 2015, investimet e huaja direkte arritën në 258 milionë euro, me një rritje prej 53% në raport me të njëjtën periudhë të një viti më parë. Edhe në raport me tremujorin e mëparshëm, investimet e huaja kane shënuar një rritje me 13%.

Sipas burimeve nga Banka e Shqipërisë 60% e investimeve të huaja në tremujorin e parë i përkasin sektorit të hidrokarbureve, 14% bankave 3% telekomunikacionit.

Në rritje prej 90 milionë euro në vlerë absolute, në raport me të njëjtën periudhë të një viti më parë ndikimin më të madh e ka dhënë sektori i hidrokarbureve (ku investimet janë shtuar me 40 milionë euro) dhe bankat, që kanë kontribuar me 15-16 milionë euro. Fakti që sistemi banker ka dalë me fitim, ka bërë që të rritet fitimi i riinvestuar.

Nga 258 milionë euro që ishte totali i investimeve në tremujorin e parë, pjesamë e madhe, rreth 210 milionë euro vinte nga kapitali dhe fitimi i riinvestuar dhe jo nga borxhe, një dukuri positive kjo sipas Bankës së Shqipërisë.

Bankers raporton ulje të investimeve
Sipas burimeve nga kompania nxjerrëse e naftës Bankers Petroleum, që zë një peshë të konsiderueshme në investimet e huaja direkte, për tremujorin e parë të këtij viti ishin 50 milionë dollarë. Kompania shpoi 21 puse gjatë tremujorit. Sipas Bankers, shpenzimet kapitale ishin 72 milionë dollar për tremujorin e mëparshëm të 2014 dhe 60 milionë dollar për tremujorin e parë 2014. Sipas kompanisë, gjatë tremujorit të parë 2015, Bankers reduktoi aktivitetin e shpimit të sondave (që përdoren për hapjen e puseve të reja) nga tre në dy për shkak të çmimeve të ulëta në naftës.

Sipas metodologjisë së Bankës së Shqipërisë, burimi për të dy tremujorët krahasues është burim administrativ, pra çka kompanitë hidrokarbure raportojnë te agjensia e hidrokarbureve.

Revista Monitor,  11.06.2015