info@energjia.al

Flet Elton Çekrezi, Drejtor Ekzekutiv i EuroElektra sh.p.k.

Bizneset shqiptare po interesohen gjithmonë e më shumë për alternativat që ju ofron shfrytëzimi i energjisë diellore në uljen e kostove. Bëhet fjalë për ato biznese që në objekt të aktivitetit të tyre nuk kanë aspak lidhje me sektorin energjetik, por që fatura e kripur i shoqëron çdo muaj. Elton Çekrezi, Drejtor Ekzekutiv i EuroElektra sh.p.k., në një intervistë për “Monitor”, shprehet se interesi ka ardhur në rritje si nga bizneset edhe nga individët.

Në kushtet kur ende nuk është përfunduar instalimi i “Net metering”, bizneset kanë zgjedhur të investojnë në impiante fotovoltaikë, që ju kanë përgjysmuar ose shmangur tërësisht koston e energjisë, por përtej dëshirës për rritje të fuqisë, do të duhet dhe pak kohë që kjo të finalizohet. Sipas planeve konkrete të biznesit, instalimeve konkrete dhe prodhimit në kohë reale, sipas Çekrezit bizneset marrin pas kthimin e investimit në një skenar optimist për 4.4 vjet dhe në një variant pesimist, 6 vjet. Caktimi i çmimit dhe instalimi i “Net metering” pritet që t’i japë shtysë të re investimeve në parqe fotovoltaikë, nga të cilët Shqipëria mund të përfitojë.

Ka një interes në rritje për shfrytëzimin e energjisë diellore dhe kjo reflektohet edhe te kërkesat që kanë biznese të caktuara për forma koncesioni ose parqe fotovoltaikë deri në 2 MW. A reflektohet një interes i tillë edhe pranë jush si kompani që jeni në kontakt direkt me investitorë potencialë?

Ka një rritje të interesit çdo vit dhe më shumë, por ajo që ka shërbyer si kufizuese ka qenë mungesa e kuadrit të plotë ligjor ose më saktë zbatimit të tij konkret. Nw rastet e parqeve fotovoltaikë është e nevojshme zbatimi i “Net metering” (matës specifik që arrin të masë energjinë në hyrje dhe dalje) që shfaqet në dy tipologji për autokonsum dhe prodhim për shitje nëpërmjet koncesioneve për një fuqi deri në 50 MW totale. Dalja e çmimit dhe plotësimi me “Net metering” mendoj se do t’i japë një shtysë të re këtij sektori që deri më tani është penalizuar nga vonesat dhe nuk do vonojë që të shohim hapa konkretë dhe investime konkrete.

Sa fizibël është për një biznes integrimi i kësaj teknologjie duke qenë se shumica e kërkesave për parqe deri në 2 MW janë nga biznese që ushtojnë aktivitet në një sektor tjetër jo të lidhur me energjinë? Çfarë avantazhesh ka?

Ne operojmë prej vitesh në treg dhe kjo na ka dhënë mundësinë që të shohim koniunkturën që kanë pasur çmimet. Sot mund të themi me bindje që me çmimin që ka arritur fotovoltaiku, të paktën këtë dyvjeçarin e fundit nxjerr pothuajse jashtë loje parkun eolik. Ka një rënie drastike të çmimit të paneleve dhe përmirësim të dukshëm teknologjik të tyre që ka rritur rendimentin. Për shembull, LG Solar që është një nga më të mirët në tregun global, ka arritur të ndërtojë panele me një rendiment 30%, pra nëse deri dje ishin 15% prodhim, sot janë dyfish, plus dhe çmimi është reduktuar me 3-4 herë krahasuar me para dy vite.

Raporti investim dhe kthim investimi mes parqeve eolikë me fotovolatikë i bën të parët të paleverdishëm. Tek eoliku kthimi është më i vonë, sepse kostot e mirëmbajtjes janë të jashtëzakonshme. Energjia nga dielli ka një avantazh që nuk e ka as hidriku dhe as eoliku, pasi impakti mjedisor është zero. Një impiant apo park fotovoltaik montohet dhe çmontohet në çdo kohë, pa pasur nevojë për të prishur strukturat dhe mjedisin përreth tij. Plus që një herë që instalohet, prodhuesit europianë japin garanci 100% deri në rikthimin total të investimit. Kjo do të thotë që panelet garantohen 15 vjet për produkt dhe 30 vjet për rendiment. Për mirëmbajtjen, ty të duhet që të punësosh vetëm një roje dhe një ose dy pastrues për të mbajtur në mënyrë optimale pasqyrën në mënyrë që efekti i agjentëve të jashtëm të mos ndikojë në prodhim.

Plus që gjithë impiantet teknologjike të reja janë me web-server të integruar dhe çdo pajisje është e lidhur në rrjet dhe është e monitoruar online, qoftë nga kompania që merr përsipër zbatimin, qoftë nga prodhuesi. Një impiant fotovoltaik është i lidhur gjithmonë me faktorin kohë. Nëse ai instalohet dhe në harkun njëvjeçar shkëputet 3-4 herë kur kemi të bëjmë me një fuqi të vogël të instaluar për familje, vlera e humbjes është e papërfillshme, por kur flasim për park fotovoltaik flasim për megavat, dhe një ditë e fikur ka mjaft kosto. Pra faktori kohë është ai që në jetëgjatësinë e impiantit ose parkut fotovoltaik të rrit ose të ul shpejtësinë me të cilën të rikthehet investimi.

Shqipëria ka qenë e fokusuar sidomos te prodhimi i energjisë nga burimet hidrike dhe më pas u lakuan edhe parqet eolike, por ende pa konkretizim. Tani duket se ka ardhur koha për energjinë e diellit? Në këndvështrimin tuaj, ku duhet të orientohet zhvillimi?

Unë nuk jam partizan për shfrytëzim të burimeve hidrike në masën që e kemi aplikuar dhe po aplikojmë ne. Ndoshta për kohën kur është marrë vendimi ka qenë çështje dhe situatë emergjente, por sot mundësitë janë të tjera. Kur them nuk jam partizan për pjesën hidrike dhe eolike, e lidh me impaktin mjedisor dhe kthimin e investimit më në afatgjatë.

Kjo ka kosto për Shqipërinë. Impiantet voltaike në një shtet si yni, ku nuk kemi jo vetëm diellin të favorshëm, por edhe klimën në tërësi, me toka jopjellore që nuk kanë asnjë lloj funksioni, është për të ardhur keq që ne duhet të orientohemi drejt një sektori tjetër. Mjaft të shohim shtetet e tjera që janë orientuar drejt fotovolatikut për të kuptuar ku duhet të shkojë. Hidrikun e kemi kaluar si fazë dhe është një gabim që e justifikon koha, pasi dhe kostot për energjinë diellore ishin më të larta, por sot jemi në një terren krejt të ri dhe shumë më të leverdishëm.

Duket sikur përjashtoni totalisht energjinë nga parqet eolikë ndërkohë që ka interes nga investitorë dhe disa leje të dhëna për këtë sektor. Cila është kostoja e një parku eolik?

Kosto e instalimit tek eoliku është nga 800 – 1 milion për megavat. Mirëmbajtja në vazhdim është tjetër gjë dhe shumë e shtrenjtë. Kjo pasi për çdo problem t’i duhet të angazhosh ekip të madh njerëzish, të dërgosh makineri të rënda dhe terreni në këto zona nuk është aq i thjeshtë. Shumë nga investimet eolike dështojnë, pasi faza paraprake e testimeve zgjat nga 6-1 vit.

Pra, para se të instalohet një impiant eolik kërkohet një vlerësim teknik për çdo shtyllë apo mulli ere dhe pozicioni më i favorshëm për të marrë përfitim maksimal. Thjesht për ta spostuar me 100 metra, prodhimi i eolikut mund të bjerë në mënyrë drastike. Ka ndodhur shpesh me kolegët tanë në Itali Austri dhe Gjermani që, pasi janë bërë matje për një vit, investitori është tërhequr, duke kërkuar të çojë ato para në një sektor tjetër, sepse faktori kohë ka kosto të lartë në rastin e prodhimit të energjisë nga era. Eolikët kanë qenë në avantazh dikur, por jo sot.

Për t’u kthyer tek fotovoltaikët, ju si kompani keni instaluar parqe të kësaj natyre? A është i leverdishëm ky investim?

Jo, parqe nuk mund të themi, sepse tani është krijuar kuadri por kemi instaluar impiante familjare monofazë nga 6 kWh e sipër 3-fazorë, 6 kWh e sipër dhe impianti më i madh që kemi bërë është 68.4 kW/p që është kilovat/orë energji diellore në kushte optimale. Është instaluar te një biznes me konsum sa 3-fishi i kësaj që prodhon impianti fotovoltaik. Totali i fuqisë së instaluar për të pesë impiantet është 25 kW/p dhe prodhimi vjetor i parashikuar për to është 191 250 kW.

Pyetja që bëni ju me të drejtë është a ia vlen të investohet në këtë aspekt? Përgjigjja është shumë e thjeshtë. Nëse ti je një subjekt që paguan 2 milionë lekë në muaj për 12 muaj, totali që paguan është 24 milionë lekë që ti i paguan, por nuk të kthehen.

Tani le të marrim si shembull që ti këto 24 milionë lekë t’i pjesëtosh në dy dhe me 12 milionë të vazhdoje të paguaje energjinë dhe 12 të tjerat thjesht i merr kredi në bankë mbi të cilat aplikon një interes 3%. Kjo që po flasim nuk është teorike, e kemi faktike me biznese që kanë instaluar impiante. Në harkun e 5-6 viteve, ti ke rikthyer investimin tënd dhe për këto vite ke totalisht të garantuar impiantin, i cili do të vazhdojë të prodhojë për 30 vite të tjera. Do të thotë që nëse do paguaje energji, këto lekë nuk do të të ktheheshin më, ndërsa duke paguar impiantin ti bën një investim që nga 3% që është i kredisë i rikuperon 15-16% në vit. Nga ana tjetër, nëse do të merrnim një subjekt që harxhon 1 milion lekë në muaj me tarifën e energjisë që është 16 lekë. Këtë po e kthejmë në cent dhe i bie 0.12 euro cent.

Nëse ky subjekt harxhon 1 milion lekë në muaj pjesëtim 16 lekë na rezulton me një konsum 62 500 kilovat. Këtë duhet ta shumëzojmë me 12 që janë muajt dhe konsumi total është 750 mijë kW në vit. Pjesëtuar për prodhimin që mund të japë fotovoltaiku në atë zonë (ne po marrim mesataren e Shqipërisë 1550 kW). Këtij biznesi i duhet një impiant 484 kW. Ky impiant me kostot që kemi arritur sot, pra 800 euro për kilovat të instaluar na del me një kosto 388 mijë euro total. Këto i pjesëtojmë për 12 milionë në vit (88 mijë euro). Pra 388 mijë euro pjesëtim 88 mijë euro na del që investimi shlyhet për 4.4 vjet. Panelet garantohen me një rendiment 30 vjet, inverterët për 7 vjet me një shtesë në koston e investimet mund të shkojë deri në 15 vjet. Amortizimi i paneleve është në masën 2-3% për 30 vjet. Në çdo rast, impiantet garantohen 100% deri në momentin e rikthimit të investimit.

Për cilët sektorë biznesi rekomandohet instalimi i impianteve?

Për çdo biznes që sot paguan një faturë 500 mijë lekë e sipër në muaj për energji elektrike, kjo do të ishte një zgjidhje shumë e mirë, por kjo nuk e përjashton pjesën tjetër. Duhet të kemi parasysh që në këtë pjesë nuk është se ka profile të caktuara biznesi që mund ta aplikojnë ose jo pjesën e fotovoltaikut apo përfitimin prej tij. Por rekomandohet, sidomos për sektorin e turizmit që ne e shohim si prioritar. Një impiant të tillë ne e kemi instaluar në Durrës. Çfarë avantazhi ka për turizmin? Shqipëria ka pasur përherë problemin e ndërprerjeve dhe defekteve dhe këtë, një biznes mund ta eliminojë plotësisht në rast se është një prodhues i pavarur përmes fotovoltaikut.

Për shembull, ne kemi instaluar një sistem 24 kW/p energji diellore dhe këtë e kemi ndarë në dy njësi. Njërën e kemi bërë 15 kW/p on grid tjetrën 5 kW hybrid. Hibridi ka të integruar një bateri 12 kWh. Çdo impiant fotovoltaik është on grid dhe fiket në momentin që nuk ka energji. Kurse ky që po flasim fiket dhe me baterinë ne izolojmë sistemin dhe fusim në punë impiantin. Kjo eliminon pjesën e gjeneratorit. Teknologjitë e reja për të cilat po investohet në Europë dhe që do të hyjnë në tregun shqiptar si pjesë e ciklit janë shumë eficente. Sot vëmendje po merr pjesa e baterive të hidrogjenit që është shumë efikase, por relativisht e shtrenjtë. Ndoshta duhet të presim dhe pak për këtë pjesë, sapo çmimet të bien disi, që ta bëjë investimin më të leverdishëm.

Mund të marrim një rast konkret për një biznes që ka instaluar një impiant si është prodhimi? Si operon sot ky biznes?

Po le të marrim rastin e një kompanie fason. Biznesi e ka instaluar impiantin dhe nisi punë më 22 janar të këtij viti. Muaji më i mirë i prodhimit është qershori që ka kapur 8.45 MW. Ky impinat po të ishte i lidhur në “Net metering” (matës me dy kahe) do të prodhonte më shumë, sepse ka një paradoks. Klienti ka një fashë orare 08:00-15:00. Pas kësaj ore, klienti e fik impiantin dhe gjithashtu edhe të dielën. Paradoksi qëndron në faktin që po të vazhdojë impianti të prodhojë, energjia tepër nuk hidhet dot në rrjet, pasi faturohet si konsum.

Ky është hendeku që kemi dhe sipas të dhënave tona, OSHEE ka bërë me dije se do ta zgjidhë shumë shpejt çështjen e “Net metering” që do t’i hapte rrugë investimeve të tjera. Ajo që duhet të kuptohet është që impakti social dhe ekonomik është i dukshëm pasi çdo subjekt dhe individ bëhet investitor direkt në energji.

Nëse do të kishim vëmendje më të madhe, ndoshta në kohëra të tilla si thatësira e këtij viti, impiantet dhe parqet fotovoltaikë do të na garantonin më shumë siguri. Sot ndoshta ka nevojë për të rishikuar politikat dhe orientimin në bazë të ndryshimeve klimaterike. Uji po kërkohet gjithmonë e më shumë me rritjen e popullsisë dhe ne nuk mund ta shpërdorojmë thjesht duhet të gjejmë mënyra alternative që na mundësojnë shfrytëzim optimal të një pasurie që për fat të mirë e kemi me bollëk.

Bizneset duket se e kanë kuptuar interesin, po familjarët sa të interesuar janë?

Edhe flitet prej vitesh për përfitimet nga energjia diellore, ende ne kemi njohuri të vakëta kur bie fjala te masa e gjerë. Jo të gjithë e kuptojnë. Le të bëjmë një llogari edhe për një familjar. Ti je një familjar që paguan 10 mijë lekë në muaj, duke futur ngrohje-ftohje pa kursyer. Nëse me këto 10 mijë lekë ti do merrje një kredi, do të paguaje 10 mijë lekë plus 3 për qind për 6-7 vite. A nuk do të ishte më mirë që pas 8 vitesh ti të kesh përfituar energjinë tënde falas sesa t’i paguash këto 8 vite dhe përtej tyre, me çmime që mund të jenë ndoshta dhe më të larta.

Sa shkon zakonisht instalimi i një paneli nëse mund të na jepni një vlerë mesatare?

Sot çdo gjë është shumë më e thjeshtë se para tre vitesh. Duhet marrë informacion, sepse janë të lehtë për t’u instaluar, por ka nevojë për informim teknik për të realizuar këtë. Po e them këtë sepse duke e lënë të lirë tregun dhe duke i dhënë mundësi të gjithëve, do të kemi edhe ulje çmimi për instalimin, pra kosto më të lirë sesa mund ta bëjmë ne si kompani. Tregu ynë shqiptar është ende një treg informal, jo i trajnuar dhe specializuar. Konkretisht me këto produkte që janë në treg pa përfshirë koston e instalimit dhe strukturën (sepse duhet llogaritur si është terreni është kodrinor fushor apo tarrace) ne kemi dalë me një çmim 800 euro kilovat energji diellore.
Me një llogari të thjeshtë, një familjeje nuk i duhet më shumë sesa një impiant me fuqi 5 kW që në kosto shkon rreth 6 mijë euro.

Si e vlerësoni tregun shqiptar sa i përket ofertës që ka për këtë sektor. Sa i kontrolluar është?

Është një treg relativisht i rregulluar. Me operatorë të paktë, por që nëse do të rregullohen edhe dy-tre kufizime që mesa duket jemi në prag të zgjidhjes, duket se do të kemi një rritje të numrit, pasi në dijeninë time ka investitorë të huaj që interesohen për Shqipërinë lidhur me fotovoltaikët dhe gjithë gamën që përfshijnë burimet e rinovueshme. Gjithsesi sot që flasim, produktet ekzistojnë, e vetmja gjë duhet të kenë kujdes qytetarët dhe investitorët është të gjejnë partnerë seriozë.

Nuk ka rëndësi kush përzgjidhet për të zbatuar punën, rëndësi ka që ai që ofron produktin ta ketë të certifikuar. Kjo do të na parandalonte një gabim të madh që bënë fqinjët tanë që investuan në produkte të lira, por që u kthye në një bumerang me një kthim investimi në një afat të gjatë. Ky është një sektor potencial në Shqipëri, fare i paprekur dhe ashtu sikurse ka ndodhur me shumë sektorë herë pas here, shumë do të vijnë të fitojnë shpejt dhe të ikin. Këto nuk janë impiante që po nuk punojnë nuk ka gjë. Këto janë impiante që nëse s’punojnë, ti thjesht ke humbur paratë e tua.

Revista monitor,  12.08.2017

Çdo hektar tokë në Shqipëri mund të prodhojë në kufijtë e 250-320 mijë euro të ardhura nga energjia diellore.

Në Ministrinë e Energjisë dhe Industrisë qëndrojnë aktualisht 9 projekte me një vlerë investimi prej 85 milionë eurosh dhe një sipërfaqe që i kalon 174 hektarët.

Gjasat janë që me potencialet që ka Shqipëria dhe çmimi 100 euro/MW që caktoi qeveria, dielli të kthehet në biznesin e dekadës. Rastet e suksesit me sipërmarrjet dhe frika nga precedenti i HEC-eve.

Sokoli, i cili operon në sektorin fason dhe eksporton drejt Italisë, “importoi” nga partnerët e tij të biznesit në vendin fqinj, idenë e një impianti fotovotlaik. I pëlqeu fakti që faturën e kripur të energjisë mund ta zvogëlonte me 30%, të paktën si fillim. Vendosi që mbi çatinë e fabrikës së tij të instalonte mbi 60 kWp kapacitet. “Në Itali partnerët e mi në biznes kanë bërë të njëjtën gjë. U kërkova atyre që të më lidhnin me kompaninë zbatuese në Itali dhe të bënim një projekt paraprak së bashku me kostot. Kur e finalizuam projektin, rastësia bëri që të njëjtën vlerë dhe shërbim të ma ofronte një kompani shqiptare. Pas negociatave dhe mbylljes së detajeve të fundit, vendosëm për zbatimin dhe prej janarit fabrika furnizohet pjesërisht nga impianti fotovoltaik dhe pjesërisht me energjinë e siguruar nga OSHEE”, – tregon ai.

Kur e pyesim për investimin nëse është penduar apo mendon se ishte një zgjedhje e zgjuar, ai pohon se është i kënaqur me këtë investim. “Dua që të bëj rritje të fuqisë, por për momentin nuk janë kushtet. Bashkëjetesa e fabrikës me impiantin është duke më kursyer një shumë të konsiderueshme nga fatura e energjisë. Nuk mora kredi për ta financuar, por investova nga kapitali im dhe shoh që gjithçka po ecën ashtu siç ishte parashikuar. Nëse gjërat do të mbajnë këtë ritëm, mendoj se në pak vite do të rikuperoj investimin që kam bërë”, – shprehet Sokoli.

Nga janari rezulton që muaji më i mirë i impiantit të tij të jetë korriku dhe pas tij, qershori me një prodhim respektivisht 8.61 MW, 8.54 MW. Në janar, kur sapo impianti nisi funksionimin, prodhimi ishte 1.55 MW. Në total për shtatë muaj rezulton që biznesi të ketë përfituar një kthim investimi prej 4500 eurosh dhe këtu flasim për një pjesë të vitit. Me një llogari të thjeshtë nëse ruan të njëjtën tendencë, biznesi parashikon që kthimi i investimit të bërë të jetë në një afat 5-6-vjeçar.

Një tjetër biznes që duket se po shfrytëzon frytet e një fature më të lirë është edhe Villa Palladio në Durrës. Edhe ky biznes ka instaluar një impiant fotovoltaik. Ky impiant ka një kthim investimi mbi 2300 euro dhe sërish funksionimin e ka që nga janari i këtij viti. Por edhe pse dëshira është për rritje të fuqisë së instaluar do të duhet edhe pak kohë që gjërat të thjeshtohen dhe të marrin rrugë për shkak të pengesave ligjore, ndërkohë që bizneset duhet të mjaftohen me faktin që kanë gjetur një mënyrë efikase për të ulur kostot e tyre dhe për ta kthyer një investim disi të kushtueshëm në afatshkurtër në përfitim të konsiderueshëm në afatgjatë.

monitor 792.indd

Rriten kërkesat për parqe

Pothuajse çdo muaj, pranë Ministrisë së Energjisë dhe Industrisë ka pasur kërkesa për parqe fotovoltaikë dhe shumica e atyre që aplikojnë janë kompani që ushtrojnë aktivitet në një sektor tjetër që nuk ka lidhje me energjinë.

Vitin e kaluar, ishte kompania Novoselë Photovoltaic Power Plant që aplikoi për një park me kapacitet të instaluar prej 50 MW dhe me një vlerë investimi 72 milionë euro. Projekti do të shtrihej në zonën e Novoselës në Vlorë.

Pas saj, në nëntor 2016, do të vinte një kërkesë nga pesë kompani të bëra së bashku GAMMA SOLAR sh.p.k., ALFA ENERGY sh.p.k., BETA ENERGY sh.p.k., DELTA SOLAR sh.p.k. dhe SOLARIS sh.p.k., të cilat aplikuan pranë Ministrisë së Energjisë dhe Industrisë për një park fotovoltaik me kapacitet 50 MW.

Por në njoftimin që u bë nga Ministria ky projekt nuk ishte i shoqëruar me një vlerë financiare. Në prill, pas disa rregullimeve ligjore, ato që vërshuan ishin aplikimet për parqe fotovoltaikë deri në 2 MW. Nga 6 prilli deri më 31 korrik 2017 janë bërë të paktën 8 aplikime për parqe fotovoltaike me fuqi të instaluar deri në 2 megavat. Kompanitë që kanë aplikuar janë biznese të ndryshme nga bujqësia tek elektronika apo agropërpunimi.

Në total, vlera e investimeve të parashikuara për parqe dhe centrale fotovoltaike deri më tani është 85.4 milionë euro dhe fuqia e instaluar e parashikuar 113.72 MW. Sipërfaqja e tokës që do të zënë këto parqe llogaritet në 174.08 hektarë.

A është dielli biznesi i dekadës?

Shqipëria parashikon të nxisë investimet në burime të rinovueshme energjie dhe një nga këta nxitës është edhe çmimi 100 euro/MW përcaktuar për të gjithë parqet me kapacitet deri në 2 MW. Sipas Ministrisë së Energjisë dhe Industrisë, çdo hektar në vendin tonë mund të japë nga 250-320 mijë euro. Me një llogaritje të thjeshtë, vetëm nga sipërfaqja që përfshijnë aplikimet e dorëzuara sot në Ministrinë e Energjisë na rezulton jo më pak se 55 milionë euro në vit, që do të “vilen” nga toka ku do të vendosen panelet.

Nëse përfitimi rezulton vërtet i tillë përpara shqiptarëve qëndron një biznes i ri që mund të kthehet në biznes të dekadës me një përfitim 500 milionë euro dhe nëse do të ketë interes, kjo shifër mund të shumëfishohet por le të mbajmë vrullin e “ëndrrave” në diell me pritshmëri reale. Thjesht me ato që janë në letër dhe që kanë gjasa të zbatohen. Është e çuditshme të shohësh sesi shumica e zonave ku po shfaqet interesi për ngritjen e parqeve fotovoltaikë janë zona që kanë një aktivitet dominant bujqësor, si Lushnja apo Fieri.

ERE caktoi çmimin 100 euro/MW për fotovoltaikët

Enti Rregullator i Energjisë vendosi në fund të korrikut që të caktonte një çmim për energjinë në rastet e parqeve fotovotalikë deri në 2 MW si dhe për parqet eolikë deri në 3 MW. Kjo erdhi në kushtet kur mungesa e një çmimi po linte hapësira bosh në nxitjen e investimeve. Për hir të së vërtetës, një çmim 100 euro/MW sikurse u caktua për energjinë diellore është një çmim bujar, që ndoshta do t’i japë një shtytje të re interesit në këtë sektor. Por vështirësia në përcaktimin e metodologjisë për çmimin duket se ka qenë evidente duke qenë se Shqipëria po shkel në një terren tërësisht të ri si për fotovoltaikët dhe për eolikët për të cilët çmimi ishte më i ulët, në vetëm 76 euro/MW. Ministria pranon në një shkresë dërguar ERE-s pikërisht këtë aspekt.

“Aktualisht në Shqipëri nuk ka investime të kësaj natyre të impianteve me diell (PV) apo me erë (Eolik), dhe për këtë arsye ka një mungesë të theksuar të të dhënave lidhur me planet e biznesit dhe kostot shoqëruese, me qëllim kryerjen e një analize të saktë të kostove në kushtet e vendit tonë. Informacioni që disponojmë nga propozime të pakërkuara është se ka shumëllojshmëri analizash dhe kostosh, të cilat asnjëherë nuk kanë proceduar në investim konkret. Në këto kushte, referencat janë të bazuara në studimet që disponohen, dhe mbi bazën e këtyre studimeve, rezulton se orët e punës së impianteve me diell, ndryshojnë nga ato me erë dhe ky faktor, përbën edhe ndryshimin në llogaritjen e çmimit për të dy impiantet, megjithëse kostoja mesatare e peshuar e kapitalit rezulton e njëjtë”, – thuhet në vlerësimin e ministrisë.

Enti duke pasur parasysh këtë i ka kërkuar MEI-t që nga viti 2018 e në vijim të mbajë të dhëna nga aplikimet dhe kostot e investimit me një premisë për të rishikuar vendimin që përcakton edhe metodologjinë.

Precedenti me hidrocentralet

Çmimi 100 euro/MW mund të jetë një nxitës i mirë për investimet e reja, por këto të fundit mbi të gjitha kanë nevojë për besim. Një precedent aspak pozitiv sa u përket investimeve dhe zhgënjimit është ai i hidrocentraleve kur qeveria vendosi të ndryshonte formulën me të cilën blihej energjia. Në logjikën e ministrisë, prodhuesit me përparësi nuk mund të shisnin tek KESH me një çmim të lartë dhe ky i fundit ta shiste anën poshtë çmimit që e kishte blerë. Ndaj në lojë hyri Bursa e Hungarisë. Kaq mjaftoi që shumë prej investitorëve të nisnin betejën pranë Entit Rregullator të Energjisë, duke kërkuar që formula të mos ndryshonte, sepse ajo që po u propozonte qeveria rrëzonte planet e tyre të investimit. Përtej përplasjeve në distancë, takimeve të shpeshta, ankesave të investitorëve në fund, çmimi mbeti ai me bazë qendrore bursën hungareze.

Rasti i hidrocentraleve dhe ndryshimi i çmimit mund të jetë një precedent që investitorët potencialë nuk do duan ta përsërisin, ndaj qeveria duhet mbi të gjitha të garantojë planet e tyre të biznesit, por edhe të jetë e qëndrueshme në politika, përndryshe kjo mund të kthehet në një bumerang.

monitor 792.indd

Forumi Ekonomik: Pse e ardhmja është dielli

Njerëzimi konsumon 221 tonë qymyr, 1,066 fuçi naftë dhe 93 000 m³ gaz natyror në sekondë. Këto materiale ishin të mrekullueshme për revolucionin industrial që nisi në Britani në shekullin e 18, por në fillim të shekullit të 21-të është koha të bëhet një rivlerësim i nocionit energji e re. Ka nevojë që burimet e shtershme të zëvendësohen me ato të rinovueshme, por pyetja është me cilin prej tyre?

Herët ose vonë, njerëzimi duhet të vendosë se burimi i vetëm i qëndrueshëm në afatgjatë është energjia diellore.
Nga një hartë e publikuar së fundmi nga Forumi Ekonomik Botëror rezulton që Afrika dhe Australia të jenë edhe zonat me potencialin më të madh të shfrytëzimit të energjisë diellore, por me të njëjtin intensitet shfaqen një pjesë e Azisë, Amerika e Veriut dhe ajo e Jugut. Shqipëria kategorizohet tek ato vende që kanë një mesatare prej 4.5 kWh energji për metër katror dhe me një shumë vjetore prej mbi 1600 kWh/m². Maksimumi që mund të prodhohet në botë nga dielli është 7.5 kWh/m² me një shumë finale vjetore prej 2800 kWh dhe që kryesisht kjo mund të arrihet në dy zona të limituara, një në Afrikë dhe një në Amerikën e Jugut.

T’i themi po diellit

Sipas Forumit Ekonomik Botëror, sot toka konsumon energji në masën e 17.7 trilionë vat, që do të arrijë në 30 terravat deri në 2050, duke marrë për bazë një normë të ngjashme të rritjes së popullsisë. Energjia diellore që prek sipërfaqen e tokës është të paktën 4 herë më e lartë sesa niveli që njerëzimi mund të konsumojë. Kjo është më se e bollshme nëse shfrytëzohet siç duhet. Potenciali i energjisë mbi tokë është 120 Terravat. Por me vetëm 2% të tokës do të përfitonim 50 terravat.

T’i themi jo energjisë nukleare

Afrika e Jugut ishte e fundit që nën ngazëllimin politik po konsideronte energjinë nukleare. Fatmirësisht në prill 2017 zhvillimet për një të ardhme nukleare u ndërprenë nga Gjykata e Lartë. Le të mos përsërisim mëkatet vdekjeprurëse që e konsiderojnë energjinë nukleare si një mundësi dhe t’i kujtojmë vetes mëkatet. Së pari, për koston dhe pasojat që ka një impiant nuklear. Së dyti, raste si Çernobili, 30 vjet më parë, tregojnë se e gjithë ajo zonë është ende e mbuluar me rrezatim, duke mos u konsideruar e përshtatshme për të jetuar. Ky nuk është një rast që duam ta shohim të përsëritet.

Revista Monitor,  12.08.2017

Parqet fotovoltaike janë shndërruar në një trend për bizneset, të cilët pasi kanë ezauruar HEC-et, i janë kthyer impjanteve të tjera të prodhimit të energjsë nga dielli dhe era. Ministria e Energjitikës nuk po ndalet në dhënien e lejeve për parqet që në pjesën më dërrmuese të tyre kanë një kapacitet prodhues jo më shumë se 2 MW.

Së fundmi shoqëria “RTS” Sh.P.K., ka shprehur interesin  për  ndërtimin e një parku fotovoltaik për prodhimin e energjisë nga burime të rinovueshme, në zonën në “Tren-Bilisht (Korçë)”.

Parku do të ketë një  sipërfaqe totale rreth 63,915 m2 ku kapaciteti i instaluar do të jetë 2 MW me një vlerë investimi rreth 321,671,661 ALL ose rreth 2.4 Mil Euro.

Shoqëria “RTS” Sh.P.K. ka aplikuar për pajisjen me autorizim paraprak në bazë të Vendimit të Këshillit të Ministrave nr. 822, datë 7.10.2015 “Për miratimin e rregullave dhe procedurave të ndërtimit të kapaciteteve të reja prodhuese të energjisë elektrike, që nuk janë objekt koncesioni”.

Ministria e Energjisë është në një fazë intensive të dhënies së lejeve për ndërtime HEC-esh dhe parqesh energjie diellore që prodhojnë me kapacitet 2 MË.

Prodhimi i energjisë prej ujit, diellit dhe erës po tërheqin së fundmi shumë investitorë. Përveç HEC-eve, shumë kërkesa janë drejtuar në Ministrinë e Energjetikës për ndërtimin e parqeve që do të prodhojnë energji të pastër nga dielli. Shqipëria si një vend 240-300 ditë diell në vit, nuk e ka të zhvilluar prodhimin e energjisë nga burimet e diellit.

Eskpertët e energjisë e vlerësojnë të domsdoshme diversifikimin e prodhimit tëenergjisë, pasi 100% e prodhimit në vend kryehet nga HEC-et. Por edhe parqet e vogla të energjisë diellore nuk e zgjidhin ketë problem, teksa kosto e energjisë së diellit sipas çmimit të miratuar nga ERE e bën atë shumë të shtrenjë për përdorim nga konsumatorët vendas.

Revista monitor,  10.08.2017

Një konsorcium i zhvilluesve të energjisë së pastër ka aplikuar për një leje për të ndërtuar një impiant gjigand me energji diellore në skajet e Shkretëtirës së Saharasë. Ky central mund të lidhet me Europën përmes një sërë kabujsh nënujorë dhe mund të sigurojë energji për mbi 5 milionë shtëpi.

Projekti i TuNur kërkon të shfrytëzojë potencialin e pafundmë të Saharasë dhe jugperëndimit të Tunizisë për të prodhuar 4.5 GigaWatt energji.

Sipas Drejtorit ekzekutiv Kevin Sara, një sasi fillestare prej 250 MW mund të nisin punën dhe të lidhen me Europën përmes Maltës, duke nisur nga viti 2020. Rrjetet elektrike të Maltës dhe Italisë janë të lidhura përmes një linje 95 kilometra të gjatë, e cila u bë aktive në vitin 2015.

Faza e dytë e projektit parashikon ndërrimin e kullave me Energji Diellore të Përqendruar (CSP) me një kapacitet prej 2.25 GW, e cila do të lidhej me Italinë në jug të Romës, përmes një kabulli tjetër, i cili do të transmetojë 9 mijë GW në vit.

Ky kabull 600 kilometra i gjatë është nën zhvillim dhe konsiderohet një projekt me interes nga BE. Një kabull i tretë i ngjashëm do të lidhë Francën me Tunizinë dhe disa kulla të tjera do ta rrisnin kapacitetin në 4.5 GW të planifikuara.

TuNur e ka depozituar kërkesën pranë Ministrisë së Energjisë së Tunizisë dhe në të pretendon se energjia e prodhuar mjafton për të furnizuar 5 milionë shtëpi ose mbi 7 milionë automjete elektrike.

Europa ka aktualisht 100GW kapacitet energjie diellore fotovoltaike dhe kjo është forma e gjashtë më e madhe e prodhimit të energjisë elektrike, pas gazit natyror, erës, qymyrit, hidrocentraleve dhe energjisë bërthamore.

Nëse ky plan do të vihej në zbatim, atëherë edhe Brukseli do të mund të arrinte më shpejt synimin për të pasur 20% energji të rinovueshme.

Teknologjia e energjisë diellore të përqendruar (CSP) punon duke fokusuar rrezet e diellit në një kullë qendrore duke përdorur një sërë pasqyrash. Më pas kripa e shkrirë përdoret për të ruajtur energjinë.

Scan Tv,  05.08.2017

Enti Rregullator i Energjisë (ERE) vendosi që çmimi për energjinë që prodhohet nga impiantet fotovoltaikë të jetë në 100 euro/MwH, kurse për parqet eolikë 76 euro/Mwh.

Kjo vlen për impiantet fotovoltaikë me kapacitet të instaluar 2 MwH dhe për parqe eolike me kapacitet të instaluar 3MwH.

Vendimi

Për vitin 2017, çmimi për të gjithë kontraktuesit e ndërtimit të impianteve të jetë:

  1. a) për burimet e energjisë PV (Fotovoltaikët) në vlerën 100 Euro/MwH
  2. b) për burimet e energjisë nga era (Eolike) 76 Euro/MwH

Duke filluar nga viti 2018, për investimet në vijim, ERE, në bazë të grumbullimit të të dhënave, për sa u përket kostove reale të investimit, nëse rezultojnë të ndryshme nga parashikimet e VKM nr. 369 datë 26.4.2017, “Për miratimin e metodologjisë për përcaktimin e çmimit të blerjes së energjisë elektrike të prodhuar nga burimet e vogla të rinovueshme nga dielli dhe era”, t’i propozojë MEI-t për përmirësimin dhe rishikimin e VKM.  Drejtoria Juridike dhe e Mbrojtjes së Konsumatorit të njoftojë palët e interesuara për vendimin e Bordit të ERE-s

Mungesa e investimeve konkrete

ERE vlerëson se ka një seri kërkesash për investime konkrete në të dy llojet e prodhimit të energjisë si nga dielli dhe nga era, por ende nuk ka konkretizim dhe vlerësim të investimeve.

Gjithsesi, caktimi i çmimit bëhet në bazë të informacionit të pakët që disponohet.

“Aktualisht në Shqipëri nuk ka investime të kësaj natyre të impianteve me diell (PV) apo me erë (Eolik), dhe për këtë arsye ka një mungesë të theksuar të të dhënave lidhur me planet e biznesit dhe kostot shoqëruese, me qëllim kryerjen e një analize të saktë të kostove në kushtet e vendit tonë. Informacioni që disponojmë nga propozime të pakërkuara është se ka shumëllojshmëri analizash dhe kostosh, të cilat asnjëherë nuk kanë proceduar në investim konkret. Në këto kushte, referencat janë të bazuara në studimet që disponohen, dhe mbi bazën e këtyre studimeve, rezulton se orët e punës së impianteve me diell, ndryshojnë nga ato me erë dhe ky faktor, përbën edhe ndryshimin në llogaritjen e çmimit për të dy impiantet”,- thuhet në vendimin e ERE.

Aktualisht ky institucion është në pritje të një vendimi nga Konkurrenca.

Revista monitor,  03.08.2017

Vijoni interes i lartë i sipërmarrjeve shqiptare për të ngritur parqe fotovoltaike në të gjithë vendin. Energjia diellore ka marrë vëmendje të madhe, që pasi qeveria vendosi si synim prodhimin e energjisë nga burime alternative, në mënyrë që të reduktohet varësia e Shqipërisë nga energjia hidrike, e cila aktualisht zë pothuajse 100% të prodhimit.

Ministria e Energjisë dhe Industrisë njoftonse shoqëria “Hydro Valbona” Sh.P.K. ka shprehur interesin pranë këtij institucioni për ndërtimin e një parku fotovoltaik me kapacitet 2 MW, në zonën në perëndim te fshatit Topoje të Fierit.

Kompania me eksperiencë në fushën e prodhimit dhe shitjes së energjisë elektrike kryesisht nga hidrocentralet kërkojnë të bëjë një investim me vlerë 2.4 milionë euro.

Projekti do të shtrihet në një sipërfaqe totale prej 20 mijë metrash katrorë pranë këtij fshati.

Në rast miratimi të projektit, ndërtimi dhe operimi i këtij parku fotovoltaik do të jetë tërësisht me shpenzime të shoqërisë së interesuar, ndërsa shteti shqiptar do ta mbështesë këtë iniciativë duke caktuar një çmim minimal për blerjen e energjisë.

Sipas gjetjeve të studimit për krijimin eskemës mbështetëse për energjinë e diellit dhe të erës, ky çmim për vitin 2017 do të ishte 100 euro për MWh, ndërsa do të zbriste në 50 euro për MWh deri në vitin 2050.

Vetëm pas miratimit të kësaj skeme, pranë MEI kanë mbërritur të paktën 6 shprehje interesi për të ndërtuar parqe fotovoltaike, pasi janë edhe më të leverdishme se prodhimi i energjisë nga era në rastin e vendit tonë.

Scan Tv,  01.08.2017

Ndërsa ka dhënë disa licenca për ndërtimin e parqeve fotovoltaike, Qeveria nuk ka ende një formulë për llogaritjen e çmimit të energjisë së prodhuar përmes kësaj teknologjie. Përmes një vendimi të miratuar më 7 korrik, Këshilli i Ministrave urdhëron nisjen e procedurave për krijimin e një formule të përshtatshme të llogaritjes së çmimit me të cilin do të blihet energjia nga impiantet diellore dhe ata të erës.

Në vendim sqarohet se ekziston aktualisht një metodologji për përcaktimin e çmimit të blerjes së energjisë elektrike të prodhuar nga burimet e vogla, por se bëhet fjalë për një material shpjegues dhe jo një formulë e mirëfilltë.

Në vendim, Këshilli i Ministrave ngarkon Entin rregullator t’i kërkojë Ministrisë së Energjisë dhe Industrisë sqarim dhe saktësim të referencave të kuadrit ligjor rregullator, për përcaktimin e çmimit të blerjes së energjisë elektrike të prodhuar nga burimet e vogla, të rinovueshme nga dielli dhe era.

Scan Tv,  31.07.2017

Bizneset shqiptare duket se po priren gjithmonë e më shumë drejt eksplorimit të alternativave të reja për sigurimin e energjisë elektrike për konsum të brendshëm. Ndërtimi i parqeve fotovoltaike po rezulton si një praktikë që po ndiqet shpesh nëse vërejmë aplikimet që bëhen pranë Ministrisë së Energjisë dhe Industrisë.

Shoqëria “WONDERLAND” Sh.P.K.,   ka shprehur interesin dhe ka paraqitur pranë Ministrisë, aplikimin për ndërtimin e një parku fotovoltaik për prodhimin e energjisë nga burime të rinovueshme, në zonën “Plug, Grabjan, Lushnje”, Qarku Fier me një sipërfaqe totale të projektit rreth 1.75 ha ku kapaciteti iinstaluar do të jetë 2 MW me një vlerë investimi rreth 1 milion Euro.

“Në objekt të aktivitetit të saj është prodhimi, tregtimi i produkteve bujqësore brenda dhe jashtë vendit. Projektim, ndërtim, administrim për vete dhe për të tretët, të një fushe fluturimesh për avion te lehtë në shërbim të bujqësisë. Tregti materiale ndërtimi, industriale, elektrike, makineri bujqësore, mekanike dhe mjete transporti” thuhet në ekstrakt.

E dyta është shoqëria “INSIDE COMPUTER SYSTEM” Sh.P.K për ndërtimin e një parku fotovoltaik në Zonën e “Ish Kombinatit Metalurgjik – Elbasan” me një sipërfaqe totale të projektit rreth 50.000 m2 ku kapaciteti i instaluar do të jetë 2 MW me një vlerë investimi rreth 2.3 milion Euro.

Në objekt të kompanisë është import, eksporti dhe tregtimi me shumicë e pakicë i të gjitha llojeve te pajisjeve kompjuterike,paisjeve të teknologjisë së lartë, pajisjeve dhe mallrave elektrike, elektronike dhe elektroshtepiake, pajisjeve dhe mallrave të ndryshme të kancelarisë si dhe çdo produkti apo malli tjetër të lidhur me sa me sipër. Importi, eksporti dhe tregtimi me shumicë e pakicë i të gjitha llojeve të aksesorëve dhe pjesëve të këmbimit të tyre.

Vetëm gjatë korrikut pranë Ministrisë së Energjisë kanë mbërritur katër aplikime për parqe fotovoltaikë nga të cilat dy në qarkun Fier, një në Shkodër dhe një në Elbasan.

Revista Monitor,  27.07.2017

Për biznesin e madh, energjia e pastër është shumë premtuese. Firmat amerikane mund të kompensojnë tërheqjen e Donald Trump nga Marrëveshja e Parisit.

Të gjorat biznese të mëdha të Amerikës. Përpjekjet e tyre, për vite me radhë për të reduktuar mbetjet e karbonit, u hodhën poshtë nga ambientalistët, të cilët i konsideruan ato thjesht si “greenwashing*”, shkruan The Economist.
Tani, pas disa muajsh duke u përpjekur që të bindinPresidentin e ri pro biznesit, Donald Trump, për të mos u larguar nga Marrëveshja e Klimës së Parisit, ai praktikisht u qeshi në fytyrë të gjithëve, duke u tërhequr nga marrëveshja në fillim të këtij muaji, më 1 qershor.

Drejtuesit i druhen faktit se kjo marrëveshje nuk do të sjellë asnjë të mirë për Amerikën, përkundrazi, do të ndikojë në përkeqësimin e reputacionit të saj. Kjo është mbase një prej arsyeve kryesore se përse më shumë se 900 firma dhe investitorë amerikanë, duke përfshirë Amazon, Twitter, Target dhe Nike, hodhën firmat e tyre në një letër të hapur drejtuar Kombeve të Bashkuara, ku mesazhi kryesor ishte: “Ne vazhdojmë t’i qëndrojmë ende kësaj marrëveshjeje”.

Nënshkruesit e saj premtojnë të ndihmojnë në zvogëlimin e emetimeve të karbonit 26% deri në vitin 2025, në përputhje me premtimin e Amerikës në Marrëveshjen e Parisit. Premtimi është shumë utopik, por më mirë ky sesa të rrinë e të qajnënë heshtje pa bërë asgjë.
Dhe me të vërtetë, disa firma amerikane po e marrin aq seriozisht çështjen e ndryshimeve klimatike, saqë ato po habisin edhe të gjithë kritikët e ashpër për këtë çështje.
Krahas masave të eficencës së energjisë, dëshmia më e fortë e angazhimit të tyre është numri i projekteve të reja diellore dhe atyre të erës për të cilat po japin ndihmesën për të ndërtuar në mbarë botën.

Marrëveshjet

Kompanitë po përdorin marrëveshjet e blerjes së energjisë, në të cilat ato nënshkruajnë kontrata afatgjata për të blerë energji elektrike të pastër nga firmat që kanë sisteme diellore dhe sisteme të erës, me çmime të rëna dakord paraprakisht, në vend që të blejnë pjesën më të madhe të energjisë nga shërbimet publike, të cilat rrallëherë mund të garantojë 100 për qind energji të pastër për klientët e tyre.

Shërbimet komunale gjithashtu po nënshkruajnë marrëveshjet e blerjes së energjisësë pastër. Por në vitin 2015, më shumë se gjysma e këtyre marrëveshjeve të blerjes së energjisë së pastër të prodhuar nga era iu dhanë kompanive të mëdha, duke shpresuar që të përfitojnë nga një kredi tatimore shtetërorepërpara se të skadonte afati.
Biznesi i madh tashmë ka nxitur zhvillimin botëror të 20 gigavatëve (GW) të prodhimit të energjisë nga era dhe nga sistemet diellore. Kjo është 4GWmë shumë se i gjithë kapaciteti i energjisë së erës offshore (turbina të vendosura në det) dhe onshore (turbina të vendosura në tokë) të Britanisë.

Vitin e kaluar, firmat amerikane që kryesojnë në këtë drejtim, ishin ato të teknologjisë së informacionit, të tilla si: Amazon dhe Google. Ata e përdorin energjinë e pastër për të fuqizuar sistemet e mëdha të serverëve që kanë.
Kohët e fundit, entuziazmi po shtrihet përtej firmave të teknologjisë edhe në industritë me energji të lartë, duke përfshirë edhe prodhuesit. Ajo po zhvendoset edhe ngakorporatat e mëdha te filialet më të vogla dhe te furnizuesit, nga vendet e zhvilluara në tregjet e vendeve në zhvillim, ku kostot e energjisë së erës dhe asaj diellore po bien me ritme të shpejta.

Disa ambientalistë tani i shohin bizneset më shumë si aleatë, sesa sikundërshtarë, në luftën kundër ngrohjes globale dhe besojnë se së bashku mund të bëhen edhe më të fuqishme,veçanërisht pas përhapjes në mbarë botën të energjisë së pastër.

Ka pasur shumë fjalë dhe askush nuk ndërmerrte as më të voglin veprim, shprehet Marty Spitzer, kreu i politikave të energjisë së ripërtëritshme dhe ndryshimeve në Fondin Botëror tëMbrojtes së Kafshëve në Amerikë. Ndërsa tani, po shikohen ndryshime thelbësore.
Një shembull mjaft i mirë që mund të përmendim këtu është kompania lider në botë në prodhimin e pijeve alkoolike dhe joalkoolike (nga Budweiser e deri te Stella Artois dhe Corona) e cila i merr shumë seriozisht çështjet e mbrojtjes së mjedisit.

Energjia elektrike, që përdoret si pjesë e procesit të fermentimit të birrës për ftohjen e kështu me radhë, përbën një të dhjetën e kostove të saj, thotë Toni Milikin, oficer kryesor i qëndrueshmërisë së firmës.
Në mars të këtij viti, ajo u shpreh se do të rrisë nga 7 deri në 100 për qind burimet e ripërtëritshme të prodhimit të energjisë deri në vitin 2025, 85 për qind e të cilave do të vijnë si pasojë e nënshkrimit të marrëveshjeve të blerjes së energjisë.

Iberdrola, një nga kompanitë më ekologjike në botë, po ndërton një fermë me mullinj me erë me kapacitet 220 megavatë, në një pjesë të Meksikës ku fryjnë erëra të forta, në mënyrë që të furnizojë me energji të pastër fabrikën më të madhe të AB InBev, duke filluar nga viti 2019. Kjo kompani është optimiste që këto lloj kontratash të nënshkruhen edhe në Argjentinë, Brazil, Indi dhe Afrikën e Jugut, ndoshta edhe në Kinë.

Z. Milikin shprehet se firma e tij “do të negociojë fort” me furnizuesit e saj, siç janë ata që prodhojnë kanoçe dhe shishe alumini, duke iinkurajuar ata që të bëjnë të njëjtën gjë.
Ndërmarrjet e tjera janëedhe më të ashpra.
Walmart, shitësi më i madh në botë, u shpreh në mars se do të kërkonte që jo vetëm operacionet e tij, poredhe ato që janë pjesë e zinxhirit të tij të furnizimit, të reduktojnë në maksimumemetimet e dioksidit të karbonit, me rreth 1 miliard ton deri në vitin 2030, ekuivalente me ndalimin e qarkullimit të 211 milionë makinave në Amerikë përgjatë një viti.

Njoftimi u mirëprit nga organizatat e bamirësisë si ajo e Fondit Botëror në Mbrojte të Kafshëve(WWF), të cilat po ndihmojnë furnizuesit e kompanisë Walmart në përmbushjen e këtij qëllimi.
Kompania Apple, prodhuesi i iPhone-ve, u shpreh në prill të këtij viti, se shtatë nga prodhuesit e saj të mëdhenj botërorë kanë premtuar të rrisin prodhimin, duke përdorur energji të rinovueshme, deri në fund të vitit të ardhshëm.
Ajo po ndihmon furnizuesit të përmirësojnë efikasitetin e energjisë, por gjithashtu shpreson të ketë sjellë 4 GW të energjisë së rinovueshme deri në vitin 2020 dhe gjysmën e saj në Kinë.

Bashkimi

Disa kompani shumëkombëshe janë duke u bashkuar me njëra-tjetrën në nënshkrimin e këtyre marrëveshjeve.
Për shembull, AkzoNobel, DSM dhe Philips, një treshe e firmave holandeze, janë bashkuar me Google për të blerë energji elektrike të gjeneruar nga një park me erë në pronësi të kooperativës në Holandë. Kjo nismë po përhapet me shumë shpejtësi edhe përtej stratosferës së korporatës.

Antonio Cammisecra,shefi i Enel Green Power,një nga shitësit më të mëdhenj të Marrëveshjeve për Blerjen e Energjisë, shprehet se shumë shpejt do të përdorëenergjinë e erës në fabrikat vendase të çimentos, të çelikut dhe industritë kimike të Marokut.
Ajo gjithashtu do të ndërtojë një central që do të prodhojë energji të pastër, i cili do të përdoret në një minierë ari në Afrikën e Jugut.
Në Britani, një kompani start-up, Squeaky Clean Energy, po lidh bizneset e vogla dhe të mesme me centralet që
prodhojnë energji nga era dhe nga dielli.

Hervé Touati nga Instituti Rocky Mountain, një ndërmarrje kërkimore për energjinë e pastër, beson se nxitja më e madhe për bizneset për të nënshkruar Marrëveshje të Blerjes së Energjisë është përmbushja e qëllimeve të qëndrueshmërisë, të cilat përmirësojnë imazhin e tyre publik dhe ndihmojnë në tërheqjen e klientëve, stafit dhe investitorëve.

Sipas Fondit Botëror në Mbrojte të Kafshëve (WWF), pothuajse 24 prej firmave më të mëdha të Amerikës janë zotuar se do të punojnë me 100% energji të rinovueshme në të ardhmen e afërt. Firmat e produkteve të konsumit janë edhe ato që bëjnë premtimet më të shumta në mbrojtje të mjedisit, ndërsa prodhuesit e lëndëve djegëse janë edhe ata që mbeten më mbrapa në këtë drejtim.

Në Amerikë, kostoja e prokurimit të energjisë së erës në mënyrë direkte është pothuajse po aq e lirë sa kontraktimi për të ndërtuar një termocentral të gazit të kombinuar, veçanërisht kur përfshihen subvencionet, thotë Touati. Në vendet në zhvillim, si India dhe në disa vende të Amerikës Latine dhe të Lindjes së Mesme, çmimet e pasubvencionuara në ankandet diellore dhe ato të erës kanë rënë në nivelet më të ulëta.
Megjithatë, ka edhe komplikime me Marrëveshjet për Blerjen e Energjisë, të cilat shpjegojnë se përse rritja e tyre ka qenë më e paqëndrueshme gjatë kohëve të fundit.

Më të drejtët janë për ndërtimin e impianteve të rinovueshme në pronë të një kompanie, sepse kjo kursen koston e transmetimit dhe shpërndarjes në bazë të rrjetit. Por është e rrallë që një kompani të ketë tokë të mjaftueshme rezervë në një zonë të përshtatshme me diell ose me erë.

Më komplekset dhe më të zakonshmet janë Marrëveshjet e Blerjes së Energjisë në zona të largëta ose ato virtuale, në të cilat një kompani bie dakord të blejë një sasi energjie të gjeneruar nga era apo nga dielli nga një zhvillues i largët, i cili e ushqen atë në rrjet. Kompania merr një sasi të barabartë të energjisë nga një njësi, e cila paguhet si ndërmjetës. Transaksione të tilla e kanë shumë të nevojshme edhe prezencën e një numri të madh avokatësh, gjë kjo që i largon firmat më të vogla.
Natyra afatgjatë e Marrëveshjeve të tilla të Blerjes së Energjisë është gjithashtu një pengesë, sepse caktohet një çmim i cili në momentin e nënshkrimit të marrëveshjes mund të jetë i lartë, ndërsa më vonë, çmimet e energjisë mund të bien.

Opsionet e tjera

Opsionet e tjera përfshijnë blerjen e certifikatave të energjisë së rinovueshme si dëshmi për përdorimin e energjisë së pastër, ose lidhjen e një kontrate të gjelbër me një njësi.

Megjithatë, këto opsione nuk mund të sjellin të njëjtat përfitime në lidhje me mjedisin, sepse ato nuk mund të çojnë në ndërtimin firmave që do të prodhojnë energji nga era dhe atyre që do të prodhojnë energji nga dielli.
Sipas Simon Currie i Norton Rose Fulbright, një firmë ligjore, organizatat jofitimprurëse si Fondi Botëror në Mbrojte të Kafshëve (WWF) po promovojnë “klube blerësish”, në mënyrë të tillë që të ndihmojnë në krijimin e firmave dhe standardizimin e kontratave të Marrëveshjes së Blerjes së Energjisë.

Ato gjithashtu po ushtrojnë presion edhe përsa i përket reformës rregullatore në vende si Kina dhe disa shtete të Amerikës, ku njësitë përgjegjëse ndalojnë nënshkrimin e Marrëveshjeve të Blerjes së Energjisë, sepse kanë frikë se mos humbasin rolin e ndërmjetësuesit.
Në një konferencë në Pekin më 7 qershor, Agjencia Ndërkombëtare e Energjisë së Rinovueshme, një organizëm global, nisi një studim në lidhje me firma të ndryshme për të gjetur mënyrat më të mira të promovimit të korporatave të Marrëveshjes së Blerjes në vende të tilla.
Në të njëjtin event, Google foli për pengesat rregullatore me të cilat ai është ndeshur në zgjerimin përtej pesë vendeve ku ka blerë 2.6 GW, që nga viti 2010.

Këtë muaj, një aleancë pro-republikane e bizneseve të mëdha do të lobojë për shtimin e taksave për ndërmarrjet që emetojnë sasi të konsiderueshme të karbonit, si dhe për realizimin e masave të tjera për energjinë e pastër. Me një mbështetje të tillë të fuqishme, rritja e energjisë së rinovueshme mund të fitojë një ditë edhe ndaj z. Trump.

* Janë të shumta kompanitë që deklarojnë se përdorin praktika ose produkte të qëndrueshme, por që në fakt kjo nuk është e vërtetë. Termi që përdoret zakonisht për këtë është “greenwashing”, i cili përcaktohet si “akti i keqdrejtimit të konsumatorëve lidhur me praktikat mjedisore të një kompanie, ose me përfitimet mjedisore të një produkti ose shërbimi”

Revista Monitor,  24.07.2017

Quhet Solingo dhe është skuteri i ri që funksionon me energji diellore.

“Në botën e elektricitetit të lëvizshëm e ardhmja sapo ka nisur”. Ky është slogani i Solikngos, që shitet për 2 mijë euro bateri dhe pjesa tjetër.  Ky lloj skuteri  nisi nga idea e grupit Termal.

Solingo ka një panel fotovoltaik, të montuar në bagazh që arrin të karrikojë baterinë rezervë me 8% në ditë. Autonomia e deklaruar është 115 km, shpejtësia maksimale 35 km/h dhe këto arrijnë përmes baterisë kryesore. Në rastet kur mbaron ushqimi i baterisë është gjithmonë ajo diellore rezervë.

Top Channel,  14.07.2017