info@energjia.al

Porto Riko doli e rrënuar nga uragani “Maria”, teksa pjesë të tëra të territorit ishullor mbetën pa energji elektrike, por duket se edhe për territorin amerikan ka shpresë.

Shpresa vjen nga sipërmarrësi i energjisë së rinovueshme, Elon Musk, i cili është shprehur se mund ta rindërtojë të gjithë infrastrukturën elektrike të shkatërruar të Porto Rikos, përmes teknologjisë së paneleve diellore.

Musk tha përmes “Twitter”-it se teknologjia e tij, që ofron energji për disa ishuj të tjerë më të vegjël, mund të shërbejë edhe për Porto Rikon. Guvernatori i ishullit iu përgjigj propozimit të Musk, duke e ftuar atë për bisedime.

“Nëse ti dëshiron t’i tregosh botës fuqinë dhe kapacitetet e teknologjisë tënde Tesla, atëherë Porto Riko mund të jetë mundësia më e mirë për projektin-pilot”, deklaroi guvernatori i Porto Rikos, Ricardo Rossello.

Kompania “Tesla” e Musk është e njohur për makinat e saj elektrike, por pjesë e kësaj korporate është edhe “SolarCity”, një firmë panelesh diellore e specializuar në ruajtjen me eficencë të lartë të elektricitetit.

Kompania thotë se u ka ofruar shërbim energjie elektrike disa ishujve të vegjël, siç është edhe Ta’u, në Samoan amerikane. Atje është instaluar një rrjet panelesh diellore që mund të japë energji për të gjithë ishullin dhe mund të ruajë mjaftueshëm energji për 3 ditë, nëse moti do të jetë pa diell.

“Ekipi i Teslas e ka bërë këtë për disa ishuj më të vegjël anembanë botës, megjithatë nuk ka një kufi kapaciteti, kështu që mund të bëhet edhe për Porto Rikon gjithashtu”, shkroi në “Twitter” Musk.

Por ai shtoi se një projekt i tillë do të donte edhe mbështetjen e Porto Rikos, gjë për të cilën guvernatori duket i hapur të diskutojë.

Top Channel,  07.10.2017

Ish-studenti i programit Marrëdhënie Ndërkombëtare dhe Diplomaci në nivelin master, Feim Brava, tashmë pjesë e stafit të UBT-së, ka filluar të prodhojë diçka të veçantë për tregun tonë, por edhe më gjerë.

Për herë të parë në Kosovë, ai ka krijuar fabrikën “ Euro Panel”, në Obiliq, që merret me prodhimin e paneleve.

Sipas tij, panelet janë produkte shumë të kërkuara në tregun vendor e ndërkombëtar dhe po përdoren me të madhe në ndërtimtari, andaj përmes prodhimit të tyre në kompaninë e tij, ai po synon ta mbulojë tregun vendor, por edhe atë ndërkombëtar.

“Çdo vit në Kosovë importohen në vlerë tregtare rreth 10 milionë euro panele nga vendet e ndryshme të botës, kurse tash, ne jemi prodhuesit e vetëm të paneleve në Kosovë dhe regjion”, tregoi Brava, teksa shtoi se ka zgjedhur pa asnjë ngurrim t’i punësojë studentët e UBT-së, sepse sipas tij, i plotësojnë të gjitha kriteret që kërkohen në tregun e punës.

“UBT është një nga institucionet që i aftëson studentët për tregun e punës. Jam jashtëzakonisht i kënaqur dhe besoj se ky bashkëpunim do të funksionojë shumë mirë sepse UBT ka qenë njëra nga mundësitë më të mëdha për mua, veçanërisht falë bashkëpunimit me rektorin Edmond Hajrizi”.

Ndonëse niveli i ulët i punësimit të të rinjve kosovarë është në shifra të ulëta, ish-studenti Brava ka siguruar punë edhe për dhjetëra studentë të UBT-së, të cilët janë duke ndërtuar karrierë në profesionin e tyre.

Njëri ndër studentët e punësuar në kompani, Gentrit Makolli tha se asnjëherë nuk e kishte menduar se do të mund të punësohet ende pa i përfunduar studimet.

“Kjo është një mundësi shumë e mirë për ta dëshmuar veten, por edhe me siguruar të ardhura sepse kur filluam fakultetin para tri viteve, nuk kam menduar që do të jetë kaq e thjeshtë të punësohesh”, tregoi studenti Makolli.

Rreth 90% e studentëve dhe ish-studentëve të UBT-së, kanë arritur të punësohen nëpër kompani të ndryshme, por edhe të krijojnë kompanitë e tyre, duke gjeneruar vende pune jo vetëm për veten, por edhe për të tjerët.

Telegrafi,  06.10.2017

Shqipëria ka një potencial të lartë të shfrytëzimit të energjisë diellore, për vetë klimën që ka, por investimet në këtë sektor duhet të kryhen me kujdes. Ja ku është leverdishmëria më e madhe…

Intervistë me z. Ismail Beka, Shoqëria Gjermane për Bashkëpunimin Ndërkombëtar (GIZ) *

Shqipëria ka një potencial të lartë të shfrytëzimit të energjisë diellore, për vetë klimën që ka, por investimet në këtë sektor duhet të kryhen me kujdes. Z. Ismail Beka, nga Shoqëria Gjermane për Bashkëpunimin Ndërkombëtar (GIZ), si një ekspert që i ka ndjekur prej një kohe të gjatë çështjet e energjisë, pohon se ky sektor, në vendet e tjera është zhvilluar përmes subvencioneve që janë dhënë nga qeveritë. Ai shton se Shqipëria nuk ka një përvojë me parqe fotovoltaike, me siguri deri tani mund të gjykohet vetëm mbi përvojën e vendeve të tjera fqinje me ne, siç është Greqia apo Italia, të cilët në 10-vjeçarin e fundit kanë ndërtuar shumë parqe fotovoltaike, që në të gjitha rastet janë me kontrata afatgjatë me çmime të subvencionuara për blerjen e energjisë.

Por, Beka shton se energjia e diellit është pa diskutim një perspektivë reale, veçanërisht në kushtet kur zhvillimet e teknologjisë janë të tilla, që kostot në investimin e pajisjeve të energjisë diellore janë në një trend ulës të vazhdueshëm. Energjia diellore është një alternativë shumë e leverdishme në kuadrin mikro, sidomos në sektorin e mikpritjes dhe turizmit, ku hotelet e vogla mund ta shfrytëzojnë atë në periudhën e verës. Investimi në panelet diellore ka eficiencë të lartë nga vetë ndërmarrjet ose familjarët, që e përdorin për nevojat e tyre. Beka është i mendimit se vetë bizneset e vogla dhe familjarët do ta çojnë përpara investimin në fushën e energjisë diellore në Shqipëri. Ata do të investojnë me burimet e tyre financiare dhe pa pritur subvencione. Më poshtë intervista:

Ka një rritje të interesit për të investuar në energjinë e diellit kohët e fundit. Si e vlerësoni ju këtë interes?

Miratimi i ligjit për energjitë e rinovueshme, përcaktimi nga ERE i një çmimi të garantuar për blerjen e energjisë nga parqet fotovoltaike dhe shprehja e një vullneti politik të Qeverisë për të mbështetur investimet në këtë sektor, ka bërë që të rritet interesi i mjaft kompanive të biznesit për të investuar me parqe fotovoltaike. Nga ana tjetër, ka edhe mjaft kompani biznesi që po e shikojnë energjinë diellore si fushë të tyre prioritare në biznes dhe po ofrojnë teknologji fotovoltaike, për zgjidhje të ndryshme. Pra në përgjithësi është rritur pritshmëria për shtimin e investimeve në energjinë diellore në Shqipëri, ndërkohë që shembuj të deritanishëm në Shqipëri me energjinë fotovoltaike janë shumë të kufizuara dhe të izoluara.

Ka një rendje të investimeve drejt parqeve të mëdha fotovoltaike. Sa me leverdi janë dhe a mund të ndodhë e njëjta gjë si me hidrocentralet, të cilët u nxitën të investonin dhe më pas qeveria u ndryshoi çmimin?

Pa diskutim që “rendja” tek aplikimet për të marrë leje për ndërtimin e parqeve fotovoltaike, ka shumë të përbashkëta me rendjen pas koncesioneve dhe projekteve të HC në vitet 2009-2012, kur më shumë se 500 persona ose biznese, shumica prej të cilëve as nuk kishin lidhje me energjinë dhe as nuk kishin burime financiare që të mund t’i realizonin investimet, filluan një garë të paparë për të marrë një licencë koncesioni për një ose disa HC-e dhe më tej kërkonin të gjenin partnerë financiarë apo të shisnin licencat.

Lidhur me leverdinë ekonomike, Shqipëria nuk ka një përvojë me parqe fotovoltaike, me siguri deri tani mund të gjykohet vetëm mbi përvojën e vendeve të tjera fqinje me ne, siç është Greqia apo Italia, të cilët në 10-vjeçarin e fundit kanë ndërtuar shumë parqe fotovoltaike, që në të gjitha rastet janë me kontrata afatgjata me çmime të subvencionuara për blerjen e energjisë.

Shumë shtete europiane kanë qenë të detyruar të mbështesin dhe të subvencionojnë çmimin e energjisë diellore dhe të erës, si dhe të energjive të tjera të rinovueshme, në kuadrin e një angazhimi 20-20-20 që i detyron këto vende që deri në vitin 2020, të rrisin me 20% energjinë e rinovueshme, të ulin me 20% përdorimin e energjisë me masa për eficiencën dhe të ulin shkarkimin e CO2 me 20%.
Por rrethanat në Shqipëri janë krejt të tjera. Shqipëria është modeli i vetëm, që aktualisht 100% të energjisë elektrike e prodhon nga burimet e rinovueshme (HC vetëm ujë) dhe me fuqinë aktuale të instaluar ka arritur që prodhimi neto i energjisë të jetë më i lartë se sa konsumi vjetor (shembull janë vitet 2012 dhe 2016).

Prodhimi vjetor neto i energjisë elektrike për vitin 2016 ishte mbi 7,1 milionë MWh, shumë më i lartë se mesatarja shumëvjeçare 1985 – 2016 prej 4,7 milionë MWh. Në periudhën 2010 – 2016, për tre vjet është realizuar prodhim neto energjie nga HC prej rreth 7 milionë MWh, aq sa është edhe konsumi vjetor në Shqipëri, sipas të dhënave zyrtare nga Enti Rregullator i Energjisë (ERE).

Kujdes!

Prodhimi i energjisë elektrike nga fotovoltaikë në Shqipëri, me siguri do të zhvillohet si një komponent i rëndësishëm në harmoni dhe në mënyrë racionale me të gjithë burimet e tjera të energjisë, por në mënyrë të kujdesshme, pa pretenduar që Shqipëria të kthehet në një model të energjisë fotovoltaike.

Sistemi i prodhimit të energjisë elektrike në Shqipëri përballet me disbalancime të mëdha, nga njëra anë me faktin që prodhimi i energjisë në mbi 85% është i përqendruar në rajonet e veriut të vendit, ndërkohë që konsumatorët më të mëdhenj janë midis Tiranë-Durrës-Vlorë dhe nga ana tjetër, me diferenca të mëdha të prodhimit në periudha të ndryshme të vitit. Diferenca ndërmjet prodhimeve maksimale e minimale rezulton rreth 2.7 herë, (në muajin mars janë prodhuar 940.000 MWh ndërkohë që në shtator 332.000 MWh), duke shprehur në mënyrë të dukshme shkallën e lartë të riskut hidrologjik në stabilitetin e prodhimit të energjisë elektrike nga sistemet elektroenergjetike të mbështetur vetëm në HEC-e. (të dhëna nga Raporti i ERE-s për vitin 2016)

Muajt me prodhimin më të vogël janë muajt e verës (korrik – shtator), atëherë kur edhe kërkesat për energji rriten për shkak edhe të rritjes së konsumit familjar për ftohje, si dhe rritjes së aktivitetit të strukturave akomoduese të turizmit.
Kjo periudhë përkon edhe me nivelin më të lartë të rrezatimit diellor, edhe për pasojë të potencialit më të madh të prodhimit të energjisë nga dielli. (tabela e mëposhtme tregon të dhënat e vitit 2016, për prodhimin dhe konsumin e energjisë elektrike në Shqipëri)

monitor 796.indd

Energjia e diellit është pa diskutim një perspektivë reale, veçanërisht në kushtet kur zhvillimet e teknologjisë janë të tilla, që kostot në investimin e pajisjeve të energjisë diellore janë në një trend ulës të vazhdueshëm. Në këto kushte, prodhimi dhe përdorimi i energjisë diellore duket se do të jetë një plotësues shumë i mirë në tregun e energjisë, për tre arsye:

Së pari: energjia diellore ka rendimentin më të lartë dhe për pasojë prodhimin më të madh në muajt e verës, kur konsumi i energjisë është më i lartë, si nga konsumatori familjar ashtu edhe bizneset (veçanërisht turizmi) dhe prodhimi i energjisë nga HC është shumë i vogël.

Së dyti: Sistemet fotovoltaike do të instalohen direkt tek konsumatori fundor, pra do të jenë shumë më të vogla humbjet e transmetimit të energjisë dhe parametrat e energjisë elektrike do të përmirësohen.

Së treti: Veçanërisht për bizneset dhe konsumatorët familjarë, do të rrisë komfortin dhe do të nxisë kursimin e përdorimit të energjisë.
Shqipëria ka relativisht çmime të larta të energjisë elektrike për konsumatorët familjarë dhe bizneset, gjë që favorizojnë energjinë diellore. Me përjashtim të furrave të bukës, të gjithë bizneset e tjera kanë një çmim të lartë të energjisë elektrike nga 11 –12,4 lekë/kah, ndërkohë që kategoria e konsumatorëve familjarë është 9,5 lekë/Kwh (pa përfshirë TVSH). Me siguri, edhe në të ardhmen, ky çmim shkon drejt rritjes, çka e bën edhe më të qëndrueshme eficiencën e investimit nga vetë ndërmarrjet ose familjarët për energjinë diellore.

Prodhimi i energjisë elektrike nga fotovoltaikë në Shqipëri, me siguri do të zhvillohet si një komponent i rëndësishëm në harmoni dhe në mënyrë racionale me të gjithë burimet tjera të energjisë, por në mënyrë të kujdesshme, pa pretenduar që Shqipëria të kthehet në një model të energjisë fotovoltaike.

Objektivat strategjikë që ka Shqipëria në fushën e energjisë janë të lidhura ngushtë me tregun rajonal të energjisë, nxitjen e investimeve private për të diversifikuar prodhimin e energjisë dhe për ta prodhuar atë sa më pranë edhe konsumit në rajone të ndryshme të vendit, shfrytëzimin e burimeve të gazit (që ofron projekti TAP) për prodhim energjie dhe për industri, si dhe kryerjen e investimeve për eficiencën e energjisë dhe uljen e CO2 në bazë të angazhimeve që ka marrë Qeveria Shqiptare në kuadrin e konventave ndërkombëtare për ndryshimet klimatike.

Shqipëria ka një perspektivë afatmesme të shfrytëzojë dhe Gaz nga TAP për të prodhuar energji elektrike në termocentrale (duke filluar nga ai i Vlorës, prej 98 MW me çmime më të lira konkurruese në treg. Termocentralet me gaz përbëjnë edhe kompensatorin më të mirë në rrjet për energjitë e diellit dhe erës, të cilat kanë cikël të lartë ndryshimi midis kohës me diell dhe pa diell (dhe ditë-natë). Koha e nevojshme për të ndaluar nga puna ose për të rivënë në punë turbinat e TEC me gaz është shumë herë më e lehtë se sa çdo model tjetër i prodhimit të energjisë.
Me investimet aktuale në fushën e energjisë së rinovueshme dhe me futjen e tyre në shfrytëzim, Shqipëria do t’i mbulojë mirë nevojat e saj në rritje për energji elektrike dhe në një periudhë afatmesme do të jetë një eksportues i energjisë elektrike.

Por fakti që tregu rajonal i energjisë vazhdon të dominohet nga energjia e prodhuar nga TEC me lëndë djegëse do ta bëjë shumë të vështirë shitjen e energjisë elektrike të prodhuar nga burimet e rinovueshme, veçanërisht atë diellore. Pra do të duhet të ndiqet një strategji e qartë që në hapat e parë, për të menduar për politika të qëndrueshme afatgjatë, kur vjen fjala për masën e subvencionit dhe garantimit të çmimit të blerjes të energjisë. (Shqipëria ka marrë angazhim për çmim të garantuar të energjisë nga HC private apo koncesionarë – që arrijnë në më shumë se 600 MW fuqi të instaluar dhe po rriten më tej, si dhe premton çmim të garantuar për fotovoltaikë).

Modeli aktual

Shqipëria është modeli i vetëm, që aktualisht 100% të energjisë elektrike e prodhon nga burimet e rinovueshme (HC vetëm ujë) dhe me fuqinë aktuale të instaluar ka arritur që prodhimi neto i energjisë të jete më i lartë se sa konsumi vjetor (shembull janë vitet 2012 dhe 2016).

Panel diellorDeri tani, interesi më i madh është për parqet fotovoltaike. Po për bizneset e vogla dhe ekonominë e turizmit sa me leverdi është? Cilat mund të jenë zhvillimet më të shpejta në përdorimin e energjisë diellore në Shqipëri?

Kursimi, komforti dhe vlera e investimit janë tre kriteret më të rëndësishme për investime në fushën e energjisë diellore për konsumatorët familjarë dhe bizneseve. Pra janë vetë bizneset e vogla dhe familjarët, që do ta çojnë përpara investimin në fushën e energjisë diellore në Shqipëri. Ata do të investojnë me burimet e tyre financiare dhe pa pritur subvencione.
Hapat e nevojshëm nga Qeveria për të mbështetur nisjen e investimeve nga grupet e mësipërme mund të jenë: (i) Rregulla të qarta administrative, që duhet të përcaktohen me Vendim të Këshillit të Ministrave (ii)proces i thjeshtë i marrëveshjes me OSHEE për prodhim energjie për konsum vetjak, (iii) montimi i paneleve diellore në çatitë e banesave dhe objekteve industriale pa leje ndërtimi (me përjashtim të rasteve kur janë ndërtesa muzeore).

Me energji diellore nuk bëhet fjalë vetëm për panele fotovoltaike. Panelet diellore për ngrohjen e ujit për nevoja sanitare dhe ngrohje përbëjnë një nga prioritetet me leverdishmëri më të lartë ekonomike, veçanërisht për sektorë të tillë si ai i familjar dhe i turizmit. Kombinimi i të dy masave është shumë më efektiv.

Perspektiva

Shqipëria ka një perspektivë afatmesme të shfrytëzojë dhe Gaz nga TAP për të prodhuar energji elektrike në termocentrale (duke filluar nga ai i Vlorës, prej 98 MW me çmime më të lira konkurruese në treg

Përvoja ndërkombëtare ka treguar se është shumë më efektive të investohet në të dy rrugët: me prodhimin e energjisë nga burimet e rinovueshme dhe me kursimin e energjisë. Çdo investim me eficencën e energjisë për të kursyer 1 Kwh është deri dy herë më i vogël se sa për të prodhuar 1 Kwh energji. Investimet me energji diellore për ngrohje-ftohje, janë pikërisht ato që i shërbejnë edhe kursimit të energjisë.

Rruga më e sigurt është investimi nga vetë bizneset dhe familjarët për nevojat e veta, në modelin e vetëkonsumit, çka e ka parashikuar edhe ligji dhe pritet të miratohet edhe kuadri rregullator.

Janë të gjithë parakushtet që energjia diellore të zërë një vend të rëndësishëm në bilancin e energjisë që ne konsumojmë. Në vendin tonë konsumi familjar në raport me konsumin e përgjithshëm të faturuar për klientët tariforë për vitin 2016 përbën rreth 49%. Mbi 4 milionë turistë vijnë në Shqipëri në vit. Referuar shifrave të vitit 2016 mbi 40% e tyre vijnë në muajt korrik-gusht dhe rreth 75% në periudhën maj – tetor, periudhë në të cilën edhe rrezatimi diellor është i plotë. Sfida janë: ulja e konsumit të energjisë elektrike për ngrohjen e ujit për nevoja sanitare dhe ngrohje, si dhe për ftohjen e banesave, pasi zënë rreth 46% e kostove të energjisë që harxhohen në banesa dhe hotele.

Një fushë tjetër ku energjia diellore është e praktikueshme në Shqipëri ka të bëjë me zgjidhje individuale, “ishull” ose sisteme të pavarura:
“Elektrifikimi” i staneve dhe fshatrave ekstreme malore, ku sot nuk ka energji elektrike, ose ku linjat fundore nuk arrijnë të furnizojnë me energji elektrike. Veçanërisht në muajt e verës, në të gjithë zonat alpine, ku dalin barinj dhe janë bujtina të turizmit malor.
Pompat solare të ujit dhe sistemi i vaditjes së tokës (pa pasur nevojën e baterive, pasi procesi i vaditjes së tokës është i nevojshëm në verë dhe në kohën kur nuk bie shi. Ftohja e produkteve bujqësore dhe blegtorale dhe veçanërisht të qumështit pas mjelje.

Kursimi

Përvoja ndërkombëtare ka treguar se është shumë më efektive të investohet në të dy rrugët: me prodhimin e energjisë nga burimet e rinovueshme dhe me kursimin e energjisë. Çdo investim me eficiencën e energjisë për të kursyer 1 Kwh është deri dy herë më i vogël se sa për të prodhuar 1 Kwh energji. Investimet me energji diellore për ngrohje-ftohje, janë pikërisht ato që i shërbejnë edhe kursimit të energjisë.

Si mund të nxitet përdorimi tek ekonomitë e vogla dhe subjektet turistike? Çfarë politikash nxitëse mund të ndjekë qeveria?

Pa diskutim ka shumë përvoja ndërkombëtare që duhen studiuar me kujdes dhe për t’i kthyer edhe në praktika shqiptare. Është krejt e qartë që masat subvencionuese janë ato që e çojnë përpara zhvillimin e shpejtë të këtyre investimeve.

Ka edhe shtete që bëjnë një politikë tjetër, subvencionojnë investimin: p.sh., grant nga 30-50% e kostos së blerjes së paneleve diellore dhe të baterive akumuluese, për të nxitur vetëkonsumin në banesë, të energjisë së prodhuar.
Ajo që mund të bëjë Shqipëria, për shembull, rimbursimi i TVSH-së për investimet në energjinë diellore, kur ato kryhen nga konsumatorët familjarë ose biznese që nuk janë subjekte të TVSH.

Jo vetëm investim, por mbi të gjitha nxitja dhe mbështetja për një treg të kualifikuar pune për energjitë diellore dhe eficiencën e energjisë,
përfshirë specialitetet që formohen në universitetet teknike dhe punëtorët e kualifikuar në shkollat profesionale dhe qendrat e trajnimit profesional.

A rrezikohet të kemi një flluskë në këtë sektor, ashtu siç ndodhi me rendjen e bizneseve të ndërtimit drejt bujqësisë p.sh., ku hynë në një sektor që nuk e njihnin mirë?

Kujdes me prognozimet shumë optimiste dhe të pamatshme: nuk ka shans që investimet e fotovoltaikëve të rezultojnë të vetëshlyera në më pak se 7-10 vjet, apo nuk mund të ketë rendimente të tilla që do t’i tundonin fshatarët të “mbillnin” tokat me fotovoltaikë, pasi prej 1 ha do të merrnin 300 mijë euro në vit.
Zgjidhjet teknike janë një problem i vështirë për operatorin energjetik: stabilizues në sistemin energjetik kur të rritet pjesa e energjisë nga dielli dhe era në sistem.

Revista Monitor,  16.09.2017

Ekipi Sonnenwagen (makina diellore) Aachen zbuloi më 15 Korrik 2017 para spektatorëve në Nurburgring makinën e tyre që ushqehet vetëm me energji diellore. Skuadra do të jetë e vetmja nga Gjermania, e cila do të marrë pjesë në Sfidën Botërore Diellore, ku duhet të kapërcejë 300 km përmes Australisë, në kushtet nga më të vështirat në planet.

Një ide e tre studentëve nga qyteti i Aachen në verën e vitit 2015, u shndërruar në një projekt gjigand inxhinierik. Duke pranuar ndihmë nga shokët e klasës dhe miq të tjerë nga fusha të ndryshme, ekipi u rrit në 40 vetë dhe kështu lindin Sonnenwagen Aachen.

Ndryshe nga ekipet e tjera që do të konkurrojnë, skuadra nuk kishte asnjë eksperiencë në ndërtimin e një makine diellore, e as nuk mund t’ia lejonte vetes të shkëputej nga studimet për të dizajnuar automjetin.

Gjatë vitit të parë, gjatë fazave të konceptimit dhe dizajnimit, nuk ishte shumë e vështirë të balancoje studimet dhe projektin. Por kur filluar ta ndërtonim makinën, shumë njerëzve u duhej shumë informacion dhe kompanitë nuk para punojnë në darkë. Ndaj na duhej vazhdimisht të ndërprisnim mësimin me telefonata dhe emaile për t’u siguruar që gjërat po shkonin siç duhej”, tha Hendrik Lobberding, një student masteri në Inxhinieri Mekanike.

Gara është zhvilluar çdo dy vjet që prej 1987-ës. Për ta kryer rrugën nga Darwin në veri të Australisë, deri në Adelaide në jug duhen 8 ditë me energji diellore. 46 ekipet pjesëmarrëse mund të udhëtojnë deri në 8 orë në ditë, me mundësinë për t’u ndaluar gjatë kësaj kohe vetëm për ndërrime pilotësh dhe për riparime të vogla. Ndërsa natën ekipet do të duhet të ngrenë kampe në fusha.

Rregullorja strikte e kampionatit detyroi skuadrën të përdorë shumë materiale alternative si fibra karboni dhe të dizajnojë suspensione e lidhje të veçanta. Një ndryshim në rregulla solli edhe eliminimin e 1/3 së panelit diellor të ekipit për t’iu përmbajtur peshës dhe madhësisë së përcaktuar.

Teksa dielli do të jetë gjaku i kësaj gare, do të jetë edhe një nga problemet më të mëdha. Për të zvogëluar të papriturat, ekipi gjerman testoi disa bateri në kushte ekstreme brenda kabinave të saunave të skuadrave sportive të universitetit.

Sfida Botërore Diellore do të zhvillohet në datat 8-15 Tetor.

Scan Tv,  06.09.2017

Kina ka realizuar objektivin e saj të vitit 2020 për energjinë diellore tre vite para kohës së planifikuar. Kapaciteti i instaluar i tejkaloi 105 GW, sipas të dhënave të publikuara nga AECEA, një kompani në industrinë e energjisë diellore.

Ndërtimet e reja në Qershor dhe Korrik e shtynë kapacitetin përtej 112 GW, ndërsa rritja është mundësuar edhe nga ditët me diell që kanë shoqëruar Kinën në gjysmën e parë të këtij viti.

Kjo arritje e shpejtë e Kinës forcon pozitat e saj si kombi lider në energjinë diellore dhe lë në hije përpjekjet e Europës.

Madje Kina nuk ka ndërmend të ndalet këtu. Zyrtarët kanë modifikuar parashikimet për instalimet e reja diellore dhe shifrat tregojnë se kapaciteti i ri për këtë vit do të arrijë 45 GË. Në vitin 2016, në Gjermani, kapaciteti total ishte 41.1 GW.

Grupet e energjisë së rinovueshme i kanë bërë thirrje Bashkimit Europian të ndjekë hapat e Kinës dhe të përpiqet të bëhet numri 1 në botë. Shoqata SolarPower Europe kërkon që BE të rrisë objektivin aktual 27% të energjisë së rinovueshme në vitin 2030 në 35%.

Shoqata vuri në dukje se Europa nuk do të mund të arrijë as objektivin 27% nëse ambicjet nuk rriten.

Ndërkohë ambicja e Kinës është thjesht mbresëlënëse. Ajo ka fermat më të mëdha diellore në botë, ku më i madhi është 30 kilometra katror. Së fundmi ka hapur edhe parkun fotovoltaik lundrues më të madh në botë, i cili është pozicionuar mbi një minierë të vjetër qymyri.

Megjithatë arritjet e Kinës janë të mëdha vetëm në numra. Edhe pse arriti objektivin e vitit 2020, vetëm 1% e kërkesës së saj plotësohet nga energjia diellore. Qymyri mbretëron në vend.

Kina ka një problem edhe me koncesionarët, pasi tarifat e energjisë shpesh kanë ardhur me vonesë, duke shkaktuar probleme për shumë nga këto kompani.

Scan Tv,  31.08.2017

Turqia do të fillojë ndërtimin e kapaciteteve prodhuese të panelëve solarë, ndërkohë që ceremonia për këtë risi revolucionare pritet të mbahet në nëntor të këtij viti në Ankara.

Kalyon Holding dhe korporata e Koresë së Jugut, “Hanwha Q-Cells” fituan tenderin për projektin më të madh në Turqi për prodhim të energjisë diellore.

Konsorciumi është përgjegjës për ndërtimin e një impianti të prodhimit të paneleve diellore prej 500 megavat dhe një termocentrali me kapacitet 1.000 megavat.

“Në këtë kontekst, objekti i prodhimit të paneleve të energjisë diellore do të ndërtohet në zonën industriale të Ankarasë”, deklaroi kreu i Kalyon Holding, Murtaza Ata.

Ai tha më tej se pas ceremonisë zyrtare që do të mbahet në nëntor të këtij viti, do të fillojë faza e prodhimit, ndërkohë që produktet e para pritet të dalin në treg në fund të vitit 2018.

Në vitin e parë, objekti do të duhet të plotësojë 60 përqind të kapacitetit prodhues vendor, ndërsa kjo përqindje duhet të rritet në 70 përqind më pas.

“Ndonëse kapaciteti i objektit do të jetë fillimisht 500 megavat, kemi bërë planet për të rritur kapacitetin në 1.000 megavat”, tha Ata.

Kreu i Kalyon Holding, Murtaza Ata, tha më tej se në objektin e integruar, i cili do të përfshijë prodhimin e ingot/faqeve, prodhimin e qelizave diellore dhe paneleve do të investohen 450 milionë dollarë.

Investimi në impiantin diellor prej 1.000 megavatësh kap shifrat prej afërsisht 1 miliard dollarë.

Murtaza Ata bëri të ditur se rreth 1000 inxhinierë dhe teknikë do të punësohen në fabrikë, së bashku me 100 inxhinierë tjerë në Qendrën për Kërkime dhe Zhvillim, për të shtuar se nga kushtet e tenderit ka qenë që 80 përqindëshi i inxhinierëve të jenë turq.

Konzorciumi Kalyon-Hanwha consortium fitoi ofertën e tenderit për ndërtimin e termocentralit diellor në Karapinar me një kosto prej 0.0699 dollarë për një kilovat orë. Çmimi i shitjes së energjisë elektrike do të jetë i vlefshëm në 15 vitet e ardhshme.

“Projekti diellor do të plotësojë nevojat energjetike të mbi 600 mijë familjeve”, tha më herët ministri turk i Energjisë dhe Burimeve Natyrore, Berat Albayrak.

Fabrika do të prodhojë 1.7 miliardë kilovat orë energji elektrike.

Agjensia e lajmeve ekonomia,  16.08.2017

Flet Elton Çekrezi, Drejtor Ekzekutiv i EuroElektra sh.p.k.

Bizneset shqiptare po interesohen gjithmonë e më shumë për alternativat që ju ofron shfrytëzimi i energjisë diellore në uljen e kostove. Bëhet fjalë për ato biznese që në objekt të aktivitetit të tyre nuk kanë aspak lidhje me sektorin energjetik, por që fatura e kripur i shoqëron çdo muaj. Elton Çekrezi, Drejtor Ekzekutiv i EuroElektra sh.p.k., në një intervistë për “Monitor”, shprehet se interesi ka ardhur në rritje si nga bizneset edhe nga individët.

Në kushtet kur ende nuk është përfunduar instalimi i “Net metering”, bizneset kanë zgjedhur të investojnë në impiante fotovoltaikë, që ju kanë përgjysmuar ose shmangur tërësisht koston e energjisë, por përtej dëshirës për rritje të fuqisë, do të duhet dhe pak kohë që kjo të finalizohet. Sipas planeve konkrete të biznesit, instalimeve konkrete dhe prodhimit në kohë reale, sipas Çekrezit bizneset marrin pas kthimin e investimit në një skenar optimist për 4.4 vjet dhe në një variant pesimist, 6 vjet. Caktimi i çmimit dhe instalimi i “Net metering” pritet që t’i japë shtysë të re investimeve në parqe fotovoltaikë, nga të cilët Shqipëria mund të përfitojë.

Ka një interes në rritje për shfrytëzimin e energjisë diellore dhe kjo reflektohet edhe te kërkesat që kanë biznese të caktuara për forma koncesioni ose parqe fotovoltaikë deri në 2 MW. A reflektohet një interes i tillë edhe pranë jush si kompani që jeni në kontakt direkt me investitorë potencialë?

Ka një rritje të interesit çdo vit dhe më shumë, por ajo që ka shërbyer si kufizuese ka qenë mungesa e kuadrit të plotë ligjor ose më saktë zbatimit të tij konkret. Nw rastet e parqeve fotovoltaikë është e nevojshme zbatimi i “Net metering” (matës specifik që arrin të masë energjinë në hyrje dhe dalje) që shfaqet në dy tipologji për autokonsum dhe prodhim për shitje nëpërmjet koncesioneve për një fuqi deri në 50 MW totale. Dalja e çmimit dhe plotësimi me “Net metering” mendoj se do t’i japë një shtysë të re këtij sektori që deri më tani është penalizuar nga vonesat dhe nuk do vonojë që të shohim hapa konkretë dhe investime konkrete.

Sa fizibël është për një biznes integrimi i kësaj teknologjie duke qenë se shumica e kërkesave për parqe deri në 2 MW janë nga biznese që ushtojnë aktivitet në një sektor tjetër jo të lidhur me energjinë? Çfarë avantazhesh ka?

Ne operojmë prej vitesh në treg dhe kjo na ka dhënë mundësinë që të shohim koniunkturën që kanë pasur çmimet. Sot mund të themi me bindje që me çmimin që ka arritur fotovoltaiku, të paktën këtë dyvjeçarin e fundit nxjerr pothuajse jashtë loje parkun eolik. Ka një rënie drastike të çmimit të paneleve dhe përmirësim të dukshëm teknologjik të tyre që ka rritur rendimentin. Për shembull, LG Solar që është një nga më të mirët në tregun global, ka arritur të ndërtojë panele me një rendiment 30%, pra nëse deri dje ishin 15% prodhim, sot janë dyfish, plus dhe çmimi është reduktuar me 3-4 herë krahasuar me para dy vite.

Raporti investim dhe kthim investimi mes parqeve eolikë me fotovolatikë i bën të parët të paleverdishëm. Tek eoliku kthimi është më i vonë, sepse kostot e mirëmbajtjes janë të jashtëzakonshme. Energjia nga dielli ka një avantazh që nuk e ka as hidriku dhe as eoliku, pasi impakti mjedisor është zero. Një impiant apo park fotovoltaik montohet dhe çmontohet në çdo kohë, pa pasur nevojë për të prishur strukturat dhe mjedisin përreth tij. Plus që një herë që instalohet, prodhuesit europianë japin garanci 100% deri në rikthimin total të investimit. Kjo do të thotë që panelet garantohen 15 vjet për produkt dhe 30 vjet për rendiment. Për mirëmbajtjen, ty të duhet që të punësosh vetëm një roje dhe një ose dy pastrues për të mbajtur në mënyrë optimale pasqyrën në mënyrë që efekti i agjentëve të jashtëm të mos ndikojë në prodhim.

Plus që gjithë impiantet teknologjike të reja janë me web-server të integruar dhe çdo pajisje është e lidhur në rrjet dhe është e monitoruar online, qoftë nga kompania që merr përsipër zbatimin, qoftë nga prodhuesi. Një impiant fotovoltaik është i lidhur gjithmonë me faktorin kohë. Nëse ai instalohet dhe në harkun njëvjeçar shkëputet 3-4 herë kur kemi të bëjmë me një fuqi të vogël të instaluar për familje, vlera e humbjes është e papërfillshme, por kur flasim për park fotovoltaik flasim për megavat, dhe një ditë e fikur ka mjaft kosto. Pra faktori kohë është ai që në jetëgjatësinë e impiantit ose parkut fotovoltaik të rrit ose të ul shpejtësinë me të cilën të rikthehet investimi.

Shqipëria ka qenë e fokusuar sidomos te prodhimi i energjisë nga burimet hidrike dhe më pas u lakuan edhe parqet eolike, por ende pa konkretizim. Tani duket se ka ardhur koha për energjinë e diellit? Në këndvështrimin tuaj, ku duhet të orientohet zhvillimi?

Unë nuk jam partizan për shfrytëzim të burimeve hidrike në masën që e kemi aplikuar dhe po aplikojmë ne. Ndoshta për kohën kur është marrë vendimi ka qenë çështje dhe situatë emergjente, por sot mundësitë janë të tjera. Kur them nuk jam partizan për pjesën hidrike dhe eolike, e lidh me impaktin mjedisor dhe kthimin e investimit më në afatgjatë.

Kjo ka kosto për Shqipërinë. Impiantet voltaike në një shtet si yni, ku nuk kemi jo vetëm diellin të favorshëm, por edhe klimën në tërësi, me toka jopjellore që nuk kanë asnjë lloj funksioni, është për të ardhur keq që ne duhet të orientohemi drejt një sektori tjetër. Mjaft të shohim shtetet e tjera që janë orientuar drejt fotovolatikut për të kuptuar ku duhet të shkojë. Hidrikun e kemi kaluar si fazë dhe është një gabim që e justifikon koha, pasi dhe kostot për energjinë diellore ishin më të larta, por sot jemi në një terren krejt të ri dhe shumë më të leverdishëm.

Duket sikur përjashtoni totalisht energjinë nga parqet eolikë ndërkohë që ka interes nga investitorë dhe disa leje të dhëna për këtë sektor. Cila është kostoja e një parku eolik?

Kosto e instalimit tek eoliku është nga 800 – 1 milion për megavat. Mirëmbajtja në vazhdim është tjetër gjë dhe shumë e shtrenjtë. Kjo pasi për çdo problem t’i duhet të angazhosh ekip të madh njerëzish, të dërgosh makineri të rënda dhe terreni në këto zona nuk është aq i thjeshtë. Shumë nga investimet eolike dështojnë, pasi faza paraprake e testimeve zgjat nga 6-1 vit.

Pra, para se të instalohet një impiant eolik kërkohet një vlerësim teknik për çdo shtyllë apo mulli ere dhe pozicioni më i favorshëm për të marrë përfitim maksimal. Thjesht për ta spostuar me 100 metra, prodhimi i eolikut mund të bjerë në mënyrë drastike. Ka ndodhur shpesh me kolegët tanë në Itali Austri dhe Gjermani që, pasi janë bërë matje për një vit, investitori është tërhequr, duke kërkuar të çojë ato para në një sektor tjetër, sepse faktori kohë ka kosto të lartë në rastin e prodhimit të energjisë nga era. Eolikët kanë qenë në avantazh dikur, por jo sot.

Për t’u kthyer tek fotovoltaikët, ju si kompani keni instaluar parqe të kësaj natyre? A është i leverdishëm ky investim?

Jo, parqe nuk mund të themi, sepse tani është krijuar kuadri por kemi instaluar impiante familjare monofazë nga 6 kWh e sipër 3-fazorë, 6 kWh e sipër dhe impianti më i madh që kemi bërë është 68.4 kW/p që është kilovat/orë energji diellore në kushte optimale. Është instaluar te një biznes me konsum sa 3-fishi i kësaj që prodhon impianti fotovoltaik. Totali i fuqisë së instaluar për të pesë impiantet është 25 kW/p dhe prodhimi vjetor i parashikuar për to është 191 250 kW.

Pyetja që bëni ju me të drejtë është a ia vlen të investohet në këtë aspekt? Përgjigjja është shumë e thjeshtë. Nëse ti je një subjekt që paguan 2 milionë lekë në muaj për 12 muaj, totali që paguan është 24 milionë lekë që ti i paguan, por nuk të kthehen.

Tani le të marrim si shembull që ti këto 24 milionë lekë t’i pjesëtosh në dy dhe me 12 milionë të vazhdoje të paguaje energjinë dhe 12 të tjerat thjesht i merr kredi në bankë mbi të cilat aplikon një interes 3%. Kjo që po flasim nuk është teorike, e kemi faktike me biznese që kanë instaluar impiante. Në harkun e 5-6 viteve, ti ke rikthyer investimin tënd dhe për këto vite ke totalisht të garantuar impiantin, i cili do të vazhdojë të prodhojë për 30 vite të tjera. Do të thotë që nëse do paguaje energji, këto lekë nuk do të të ktheheshin më, ndërsa duke paguar impiantin ti bën një investim që nga 3% që është i kredisë i rikuperon 15-16% në vit. Nga ana tjetër, nëse do të merrnim një subjekt që harxhon 1 milion lekë në muaj me tarifën e energjisë që është 16 lekë. Këtë po e kthejmë në cent dhe i bie 0.12 euro cent.

Nëse ky subjekt harxhon 1 milion lekë në muaj pjesëtim 16 lekë na rezulton me një konsum 62 500 kilovat. Këtë duhet ta shumëzojmë me 12 që janë muajt dhe konsumi total është 750 mijë kW në vit. Pjesëtuar për prodhimin që mund të japë fotovoltaiku në atë zonë (ne po marrim mesataren e Shqipërisë 1550 kW). Këtij biznesi i duhet një impiant 484 kW. Ky impiant me kostot që kemi arritur sot, pra 800 euro për kilovat të instaluar na del me një kosto 388 mijë euro total. Këto i pjesëtojmë për 12 milionë në vit (88 mijë euro). Pra 388 mijë euro pjesëtim 88 mijë euro na del që investimi shlyhet për 4.4 vjet. Panelet garantohen me një rendiment 30 vjet, inverterët për 7 vjet me një shtesë në koston e investimet mund të shkojë deri në 15 vjet. Amortizimi i paneleve është në masën 2-3% për 30 vjet. Në çdo rast, impiantet garantohen 100% deri në momentin e rikthimit të investimit.

Për cilët sektorë biznesi rekomandohet instalimi i impianteve?

Për çdo biznes që sot paguan një faturë 500 mijë lekë e sipër në muaj për energji elektrike, kjo do të ishte një zgjidhje shumë e mirë, por kjo nuk e përjashton pjesën tjetër. Duhet të kemi parasysh që në këtë pjesë nuk është se ka profile të caktuara biznesi që mund ta aplikojnë ose jo pjesën e fotovoltaikut apo përfitimin prej tij. Por rekomandohet, sidomos për sektorin e turizmit që ne e shohim si prioritar. Një impiant të tillë ne e kemi instaluar në Durrës. Çfarë avantazhi ka për turizmin? Shqipëria ka pasur përherë problemin e ndërprerjeve dhe defekteve dhe këtë, një biznes mund ta eliminojë plotësisht në rast se është një prodhues i pavarur përmes fotovoltaikut.

Për shembull, ne kemi instaluar një sistem 24 kW/p energji diellore dhe këtë e kemi ndarë në dy njësi. Njërën e kemi bërë 15 kW/p on grid tjetrën 5 kW hybrid. Hibridi ka të integruar një bateri 12 kWh. Çdo impiant fotovoltaik është on grid dhe fiket në momentin që nuk ka energji. Kurse ky që po flasim fiket dhe me baterinë ne izolojmë sistemin dhe fusim në punë impiantin. Kjo eliminon pjesën e gjeneratorit. Teknologjitë e reja për të cilat po investohet në Europë dhe që do të hyjnë në tregun shqiptar si pjesë e ciklit janë shumë eficente. Sot vëmendje po merr pjesa e baterive të hidrogjenit që është shumë efikase, por relativisht e shtrenjtë. Ndoshta duhet të presim dhe pak për këtë pjesë, sapo çmimet të bien disi, që ta bëjë investimin më të leverdishëm.

Mund të marrim një rast konkret për një biznes që ka instaluar një impiant si është prodhimi? Si operon sot ky biznes?

Po le të marrim rastin e një kompanie fason. Biznesi e ka instaluar impiantin dhe nisi punë më 22 janar të këtij viti. Muaji më i mirë i prodhimit është qershori që ka kapur 8.45 MW. Ky impinat po të ishte i lidhur në “Net metering” (matës me dy kahe) do të prodhonte më shumë, sepse ka një paradoks. Klienti ka një fashë orare 08:00-15:00. Pas kësaj ore, klienti e fik impiantin dhe gjithashtu edhe të dielën. Paradoksi qëndron në faktin që po të vazhdojë impianti të prodhojë, energjia tepër nuk hidhet dot në rrjet, pasi faturohet si konsum.

Ky është hendeku që kemi dhe sipas të dhënave tona, OSHEE ka bërë me dije se do ta zgjidhë shumë shpejt çështjen e “Net metering” që do t’i hapte rrugë investimeve të tjera. Ajo që duhet të kuptohet është që impakti social dhe ekonomik është i dukshëm pasi çdo subjekt dhe individ bëhet investitor direkt në energji.

Nëse do të kishim vëmendje më të madhe, ndoshta në kohëra të tilla si thatësira e këtij viti, impiantet dhe parqet fotovoltaikë do të na garantonin më shumë siguri. Sot ndoshta ka nevojë për të rishikuar politikat dhe orientimin në bazë të ndryshimeve klimaterike. Uji po kërkohet gjithmonë e më shumë me rritjen e popullsisë dhe ne nuk mund ta shpërdorojmë thjesht duhet të gjejmë mënyra alternative që na mundësojnë shfrytëzim optimal të një pasurie që për fat të mirë e kemi me bollëk.

Bizneset duket se e kanë kuptuar interesin, po familjarët sa të interesuar janë?

Edhe flitet prej vitesh për përfitimet nga energjia diellore, ende ne kemi njohuri të vakëta kur bie fjala te masa e gjerë. Jo të gjithë e kuptojnë. Le të bëjmë një llogari edhe për një familjar. Ti je një familjar që paguan 10 mijë lekë në muaj, duke futur ngrohje-ftohje pa kursyer. Nëse me këto 10 mijë lekë ti do merrje një kredi, do të paguaje 10 mijë lekë plus 3 për qind për 6-7 vite. A nuk do të ishte më mirë që pas 8 vitesh ti të kesh përfituar energjinë tënde falas sesa t’i paguash këto 8 vite dhe përtej tyre, me çmime që mund të jenë ndoshta dhe më të larta.

Sa shkon zakonisht instalimi i një paneli nëse mund të na jepni një vlerë mesatare?

Sot çdo gjë është shumë më e thjeshtë se para tre vitesh. Duhet marrë informacion, sepse janë të lehtë për t’u instaluar, por ka nevojë për informim teknik për të realizuar këtë. Po e them këtë sepse duke e lënë të lirë tregun dhe duke i dhënë mundësi të gjithëve, do të kemi edhe ulje çmimi për instalimin, pra kosto më të lirë sesa mund ta bëjmë ne si kompani. Tregu ynë shqiptar është ende një treg informal, jo i trajnuar dhe specializuar. Konkretisht me këto produkte që janë në treg pa përfshirë koston e instalimit dhe strukturën (sepse duhet llogaritur si është terreni është kodrinor fushor apo tarrace) ne kemi dalë me një çmim 800 euro kilovat energji diellore.
Me një llogari të thjeshtë, një familjeje nuk i duhet më shumë sesa një impiant me fuqi 5 kW që në kosto shkon rreth 6 mijë euro.

Si e vlerësoni tregun shqiptar sa i përket ofertës që ka për këtë sektor. Sa i kontrolluar është?

Është një treg relativisht i rregulluar. Me operatorë të paktë, por që nëse do të rregullohen edhe dy-tre kufizime që mesa duket jemi në prag të zgjidhjes, duket se do të kemi një rritje të numrit, pasi në dijeninë time ka investitorë të huaj që interesohen për Shqipërinë lidhur me fotovoltaikët dhe gjithë gamën që përfshijnë burimet e rinovueshme. Gjithsesi sot që flasim, produktet ekzistojnë, e vetmja gjë duhet të kenë kujdes qytetarët dhe investitorët është të gjejnë partnerë seriozë.

Nuk ka rëndësi kush përzgjidhet për të zbatuar punën, rëndësi ka që ai që ofron produktin ta ketë të certifikuar. Kjo do të na parandalonte një gabim të madh që bënë fqinjët tanë që investuan në produkte të lira, por që u kthye në një bumerang me një kthim investimi në një afat të gjatë. Ky është një sektor potencial në Shqipëri, fare i paprekur dhe ashtu sikurse ka ndodhur me shumë sektorë herë pas here, shumë do të vijnë të fitojnë shpejt dhe të ikin. Këto nuk janë impiante që po nuk punojnë nuk ka gjë. Këto janë impiante që nëse s’punojnë, ti thjesht ke humbur paratë e tua.

Revista monitor,  12.08.2017

Çdo hektar tokë në Shqipëri mund të prodhojë në kufijtë e 250-320 mijë euro të ardhura nga energjia diellore.

Në Ministrinë e Energjisë dhe Industrisë qëndrojnë aktualisht 9 projekte me një vlerë investimi prej 85 milionë eurosh dhe një sipërfaqe që i kalon 174 hektarët.

Gjasat janë që me potencialet që ka Shqipëria dhe çmimi 100 euro/MW që caktoi qeveria, dielli të kthehet në biznesin e dekadës. Rastet e suksesit me sipërmarrjet dhe frika nga precedenti i HEC-eve.

Sokoli, i cili operon në sektorin fason dhe eksporton drejt Italisë, “importoi” nga partnerët e tij të biznesit në vendin fqinj, idenë e një impianti fotovotlaik. I pëlqeu fakti që faturën e kripur të energjisë mund ta zvogëlonte me 30%, të paktën si fillim. Vendosi që mbi çatinë e fabrikës së tij të instalonte mbi 60 kWp kapacitet. “Në Itali partnerët e mi në biznes kanë bërë të njëjtën gjë. U kërkova atyre që të më lidhnin me kompaninë zbatuese në Itali dhe të bënim një projekt paraprak së bashku me kostot. Kur e finalizuam projektin, rastësia bëri që të njëjtën vlerë dhe shërbim të ma ofronte një kompani shqiptare. Pas negociatave dhe mbylljes së detajeve të fundit, vendosëm për zbatimin dhe prej janarit fabrika furnizohet pjesërisht nga impianti fotovoltaik dhe pjesërisht me energjinë e siguruar nga OSHEE”, – tregon ai.

Kur e pyesim për investimin nëse është penduar apo mendon se ishte një zgjedhje e zgjuar, ai pohon se është i kënaqur me këtë investim. “Dua që të bëj rritje të fuqisë, por për momentin nuk janë kushtet. Bashkëjetesa e fabrikës me impiantin është duke më kursyer një shumë të konsiderueshme nga fatura e energjisë. Nuk mora kredi për ta financuar, por investova nga kapitali im dhe shoh që gjithçka po ecën ashtu siç ishte parashikuar. Nëse gjërat do të mbajnë këtë ritëm, mendoj se në pak vite do të rikuperoj investimin që kam bërë”, – shprehet Sokoli.

Nga janari rezulton që muaji më i mirë i impiantit të tij të jetë korriku dhe pas tij, qershori me një prodhim respektivisht 8.61 MW, 8.54 MW. Në janar, kur sapo impianti nisi funksionimin, prodhimi ishte 1.55 MW. Në total për shtatë muaj rezulton që biznesi të ketë përfituar një kthim investimi prej 4500 eurosh dhe këtu flasim për një pjesë të vitit. Me një llogari të thjeshtë nëse ruan të njëjtën tendencë, biznesi parashikon që kthimi i investimit të bërë të jetë në një afat 5-6-vjeçar.

Një tjetër biznes që duket se po shfrytëzon frytet e një fature më të lirë është edhe Villa Palladio në Durrës. Edhe ky biznes ka instaluar një impiant fotovoltaik. Ky impiant ka një kthim investimi mbi 2300 euro dhe sërish funksionimin e ka që nga janari i këtij viti. Por edhe pse dëshira është për rritje të fuqisë së instaluar do të duhet edhe pak kohë që gjërat të thjeshtohen dhe të marrin rrugë për shkak të pengesave ligjore, ndërkohë që bizneset duhet të mjaftohen me faktin që kanë gjetur një mënyrë efikase për të ulur kostot e tyre dhe për ta kthyer një investim disi të kushtueshëm në afatshkurtër në përfitim të konsiderueshëm në afatgjatë.

monitor 792.indd

Rriten kërkesat për parqe

Pothuajse çdo muaj, pranë Ministrisë së Energjisë dhe Industrisë ka pasur kërkesa për parqe fotovoltaikë dhe shumica e atyre që aplikojnë janë kompani që ushtrojnë aktivitet në një sektor tjetër që nuk ka lidhje me energjinë.

Vitin e kaluar, ishte kompania Novoselë Photovoltaic Power Plant që aplikoi për një park me kapacitet të instaluar prej 50 MW dhe me një vlerë investimi 72 milionë euro. Projekti do të shtrihej në zonën e Novoselës në Vlorë.

Pas saj, në nëntor 2016, do të vinte një kërkesë nga pesë kompani të bëra së bashku GAMMA SOLAR sh.p.k., ALFA ENERGY sh.p.k., BETA ENERGY sh.p.k., DELTA SOLAR sh.p.k. dhe SOLARIS sh.p.k., të cilat aplikuan pranë Ministrisë së Energjisë dhe Industrisë për një park fotovoltaik me kapacitet 50 MW.

Por në njoftimin që u bë nga Ministria ky projekt nuk ishte i shoqëruar me një vlerë financiare. Në prill, pas disa rregullimeve ligjore, ato që vërshuan ishin aplikimet për parqe fotovoltaikë deri në 2 MW. Nga 6 prilli deri më 31 korrik 2017 janë bërë të paktën 8 aplikime për parqe fotovoltaike me fuqi të instaluar deri në 2 megavat. Kompanitë që kanë aplikuar janë biznese të ndryshme nga bujqësia tek elektronika apo agropërpunimi.

Në total, vlera e investimeve të parashikuara për parqe dhe centrale fotovoltaike deri më tani është 85.4 milionë euro dhe fuqia e instaluar e parashikuar 113.72 MW. Sipërfaqja e tokës që do të zënë këto parqe llogaritet në 174.08 hektarë.

A është dielli biznesi i dekadës?

Shqipëria parashikon të nxisë investimet në burime të rinovueshme energjie dhe një nga këta nxitës është edhe çmimi 100 euro/MW përcaktuar për të gjithë parqet me kapacitet deri në 2 MW. Sipas Ministrisë së Energjisë dhe Industrisë, çdo hektar në vendin tonë mund të japë nga 250-320 mijë euro. Me një llogaritje të thjeshtë, vetëm nga sipërfaqja që përfshijnë aplikimet e dorëzuara sot në Ministrinë e Energjisë na rezulton jo më pak se 55 milionë euro në vit, që do të “vilen” nga toka ku do të vendosen panelet.

Nëse përfitimi rezulton vërtet i tillë përpara shqiptarëve qëndron një biznes i ri që mund të kthehet në biznes të dekadës me një përfitim 500 milionë euro dhe nëse do të ketë interes, kjo shifër mund të shumëfishohet por le të mbajmë vrullin e “ëndrrave” në diell me pritshmëri reale. Thjesht me ato që janë në letër dhe që kanë gjasa të zbatohen. Është e çuditshme të shohësh sesi shumica e zonave ku po shfaqet interesi për ngritjen e parqeve fotovoltaikë janë zona që kanë një aktivitet dominant bujqësor, si Lushnja apo Fieri.

ERE caktoi çmimin 100 euro/MW për fotovoltaikët

Enti Rregullator i Energjisë vendosi në fund të korrikut që të caktonte një çmim për energjinë në rastet e parqeve fotovotalikë deri në 2 MW si dhe për parqet eolikë deri në 3 MW. Kjo erdhi në kushtet kur mungesa e një çmimi po linte hapësira bosh në nxitjen e investimeve. Për hir të së vërtetës, një çmim 100 euro/MW sikurse u caktua për energjinë diellore është një çmim bujar, që ndoshta do t’i japë një shtytje të re interesit në këtë sektor. Por vështirësia në përcaktimin e metodologjisë për çmimin duket se ka qenë evidente duke qenë se Shqipëria po shkel në një terren tërësisht të ri si për fotovoltaikët dhe për eolikët për të cilët çmimi ishte më i ulët, në vetëm 76 euro/MW. Ministria pranon në një shkresë dërguar ERE-s pikërisht këtë aspekt.

“Aktualisht në Shqipëri nuk ka investime të kësaj natyre të impianteve me diell (PV) apo me erë (Eolik), dhe për këtë arsye ka një mungesë të theksuar të të dhënave lidhur me planet e biznesit dhe kostot shoqëruese, me qëllim kryerjen e një analize të saktë të kostove në kushtet e vendit tonë. Informacioni që disponojmë nga propozime të pakërkuara është se ka shumëllojshmëri analizash dhe kostosh, të cilat asnjëherë nuk kanë proceduar në investim konkret. Në këto kushte, referencat janë të bazuara në studimet që disponohen, dhe mbi bazën e këtyre studimeve, rezulton se orët e punës së impianteve me diell, ndryshojnë nga ato me erë dhe ky faktor, përbën edhe ndryshimin në llogaritjen e çmimit për të dy impiantet, megjithëse kostoja mesatare e peshuar e kapitalit rezulton e njëjtë”, – thuhet në vlerësimin e ministrisë.

Enti duke pasur parasysh këtë i ka kërkuar MEI-t që nga viti 2018 e në vijim të mbajë të dhëna nga aplikimet dhe kostot e investimit me një premisë për të rishikuar vendimin që përcakton edhe metodologjinë.

Precedenti me hidrocentralet

Çmimi 100 euro/MW mund të jetë një nxitës i mirë për investimet e reja, por këto të fundit mbi të gjitha kanë nevojë për besim. Një precedent aspak pozitiv sa u përket investimeve dhe zhgënjimit është ai i hidrocentraleve kur qeveria vendosi të ndryshonte formulën me të cilën blihej energjia. Në logjikën e ministrisë, prodhuesit me përparësi nuk mund të shisnin tek KESH me një çmim të lartë dhe ky i fundit ta shiste anën poshtë çmimit që e kishte blerë. Ndaj në lojë hyri Bursa e Hungarisë. Kaq mjaftoi që shumë prej investitorëve të nisnin betejën pranë Entit Rregullator të Energjisë, duke kërkuar që formula të mos ndryshonte, sepse ajo që po u propozonte qeveria rrëzonte planet e tyre të investimit. Përtej përplasjeve në distancë, takimeve të shpeshta, ankesave të investitorëve në fund, çmimi mbeti ai me bazë qendrore bursën hungareze.

Rasti i hidrocentraleve dhe ndryshimi i çmimit mund të jetë një precedent që investitorët potencialë nuk do duan ta përsërisin, ndaj qeveria duhet mbi të gjitha të garantojë planet e tyre të biznesit, por edhe të jetë e qëndrueshme në politika, përndryshe kjo mund të kthehet në një bumerang.

monitor 792.indd

Forumi Ekonomik: Pse e ardhmja është dielli

Njerëzimi konsumon 221 tonë qymyr, 1,066 fuçi naftë dhe 93 000 m³ gaz natyror në sekondë. Këto materiale ishin të mrekullueshme për revolucionin industrial që nisi në Britani në shekullin e 18, por në fillim të shekullit të 21-të është koha të bëhet një rivlerësim i nocionit energji e re. Ka nevojë që burimet e shtershme të zëvendësohen me ato të rinovueshme, por pyetja është me cilin prej tyre?

Herët ose vonë, njerëzimi duhet të vendosë se burimi i vetëm i qëndrueshëm në afatgjatë është energjia diellore.
Nga një hartë e publikuar së fundmi nga Forumi Ekonomik Botëror rezulton që Afrika dhe Australia të jenë edhe zonat me potencialin më të madh të shfrytëzimit të energjisë diellore, por me të njëjtin intensitet shfaqen një pjesë e Azisë, Amerika e Veriut dhe ajo e Jugut. Shqipëria kategorizohet tek ato vende që kanë një mesatare prej 4.5 kWh energji për metër katror dhe me një shumë vjetore prej mbi 1600 kWh/m². Maksimumi që mund të prodhohet në botë nga dielli është 7.5 kWh/m² me një shumë finale vjetore prej 2800 kWh dhe që kryesisht kjo mund të arrihet në dy zona të limituara, një në Afrikë dhe një në Amerikën e Jugut.

T’i themi po diellit

Sipas Forumit Ekonomik Botëror, sot toka konsumon energji në masën e 17.7 trilionë vat, që do të arrijë në 30 terravat deri në 2050, duke marrë për bazë një normë të ngjashme të rritjes së popullsisë. Energjia diellore që prek sipërfaqen e tokës është të paktën 4 herë më e lartë sesa niveli që njerëzimi mund të konsumojë. Kjo është më se e bollshme nëse shfrytëzohet siç duhet. Potenciali i energjisë mbi tokë është 120 Terravat. Por me vetëm 2% të tokës do të përfitonim 50 terravat.

T’i themi jo energjisë nukleare

Afrika e Jugut ishte e fundit që nën ngazëllimin politik po konsideronte energjinë nukleare. Fatmirësisht në prill 2017 zhvillimet për një të ardhme nukleare u ndërprenë nga Gjykata e Lartë. Le të mos përsërisim mëkatet vdekjeprurëse që e konsiderojnë energjinë nukleare si një mundësi dhe t’i kujtojmë vetes mëkatet. Së pari, për koston dhe pasojat që ka një impiant nuklear. Së dyti, raste si Çernobili, 30 vjet më parë, tregojnë se e gjithë ajo zonë është ende e mbuluar me rrezatim, duke mos u konsideruar e përshtatshme për të jetuar. Ky nuk është një rast që duam ta shohim të përsëritet.

Revista Monitor,  12.08.2017

Parqet fotovoltaike janë shndërruar në një trend për bizneset, të cilët pasi kanë ezauruar HEC-et, i janë kthyer impjanteve të tjera të prodhimit të energjsë nga dielli dhe era. Ministria e Energjitikës nuk po ndalet në dhënien e lejeve për parqet që në pjesën më dërrmuese të tyre kanë një kapacitet prodhues jo më shumë se 2 MW.

Së fundmi shoqëria “RTS” Sh.P.K., ka shprehur interesin  për  ndërtimin e një parku fotovoltaik për prodhimin e energjisë nga burime të rinovueshme, në zonën në “Tren-Bilisht (Korçë)”.

Parku do të ketë një  sipërfaqe totale rreth 63,915 m2 ku kapaciteti i instaluar do të jetë 2 MW me një vlerë investimi rreth 321,671,661 ALL ose rreth 2.4 Mil Euro.

Shoqëria “RTS” Sh.P.K. ka aplikuar për pajisjen me autorizim paraprak në bazë të Vendimit të Këshillit të Ministrave nr. 822, datë 7.10.2015 “Për miratimin e rregullave dhe procedurave të ndërtimit të kapaciteteve të reja prodhuese të energjisë elektrike, që nuk janë objekt koncesioni”.

Ministria e Energjisë është në një fazë intensive të dhënies së lejeve për ndërtime HEC-esh dhe parqesh energjie diellore që prodhojnë me kapacitet 2 MË.

Prodhimi i energjisë prej ujit, diellit dhe erës po tërheqin së fundmi shumë investitorë. Përveç HEC-eve, shumë kërkesa janë drejtuar në Ministrinë e Energjetikës për ndërtimin e parqeve që do të prodhojnë energji të pastër nga dielli. Shqipëria si një vend 240-300 ditë diell në vit, nuk e ka të zhvilluar prodhimin e energjisë nga burimet e diellit.

Eskpertët e energjisë e vlerësojnë të domsdoshme diversifikimin e prodhimit tëenergjisë, pasi 100% e prodhimit në vend kryehet nga HEC-et. Por edhe parqet e vogla të energjisë diellore nuk e zgjidhin ketë problem, teksa kosto e energjisë së diellit sipas çmimit të miratuar nga ERE e bën atë shumë të shtrenjë për përdorim nga konsumatorët vendas.

Revista monitor,  10.08.2017

Një konsorcium i zhvilluesve të energjisë së pastër ka aplikuar për një leje për të ndërtuar një impiant gjigand me energji diellore në skajet e Shkretëtirës së Saharasë. Ky central mund të lidhet me Europën përmes një sërë kabujsh nënujorë dhe mund të sigurojë energji për mbi 5 milionë shtëpi.

Projekti i TuNur kërkon të shfrytëzojë potencialin e pafundmë të Saharasë dhe jugperëndimit të Tunizisë për të prodhuar 4.5 GigaWatt energji.

Sipas Drejtorit ekzekutiv Kevin Sara, një sasi fillestare prej 250 MW mund të nisin punën dhe të lidhen me Europën përmes Maltës, duke nisur nga viti 2020. Rrjetet elektrike të Maltës dhe Italisë janë të lidhura përmes një linje 95 kilometra të gjatë, e cila u bë aktive në vitin 2015.

Faza e dytë e projektit parashikon ndërrimin e kullave me Energji Diellore të Përqendruar (CSP) me një kapacitet prej 2.25 GW, e cila do të lidhej me Italinë në jug të Romës, përmes një kabulli tjetër, i cili do të transmetojë 9 mijë GW në vit.

Ky kabull 600 kilometra i gjatë është nën zhvillim dhe konsiderohet një projekt me interes nga BE. Një kabull i tretë i ngjashëm do të lidhë Francën me Tunizinë dhe disa kulla të tjera do ta rrisnin kapacitetin në 4.5 GW të planifikuara.

TuNur e ka depozituar kërkesën pranë Ministrisë së Energjisë së Tunizisë dhe në të pretendon se energjia e prodhuar mjafton për të furnizuar 5 milionë shtëpi ose mbi 7 milionë automjete elektrike.

Europa ka aktualisht 100GW kapacitet energjie diellore fotovoltaike dhe kjo është forma e gjashtë më e madhe e prodhimit të energjisë elektrike, pas gazit natyror, erës, qymyrit, hidrocentraleve dhe energjisë bërthamore.

Nëse ky plan do të vihej në zbatim, atëherë edhe Brukseli do të mund të arrinte më shpejt synimin për të pasur 20% energji të rinovueshme.

Teknologjia e energjisë diellore të përqendruar (CSP) punon duke fokusuar rrezet e diellit në një kullë qendrore duke përdorur një sërë pasqyrash. Më pas kripa e shkrirë përdoret për të ruajtur energjinë.

Scan Tv,  05.08.2017