info@energjia.al

Sektori i paneleve fotovoltaike është duke pësuar ndryshime të rëndësishme kohët e fundit. Në Australi, për shembull, një grup kërkuesish ka patentuar bojën diellore, ndërsa Elon Musk, me kompaninë e tij SolarCity ka komercializuar tjegullat diellore.

Por nga Shtetet e Bashkuara vjen një tjetër risi që mund të ndryshojë gjithë sektorin: Panele diellore që prodhojnë ujë të pijshëm. Këto panele të veçanta mund të zgjidhin dy probleme në një: mungesën e ujit dhe prodhimin e energjisë “së pastër”.

Ideja vjen nga një kompani startup amerikane, Zero Mass Water, që ka realizuar një sistem që kap avullin e ujit dhe e shndërron në ujë (thuajse) të pijshëm.

Si funksionojnë panelet diellore Zero Mass Water?

Pamja e jashtme ndonjëherë mund të gënjejë. Në pamje të parë, panelet Zero Mass Water, ngjajnë me panele normalë fotovoltaikë, që prodhojnë energji elektrike nga dielli. Por në të vërtetë, nuk është kështu.

Në fakt, falë një sistemi të veçantë të krijuar nga Cody Friesen, inxhinier në Universitetin e Arizonës dhe drejtues i startup, panelet diellore, përveçse prodhojnë energji dhe nxehtësi, kapin lagështirën në ajër dhe e shndërrojnë në ujë në gjendje të lëngshme. Rezultatet janë mbresëlënëse me disa panele të montuara nëpër botë.

Ku mund t’i montoni panelet Zero Mass Water

Panelet e kompanisë startup amerikane mund të montohen në çdo vend, por në disa zona janë më efikase. Në fakt për të prodhuar një sasi të konsiderueshme uji (paneli diellor mbledh mesatarisht 5 litra ujë në ditë) është e nevojshme që klima të ketë shumë lagështirë dhe me shumë avuj uji. Në zonat e thata, paneli i krijuar nga Zero Mass Water nuk arrin të funksionojë mirë.

Çdo panel arrin të mbledhë maksimumi rreth 30 litra ujë, që për t’u bërë i pijshëm është e nevojshme t’i shtohen disa minerale që rrisin pH e lëngut.

Sa kushton të instalosh një panel Zero Mass Water?

Kompania amerikane nuk jep shifra të sakta për të përcaktuar koston e instalimit të një paneli diellor. Të vetmet të dhëna lidhen me kohën e amortizimit të shpenzimeve që llogariten në rreth 2-4 vjet. Pra kostoja totale e një paneli duhet të arrijë në rreth 2 mijë euro. Për momentin panelet janë instaluar në zona të largëta dhe të varfra, ku është thuajse e pamundur të gjesh ujë të pijshëm.

Revista Monitor,  23.06.2017

Disa vajza adoleshente në Kaliforni u mblodhën së bashku për të ndihmuar njerëzit e pastrehë. Ndihma e tyre nuk ishte në formë monetare por në diçka më të madhe se aq. Ato ndërtuan një tendë me energji diellore e cila mund të shndërrohej gjithashtu në çantë shpine.

‘’Për shkak se edhe ne vijmë nga familje me të ardhura të ulëta, nuk mund t’u ofrojmë atyre para’’, shpjegoi nxënësja e shkollës së mesme Daniela Orozco Mashable.

Përpara se të ndërmerrnin këtë iniciativë, këto vajza nuk ishin të specializuara në këtë aspekt por dëshira për ta shndërruar këtë iniciativë në realitet i shtyu të mësojnë dhe punë inxhinierike që ndoshta nuk i kishin bërë kurrë më parë.

Nëpërmjet kërkimeve në internet dhe udhëzimeve në  Youtube ato arritën ta kthenin në realitet idenë e tyre.

Këtë javë, pritet që këto vajza të prezantojnë projektin e tyre në EurekaFest në MIT, një eveniment i cili mbahet çdo vit me qëllim  inspirimi si dhe  për të pikasur talente të reja në fushën e zbulimeve.

Ekipi i këtyre vajzave u shpërblye me 10,000 dollarë nga Lemelson-MIT Program për të realizuar këtë ide.

Ato gjithashtu u bënë partnere me një organizatë jo fitimprurëse me bazë në Los Angeles e quajtur DIY Girls, e cila i dedikohet mbështetjes dhe këshillimit të vajzave të cilat janë të interesuara në fushën e shkencave, teknologjisë dhe inxhinierisë.

Scan,  19.06.2017

Enti Rregullator i Energjisë fillon procedurat për të përcaktuar çmimin e energjisë të prodhuar nga dielli dhe era.

VKM e  datës 26.04.2017, “Për miratimin e metodologjisë për përcaktimin e çmimit të blerjes së energjisë elektrike të prodhuar nga burimet e vogla të rinovueshme nga dielli dhe era” shprehet se: “Ligji i ri (7/2017) parashikon vendosjen e tarifave FIP (Feed-In- Premium) me anë të një procesi konkurrues, jo diskriminues të tenderimit (ankande) nëpërmjet Kontratave për Diferencë (CfD), ndërsa instalimet e reja mbi 2 MW përjashtohen nga procesi konkurrues me çmimin tavan që do të vendoset bazuar në këtë metodologji.

Enti Rregullator i Energjisë do të miratojë çmimin e blerjes së energjisë elektrike të prodhuar nga burimet e vogla të rinovueshme nga dielli dhe era, në përputhje me çmimin e mesatarizuar për vitin 2017.

Këshilli i Ministrave miraton metodologjinë e përcaktimit të çmimit të blerjes së energjisë elektrike të prodhuar nga prodhuesit e tjerë me përparësi, e cila duhet të përcaktojë kriteret e llogaritjes së çmimit, bazuar në kthimin e arsyeshëm të vlerës së investimeve sipas llojit të teknologjisë së përdorur. ERE përcakton çmimin bazuar në kriteret e përcaktuara tek kjo metodologji.

Vendosja e një çmimi blerjeje për impiantet e vogla vetëm për vitin 2017, nuk mund të shërbejë për të nxitur investimet në këto lloj burimesh të vogla, të cilat duhet të kenë një perspektivë afatgjatë të kthimit të investimit.  ERE shprehet se vendosja e këtij çmimi në metodologji i shërben më shumë qëllimit të kryerjes së tenderimit të impianteve që përfitojnë mbështetje nga Kontrata për diferencë.

ERE ka konstatuar paqartësi në lidhje me referencat orientuese në llogaritjen e çmimit të blerjes së energjisë elektrike të prodhuar nga burimet e vogla të rinovueshme nga dielli dhe era.

Prodhimi i energjisë prej ujit, diellit dhe erës po tërheqin së fundmi shumë investitorë. Përveç HEC-eve shumë kërkesa janë drejtuar në Ministrinë e Energjetikes për ndërtimin e parqeve që do të prodhojnë energji të pastër nga dielli. Shqipëria si një vend 240-300 ditë diell në vit, nuk e ka të zhvilluar prodhimin e energjisë nga burimet e diellit.

Revista Monitor,  15.06.2017

Ministria e Energjisë është në një fazë intensive të dhënies së lejeve për ndërtime HEC-esh dhe parqesh energjie diellore që prodhojnë me kapacitet 2 MW.

Burimet zyrtare njoftuan se shoqëria AEE sh.p.k., ka shprehur interesin dhe ka paraqitur pranë Ministrisë, aplikimin për ndërtimin e një parku fotovoltaik për prodhimin e energjisë nga burime të rinovueshme, me kapacitet 2 MW, në zonën Plug, Bashkia e Lushnjës.

Shoqëria AEE ka aplikuar për pajisjen me autorizim paraprak të projektit në një sipërfaqe rreth 2 hektarë, ku kapaciteti i instaluar do të jetë 2 MW, me një vlerë investimi rreth 1 milion euro.

Prodhimi i energjisë prej ujit, diellit dhe erës po tërheqin së fundmi shumë investitorë. Përveç HEC-eve, shumë kërkesa janë drejtuar në Ministrinë e Energjetikës për ndërtimin e parqeve që do të prodhojnë energji të pastër nga dielli. Shqipëria si një vend 240-300 ditë diell në vit, nuk e ka të zhvilluar prodhimin e energjisë nga burimet e diellit.

Pak kohë më parë, kompanitë ALBANIAN GENERAL ELECTRICITY SH.A. (AGE) dhe A.E. Distribution sh.p.k., aplikoi për të ndërtuar në një park fotovoltaik në zonën e Topojës në Bashkinë e Fierit me vlerë investimi 2 milionë euro.

Në gusht të vitit 2016, shoqëria “Novoselë Photovoltaic Power Plant” i ka kërkuar një autorizim paraprak Ministrisë së Energjisë për të ndërtuar një park fotovoltaik që synon prodhimin e energjisë elektrike nga rrezet diellore. Sipas projektit që kompania ka dorëzuar, synohet të prodhohen 50 MW energji për të cilat është planifikuar një vlerë investimi prej 72 milionë eurosh.

Parku është planifikuar të ndërtohet në zonën e Novoselës në Vlorë, por ndërtimi i tij, sipas burimeve nga Ministria e Energjetikës, do të kalojë në një procedurë të ndryshme nga ai i koncesioneve të HEC-eve.

Po në gusht të 2016, kompania Sun & Wind Energy Corporation, aplikoi në Ministrinë e Energjetikës për ndërtimin e dy parqeve të prodhimit të energjisë nga era dhe dielli me vlerë totale 45 milionë euro në zonën e Pilurit në Bashkinë e Himarës, me një vlerë investimi rreth 27 milionë euro.

Revista Monitor,  26.05.2017

Ministri i Energjisë dhe Industrisë z.Damian Gjiknuri dhe Drejtori i BERZH në Shqipëri z.Matteo Colangeli nënshkruan sot në Tiranë një Memorandum Mirëkuptimi për nxitjen e investimeve të qëndrueshme për gjenerimin e energjisë diellore. Memorandumi parashikon zhvillimin e projekteve në Shqipëri përmes një sistemi me ankand, në përputhje me praktikat më të mira ndërkombëtare. Implementimi i planit të përcaktuar në Memorandum do të rrisë ndjeshëm interesin ndaj investimeve për gjenerimin e energjisë diellore në vend dhe si rrjedhojë do të reduktojë varësinë e Shqiperisë nga importi i energjisë dhe energjia hidrike.

“Konkretisht bëhet fjalë për asistencën që do ti jepet Ministrisë së Energjisë për të organizuar ankandet për impiantet e prodhimit fotovoltaik si dhe mundësinë e mbështetjes financiare nga ana e BERZH-it të ndonjë investimi të përzgjedhur nga një proces transparent e konkurues. Qëllimi është që ne, përmes BERZH-it, nëpërmjet një procesi transparent e të bazuar në legjislacionin e ri për energjitë e rinovueshme të kemi mundësi që edhe në Shqipëri të sigurojmë financime në lidhje me prodhimin e energjisë elektrike nga dielli, siç kemi plane edhe për prodhimin e energjisë nga era”, nënvizoi z.Gjiknuri.

Drejtori i BERZH në Shqipëri, Matteo Colangeli tha: “Nënshkrimi i këtij Memorandumi është një hap shumë i rëndësishëm për projektet për gjenerimin e energjisë diellore në Shqipëri. Qeveria dhe BERZH kanë vendosur të bashkëpunojnë për zhvillimin dhe implementimin e një platforme për alokimin tek investitorët privatë përmes një proçesi kompetitiv tenderimi mundësinë për ndërtimin, zotërimin dhe operimin e projekteve të energjisë diellore në Shqipëri duke krijuar një kapacitet të kombinuar prej 50-100 MW. Ne jemi të lumtur që po bashkëpunojmë me Qeverinë për ta kthyer këtë qëllim në një realitet”.

BERZH ka investuar 1 miliardë euro në Shqipëri në 77 projekte ku infrastruktura dhe energjia përbëjnë sektorët më të mëdhenj të investimeve të BERZH duke reflektuar njëkohësisht nevojat imediate të vendit dhe potencialin e tij më të fortë.

energjia.al  03.05.2017

India shumë shpejt do të jetë fuqia e re globale e energjisë diellore. Qeveria ka një plan që vlen 3 miliardë dollarë dhe që është tepër ambicioz. Ky plan parashikon që brenda vitit 2030, 40% e nevojës së brendshme për energji të plotësohet nga burimet e rinovueshme, duke zëvendësuar kështu karbonin.

Pak muaj më parë, më saktë në muajin Nëntor të vitit të kaluar, India theu një tjetër rekord, duke inauguruar centralin më të madh fotovoltaik në botë. Por qeveria nuk do të ndalet aspak me kaq, pasi kërkon të mundë Kinën dhe Shtetet e Bashkuara duke u bërë fuqia numër një në botë sa i përket industrisë së burimeve të rinovueshme të energjisë.

Diçka e tillë do t`i mundësonte vendit të përthithte investime nga e gjithë bota. Ndër të tjera, qeveria e Narendra Modit, kërkon që në këtë mënyrë të ulë ndjeshëm emetimin e karbonit, që është shkaktari numër një i ndotjes alarmante në vend.

Pikërisht ndotja, shkakton rreth 1.1 milionë viktima çdo vit në Indi. Ky plan do të nxisë ndjeshëm edhe investimet në infrastrukturë duke i hapur rrugën një “boom”-i ekonomik. India projekton gjithashtu që, brenda dhjetëvjeçarit të ardhshëm të ndalojë ndërtimin e centraleve të karbonit.

Scan Tv,  19.04.2017

Në Shqipëri janë rritur aplikimet për ndërtimin e centraleve të prodhimit të energjisë nga panelet diellore. Kërkesa konkrete janë depozituar në Ministrinë e Energjisë për një central në zonën e Topojës në Fier. Bëhet fjalë për investime private me një fuqi të instaluar deri në 2 megavat, pothuajse sa një hidrocentral i vogël.

“Janë bërë dy aplikime deri tani dhe po vazhdon një i tretë. Janë deri në 2 megavat, brenda pritshmërisë që kemi ne, të cilat i kemi në përpunim e sipër”, thotë Gjergj Simaku, drejtor i Energjisë së Rinovueshme, MEI.

Autoritetet synojnë të tërheqin investime të mëdha me fuqi të instaluar prej qindra megavatësh. Por në çdo rast kërkohet që, sipërfaqet që do të mbulohen me panele të jenë toka jobujqësore, ose me prodhimtari të ulët.

“Nëse Shqipëria ka të disponueshme një sasi toke, që mund të jetë një tokë e kripur diku, dhe është e bindur që aty mund të vendosen panelet fotovoltaikë të një niveli më të lartë sesa 2 MË, atëherë organizohet një ankand. Ankandi nuk ka kuptimin e tenderit, por kuptimin e përfitimit të çmimit të ulët të shitjes së energjisë”, thekson më tej Gjergj Simaku.

Por energjia nga dielli mund të kthehet në një opsion të leverdisshëm edhe për qytetarët. Një çati me panele diellore mund të mbulojë një konsum mesatar mujor prej 500 kilovatësh. Prodhimi zgjat deri në 25 vite dhe kostoja mbulohet brenda 8 viteve të para. Për investime të tilla nuk nevojitet licenca nga ERE, madje energjia e tepërt mund të hidhet në rrjetin e OSHEE-së.

Top Channel,  19.04.2017

Prodhimi i energjisë prej ujit, diellit dhe erës po tërheqin së fundmi shumë investitorë. Përveç HEC-eve shumë kërkesa janë drejtuar në Ministrinë e Energjetikes për ndërtimin e parqeve që do të prodhojnë energji të pastër nga dielli. Shqipëria si një vend 240-300 ditë diell në vit, nuk e ka të zhvilluar prodhimin e energjisë nga burimet e diellit.

Por Ministria e Energjetikes ka marrë ditët të e fundit një propozim nga kompanitë AGE” ALBANIAN GENERAL ELECTRICITY SH.A. dhe “A.E. Distribution” Sh.P.K.,  për të ndërtuar në një park fotovoltaik në zonën e Topojës në Bashkinë Fier me vlerë investimi 2 milionë euro.

Bashkimi i përkohshëm i Shoqërive ka shprehur interesin dhe kanë paraqitur pranë Ministrisë, aplikimin për ndërtimin e një parku fotovoltaik për prodhimin e energjisë nga burime të rinovueshme, me kapacitet 1.750 MW, që do të shtrihet në një sipërfaqe 2.3 hektarë në zonë  e Topojës.

Sipas përcaktimeve ligjore Ministria e energjetikes për 15 ditë jep ok për zhvillimin e projektit. Më herët pranë Ministrisë së Energjetikes janë bërë disa aplikime për ndërtimin e parqeve diellore.

Në gusht të vitit 2016 shoqëria “Novoselë Photovoltaic PowerPlant” i  ka kërkuar një autorizim paraprak Ministrisë së Energjisë për të ndërtuar një park fotovoltaik që synon prodhimin e energjisë elektrike nga rrezet diellore. Sipas projektit që kompania ka dorëzuar, synohet të prodhohen 50 MW energji për të cilat është planifikuar një vlerë investimi prej 72 milionë eurosh.

Parku është planifikuar të ndërtohet në zonën e Novoselës në Vlorë, por ndërtimi i tij, sipas burimeve nga Ministria e Energjetikës, do të kalojë në një procedurë të ndryshme nga ai i koncesioneve të HEC-eve.

Po  në gushtë të 2016 Kompania “Sun&WindEnergyCorporation” aplikoi në Ministrinë e Energjetikës ër ndërtimin e dy parqeve të prodhimit të energjisë nga era dhe dielli me vlerë totale 45 milionë euro në zonën e Pilurit në Bashkinë e Himarës.

Nga të dhënat e aplikimit shihet se projekti i i parë ka të bëjë me ndërtimin e një parku ekolik në zonën në juglindore të zonës së Pilurit të Bashkisë së Himarës, respektivisht në tri parcela.

Parcela e parë është projektuar të shtrihet në një sipërfaqe 123.9 ha; parcela e dytë në një sipërfaqe 910.2 hektarë dhe parcela e tretë në 1034.1 hektarë.

Kapaciteti i instaluar do të jetë 30 MW dhe është parashikuar të implementohet në tri faza, të ndara sipas fuqisë. Faza e parë 6 MW (2018‐2022); faza e dytë 6 MW (2022‐2026) dhe faza e tretë 18 MW (2026‐2030).

“Sun&Wind Energy Corporation” parashikon një vlerë investimi rreth 27 milionë euro.

Revista Monitor,  07.04.2017

Ofertën më të mirë në tenderin për ndërtimin e fushës së energjisë së rinovueshme “Karapinar”, ku do të ndërtohet centrali më i madh i Turqisë me energji diellore e dha konsorciumi “Kalyon-Hanwha”.

Tenderi për centralin e energjisë diellore “Karapinar YEKA” me kapacitet 1 mijë megavat, që do të ndërtohet në provincën Karapinar të Konjës, u zhvillua nga Ministria e Energjetikës dhe Burimeve Natyrore.

Në tender morën pjesë konsorciumet “Limak-CMEC-Haeron Solar”, “Kalyon-Hanwha”, “Çalık Enerji-Solargiga” dhe “AKC Güneş”.

Ofertën më të ulët për kilovat në tender e dha konsorciumi i formuar nga kompania turke “Kalyon” dhe ortaku i saj koreanojugor “Hanwha”, 6 dollarë e 99 cent.

Në kuadër të projektit që do të jetësohet pas tenderit do të realizohet ndërtimi dhe instalimi i një fabrike për të prodhuar në Turqi module fotovoltaike (panele diellore) me kapacitet vjetor minimumi 500 megavat. Me kusht që për 10 vite të kryejë punime në fushën e kërkim-zhvillimit në dispozicion të centralit “Karapinar YEKA” do të vendoset edhe një linjë integruese me tregun me kapacitet 1 mijë megavat.

Sipas dokumentacionit të tenderit synohet që përqindja e paneleve vendore për 500 megavatët e para të jetë 60%, kurse në 500 megavatët e dyta të jetë 70%.

Modulet fotovoltaike (panele diellore) që do të prodhohen në fabrikën e re, e cila do të jetë në gjendje pune brenda 21 muajve nga data e nënshkrimit të kontratës, do të përdoren në terren.

YEKA-1 GES do të jetë centrali më i madh në Turqi që do të punojë me energji diellore dhe do të jetë shembulli i parë, ku do të aplikohet kushti për përdorimin e prodhimeve vendore në sektorin e energjisë dhe parimi i përcaktimit të çmimit bazë për Hapësirat me Burimeve të Ripërtëritshme të Energjisë (YEKA).

Synimi i projektit është të japë në vitet e ardhshme kontribute të rëndësishme në shtimin e prodhimit të energjisë së rinovueshme dhe pajisjeve që përdoren në këtë sektor, në transferimin e teknologjisë dhe në reduktimin e varësisë nga burimet e parinovueshme energjetike.

Parashikohet që përmes këtij projekti të realizohet një investim me vlerë 1,3 miliardë dollarë dhe të prodhohet në vit 1,7 miliardë kilovat/orë energji elektrike, me të cilën do të përballohen nevojat e 600 banesave.

Revista Monitor,  21.03.2017

Energjia diellore dhe ajo e erës po ndërpresin modelin e vjetër njëshekullor të sigurimit të energjisë. Çfarë do ta zëvendësojë atë?

Nga dritarja e zyrës së tij, Philipp Schröder sjell si shembull një fshat në zonën e Bavarisë dhe me një të qeshur djallëzore thotë: Para jush, mund të shikoni fundin e shërbimeve tradicionale, e gjithë kjo e financuar nga zoti dhe zonja Schmidt. Është një pamje e bukur, shkruan The Economist. Era që fryn përgjatë Wildpoldsried nga Alpet vë në punë turbinat mbi kodër. Çatitë e shtëpive me drejtim nga jugu, hambarët dhe stallat e lopëve janë të mbuluara me panelet diellore fotovoltaike. Lopët në fushat e blerta krijojnë pleh që gjeneron biogaz, i cili ngroh Biergarten (birrari), fushën e sportit dhe shumë prej shtëpive ku jetojnë rreth 2,600 fshatarë, si dhe mbështet gjeneratorët e erës dhe të diellit gjatë dimrit. Fshati prodhon pesë herë më shumë energji se sa i nevojitet dhe fshatarët deri diku po shpërblehen për përqasjen ndaj burimeve të rinovueshme. Në 2016-n ata arkëtuan rreth 6 milionë euro nga subvencionet dhe nga shitja e energjisë së tepërt.
Vështirë të duket si fundi i botës, por zoti Schröder, i cili punon për Sonnen, një firmë energjetike, ka një argument. Shumë ambientalistë duan që sistemi i prodhimit të energjisë t’i ngjasojë atij të Wildpoldsried. Dhe këta faktorë ku ai është i bazuar, si subvencionet për investime, shpenzimet e ulëta për karburant, si dhe zhvendosja e prodhimit të energjisë elektrike jashtë rrjetit, janë një mallkim për tregjet e energjisë dhe modelet e zhvilluara të biznesit të epokës së karburantit nga burimet fosile. Pak energji e rinovueshme do t’i fundosë ato. Por, rënia në të ardhurat nga shpërndarja, që do të vijë me përhapjen e vendeve si Wildpoldsried, nuk është vetëm një lajm i keq për bizneset e prodhimit dhe të transmetimit të energjisë fosile. Gjithashtu po bëhet problem për energjinë e rinovueshme vetë dhe për përpjekjet për të dekarbonizuar furnizimin me energji elektrike, gjë që justifikuan promovimin e tyre.
Në 2014-n, Agjencia Ndërkombëtare e Energjisë, IEA, një parashikues gjysmë zyrtar, parashikoi se dekarbonizmi i rrjetit të energjisë globale do të kërkojë rreth 20 trilionë dollarë për 20 vjet, deri në vitin 2035, pikë që mendohet se do të jetë larg finalizimit të procesit. Por, për një industri energjetike që nuk prodhon të ardhura të besueshme është e vështirë që njerëzit të investojnë në të.

Më pak e dashur, ende përçarëse

Lufta kundër ndryshimeve klimatike ka parë një rritje të madhe në energjinë e re të rinovueshme, atë të erës, energjisë diellore, gjatë dekadës së fundit, si në vendet e zhvilluara ashtu edhe në ato në zhvillim. Në 2015-n, qeveritë hodhën rreth 150 miliardë dollarë në mbështetje të investimeve të tilla, me Amerikën, Kinën dhe Gjermaninë që kryesonin listën. Por, Wildpoldsried akoma është një përjashtim, dhe jo një rregull. Në 2015-n, të tilla burime përbënin vetëm 7% të energjisë së prodhuar në të gjithë botën. Mbi 80% e energjisë botërore vjen prej burimeve fosile. Në termat e reduktimit të rreziqeve klimatike është një rrugë e gjatë përpara.
Lajmi i mirë është se dekada e nxitur nga rritja e subvencioneve ka sjellë rënien e kostove. Energjitë e rinovueshme janë shumë të kushtueshme në disa vende, por po bëhen më të pakta, në disa vende burimet e rinovueshme nga era, në veçanti, janë të konkurrueshme. Kjo tregon se rritja e tyre shumë shpejt do të kërkojë më pak subvencione se sa ka tërhequr deri më sot. Çmimet e larta të karbonit do t’u japin energjive të rinovueshme më shumë avantazhe, por janë të vështira për t’u siguruar. Skema e Bashkimit Europian e emetimeve tregtare është një zhgënjim i përvitshëm, por ende ka shpresë, sikurse e dëshmon përpjekja më e fundit për të bindur administratën e re amerikane në përfitimet e të ardhurave të vjela nga taksa e karbonit që iu ofron rreth 2,000 dollarë familjeve me katër pjesëtarë.
Por vendosja e energjisë së rinovueshme në treg ka ndikuar më tepër se sa në çmim, ka goditur edhe investimet gjithashtu. Në vendet e pasura qeveria ka vendosur energji të rinovueshme në sisteme elektrike që nuk kanë nevojë për kapacitete të reja, pasi kërkesa është në rënie. Investimet në ofertë pavarësisht se çfarë kërkojnë tregjet, kanë prodhuar mbi tepricë, e cila ka ulur çmimet. Në Amerikë kjo deri diku është maskuar nga revolucioni i gazit të shistit argjilor, i cili në disa drejtime ka shkaktuar ndryshime të mëdha. Në Europë, teprica e energjisë së rinovueshme shihet në një këndvështrim të ndryshëm. Çmimet me shumicë të energjisë janë ulur nga 80 euro për MGh në 2008, në 30-50 euro në ditët e sotme.
Rezultati ka rrënuar shërbimin në stilin e vjetër. Kompanitë më të mëdha gjermane të energjetikës, E.ON dhe RWE, të dyja të ndara në vitin e shkuar, kanë ndarë rrjetin e tyre të energjisë rinovueshme nga prodhimi tradicional me humbje dhe me borxhe. EY, firmë konsulente, përllogarit se shërbimet përgjatë Europës shlyen rreth 120 miliardë dollarë aktive për shkak të çmimeve të ulëta të energjisë nga 2010 në 2015. Asnjëherë në histori vendosja e kapitalit nuk ka qenë më e vështirë se sa me industrinë e energjisë, thotë Matt Rennie, i cili analizon tregjet e shërbimeve globale në EY.
Nuk ka të bëjë vetëm me faktin se me përpjekjet për të vendosur energjinë e rinovueshme kanë shtuar burime të reja oferte në një treg që është tashmë i mbushur. Në një industri të strukturuar me kosto marxhinale (kosto shtesë për një njësi të prodhuar), burimet e rinovueshme kanë një grusht përçarës në peshën e tyre.
Tregjet e energjisë, veçanërisht ato që kanë qenë të parregulluar në fundin e shekullit të 20, zakonisht punojnë sipas rendit të meritës: në çdo kohë që plotësojnë kërkesën fillimisht nga furnizuesit më të lirë, më pas nga të dytët më të lirë, deri sa të kenë sasinë që iu nevojitet. Çmimi i paguar është vendosur nga burimi më i shtrenjtë në përdorim i kohës. Ata largojnë nga rrjeti prodhuesit më të shtrenjtë, duke ulur kështu çmimet e shitjes me shumicë.
Në afat të gjatë, si dhe me investimet të mëtejshme, rrjetit të energjisë i ridizajnuar për sisteme të energjisë së rinovueshme do t’i duhet një kohë e gjatë për të zgjidhur këtë problem. Rrjetet e ndërtuara me shumë kapacitet;
rrjete të ndërtuara mjaftueshëm të mëdha për të arritur deri te burimet e largëta të rinovueshme, kur në apati ato janë afër; rrjetet mjaftueshëm “të zgjuara” për të përshtatur ofertën me kërkesën e konsumatorëve; kanë të gjithë rolin e tyre për të luajtur.
Por zgjidhjet në afat të gjatë nuk zgjidhin mangësitë në afat të shkurtër. Deri tani vendet me shumë energji të rinovueshme duhet të mbajnë rezerva të lira me karburant fosil në gatishmëri për të plotësuar kërkesën në pikun e saj. Kjo shpesh përkthehet në subvencione shtesë, të njohura si pagesa kapaciteti, për centrale të cilat nuk do të ishin ekonomike.

Nga do vijë leverdia?

Strukturat e pagesave e bëjnë të ndjeshëm për të investuar në gjeneratorë që mund të ndizen atëherë kur nuk ka gjendje të energjisë së rinovueshme. Por, çfarë do t’i bënte të ndjeshëm investimet në energjinë e rinovueshme?
Duke qenë se ato janë një pjesë e vogël e sistemit, energjia e rinovueshme është e izoluar nga efekti që kanë kostot marxhinale në çmime, sepse për sa kohë ka centrale që do të djegin karburantin fosil, çmimi i shitjes me shumicë i energjisë elektrike do të qëndrojë i lartë. Kështu shpërndarësit mund të blejnë energji nga prodhuesit e energjisë së rinovueshme, shpesh me kontrata me çmime të fiksuara, pa u shqetësuar shumë.
Por, sa më shumë prodhues të energjisë së rinovueshme që të ketë, aq më shumë i ulin çmimet. Shpesh, kur energjia e rinovueshme plotëson të gjithë kërkesën, i bën çmimet nga karburanti fosil të pavenda, çmimet me shumicë të energjisë elektrike bien, ose ndonjëherë bëhen dhe negative, me prodhuesit që paguajnë për rrjete që shkarkojnë energjinë (energjia duhet të shkojë diku). Sa më shumë energji të rinovueshme që të ketë në sistem, aq më shumë ndodhin kolapse të tilla.
Rolando Fuentes nga Kapsarc, një grup ekspertësh me bazë në Arabinë Saudite, thonë se bota është në një rreth vicioz: subvencionet mbështesin energjinë e rinovueshme, energjia e rinovueshme ul çmimet, që rrit nevojën për mbështetje financiare. Teorikisht, nëse energjitë e rinovueshme do të plotësonin 100% të tregut, çmimi me shumicë i energjisë elektrike do të shkojë në zero, duke frenuar të gjithë investimet e reja të cilat nuk janë subvencionuar sërish. Ai e quan këtë rreth vicioz si paradoksi i energjisë së pastër: Sa më të suksesshëm të jemi në rritjen e energjisë së rinovueshme, aq më e shtrenjtë dhe më pak efektive bëhet kjo politikë.
Francis O’Sullivan, nga Instituti i Teknologjisë së Massachusetts, tha se trendi është i dukshëm në disa vende të Amerikës me energji të bollshme diellore. Shpërndarësit, të cilët janë kërkuar të kenë energji të rinovueshme në portofolin e tyre, si atyre në Kaliforni, zakonisht ofronin investimet e kompanisë në kapacitetin bujar të kontratave afatgjata. Por kërkimet nga Bloomberg New Energy Finance, kompani konsulente, tregojnë se shpërndarësit po i afrohen përmbushjes së mandateve të tyre, zhvilluesve të energjisë diellore po u ofrohen çmime të fiksuara në afatshkurtër me një ekspozim më të lartë ndaj çmimeve të ndryshueshme me shumicë. Kjo pakëson iniciativën për të investuar. Energjia diellore e mban aftësinë e saj konkurruese larg, thotë zoti Sullivan. Po ha vetveten.
Në fillim të shekullit, sipas IEA, një e treta e investimit në tregjet e elektricitetit u hodh në sektorët e konkurrueshëm, të cilat janë ekspozuar ndaj çmimeve me shumicë; pjesa tjetër shkoi për shpërndarjen e rregulluar, rrjetin e transmetimit dhe rregullimin e kontratave me çmime të fiksuara, në të cilën energjia e rinovueshme pati fillimin e saj. Në 2014-n, pjesa e investimeve në sektorin e konkurrueshëm ishte vetëm 10% e totalit. Është e drejtë që të mendojmë se sa më shumë të ekspozohet energjia e rinovueshme ndaj konkurrencës nga kontratat e lidhura deri në çmimet me shumicë, më shumë njerëz do të largohen prej tyre.

Energji-grafik
Edhe kostot e ulëta të kapitalit, veçanërisht në energjinë diellore, mund ta zhbëjë këtë trend, duke i bërë investimet më të lira, edhe pse bëhen më të rrezikshme. Por, nëse energjia e rinovueshme me kosto marxhinale më të ulët vazhdon që të ulë çmimet, do të vijë një moment që investimet private do të shterojnë. Ashtu si Malcolm Keay nga Instituti i Oksfordit për Studimet Energjetike thotë: Modeli i biznesit të shpërndarjes është prishur, gjithashtu dhe tregjet.
Energjia e rinovueshme nuk ul thjesht çmimet, kur përdoret nga konsumatorët, ata gjithashtu plotësojnë kërkesën. Merrni në konsideratë Australinë, ka rreth 1.5 milionë shtëpi që kanë panele diellore mbi çatitë e shtëpive të tyre. Ka disa arsye për këtë. Është një vend diellor, instalimi i paneleve fotovoltaike deri tani ka qenë i subvencionuar në mënyrë bujare, dhe faturat e energjisë elektrike vijnë të larta. Pjesërisht për të paguar subvencionet. Dhe pjesa tjetër për të paguar për rrjetin, i cili po bëhet çdo herë dhe më i shtrenjtë. IEA thotë se në disa vende të Australisë së Jugut, përmirësimet e rrjetit kanë dyfishuar kostot e rrjetit që nga 2008-a. Pavarësisht shkurtimit të subvencioneve, instalimi i paneleve fotovoltaike australiane pritet që të trefishohet në dekadën e ardhshme.
Ndërsa më pak njerëz mbështeten në rrjet, ka më pak njerëz që mbeten për të ndarë kostot. Phil Blythe, nga GreenSync, një kompani me bazë në Melburne, që punon me shpërndarësit për të moderuar flukset e energjisë së rinovueshme, paralajmëron se vendi do të përballet me vdekjen embrionale të shërbimeve. Sa më shumë konsumatorë ta prodhojnë vetë energjinë, aq më shumë shpërndarësit do t’ju duhet të rrisin çmimet ndaj konsumatorëve që mbeten, çka i rrit shanset për të braktisur rrjetin. Nuk do të ndodhë brenda natës thotë ai, por do të jetë vdekje nga 1 mijë shkurtimet.

Revista Monitor,  18.03.2017