info@energjia.al

Gjatë seancës plenare të ditës së sotme deputeti socialist njëherësh dhe kryetar i Komisionit të Ekonomisë, Erjon Braçe, gjatë fjalës së tij në Kuvend akuzoi ish-liderin e demokratëve Sali Berishën dhe atë aktual Lulzim Bashën, se i kanë shkaktuar dëme të mëdha sektorit elektro-energjetik që kap vlerën e 1 miliard dollarëve.

“Jemi përpara një krimi shumë të madh në sektorin elektro-energjetik. Ne 8 vite Sali Berisha dhe Lulzim Basha shkatërruan deri në falimentim sistemin elektro-energjetik, me një dëm që kap shifrën e 1 miliard dollarëve. Ata shkatërruan deri në falimentim skemën e pensioneve, dhe atë e paguani ju qytetarë të Republikës së Shqipërisë. Të dy ata shkatërruan deri në fund skemën e solidaritetit PAK. Janë mbi 150 milionë dollarë, që falë Saliut grabiten sot e gjithë e ditën. Sali Berisha dhe Lulzim Basha shkatërruan biznesin ne këtë vend dhe sistemin e kreditimit te ekonomisë”, u shpreh Braçe.

Gazeta Shekulli, 31.07.2014

Ministri i Energjetikës, Damian Gjiknuri, iu kundërpërgjigj në Kuvend akuzave të Lulzim Bashës, i cili kishte denoncuar marrëveshjen e qeverisë me kompaninë CEZ, duke e konsideruar një megaskandal financiar.

Gjiknuri tha: “Shqiptarët duhet të dinë të vërtetën për marrëveshjen me kompaninë CEZ. Kostoja e arbitrazhit do të shkonte qindra miliona euro dhe do të zgjaste 6 vite, në një kohë që sistemi energjetik ishte në kolaps dhe kishte nevojë të menjëhershme për investime dhe reforma. Ne gjetëm zgjidhjen më të favorshme dhe me më pak kosto për vendin.”

“Procesi mund të vazhdonte me vite, nuk do kishte investime në energji dhe kështu që situata do të bëhej edhe më e rëndë. Ne zgjodhëm të gjenim një zgjidhje të shpejtë”, shtoi ministri.

Gjiknuri akuzoi ish-kryeministrin Sali Berisha sepse sipas tij ishte ai që bëri lëmshin me CEZ-in dhe ia la socialistëve ta zgjidhnin: “Ish-kryeministri krijoi një kaos dhe kërkoi që ne të ngrinim të gjitha investimet dhe ta zgjidhnim në gjyq këtë çështje. Marrëveshja që bëmë ishte një ndërhyrje e nevojshme dhe kjo marrëveshje transparente ka pasur mbështetjen e BERZH-it dhe BB-së. E vetmja mënyrë për të përmirësuar klimën e investimeve dhe reformat ishte gjetja e një marrëveshjeje.”

Ministri i Energjetikës tha gjithashtu se “opozita duhet të ulë kokën dhe të heshtë para një megadështimi që pati me CEZ-in”.

Top Channel, 31.07.2014

Kontrata 330 mijë euro që ish-qeveria Berisha lidhi me kompaninë amerikane të lobimit Patton Boggs për përfaqësim në konfliktin me kompaninë çeke të energjisë, CEZ-Group, do të ndiqet penalisht nga qeveria aktuale.

Ministri i Industrisë dhe Energjetikës, Damian Gjiknuri akuzoi se marrëveshja e lidhur bashkarish nga Enti Rregullator i Energjisë dhe Ministria e Ekonomisë Tregtisë dhe Energjetikës në vitin 2012 me këshilltarin Patton Bogs, ishte për lobim politik dhe jo për zgjidhjen e ngërçit ligjor mes qeverisë Berisha në atë kohë dhe kompanisë çeke. Ai tha se kjo çështje meriton të hetohet, ndërsa deklaroi se qeveria po përgatit të gjitha dosjet përkatëse përballë përgjegjësisë penale që sipas tij, meriton kjo marrëveshje.

“330 mijë euro nga ERE me objekt që Patton Boggs të asistojë në hapat që duhen marrë për heqjen e licencës, ndërkohë që licenca ishte hequr; Në zgjedhjen e administratorit, ndërkohë që administatori ishte zgjedhur. Neglizhenca është e qartë, kontrata përfshin përgjegësi ligjore që nesër do të thotë përgjegjësi penale. Meriton të ketë përgjegjësi penale se nuk shoh produkt nga kjo marrëveshje. Këto para janë paguar për lobim politik dhe jo për çështjen që përcaktohej në kontratë. Kam gjetur vetëm një rregullore për caktimin e administratorit, ndërkohë që ai ishte zgjedhur. ERE është përdorur si instrument. Të gjithë shqiptarët i dinë favoret që i janë bërë çekëve”, – u shpreh Gjiknuri gjatë disktutimeve të projektligjin “Për miratimin e marrëveshjes për zgjidhjen me mirëkuptim, ndërmjet Republikës së Shqipërisë dhe shoqërisë CEZ, A.S.”.

Deklarata e ministrit u bë nga mbledhja e Komisionit të Ekonomisë, ku i pranishëm për të prezantuar marrëveshjen e arritur mes CEZ-t çek dhe qeverisë shqiptare, ishte dhe ministri i Financave Shkëlqim Cani, ndërsa opozita vijon bojkotimin e paralajmëruar të komisioneve dhe seancave plenare në Kuvend.

Miratimi i kësaj marrëveshjeje vjen pas arritjes së zgjidhjes së ngërçit mes qeverisë dhe CEZ, ku pala shqiptare do t’i paguajë kompanisë çeke 95 milionë euro. (bashke me interesin)

Gjiknuri: 330 mijë euro për Patton Bogs dhe asnjë lekë zyrës avokatore

E përballë kësaj kontrate, ish qeveria Berisha, sipas ministrit Gjiknuri, ka lënë pa paguar zyrën avokatore që mbronte shtetit shqiptar në konfliktin ligjor me CEZ-Group.

Ministri akuzoi gjithashtu qeverinë e kaluar, si fajtore të zvarritjes së këtij procesi. Nëse pala shqiptare do të kishte reaguar e para dhe nuk do të kishte lejuar çekët të bënin padinë, situata energjetike në vend, sipas ministrit Gjiknuri, nuk do të gjendej në nevojë emergjente për ndërhyrje.

“300 mijë euro kontratë me Patton Boggs për të larë lobistet e qeverisë e në fakt nuk pagoi asnjë lekë për zyrën avokatore. Vetë zyra avokatore e përzgedhur nga ish -qeveria e thekson këtë me shkresa madje, nuk janë paguar për punën e tyre paraprake”, tha Gjiknuri.

Gjiknuri: Berisha para zgjedhjeve “Po humba do ia lë litarin jashtë socialistëve”

“Ish qeveria mbrojti me hile duke lënë litarin jashtë. Dhe i hapi vet negociatat me CEZ feshurazi dhe pas konfliktit tha: Po humba do ja lë litarin jashtë socialistëve.

Pala shqiptare duhet të ishte e para që ta çonte këtë çështje në arbitrazh, përkundrazi ne ishim pala e paditur dhe shancet ishin më të pakta. Qeveria e shkuar në vend të vepronte, faktikisht nuk bëri asgjë, as vlerësim teknik dhe as financiar, i dha mundësinë palës ceke të padiste e para Shqipërinë duke i dhënë shumë avantazhe. Kjo kohë e humbur, iku dëm. Sektori i energjisë ka nevojë për ndërhyrje të mëdha është sektori më i shkatërruar”, tha ministri i Energjisë.

Gjiknuri: Pa marrëveshjen e arritur, investimet në sektorin energjetik nuk do të ishin të mundura

“Kjo marrëveshje është e rëndësishme për fatin e sektorit energjetik shqiptar. Situata që kemi trashëguar me sistemin e shpërndarjes ishte me borxhe mbi 1 miliardë dollarë. Zgjidhja e këtij konflikti sjell siguri në sektorin energjetik, i cili u gjet në gjendje skandaloze nga ana financiare. Kjo situatë ishte e papranueshme dhe mund të conte deri në një kolaps energjetik nëse nuk do të merreshin masa emergjente. Mbajtja hapur e këtij konflikti ligjor fliste për një procesi do të donte 5-6 vjet për të përfunduar, domethënë që në sektorin energjetik nuk mund të investohej për këtë periudhë dhe mbetej të shpresohej vetëm për fatin e arbitrazhit.

Morëm përsipër vetëm 87.1 milionë euro nga pretendimet që kishte pala ceke. Kishte pretendime shumë të mëdha, por sipas pikëpamjes sonë, ne nuk ia pranuam se situata financiare nuk do të na e lejonte këtë. Ne njohëm faturat dhe që asnjë palë nuk i ka kundërshtuar, përfshirë edhe interesat. Marrëveshja është mundësi për investime, pa zgjidhjen e kësaj marrëveshjeje, këto gjera nuk do të ishin të mundura”, tha Gjiknuri.

Cani: Pas marrëveshjes me CEZ, reformim i thellë i energjitikës

Nga ana tjetër, ministri i financave, Shkëlqim Cani, tha se pas marrëveshjes së arritur me CEZ është e nevojshme edhe një reformim i thellë dhe i menjëhershëm i sektorit të energjitikës.

Duke vijuar më tej, Cani tha se duhet pranuar që gjendja në energjitikës është kritike dhe se reformimi është një nismë e domosdoshme.

“CEZ Shqipëria do të sigurojë të ardhurat shtesë. Është e lehtë të thuash këtë por të ardhurat shtesë kërkojnë një përmbysje dhe ristrukturim të thellë e tërësor të gjithë sektorit të energjisë dhe jo vetëm të CEZ. Në një kohë të shkurtër do të duhet që të bëhet reforma në energjitikë sepse duhet të pranojmë që gjendja në këtë sektor është kritike dhe jo vetëm nga pikëpamja buxhetore, prandaj kërkon një strukturim të thellë. E rëndësishme është që u arrit kjo marrëveshje. Tashmë CEZ është në duart e Shqipërisë, nuk do të duhet shumë kohë, por tani që shpëtuam nga reformimi në shumë kohë do të duhet t’i rikthehemi në mënyrë figurative reformimit në pak ditë.” tha Cani.

Komisioni për Ekonominë dhe Financa miratoi:

Projektligjin “Për miratimin e marrëveshjes për zgjidhjen me mirëkuptim, ndërmjet Republikës së Shqipërisë dhe shoqërisë CEZ, A.S.”

Projektligjin “Për ratifikimin e kontratës financiare, ndërmjet Republikës së Shqipërisë dhe Bankës Evropiane të Investimeve, për bypass-in e Vlorës””

Projektligjin “Për ratifikimin e marrëveshjes, ndërmjet Këshillit të Ministrave të Republikës së Shqipërisë dhe Qeverisë së Republikës Federale të Gjermanisë, për bashkëpunimin financiar 2011 për projektin “Programi i mbrojtjes mjedisore të liqenit të Shkodrës”

Projektligjin “Për ratifikimin e dokumenteve ndryshuese të marrëveshjes së huasë, ndërmjet Republikës së Shqipërisë dhe Bankës Evropiane për Rindërtim dhe Zhvillim, për projektin e zhvillimit të rrugëve bashkiake të Tiranës”

Projektligjin “Për ratifikimin e marrëveshjes së grantit, ndërmjet Këshillit të Ministrave të Republikës së Shqipërisë, të përfaqësuar nga Ministria e Financave, dhe Bankës Evropiane për Rindërtim dhe Zhvillim, si administratore e fondeve grant të siguruara nga qeveri të ndryshme, nën Fondin e Përbashkët Evropian të Ballkanit Perëndimor, dhe BERZH, nën Fondin e Aksionarëve të Veçantë të BERZH, për mbikëqyrjen e projektit të rrugëve dytësore dhe lokale në Shqipëri”.

Shqiptarja.com 29.07.2014

Kreu i Komisionit të Ekonomisë dhe njëherësh deputet i mazhorancës Erjon Bracce, gjatë diskutimeve për marrëveshjen e qeverisë me CEZ, tha se përgjegjësi kryesor për dëmin e shkaktuar këtij sektori është vetëm Sali Berisha dhe favoret që ai ka bërë me kontratat e lidhura.

Braçe e cilësoi këtë si një histori e tmerrshme grabitje, ndërsa pasojat e këtyre veprimeve është ky sektor energjetike që kemi sot.

“Që kur filloi punë kjo kompani, në buxhetin e shtetit është një histori e tmerrshme grabitje. Ka vetëm një emër përgjegjës për këtë, Sali Berisha. Ka qenë ai që ka menaxhuar këtë situatë, dhe ka qenë i orientuar drejtpërdrejtë nga ai. Është menaxhuar familjarisht nga ky njeri, në një linjë të drejtëpërdrejtë nga Enti Rregullator dhe pasoja është kjo që kemi sot. Dhe në ato ditë që ka menaxhuar këtë situatë, ka krijuar borxhe në dëm të shqiptarëve dhe kompanive, me favore të tmerrshme me çmimet, dhe me favore të tjera që janë bërë nga ky njeri. Po të shohësh historinë e kompanive që u listuan me rradhë nga CEZ dhe Berisha vetë, do ta kuptoni fare qartë se është ai përgjegjës për këtë, me kompani të lidhura drejtpërdrejtë me të. Sali Berisha ka qenë prezentë si kumbari i të gjitha këtyre me gërshërë në dorë.” theksoi Braçe.

Kreu i Komisionit të Ekonomisë, i bëri apel edhe Prokurorit të Përgjithshëm për nisjen e hetimeve për atë që ai e quajti si krimin e tretë më të madh pas Gërdecit dhe 21 janarit.

“Kur flas për përgjegjës e di ministër që nuk je Prokuror sepse Shqipëria e ka formalisht një Prokuror. E dimë si punonte Berisha me urdhër verbal, dhe ka ardhur momenti që ky të mbajë përgjegjësi. Ka shkatërruar tërësisht këtë sektor. Ajo që qytetarët po vuajnë sot, është pikërisht e veprimeve të drjetpërdrejta të një personi të vetëm, dhe nëse ka krim të tretë më të madh pas Gërdecit dhe 21 janarit është ky. Ka shkatërruar një nga pasuritë më të mëdha të këtij vendi.” shtoi Braçe

Shqiptarja.com, 29.07.2014

Ministri i Energjetikës, Damian Gjiknuri e ka cilësuar marrëveshjen e arritur me kompaninë çeke CEZ si më të mirën të mundshmen ndaj vendit, duke pasur parasysh situatën në të cilën e la konfliktin me këtë kompani qeveria paraardhëse. Duke folur në komisionin e ekonomisë dhe financave, Gjiknuri deklaroi se konflikti mes CEZ shpërndarja dhe qeverisë shqiptare vetëm sa do të zhyste edhe më tej në krizë sistemin energjetik shqiptar, ndërsa sipas tij qeveria shqiptare nuk kishte shanse për ta fituar gjyqin në Arbitrazh, ku e kishin çuar çështjen çekët.

“Kjo marrëveshje është e rëndësishme për faktorin shqiptar. Kjo marrëveshje ishte e njohur për publikun dhe zgjidhja e këtij konflikti do i jap fund shumë problemeve. Sektori i energjetikës u gjet në një gjendje skandaloze me një humbje deri në 46 për qind, e cila do të çonte në kolaps. Mbajtja hapur e konfliktit legal me CEZ, procesi do donte të paktën 5 deri në 6 vjet, çka do të thoshte se sektori energjetik do rrinte me sistem të ngrirë”, tha Gjiknuri.

Gjiknuri akuzoi ish-kryeministrin Sali Berisha se e kishte çuar deri në pikën ekstreme këtë konflikt, duke lënë pa paguar zyrën avokatore që mbronte shtetin në çështjen me CEZ, ndërsa nuk kursente asgjë për të paguar lobistët e tij ‘Patton Bogs’.

Duke folur për të njëjtin rast, ministri i Financave Shkëlqim Cani ka saktësuar se, e gjithë marrëveshja me CEZ është mbyllur për shumën 87.1 milionë euro.

“Shlyerja e detyrimit nga shteti shqiptar do të bëhet në 4 vjet. Në fund të 4 viteve, duke përfshirë dhe interesin, do t’i kemi paguar CEZ 90 milionë euro”, ka thënë Cani.

Cani gjithashtu foli për një reformë tërësore dhe të dhimbshme të sistemit energjetik i cili sipas tij në gjendjen ku ndodhet po kërcënon seriozisht financat e shtetit.

Gazeta Shqip, 29.07.2014

500 milionë lekë të vjetra është debia që 10 subjekte private në qytetin e Vlorës i kanë kompanisë së CEZ shpërndarje. Ky fakt është pranuar nga drejtori i këtij institucioni për rajonin e jugut, Arjan Fasko, i cili u shpreh se këtyre subjekteve u është ndërprerë energjia, ndërsa u ndal edhe tek shkeljet e tjera që janë bërë gjatë këtij kontrolli.

“Sot janë ndërprerë pjesa më e madhe e pallateve të lidhura në mënyrë të paligjshme, që do të thotë se këto ndërtime, të ashtuquajtura të braktisura nga pronarët, banohen nga banorë që janë pa kontrata dhe që kanë vlera të mëdha debitore. Në grupin e sotshëm që organizohet për ndërprerjet e energjive është edhe kontrolli i brendshëm i drejtorisë së përgjithshme të CEZ shpërndarje.” u shpreh Fasko.

Kjo fazë do të vijojë edhe në qytete të tjera të jugut.

Shqiptarja.com  24.07.2014

Kompania e shpërndarjes së energjisë, ende në pronësi të grupit çek CEZ, por që nga 1 janari 2013 në administrim shtetëror ka ndryshuar emrin dhe nuk do të quhet më CEZ Shpërndarje, duke lënë përfundimisht pas historinë e një privatizimi të dështuar.

Sipas aplikimit në QKR, “Enti Rregullator i Energjise”, ka vendosur në 17 korrik miratimin e ndryshimit të emrit tregtar të shoqërise “CEZ SHPËRNDARJE” sh.a., në shoqërinë: “Operatori i Shpërndarjes së Energjisë Elektrike” sh.a., me akronimin “OSHEE”sh.a.

Në fund të qershorit të këtij viti qeveria e Shqipërisë dhe ajo Çeke arritën një marrëveshje për zgjidhjen e konfliktit lindur në janar 2013, kur Enti Rregullator i Energjisë mori vendimin për heqjen e licencës së kompanisë çeke CEZ. Marrëveshja parashikonte transferimin e menjëhershme të aksioneve në favor të CEZ-shqiptar, duke i dhënë shtetit pronësinë e plotë, pas marrjes se 76% të aksioneve që kishte grupi CEZ; Pala çele hoqi dorë nga kërkimi i vlerës prej 103 milionë euro, shumës që ajo bleu kompaninë në 2008; Shoqëria e re e shpërndarjes së energjisë e kontrolluar nga shteti do t’i paguajë çekëve 87.1 milionë euro, me këste deri në 2018, ndërsa interesat e paguara për katër vjet arrijnë në 7.9 milionë euro, duke e çuar koston që duhet të paguajë kompania në rreth 95 milionë euro; Palët heqin dorë nga çdo pretendim i mëtejshëm financiar dhe pala çeke tërhiqet nga procesi i arbitrazhit.

Revista Monitor, 23.07.2014

Qeveria planifikon një proces intensiv privatizimesh për vitin 2014. Gjatë gjysmës së dytë të vitit pritet të privatizohen një numër i madh objektesh, por edhe ndërmarrje, në të cilat shteti shqiptar zotëron aksionet e plota ose një përqindje të tyre. Sipas burimeve nga Ministria e Zhvillimit Ekonomik dhe Sipërmarrjes, bashkë me ministritë e tjera ka nisur një inventarizim i plotë i këtyre objekteve, ku për 19 prej tyre janë thuajse gati dosjet për privatizim. Ndërsa në lidhje me privatizimet strategjike duket se do të jetë qeveria që do të vendosë për mënyrën dhe formulën e privatizimit.

Kompanitë në të cilat shteti shqiptar zotëron aksione të plota ose të pjesshme dhe që mund të cilësohen edhe si privatizime strategjike janë kompanitë e naftës “Albpetrol” e “Armo” dhe kompania e shpërndarjes së energjisë CEZ. Procesi i privatizimit mbetet prioritet, sidomos në sektorë strategjikë që synojnë tërheqjen e kapitalit të huaj dhe vendas që do të ketë impakt pozitiv në zhvillimin ekonomik. Procesi i privatizimit të pasurive shtetërore është paralajmëruar edhe në programin ekonomik e fiskal të Shqipërisë për periudhën 2014- 2016, ndërkohë që për këtë vit të ardhurat e parashikuara në buxhetin e shtetit nga privatizimet janë 400 milion lekë. Ndërkaq, gjatë dy viteve të ardhshme qeveria planifikon të privatizojë thuajse çdo kompani të rëndësishme publike ende në pronësi të shtetit.

Gazeta Shekulli, 23.07.2014

Pas rreth 4 vitesh nën administrimin e tyre, çekët e CEZ e lanë kompaninë e Shpërndarjes së energjisë elektrike me vlerë negative tregu.

Lajmi zbulohet nga një dokument zyrtar i qeverisë, përkatësisht në relacionin, i cili shoqëron marrëveshjen e mirëkuptimit, që ajo nënshkroi me CEZ, duke i dhënë fund konfliktit.

Ndonëse në dokument, qeveria nuk e ka bërë publike se sa është vlera tregtare e kompanisë së Shpërndarjes, fakti që ajo ka rezultuar negative dëshmon se si u menaxhua kompania nga çekët në 4 vitet e tyre të qëndrimit në Shqipëri.

Kur një kompani rezulton me vlerë tregtare negative, shuma e të gjitha aseteve të saj, të vlerësuara sipas tregut, nuk mbulon as borxhet që ajo ka ndaj të tjerëve. Kjo do të thotë se Shpërndarja e energjisë, hallka më e rëndësishme e të gjithë sistemit energjitik, aktualisht është e falimentuar.

Sërish qeveria pagoi 95 milionë euro te çekët për ta marrë atë mbrapsht në pronësi shtetërore. Një shumë që, siç zbulohet në relacion, buron nga kreditë që kompania ka marrë nga donatorët, apo bankat tregtare, por edhe detyrimet që ajo kishte ndaj shoqërive satelitë të saj, si “CEZ Albania”, apo “CEZ Trade Abania”.

Qeveria thotë se ka gati një paketë investimesh me 200 milionë dollarë për 4 vitet e ardhshme, që do të financohet nga kreditë e donatorëve, si Banka Botërore, apo dhe institucione të tjera. Por, rimëkëmbja e kompanisë së falimentuar të Shpërndarjes, veç investimeve dhe kapitaleve të reja, do të kërkojë mbi të gjitha përmirësimin e treguesve, që ishin dhe shkaku se pse kapitali i saj shkoi negativ.

Top Channel, 21.07.2014

Zbardhet marrëveshja e plotë mes qeverisë shqiptare dhe çekëve të kompanisë CEZ, që do të marri nga buxheti i shtetit 95 milionë euro nga prishja e kontratës së menaxhimit të rrjetit të shpërndarjes së energjisë elektrike në vendin tonë. Në marrëveshjen që pritet të miratohet së shpejti në kuvend përveç detajeve të marrëveshjes mësohet edhe fakti se çekët pas 4 vjet administrimi të sistemit të shpërdarjes së energjisë në Shqipëri jo vetëm nuk kanë investuar sipas kontratës por e kanë zhytur këtë sistem në kolaps. Çekët e CEZ e lanë kompaninë e Shpërndarjes së energjisë elektrike me vlerë negative tregu. Lajmi zbulohet nga një dokument zyrtar i qeverisë, përkatësisht në relacionin, i cili shoqëron marrëveshjen e mirëkuptimit, që ajo nënshkroi me CEZ, duke i dhënë fund konfliktit. Kjo kompani rezulton me vlerë tregtare negative, shuma e të gjitha aseteve të saj, të vlerësuara sipas tregut, nuk mbulon as borxhet që ajo ka ndaj të tjerëve. Kjo do të thotë se shpërndarja e energjisë, hallka më e rëndësishme e të gjithë sistemit energjitik, aktualisht është e falimentuar.

Sërish qeveria pagoi 95 milionë euro te çekët për ta marrë atë mbrapsht në pronësi shtetërore. Një shumë që, siç zbulohet në relacion, buron nga kreditë që kompania ka marrë nga donatorët, apo bankat tregtare, por edhe detyrimet që ajo kishte ndaj shoqërive satelitë të saj, si “CEZ Albania”, apo “CEZ Trade Aba- nia”. Qeveria thotë se ka gati një paketë investimesh me 200 milionë dollarë për 4 vitet e ardhshme, që do të financohet nga kreditë e donatorëve, si Banka Botërore, apo dhe institucione të tjera. Por, rimëkëmbja e kompanisë së falimentuar të Shpërndarjes, veç investimeve dhe kapitaleve të reja, do të kërkojë mbi të gjitha përmirësimin e treguesve, që ishin dhe shkaku se pse kapitali i saj shkoi negativ.

Neglizhenca

Mosveprimi në kohë nga ana e institucioneve shqiptare në lidhje me këtë konflikt, si në aspektin e vlerësimit të aseteve të shoqërisë CEZ Shpërndarje, sh.a., ashtu dhe në fillimin e procedurave të shpronësimit të këtyre aksioneve kundrejt një shpërblimi të drejtë, dobësoi seriozisht pozitën e shtetit shqiptar dhe dëmtoi të drejtat dhe interesat ekonomikë në këtë proces arbitrazhi. Edhe nga ana e studios avokatore Derains & Gharavi, të kontraktuar nga Ministria e Ekonomisë Tregtisë dhe Eengjergjitikës (sot Ministria e Zhvillimit Ekonomik Tregtisë dhe Sipërmarrjes), për përfaqësimin e shtetit shqiptar në procesin e arbitrazhit ndërkombëtar të iniciuar nga shoqëria CEZ është kërkuar një angazhim dhe veprim i shpejtë. Kjo për të caktuar një ekspert ose shoqëri ekonomiko-financiare për përcaktimin e aseteve të të licencuarit, për efekt arbitrazhi dheshpronësimi njëherazi, në zbatim të ligjit nr.9072 për sektorin e energjisë elektrike (pas heqjes së licencave shoqërisë CEZ dhe vënien e shoqërisë CEZ Shpërndarje, sh.a., në administrim të përkohshëm); për të caktuar një ekspert ose shoqëri për vlerësimin teknik të rrjetit të shpërndarjes së energjisë elektrike të Shqipërisë. Kjo do t’i shërbente objektivit të paraqitjes së menjëhershme të padisë nga shteti shqiptar në kuadër të marrëveshjes së shitjes së aksioneve, bazuar në procedurat e Dhomës Ndërkombëtare të Tregtisë.

Procedura për zgjidhjen e mosmarrëveshjes

Fillimi i procedurës së negociatave për zgjidhjen e mosmarrëveshjes me mirëkuptim u diktua gjithashtu edhe nga kostoja e lartë që mbarte procesi i ndjekjes së procedurave të arbitrazhit. Sipas opinioneve të studios ligjore të kontraktuar për ndjekjen e procedurave të arbitrazhit, deri në dhënien e një vendimi final për të dyja paditë, përfshirë dhe padinë e mundshme të palës shqiptare, do të kërkonte një kohë nga 4-6 vjet dhe një kosto potenciale ligjore në disa milionë euro. Kjo periudhë në kushtet e mosshpronësimit të aseteve do të kërkonte dhe një ngrirje të të gjithë regjimit rregullator të sektorit të shpërndarjes, pasi çdo ndryshim i këtij kuadri ndikonte në përkeqësimin e pozitës së Shqipërisë duke ndikuar në favor të palës çeke. Pikërisht kuadri rregullator përbënte një nga pretendimet e forta të palës çeke në padinë e saj ndaj shtetit shqiptar.

Periudha e arbitrazhit do të diktonte dhe një gjendje pasigurie juridike në shoqërinë e shpërndarjes, si rrjedhim, frenimin e shoqërisë së shpërndarjes për të dalë në tregun financiar më qëllim investimet në sektor, duke garantuar një kolaps absolut operacional dhe financiar. Në bazë të rregullave, palët mund të kërkojnë pezullimin e procesit të arbitrazhit dhe nisjen e bisedimeve për zgjidhjen me marrëveshje të konfliktit, duke shmangur në këtë mënyrë kostot e procedurave të arbitrazhit. Për këtë qëllim, duke marrë në konsideratë interesin mjaft të lartë ekonomik për zgjidhjen e kësaj çështjeje, kompleksitetin e marrëdhënieve dhe të mosmarrëveshjeve midis shtetit dhe shoqërisë CEZ, një pjesë e të cilave u përmend shkurtimisht më lart. Pas kërkesës së institucioneve ndërkombëtare financiare për gjetjen e një zgjidhjeje me mirëkuptim të mosmarrëveshjes së shtetit shqiptar me shoqërinë CEZ a.s. me qëllim lëvrimin e fondeve të nevojshme për rimëkëmbjen e sektorit. Qeveria gjykoi të nevojshme nxjerrjen e një vendimi nga Këshilli i Ministrave, si organi kompetent i ngarkuar me ligj për të autorizuar fillimin e negociatave me shoqërinë CEZ, si dhe për ngritjen e grupit të punës. Këto negociata u zhvilluan për një periudhë 6-mujore në zyrat e sekretariatit të Komunitetit të Energjisë në Vjenë, në praninë e zëvendëskryetarit, Dirk Buschle, i cili u përfshi në procesin e negociatave, në rolin e mediatorit.

Cani: Marrëveshja me CEZ, zgjidhja më e mirë

Ministri i Financave Shkëlqim Cani ka shpjeguar përfitimet e qeverisw shqiptare nga zgjidhja me marrëveshje e konfliktit me çekët e CEZ Shpërndarje. “Kjo është një marrëveshje që sipas gjykimit tonë është më e mira e mundshme që mund të bënte qeveria. Po e ndaj pak, edhe pse s’më pyetët, me atë që opozita dhe më konkretisht ishkryeministri po mundohet që të shpërndajë një terr në publik: se kjo nuk ishte zgjidhja më e mirë, se nuk duhej ndarë në mënyrë miqësore sepse me demek kjo çështje mund të fitohej lirshëm në arbitrazh, etj. Nëqoftëse ne kemi qenë në pozita kaq të favorshme, mund të më thoni pse nuk e hodhi një gjyq, në arbitrazh, ajo qeveri, por na hodhën ata ne në arbitrazh?

D.m.th. të jem një pozita të favorshme ndaj jush dhe të mos ju hedh në gjyq por të hidhni ju në pozita të disfavorshme? Ka një paradoks që kur ndërtohet. Për sqarim shuma nuk është 95 milionë euro, por është 87 milionë euro, por sa më vonë të më paguash, doemos do mbartësh interesin. Një bankë kur të jep një kredi ti jep paratë sot, por doemos do të kërkojë shumë më tepër pas 4 viteve dhe kjo është arsyeja pse do paguajmë më shumë se 87 milionë euro. Tani ku do gjenden paratë? Paratë do gjenden nga CEZ-i i cili do marri një emër të ri dikur. CEZ-i do të mbledhi paratë dhe CEZ-i nuk mund të veprojë ose siç ka vepruar deri tani. Duhet riformatuar totalisht. Unë nuk kam hezituar ta quaj një reformë të dhimbshme, edhe pse për atë kohë u keqkuptua sepse u lidh me rritjen e çmimit. Reforma është e dhimbshme dhe kur është e thellë, sepse reformë e thellë nënkupton operacionin. Ky operacion nuk është i lehtë në vetvete, është kompleks dhe kap tërësinë e sistemit energjetik. Pothuajse u bë e përjavshme që ne takohemi për këtë reformë, për ta formatuar sa më mirë, jo vetëm brenda nesh, por dhe me institucionet ndërkombëtare për të qenë sa më mirë organizuar. Prek aspekte nga më të përgjithshmet, prek: CEZ, ERE, KESH, prek eficiencën e përdoruesve, deri në gjërat më të thjeshta.

P.sh. do supozojmë që ne do të lejojmë çdo lloj pajisjeje elektrike që të hyjë në Shqipëri apo ato që janë më eficiente dhe ato që nuk përmbushin një standard ti largojmë? Doemos do ti largojmë. Tani le të përqendrohem tek CEZ-i. Me çfarë do t’i paguajë CEZ këto para? CEZ-i ka mjaft hapësira, ka çështje organizative, ka çështje sidomos të mbledhjes së parasë. Nuk mund të qëndrojmë më kështu siç jemi, që ju të paguani dhe unë të mos paguajë përjetë. Nëqoftë se ne duam të kalojmë që dhe bukën ta marrim kështu; që ju të paguani bukën, dhe unë ta grabis dhe për bukën që ju do të merrni të dyfishojmë çmimet, kjo nuk shkon. Kështu që këto të gjitha duhen bërë dhe Po, duhet shtrënguar dhe do i paguajë paratë. Unë nuk jam ministri përkatës që duhet ti shpall këto, ne kemi Ministrin e Energjisë që shumë shpejt do të dalë me strategjinë totale se si ne e shikojmë riformatimin e energjetikës në Shqipërisë”-shpjegoi Cani .

Detajet e marrëveshjes së mirëkuptimit

1. Shoqëria CEZ, a.s., do t’ia transferojë aksionet Republikës së Shqipërisë, të përfaqësuar nga Ministria e Zhvillimit Ekonomik, Tregtisë dhe Sipërmarrjes (MZHETS) falas (vlerë simbolike 1 euro),

2. CEZ Shpërndarje (aktualisht i administruar nga qeveria shqiptare) do t’i paguajë CEZ, a.s.-së (kompania çeke mëmë) shumën totale prej 87.1 milionë eurosh ose 94,9 milionë eurosh me interesa, shumë e cila do të paguhet në këste në periudhë kohore që shtrihet deri në vitin 2018.

Vlera e konkluduar përfaqëson një shumë të argumentuar dhe të provuar mbi bazën e kontratave dhe të faturave që CEZ, a.s.-ja, dhe shoqëritë e tjera të CEZ Group kanë pasur me CEZ Shpërndarje, sh.a.,- në. Konkretisht kjo vlerë nuk përfaqëson “kompensimin” e dëmeve ndaj shoqërisë CEZ, a.s., por detyrime të pastra kontraktore që kanë pasur të bëjnë me kontrata kredie apo kontrata furnizimi mallrash e shërbimesh, faturat e të cilave janë njohur dhe janë pranuar rregullisht nga CEZ Shpërndarje, sh.a.-ja, dhe madje edhe kanë vazhduar të paguhen në mënyrë të pjesshme edhe pas kalimit të shoqërisë në administrim të përkohshëm pas datës 23 janar 2014 deri në maj 2014. Aksionet e shoqërisë kalojnë falas duke mos njohur pretendimin e CEZ, a.s.-së, për vlerën fillestare të privatizimit prej 102 milionë eurosh si dhe vlera e rivlerësuar prej rreth 11 milionë eurosh, për faktin se shoqëria CEZ Shpërndarje, edhe sipas vlerësimeve të auditeve të pavaruara ka një vlerë tregtare negative.

Termat financiarë të zgjidhjes së kontratës me çekët

Në një lidhje të veçantë të marrëveshjes mes cekeve dhe qeverisë shqiptare janë detajuar detyrimet financiare, të cilat janë grupuar në gjashtë pika kyçe. 1. Shuma prej 36.9 milionë eurosh përfaqëson vlerën e kredisë së disbursuar nga Banka Evropiane për Ndërtim dhe Zhvillim dhe IFC-ja (Korporata Financiare Ndërkombëtare) mbi bazën e kontratave të lidhura nga CEZ Shpërndarje në periudhën 30 qershor 2011 dhe 1 korrik 2011. 2. Shuma prej 17.4 milionë eurosh përfaqëson vlerën e kredisë së disbursuar nga disa marrëveshje Over- draft (Kredi me interes të lartë që s ka nevojë për garanci) me banka të nivelit të dytë në Shqipëri.

3. Shuma prej 1 milion eurosh përfaqëson vlerën e huasë që CEZ a.s.-ja, i ka dhënë CEZ Shpërndarje, sh.a.-së, në bazë të marrëveshjes së lehtësimit të huasë nr.2012/3, ndërmjet CEZ Shpërndarje dhe CEZ në 1 qershor 2012, amenduar me amendamentin nr.1, datë 26 nëntor 2012.

4. Shuma prej 600 mijë eurosh përfaqëson vlerën e detyrimit të CEZ Shpërndarje ndaj shoqërisë CEZ Logistika Rumani për furnizimin e transformatorëve sipas parashikimeve të kontratës së blerjes, me 19 tetor 2011, për furnizimin e transformatorëve të shpërndarjes. 5. Shuma prej 25.1 milionë eurosh përfaqëson detyrimet e CEZ Shpërndarje ndaj shoqërisë CEZ, a.s., dhe CEZ Trade Albania, për energjinë elektrike të lëvruar nga këto të fundit për mbulimin e humbjeve në rrjetin e shpërndarjes. 6. Shumat prej 6.1 milionë eurosh dhe 528 mijë eurosh përfaqësojnë detyrimet që CEZ Shpërndarje i ka pasur shoqërisë CEZ Albania, tashmë e njohur me emrin Share Services Albania për shërbimet e ofruara në vazhdimësi sipas marrëveshjeve përkatëse të nënshkruaraduke filluar nga viti 2009.

Investimet në rrjetin e shpërndarjes

Miratimi i marrëveshjes së mirëkuptimit dhe zgjidhja e statusit juridik të shoqërisë CEZ Shpërndarje që vazhdon të funksionojë në një situatë të paqartë juridike e cila vështirëson veprimtarinë e saj, besojmë se do t’u hapë rrugë investiswmeve nga ana e Bankës Botërore, BERZHit, KFË-së dhe IFC-së. Kwto institucione financiare mirëprisnin zgjidhjen me mirëkuptim të kësaj çështjeje përpara se të investojnë në sektorin e shpërndarjes. Sipas diskutimeve të deritanishme, zgjidhja me mirëkuptim hapi rrugën që këto institucione financiare të parashikojnë një paketë investimesh në sektorin e energjisë, prej rreth 200 milionë USD-sh, që do të disbursohet në 4 vite.

Përfundimi me sukses i negociimit dhe arritja e marrëveshjes për zgjidhjen me pajtim të mosmarrëveshjes kanë një rëndësi të veçantë për Republikën e Shqipërisë në disa aspekte: I) Për sektorin e energjisë elektrike siç vihet në dukje në progresraportin e Bashkimit Evropian të tetorit 2013; II)Për financat publike duke pasur parasysh impaktin negativ që do kishte një vendim arbitrazhi i disfavorshëm për Republikën e Shqipërisë; III) Për imazhin e Republikës së Shqipërisë si një mjedis i favorshëm për investimet e huaja.

Vendimi për negociim

Vendimi nr.969, i datës 25 tetor 2013, i Këshillit të Ministrave, parashikon se pas përfundimit të negocimit, marrëveshja e mundshme, që do të dalë nga ky proces negocimi, do të paraqitet për miratim në Këshillin e Ministrave. Gjithashtu, duke qenë se marrëveshja e mirëkuptimit parashikon transferimin e 76 për qind të aksioneve nga CEZ, a.s.-ja te Ministria e Zhvillimit Ekonomik, Tregtisë dhe Sipërmarrjes, miratimi i saj duhet të bëhet me ligj, pasi ka implikime direkte me detyrimet e parashikuara në ligjin nr.10116, datë 23.4.2009, i cili ka miratuar kontratën e shitjes së 76 për qind të aksioneve të OSSH shoqërisë CEZ, a.s.

Për më tepër, kjo marrëveshje parashikon edhe detyrimin e CEZ, a.s.-së për të hequr dorë nga çdo pretendim i mëtejshëm për rimbursime të TVSH-së dhe detyrime të tjera financiare. Gjithashtu, projektligji ngarkon Këshillin e Ministrave për ristrukturimin e shoqërisë së shpërndarjes nisur nga fakti se statusi aktual i administrimit të përkohshëm të shoqërisë nën mbikëqyrjen e ERE-s, si një instrument ligjor i përkohshëm, krijoi një boshllëk të madh në drejtimin, llogaridhënien dhe mirëadministrimin e saj. Autoriteti i ERE-s me funksione rregullatore të mirëpërcaktuara në ligj, nuk mund të zëvendësonte autoritetin e shtetit apo të aksionarëve në drejtimin dhe menaxhimin e shoqërisë duke e vënë këtë institucion në një pozitë të paqartë juridike në raport edhe me pjesëtarët e tjerë të tregut.Vendosja në administrim të përkohshëm e kompanisë së shpërndarjes, si një sektor strategjik, lejonte operimin e aseteve vetëm për të garantuar vazhdimin e furnizimit me energji elektrike të konsumatorëve. Gjatë këtij administrimi, duke mos pasur zotërimin e aksioneve të shoqërisë, u ndalua kryerja e investimeve, faktor i cili rëndoi gjendjen teknike të rrjetit të shpërndarjes, përkeqësimin e gjendjes financiare dhe, për rrjedhojë, cilësinë e furnizimit me energji të konsumatorëve. Me rikthimin e aksioneve të zotëruara nga CEZ, a.s.-ja, pronësia e shpërndarjes tashmë kalon 100 pwr qind shtetërore, duke krijuar mundësitë e organizimit normal të mirëfunksionimit ligjor dhe tekniko – ekonomik të kompanisë.

Gazeta Shekulli, 22.07.2014