info@energjia.al

Përfaqësues të biznesit kundërshtojnë çmimin aktual të energjisë dhe kërkojnë rishikimin e tij nga Enti Rregullator i Energjisë. Nga tarifa më e lartë se kostoja për bizneset, subvencionohet çmimi nën koston, me të cilin u shitet energjia konsumatorëve familjarë.

“Që të ndizet ai poçi atje bën 7 lekë, fatura kushton 7 lekë, duhet të paguajmë 14 lekë për energjinë, kur një konsumator duhet të paguajë energjinë paguan edhe tatim fitimin edhe fitimin e kompanisë, këto nuk janë kosto, ligji i kontabilitetit nuk i njeh si kosto, edhe këtu ka një mundësi të uljes së çmimit”, tha Andrea Xhavara, Dhoma e Tregtisë dhe Industrisë Durrës.

Përfaqësues të biznesit furnizues të energjisë garantojnë biznesin konsumator se dalja në treg të lirë do të thotë çmim më i ulët se ai me të cilin furnizohen nga OSHEE.

“Të gjitha bizneset që do të furnizohen nga tregu i parregulluar do të kenë pasojë të menjëhershme, furnizim bazuar në çmim tregu, kjo nënkupton shmangien e elementit të ndërsubvencionimit, e vetmja gjë që do të miratohet nga ERE janë tarifat e aksesit”, tha Sokol Spahiu, Shoqata e Energjisë Elektrike.

Një tjetër shqetësim i ngritur nga biznesi është dalja në treg të lirë pa patur një bursë të energjisë. Por ministria e Energjisë pohon të kundërtën.

“Sigurisht që bursa rrit transparencën dhe ul çmimet, megjithatë bursa nuk e pengon procesin e hapjes së tregut”, u shpreh Entela Cipa, Ministria e Energjisë.

Ministria e Energjisë shtyu afatin e daljes në treg të lirë për rreth 1200 biznese, pasi këto të fundit deklaruan se nuk ishin ende gati.

Gazeta Dita,  04.05.2017

Tregu i prodhuesve privatë të energjisë pa ekspansion vitin e kaluar, duke dyfishuar vlerën në treg dhe numri operatorëve u zgjerua me 30%. Reshjet e bollshme rritën xhirot e kompanive me ritme dyshifrore, ndërsa bizneset pohojnë se zhvillojnë aktivitetin nën rreziqe të mëdha që vijnë nga pasiguria juridike e kontratave

Blerina Hoxha

Në një kohë që ekonomia shqiptare ka reshtur së ofruari norma të larta fitimi në pjesën më të madhe të sektorëve si pasojë e efekteve të krizës dhe maturimit në disa linja, prodhimi i energjisë elektrike nga uji është shndërruar për shumë biznese në oazin e shkretëtirës.
Bizneset e HEC-eve private, vitin e kaluar, dyfishuan xhiron vjetore duke arritur një qarkullim prej 15,2 miliardë lekësh ose 111 milionë euro, duke u zgjeruar me 94% në krahasim me vitin 2015, sipas përllogaritjeve të bëra nga Monitor, bazuar në të dhënat e Entit Rregullator të Energjisë (ERE) për prodhimin nga këto HEC-e. Tregut iu shtuan edhe 38 operatorë të rinj vetëm në sektorin e prodhimit.
Klima e rëndë e biznesit që dominon sektorin nga ndryshimi i kontratave të njëanshme nga qeveria, e cila ka ulur çmimin fiks të shitjes së energjisë nga 9 lekë për kilovatorë në 7.4 lekë në vitin 2015, nuk e ka penguar sektorin të zgjerohet.
Ekspansioni i dedikohet dy faktorëve kryesorë, të cilët lidhen me reshjet e bollshme gjatë vitit të kaluar dhe hyrjen në tregun e prodhimit të kompanive të reja me kapacitet të lartë prodhimi. Në mes të vitit 2016, nisi punën HEC i Banjës në lumin e Devollit, një investim i madh i kompanisë norvegjeze të Statkraft, që po vijon punën për ndërtimin e dy HEC-eve të tjera.
Devoll Hydropower, vitin e kaluar, ndikoi në 1% totalin e prodhimit të energjisë, duke realizuar një qarkullim të përafërt rreth 4 milionë euro. Gjithashtu një peshë të madhe në prodhim dha “Ayen As Energji” sh.a., një kompani që nisi punën në mes të vitit 2015, por që e pati efektin e plotë vitin e kaluar. Ayen Energy, që ka hidrocentralin e Peshqeshit në Mirditë, u radhit kompania e tretë më e madhe në vend në tregun e koncesionarëve, duke realizuar një qarkullim vjetor prej 803 milionë lekësh. Por ndryshe nga kompanitë e tjera, dy operatorët e rinj të tregut nuk kanë kontratë me qeverinë për shitjen e energjisë me vlerë fikse. Për rrjedhojë, prodhimi nga HEC-et private kontribuoi vitin e kaluar në 28% të totalit të prodhimit vendas të energjisë nga 24% që ishte në vitin 2015.
Të 100 operatorët e tjerë që operojnë prej vitesh në prodhimin e energjisë panë rritje dyshifrore të xhirove, nga 15 deri në 40% në disa raste.
Bledar Mehmeti nga Shoqata e Prodhuesve të Energjisë së Rinovueshme, njëkohësisht administrator i HEC-it të Tërvolit, shpjegoi se kjo rritje ka ardhur për shkak të reshjeve të bollshme të 2016-s. Të shpërndara njëtrajtësisht gati në të gjithë vendin, ato sollën të ardhura më të larta për kompanitë në krahasim me vitin 2015, kur tregu i prodhuesve u godit nga rishikimi me ulje i çmimeve dhe reshjet e pakta.
Shumica e këtyre objekteve nuk e realizojnë prodhimin me basen. Duke mos mundur të krijojnë rezerva, prodhimi i tyre varet tërësisht nga reshjet dhe prurjet e momentit, ndaj reshjet janë vendimtare për fitimet e tyre. Por rritja e të ardhurave vitin e kaluar nuk i ka entuziazmuar kompanitë, pasi mungesa e garancisë në kontrata, sidomos me disbalancat, i bën pritshmëritë e tyre të pasigurta. Mehmeti ka pohuar se ndryshimi i kontratave duke ulur çmimet, e kanë shtyrë kthimin nga investimi për të paktën edhe tre vjet, ndërsa shumë prej investimeve janë bërë me kredi bankare.
Por për Kujtim Kolgjinin, i cili menaxhon katër HEC-e nëpërmjet kompanisë Hidroalbania, prodhimi i energjisë nuk është biznes i sigurt, pasi ka rreziqe. Varësia nga reshjet dhe standardet e shumëfishta që përdorin organet ligjvënëse në Tiranë i kanë stresuar bizneset e sektorit. Ai tha se qeveria shqiptare ofron kushte të ndryshme për investitorët, pavarësisht se janë në një sektor. Kontratat e disa investimeve që kanë kaluar me miratimin e Parlamentit kanë çmime fikse dhe të pandryshueshme, ndërsa ato që miraton qeveria janë në terren të pasigurt për çmimin që ofrohet. Ai i bëri thirrje qeverisë shqiptare të aplikojë standardet europiane në ligjin për energjinë e rinovueshme, ku prodhimi i energjisë nga uji merr përparësi.
Të njëjtin shqetësim ka ngritur edhe Dalip Spahiu, i cili operon në këtë sektor që prej vitit 1996 me HEC-Gjançin. Ai tha se, referencat që ka marrë ERE për përcaktimin e çmimit të shitjes së energjisë (ku përfshihet edhe çmimi i energjisë bërthamore në Bursën e Hungarisë) nuk përkojnë me cilësinë e produktit që japin HEC-et private në Shqipëri, që është tërësisht energji e pastër.
Konflikti i pjesës dërmuese të prodhuesve me qeverinë e ka dëmtuar rëndë imazhin e vendit në sytë e investitorëve.

Reshjet e bollshme rritin sërish të ardhurat

Fitimet e prodhuesve privatë të energjisë panë ditë të zeza në vitin 2015, kur qeveria, me një të rënë të lapsit, vendosi të ulë çmimin fiks në kontrata me 27%. Nga ana tjetër, moti i thatë në pjesën jugore të vendit ku është shumica e HEC-eve nuk e favorizoi prodhimin. Situata ndryshoi kryekëput në vitin 2016. Të ardhurat e kompanive, duke iu referuar të dhënave të Entit Rregullator në bilancin e energjisë për vitin 2016, janë rritur me ritme dyshifrore për pjesën më të madhe të kompanive. Siç pohuan prodhuesit, shkaqet e rritjes së të ardhurave lidhen me reshjet mbi mesataren që ranë vitin e kaluar.
Hidrocentrali i Ashtës ka rritur qarkullimin vjetor më shumë se 15%, duke i kaluar 2 miliardë lekët. HEC Ashta është prodhuesi më i madh privat i energjisë dhe e shet produktin e vet sipas një kontrate të veçantë që ka me qeverinë shqiptare. Investitorët austriakë patën kërkuar që kontrata e tyre të miratohej në Parlament, duke e mbrojtur çmimin e fiksuar nga ndryshimet që më pas aplikoi qeveria për prodhuesit e tjerë më të vegjël.
Euron Grup shënoi rritje të xhiros vjetore me 33% duke arkëtuar nga shitjet mbi 1,1 miliardë lekë nga rreth 873 milionë lekë që kishte arkëtuar në vitin 2015.
Operatori i tretë më i madh në tregun e koncesionarëve të energjisë, Ayen Energi pa rritje të të ardhurave me 283%, për shkak se më 2016 realizoi vitin e parë të plotë të prodhimit. Kompania turke është risi në treg dhe ka nisur të prodhojë në muajt e fundit të 2015-s.
Të ardhurat janë rritur edhe për operatorët më të vjetër në treg. Gjoka Spa Power i rriti arkëtimet nga shitja e energjisë me 39%, ndërsa operatori tjetër, Erdat Lura, pa rritje të të ardhurave në vitin 2015 me 20%. Balkan Energji, një kompani që administron 21 HEC-e të vogla, i ka rritur të ardhurat me 39%. Rritje me ritme 20% pa edhe prodhuesi HEC-Tervolit që shënoi një qarkullim vjetor 292 milionë euro.
Të nëntë operatorët e mëdhenj realizuan një xhiro vjetore 6 miliardë lekë (44 milionë euro) vitin e kaluar, me një rritje 34% krahasuar me vitin 2015. Por Bledar Mehmeti nga HEC i Tervolit pohon se, ecuria e shitjeve në vitin 2016 nuk është një garanci se tregu do të vijojë të performojë me të njëjtat ritme edhe në të ardhmen. Kjo pasi rezultatet në të ardhura nuk varen nga administrimi më shumë se sa nga reshjet dhe çmimet me të cilat do ta blejë OSHEE energjinë e tyre.

monitor 771.indd

38 HEC-e të reja nisin prodhimin

38 objekte të vogla të prodhimit të energjisë elektrike nga uji nisën prodhimin gjatë vitit të kaluar. Sipas të dhënave nga Enti Rregullator i Energjisë, numri i HEC-eve private arriti në 138 nga 100 të tilla që ishin në vitin 2015.
Shumë kompani që më parë ishin të fokusuara në ndërtim dhe tregti po diversifikohen në HEC-e. Tregu i energjisë së rinovueshme është i garantuar dhe kostot e prodhimit, pas përfundimit të investimit, janë të lira.
Bashkë me shtimin e numrit të HEC-eve të vogla është rritur edhe prodhimi i energjisë nga këto objekte. Sipas të dhënave nga Enti Rregullator i Energjisë, prodhimi vendas, vitin e kaluar, shënoi 7,136,351 MW/h, nga të cilat 5,091,616 MW/h u prodhuan nga HEC në pronësi të KESH dhe 2,044,735 MW/h u prodhuan nga HEC-et private dhe ato me koncesion, duke zënë 28% të totalit të prodhimit vendas të energjisë.

Grafiku: Xhiro vjetore e dy operatoreve te rinj, ne mln leke

monitor 771.indd

Tregut i shtohet edhe Devoll Hydropwer

Më 22 shtator të vitit të kaluar, kompania norvegjeze Statkraft përuroi nisjen e prodhimit të energjisë elektrike në hidrocentralin e Banjës në lumin Devoll, ndërkohë kompania është në kulmin e punimeve për ndërtimin e HEC-it tjetër të Moglicës po mbi këtë lum.
Banja është hidrocentrali i parë i kompletuar në kaskadën e Devollit në respektim të Marrëveshjes së Koncesionit, e ratifikuar nga Kuvendi i Shqipërisë në vitin 2009 për ndërtimin e 3 HEC-eve. Sipas kësaj marrëveshje, Statkraft do ta shesë energjinë në tregun e lirë me çmime të parregulluara. Vetëm në tre muaj aktivitet, Banja ka siguruar të ardhura mbi 519 milionë lekë.
Kapaciteti i instaluar i HEC Banja është 73 MW, duke ndikuar në rreth 5% në shtimin e prodhimit vendas të energjisë. Diga ka një lartësi 80 metra dhe rezervuari me një volum total prej 391 miliardë litra ujë, të cilat mbulojnë një sipërfaqe prej 14 km². Në përputhje me Marrëveshjen e Koncesionit, e nënshkruar dhe miratuar nga Kuvendi i Shqipërisë në vitin 2009, Devoll Hydropower do të zhvillojë dhe ndërtojë edhe 2 hidrocentrale të tjera në kaskadën përgjatë lumit Devoll, në juglindje të Shqipërisë. Kapaciteti i përgjithshëm i instaluar i këtij projekti do të jetë përafërsisht 280 MW, kur të gjitha HEC-et të përfundojnë në vitin 2019.
Devoll Hydropower, pasi të përfundojë tërësisht investimin, do të rrisë prodhimin e energjisë elektrike në Shqipëri me 17%.
Gjithashtu, në vitin 2016, për herë të parë prodhoi gjatë gjithë vitit HEC-i i Peshqeshit. Investimi është në zonën e Mirditës dhe HEC ka nisur të prodhojë në mes të vitit 2015. Kjo vepër e re në pronësi të kompanisë turke Ayen Energji kontribuon me 10% të prodhimit në tregun e HEC-eve të vogla. Por kompania nuk ka kontratë me KESH për shitjen e energjisë. Burimet pranë tregut pohojnë se ajo e shet prodhimin në tregun privat, sipas përcaktimit në kontratën që ka nënshkruar me qeverinë shqiptare për investimin. Me modelin e ri të tregut të energjisë, që pritet të miratohet këtë vit, edhe prodhuesit e vegjël do të kenë mundësi për të gjeneruar tregje të reja jashtë Shqipërisë për shitjen e energjisë.

heci i drinitKoncesionarët e HEC-eve, jo optimistë për liberalizimin

Prodhuesit vendas të energjisë nuk e shohin me perspektivë liberalizimin e tregut të energjisë, që synon që brenda dy vitesh shumica e konsumatorëve, sidomos biznesit, të përdorin tregun e lirë për plotësimin e nevojave për energji. Dalip Spahiu, zotëruesi i HEC Gjançit, por edhe disa HEC-eve të tjera, thotë se liberalizimi i tregut, sipas ligjit aktual, nuk do mund të funksionojë, pasi qeveria ka vendosur hapjen e tregut pa pasur treg. Ai tha se nuk mund të furnizojë asnjë konsumator tjetër veç OSHEE-së, pasi ka një kontratë ligjore me të, e cila nuk mund të prishet në mënyrë të njëanshme. Spahiu tha se nuk ekziston baza ligjore se si veprohet kur një HEC privat shkëputet nga OSHEE për të furnizuar një operator tjetër. “Aktualisht, e shes një kilovator energji në OSHEE me 7.3 lekë. Nëse e shes te një biznes, këtij çmimi do t’i shtoj tarifën e aksesit në rrjet 3.96 lekë që OSHEE ma faturon mua. Këtyre u shtohet edhe një fi që i përgjigjet riskut që ka sektori privat në pagesa”, – shtoi Spahiu. Sipas kësaj logjike, çmimi i energjisë për bizneset, nëse do të furnizoheshin nga prodhuesit vendas, shkon në minimumi 13 lekë.
Për Spahiun, këto llogari janë hipotetike, pasi qeveria e ka të paqartë edhe modelin që do të aplikohet për të sjellë më shumë operatorë që shesin dhe blejnë energji. Ai tha se, energjia që prodhohet në HEC-et e tij e ka të pamundur të shitet në tregun vendas. “Nuk kam ndër mend të lidh asnjë kontratë me bizneset shqiptare që konsumojnë energji, pasi nuk kanë likuiditet”, thotë Spahiu. Ai tha se, edhe tani kishte kërkesë nga klientë të kualifikuar për të shitur energjinë që prodhon nga HEC-et, mirëpo nga verifikimet që ka bërë, ka rezultuar se, i interesuari ka borxhe dhe kredi të këqija në banka, detyrime tatimore dhe për pasojë mundësia për të marrë pagesat në kohë është e pakët. Por ai nuk e sheh si perspektivë edhe shitjen e energjisë jashtë vendit. Aktualisht sistemi i transmetimit është monopol dhe nuk ka linja alternative që të mundësohet transmetimi me kostot të lira. Duke qenë se nuk ka mundësi zgjedhje të shesësh energjinë me kosto të lira transmetimi, interesi për të fituar nga shitja në tregjet e huaja mbetet i ulët. Ai tha se, në të gjithë botën po ndërmerren politika favorizuese në drejtim të energjive të pastra si HEC-et, por në vendin tonë politikat e dy viteve të fundit kanë krijuar ngërç në biznesin e prodhimit të energjisë.

Energji 4 - Hec AshtaShqetësimet e reja të bizneseve

Presidenti i Hidroalbania, Kujtim Kolgjini, pohon se Enti Rregullator i Energjisë, që në dhjetor të vitit 2016 duhet të kishte rishikuar çmimet e shitjes së energjisë nga koncesionarët, por nuk e ka e bërë. Edhe pse Enti Rregullator është i pavarur nga qeveria, sjellja e tij, sidomos në prag zgjedhjesh, nuk tregon pavarësi, pohoi Kolgjini. Po të shikojmë historinë e vendimeve në vitet e zgjedhjeve, ato janë më shumë politike se sa teknike,- pohoi biznesmeni, duke lajmëruar se ekspozimi i HEC-eve ndaj vendimeve politike e ka cenuar rëndë klimën e biznesit në sektor. Shpenzimet për të ndërtuar një HEC janë të mëdha dhe duhen rreth 12 vite për kthimin e investimit. Ndaj vendimet e ERE-s janë jetike për veprimtarinë tonë – pohoi Kolgjini. Vitin e kaluar, me një vendim të posaçëm, qeveria ndryshoi sërish kontratat e HEC-eve, duke emëruar si blerës të vetëm OSHEE-në, teksa më parë këtë funksion e kishte KESH. Bledar Mehmeti nga HEC-i i Tervolit pohon se, ndryshimi i shitësit nuk përbën një problem serioz, pasi marrëveshja e re ka parashikuar një çmim dysheme, por shton se sektori mbetet i rrezikuar nga ekspozimi ndaj disbalancave.
Po ashtu, bizneset e HEC-et janë të ekspozuara ndaj ndryshimeve të çmimeve të energjisë në tregjet ndërkombëtare, sidomos ndaj Bursës së Hungarisë, e cila është marrë si referencë nga Enti Rregullator i Energjisë për të përcaktuar tarifat vjetore, me të cilat këto HEC-e duhet të shesin energjinë. Kjo metodë i shkon logjikës së ekonomisë së tregut, por nga ana tjetër është në shkelje flagrante të kontratave fillestare që bizneset e HEC-eve kishin me qeverinë, pohojnë operatorët.
Në këmbim të rritjes së investimeve në sektorin e energjisë, qeveria e mëparshme detyroi kompaninë publike KESH që të blinte energjinë nga prodhuesit e vegjël, me një çmim 9.1 lekë. Por duke qenë se investimet në HEC-e përparuan shumë shpejt, prodhimi i tyre kaloi parashikimet e KESH, duke e bërë të pamundur blerjen e të gjithë sasisë së ofruar. Për rrjedhojë, KESH akumuloi detyrime të prapambetura në vlerën e më shumë se 30 milionë eurove më 2014. Në këtë situatë, autoritetet publike vunë në lëvizje Entin Rregullator të Energjisë, i cili në fillim të vitit 2015 rishikoi me ulje çmimin me të cilin koncesionarët shisnin energjinë ndaj KESH, nga 9,1 lekë në 7.6 lekë.
Tarifa do të rishikohet çdo vit. Për këtë kategori prodhuesish, përcaktimi i tarifës së prodhuesve të energjisë elektrike nga hidrocentralet për vitin 2016 u kushtëzua nga publikimi i raportit vjetor të Bursës së Hungarisë. Pas publikimit të raportit, ERE procedoi me përcaktimin e tarifave fikse të energjisë që do t’u paguhen prodhuesve të energjisë elektrike nga hidrocentralet, e cila është 7.4 lekë ose 0.2% më e ulët se vitin e kaluar.
Sipas ERE-s, çmimi 7.448 lekë/kwh i miratuar me Vendimin e Bordit të ERE-s nr. 13, datë 16.02.2016, ishte çmimi me të cilin prodhuesit e energjisë nga hidrocentralet shitën energjinë e prodhuar prej tyre në vitin 2016, teksa ERE nuk ka rishikuar ende çmimin për 2017-n.
Çmimi aktual rezultoi i përafërt me atë të vitit 2015 (7.636 lekë/kwh), duke mos krijuar luhatje të mëdha të kostove për Furnizuesin Publik me Shumicë, e cila është e transferueshme te konsumatorët tariforë. Për investitorët, këto vendime të Entit Rregullator janë në shkelje të hapur të kontratave dhe kanë cenuar rëndë sigurinë juridike.
HEC–et e reja, 82 kërkesa në vitin 2016

Agjencia Kombëtare e Burimeve Natyrore (AKBN) në një analizë të posaçme për sektorin e hidroenergjetikës, ka bërë me dije se në vitin 2016 janë trajtuar 82 kërkesa për ndërtimin e objekteve të reja të prodhimit të energjisë nëpërmjet HEC-eve.
Aktualisht, pranë Drejtorisë Hidroenergjetike, janë 185 Kontrata Koncesionare (formës BOT, ROT, BOO) të nënshkruara ndërmjet Autoritetit Kontraktor (Ministrisë së Energjisë dhe Industrisë) dhe Shoqërive Koncesionare vendase apo të huaja, për ndërtimin e 525 hidrocentraleve të tipit me derivacion, me digë apo dhe të kombinuara. Nga këto HEC-e, sipas AKBN, 117 janë në prodhim dhe 43 në ndërtim, të tjerat janë në fazën e ndjekjes së procedurës së lejeve.
AKBN pohon se, gjatë vitit 2016 u monitoruan në terren 114 Kontrata Koncesionare për ndërtimin e 220 hidrocentraleve. Gjatë monitorimeve janë vënë re vonesa të dokumentacionit dhe mosrespektim i afatit nga subjektet koncesionare dhe studiot e projektimit. AKBN vlerëson si problematike mungesën e një software për të mundësuar krijimin e një baze të dhënash hartografike mbi vendndodhjen e të gjitha HEC-eve në Shqipëri.

Revista Monitor,  01.04.2017

Oda Ekonomike e Kosovës ka prezantuar sot një raport me titull “Si të fuqizohet sektori privat në Kosovë”. Raporti prezanton problemet kryesore me të cilat përballen bizneset në Kosovë dhe rendit ndër to koston e lartë të çmimit të energjisë, konkurrencën e pandershme, informalitetin në ekonomi dhe mungesën e stabilitetit politik.

Kryetari i OEK Safet Gërxhaliu vlerësoi se rezultatet e gjetura janë më së reale dhe përfaqësojnë situatën e biznesit në Kosovë.

Duhet t’i marrim seriozisht gjetjet e këtij raporti, pasi i tregon qartë barrierat e të bërit biznes dhe definitivisht në këtë hulumtim ka edhe vërejtje e kritika”, tha Gërxhaliu.

Ndërkohë Ministri i Financave Avdullah Hoti tha se e ka analizuar studimin me vëmendje dhe se rezultatet ishin të pritshme për të.

Janë fakte, janë vlerësime, të cilat në masë të madhe konfirmojnë ato sektorë dhe politika ku ka patur më shumë probleme. Edhe rekomandimet në fund të raportit janë të mirë se ardhura”, tha Ministri Hoti.

Ndërkohë, këshilltari strategjik i Odës, Berat Rukiqi, përveç çmimit të lartë të energjisë, edhe ndërprerjet i kanë kushtuar biznesit rreth 290 milionë euro në shpenzime në gjeneratorë.

Problemi i kostos së energjisë elektrike nuk është i ri në Kosovë. I njëjti raport për vitin e kaluar tregon se ai përfaqësonte vetëm 32.5% të problemeve të deklaruara nga bizneset, çka tregon se ky problem është duke u bërë gjithmonë e më shqetësues.

Scan TV,  16.03.2017

Konsumi i energjisë elektrike u ul me 2.3% në vitin 2016 sipas të dhënave të Entit Rregullator të Energjisë. Shifrat mbi bilancin e energjetik tregojnë se në vitin 2016 konsumi vendas i energjisë arriti ne 7,094,576 MW/h, ndërsa më 2015 konsumi ishte 7,265,526.

Por nga të dhënat krahasuese shihet se është ulur në mënyrë të ndjeshme konsumi në konsumatorët e tensionit të lartë. Kjo kategori janë kryesisht biznese, konsumi i të cilave ra me 17% në vitin 2017.

Nga 610,2017 MW/h që konsumoi kjo kategori më 2015, vitin e kaluar ka konsumuar 502,895 MW/h.

Treguesit e tjerë të konsumit nuk kanë pësuar luhatje, pasi ndryshimet janë afër zeros.

Shitjet për institucionet familjare dhe jofamiljare janë rritur me respektivisht 0,02 dhe 0,04%.

Konsumi i energjisë shënoi ulje për të tretin vit radhazi. Arsyetimi më i hershëm i OSHEE-së për këtë çështje lidhet me tendencën për të mos shpërdoruar energjinë elektrike nga konsumatorët. Shtrëngimi i politikave dhe mjeteve për grumbullimin e faturave të energjisë i ka bërë më racionalë konsumatorët. Por të dhënat e vitit të fundit tregojnë së rënia erdhi nga konsumatorët e mëdhenj të energjisë (bizneset e mëdha).

Operatori i Shpërndarjes së Energjisë Elektrike (OSHEE) parashikon që konsumi i energjisë do të ulet me 27% deri më 2018 në krahasim me 2016.

Kjo ulje, sipas përllogaritjeve të OSSHE -se do të vijë për disa arsye që kanë të bëjnë me uljen e popullsisë, me ngrohjen e motit dhe me liberalizimin e tregut.

Metodologjia e përllogaritjes së kërkesës për energji merr për bazë historikun e të dhënave mbi energjinë totale të injektuar në rrjetin e OSHEE gjatë periudhës 2007-2015, informacionin mbi sasitë e shitura të energjisë gjatë periudhës 2007-2015, planin e veprimeve të ndërmarra për reduktimin e humbjeve teknike dhe joteknike.

Në treguesit e konsumit, OSSHE ka marrë në konsideratë edhe ndryshimet klimatike. Nisur nga fakti që konsumatori familjar në Shqipëri zë konsumin më të madh i cili ndikohet drejtpërdrejt nga kushtet e klimatike në vend.

Revista Monitor,  22.02.2017

Çështja e furnizimit me energji elektrike për biznesin, tarifat, ndarja e tarifave verore dhe dimërore, ishin temat e diskutimi në takimin që Këshilli Kombëtar për Zhvillim Ekonomik pati me Zyrën e Rregullatorit të Energjisë, i cili u kryesua nga ministrja e Tregtisë dhe Industrisë, Hykmete Bajrami.

Zëvendëskryeministri Ramiz Kelmendi tha se furnizimi në sasi, cilësi dhe në rregullsi, është obligim dhe përgjegjësi e KEDS-it.

“Të gjitha dëmet që u shkaktohen akterëve ekonomik dhe të tjerëve në këtë çështje, duhet të jenë përgjegjësi e KEDS-it”, tha Kelmendi.

Sipas tij, çmimi tarifor duhet të trajtohet me legjislacionin ekzistues dhe çmimi të jetë ai që e përcakton mirë dhe qartë vlerën, pa marrë parasysh çështjen e tarifës verë-dimër.

Zëvendëskryeministri Kelmendi, tha se Qeveria e Kosovës dëshiron që akterët të kenë prodhim kontinual dhe me çmime të njëtrajtshme, në mënyrë që të jenë konkurrues në tregun vendor dhe tregun e eksportit.

“Ftoj të gjitha ministritë që të nisin iniciativa për ndryshim-plotësimit e ligjeve ekzistuese, që avancojnë zhvillimin ekonomik, e në veçanti sa i përket energjisë elektrike”, ka thënë më tej Kelmendi.

Ndërsa, ministrja e Tregtisë dhe Industrisë, Hykmete Bajrami, tha se gjatë dy viteve të fundit Qeveria ka bërë reforma substanciale, sa i përket përmirësimit të ambientit të biznesit, duke përfshirë përmirësimin e politikave fiskale, me të cilin po vazhdojnë edhe më tutje, eliminimin e burokracisë, qasjen në financa përmes Fondit për Garanci Kreditore, promovimit të produkteve vendore dhe mbështetjes së ndërmarrjeve për ngritje të cilësisë, ndërtimit të zonave ekonomike, thjeshtësim të procedurave për marrjen e lejeve dhe licencave, eliminim të disa taksave dhe zbritje të disa tjerave për të gjitha shërbimet që ofrojnë institucionet e nivelit qendror dhe lokal për gjitha bizneset, me qëllim që të nxisim zhvillimin ekonomik të Kosovës.

”Qeveria ka marrë masa edhe sa i përket edhe furnizimit stabil me energji elektrike. Ne e dimë që energjia elektrike është parakusht për zhvillim ekonomik. Situata me furnizim është më e mirë se e para disa viteve, megjithatë ne kemi konsideruar se me disa masa të shpejta këtu ka hapësirë për përmirësim”, ka bërë të ditur ministrja Bajrami.

Duke folur për çështjen e maksigrafit, ministrja Bajrami tha se Asociacionet e biznesit besojnë se maksigrafi është i panevojshëm dhe duhet të largohet, sepse bënë bizneset që të paguajnë një sasi të energjisë elektrike e cila nuk shpenzohet.

“Çështje tjetër që është ngritur janë çështja e tarifave verë-dimër dhe çështja e diferencës së tarifave në mes të ekonomisë familjare dhe industrisë. Asociacionet e biznesit kanë kërkuar që të shkojmë drejt harmonizimit të këtyre tarifave, në mënyrë që bizneset të paguajnë të njëjtin çmim sikur gjatë sezonit të dimrit edhe gjatë sezonit të verës, për shkak se ato nuk rrisin konsumin gjatë dimrit”, tha ministrja Bajrami.

E ministri i Zhvillimit Ekonomik, Blerim Stavileci, tha se krahasuar me periudhat e kaluara distribuimi dhe furnizimi me energji ka qenë më i mirë.

“Por, natyrisht mbesin edhe disa brenga dhe shqetësime edhe nga komuniteti i bizneseve, por edhe nga qytetarët, ku më shumë ka arsye objektive, sepse nganjëherë ekzistojnë këto probleme dhe këto shqetësime”, tha ministri Stavileci, duke theksuar se po punohet që të zgjidhet problemi më i madh, ai i projektit të Termocentralit “Kosova e Re”.

Revista Monitor,  30.01.2017

Këtë javë që lamë pas, kanë hyrë në fuqi modeli transitor i tregut të energjisë, i cili përcakton rolet që do të kenë pjesëmarrësit në këtë treg.
Sipas modelit që tashmë është në fuqi, personi që dëshiron të marrë pjesë në tregun shqiptar të energjisë elektrike, mund t’ia kërkojë këtë gjë me shkrim OST-së.
Procedurat e regjistrimit përgatiten nga OST sh.a. dhe miratohen nga ERE. Pjesëmarrësit e tregut do t’i dërgojnë Operatorit të Tregut të OST-së me e-mail ose fax, pasuar nga një shkresë zyrtare, të përcaktuar nga operatori i tregut, një formular regjistrimi për pjesëmarrjen në treg. Formulari i regjistrimit duhet plotësuar sipas një modeli të botuar (në Buletinin e OST-së, në faqen e saj në internet) nga OST-ja dhe duhet të përmbajë: emrin e aplikuesit, adresën, kontaktin, pozicionin në tregun e energjisë elektrike, regjistrimin në organet tatimore, numrin dhe serinë e licencës të lëshuar nga ERE, të dhëna bankare, deklarimin e sasive të energjisë elektrike në MWh, listën e personave, të autorizuar për dërgimin dhe konfirmimin e dokumenteve, listën e personave të autorizuar për nënshkrimin e kontratave dhe faturave.
Aplikuesi për pjesëmarrje në tregun shqiptar të energjisë elektrike do t’i bashkëngjisë formularit të regjistrimit informacionin teknik, të miratuar nga OST-ja për palët dhe për vetëprodhuesit të pajisur me matës të energjisë elektrike komerciale (bazuar në Kodin e Matjes), që janë subjekt transaksionesh me çmime të negociuara lirisht. Një kopje të licencës për gjenerimin e energjisë elektrike ose një kopje të licencës për tregtimin ose furnizimin me energjinë elektrike, nëse është e zbatueshme. Dokumentin e lëshuar nga OST-ja dhe OSSH-ja, që jep akses në rrjetin e transmetimit ose shpërndarjes në ato raste që është e nevojshme. Një kopje të bilancit të fundit vjetor të certifikuar nga organet e tatim-taksave dhe përshkrimin e mjeteve të komunikimit.
Çdo palë e licencuar, që dëshiron të bëhet pjesëmarrëse në tregun shqiptar të energjisë elektrike, duhet të depozitojë në OST garancinë financiare për të gjitha shërbimet që sigurohen nga OST-ja, përfshirë tarifën për alokimin e kapaciteteve.
OST-ja do të krijojë dhe mbajë Regjistrin Tregtar. Pjesëmarrësit e tregut shqiptar të energjisë elektrike të pranuar nga OST-ja do të regjistrohen në Regjistrin Tregtar.
Informacioni i Regjistrit Tregtar duhet bërë i disponueshëm për Operatorin e Tregut të OST-së.
Regjistrimi në tregun e energjisë bëhet brenda 10 ditëve punë nga marrja e dokumenteve të regjistrimit, OST-ja do të verifikojë të dhënat e aplikimit dhe dokumentet. OST-ja do të dërgojë njoftim për pranimin e aplikimit për regjistrim në tregun e energjisë elektrike ose jo.
Pas zbatimit të kërkesave të regjistrimit, OST-ja do të regjistrojë pjesëmarrësin në regjistrin e palëve dhe do të nënshkruajë marrëveshjen e pjesëmarrjes në treg.
Pas nënshkrimit të marrëveshjes për pjesëmarrjen në treg nga përfaqësuesi i autorizuar i palës kërkuese, regjistrimi si pjesëmarrës i ri i tregut bëhet efektiv në datën e zbatimit të saj. OST-ja do të publikojë në faqen e vet të internetit një listë të palëve të regjistruara me informacion mbi emrin, numrin e identifikimit, datën e regjistrimit dhe statusin (tregtues, furnizues që furnizojnë me energji elektrike vetëm vendet e konsumit të tyre, datën e tërheqjes, datën e pezullimit, etj.)
Çdo palë është e detyruar t’i dërgojë informacion operatorit mbi ndryshimin e informacionit të dhënë në regjistrim, brenda 6 ditëve punë nga ndodhja e ndryshimit. OST-ja do t’i regjistrojë zyrtarisht të gjithë pjesëmarrësit e tregut në tregun e energjisë elektrike.
Për t’u bërë pjesëmarrës i tregut shqiptar të energjisë elektrike, një aplikues, duhet të jetë regjistruar nga OST-ja dhe duhet të ketë licencë nga ERE.

ERE vendos tarifat e reja të përdorimit të rrjetit

Enti Rregullator i Energjisë ka miratuar tarifat e reja të aksesit të bizneseve në rrjetin e shpërndarjes në mbledhjen e fundit të muajit dhjetor. Përveç çmimit të energjisë elektrike, bizneset që furnizohen në 35 kilovolt do t’i paguajnë edhe 1.5 lekë për kilovat tarifë OSHEE-së për përdorimin e rrjetit dhe bizneset 20 kilovolt do të paguajnë mbi çmimin 11 lekë të energjisë për kilovat edhe 3.9 lekë të tjera si tarifë përdorimi për rrjetin e OSHEE-së.
Me këtë vendim, të 6200 bizneset që furnizohen nga rrjeti 20 kilovolt do të paguajnë për shkak të tarifës së re deri në 35% më shtrenjtë energjinë dhe 82 bizneset që furnizohen nga rrjeti 35 kilovolt do të paguajnë 15% më shumë.
Këto tarifa do të aktivizohen gjatë këtij viti dhe të parët që do të penalizohen nga rritja e çmimit të energjisë janë bizneset në rrjetin 35 kilovolot. Burimet nga OSHEE bëjnë me dije se në muajin shkurt është gati e gjithë infrastruktura teknike e sistemit të matjes për të nxjerrë në treg të lirë këto biznese. Kështu, muajin tjetër, bizneset e këtij grupi do të nisin të paguajnë një tarifë 11 lekë për kilovatorë, nga 9.5 lekë që paguajnë aktualisht, nga e cila 9,5 lekë është tarifë për çmimin e energjisë dhe 1.5 lekë tarifë për përdorimin e rrjetit të OSHEE-së.
Por ekspertët e OSHEE-së shpresojnë se bizneset do të mund të gjejnë furnizues me çmim më të lirë, e cila mund të amortizojë tarifën e re të përdorimit të rrjetit. Por bizneset e kësaj kategorie, më herët gjatë muajit nëntor 2016, pohuan për ‘Monitor’ se kishin dështuar të gjenin një furnizues privat energjie me çmime të logjikshme.
Ndërsa tarifat më të larta pritet t’i paguajnë bizneset e rrjetit 20 kilovolt. Numërohen rreth 6200 subjekte të tilla, të cilat pritet të dalin në tregun e pavarur në gjashtëmujorin e dytë të vitit. Këto biznese do të paguajnë 14.9 lekë për kilovat, nga e cila 11 lekë është çmimi i energjisë për kilovatorë dhe 3.9 lekë për kilovat është tarifa e re që ERE miratoi pak ditë më parë për përdorimin e rrjetit të energjisë. Aktualisht ato paguajnë 11 lekë për kilovat. Me ligjin e ri të energjisë, 6200 biznese që furnizohen në linjën 20 kv duhet të dilnin nga tregu në janar të këtij viti dhe 82 kompani të tjera që marrin energji në tensionin 35 kv duhet të kishin dalë që në korrik 2016.
Por, për shkak se infrastruktura teknike e sistemit të matjes nuk ishte gati, dalja në treg të lirë e konsumatorëve nga 35 kv është shtyrë për muajin që vjen dhe konsumatorët në 20 kv për gjashtëmujorin e dytë të vitit. Tarifat e reja të energjisë në vitin 2017 për 6300 biznese nga OSHEE, nëse nuk arrijnë ta blejnë në treg të lirë.

Revista Monitor,  20.01.2017

Mbi 20 mijë biznese kanë lidhur aktmarrëveshje me OSHEE për t’i paguar detyrimet me këste lehtësuese, nga e cila rreth 25% prej tyre e kanë paguar menjëherë borxhin ndaj kompanisë, duke përfituar reduktim të kamatës me 50%.

Gjithashtu, kompania OSHEE është duke investuar si në rrjetin shpërndarës, ashtu dhe në atë të shërbimeve, duke iu përgjigjur pozitivisht kërkesave të vazhdueshme të abonentëve për rritje të cilësisë së furnizimit dhe ofrimit të produkteve/paketave që lehtësojnë bashkëpunimin dhe shlyerjen në kohë dhe sa më lehtë të detyrimeve.

Administratori i OSHEE-së, z.Adrian Çela zgjidhi qytetin e Elbasanit për të zhvilluar një bashkëbisedim në formë pyetje-përgjigje me abonentët jo familjarë, pra me biznesin.

“Takimin po e zhvillojmë enkas këtu, në ambientet e reja dhe moderne të qendrës së Kujdesit ndaj Klientit në Elbasan, investim ky i OSHEE që synon zbatimin e një sistemi të ri menaxhimi të trajtimit të pagesave dhe kërkesë/ankesave të abonentëve. Janë ndërtuar gjithsej 14 qendra të reja moderne në të gjitha rajonet kryesore të vendit, dhe po punohet për futjen e sistemit të ri menaxhues edhe në 20 qendra të tjera.
OSHEE i ka kushtuar dhe vijon ta ketë në fokus përmirësimin e shërbimit ndaj abonentit”, deklaroi kreu i OSHEE-së.

KNK-të “moderne”
Me anë të këtij sistemi modern elektronik, kompania monitoron me kamera dhe asiston në çdo hap/procedure trajtimin e klienteve, që nga momenti i paraqitjes në sportel, deri në mbyllje të ciklit. Në momentin që paraqitet ne KNK, klienti pajiset me një numër nga kioska e informacionit, me ndihmën e specialistit për përdorimin e pajisjes.

Kioska elektronike ka dy opsione zgjedhjeje për të shtypur butonin e marrjes se shërbimit. Numri që klienti zgjedh përkon me numrin e tavolinës/sportelit ku do të shërbehet. Përmes këtij sistemi bëhet e mundur menaxhimi i radhës së klientëve, shkurtohet koha e pritjes së tyre pasi krijohet një standard kohor për çdo kërkesë/ankesë.

AKM-të, këstet
Duke u ndalur te skemat aktuale, Administratori tha se, aktmarrëveshjet e reja, miratuar në maj për bizneset, kanë trefishuar afatet e shlyerjes se kësteve, dhe kjo ka ndikuar në reduktimin e shumës së këstit.

Mbi 20 mijë kontrata të privatit kanë AKM me OSHEE, deri në gusht 2016, rreth 25% prej tyre e kanë paguar menjëherë detyrimin, duke përfituar 50% reduktim kamate ose 3.2 milionë euro.

KËSTET e rishikuara
Deri në 100 mijë lekë 24 këste (2 vjet)
100,001 – 500,000 lekë 84 këste (7 vjet)
500,001 – 1,000,000 lekë 120 këste (10 vjet)
Mbi 1 milion lekë 144 këste (12 vjet)

*Biznesi që paguan të gjithë detyrimin me një këst, i reduktohet kamata me 50%

Një pjesë e bizneseve të pranishme në takim kishin aktmarrëveshje me OSHEE dhe kryesisht u shprehën të kënaqur për mundësinë e zbatimit të skemës së re, në raport me të parën, pasi shpreheshin ata “kishte afate të shkurtra dhe këste të larta”.

Investimet
Administratori foli pak edhe për investimet në qytetin dhe rajonin e Elbasanit.
“Ka përfunduar në prill 2016 investimi i rikonstruksionit të rrjetit TU të 44 kabinave te tjera të qytetit Elbasan. Vlera investimit rreth 90 milionë lekë. Gjithashtu, kanë nisur në qershor 2016 dy investime të reja, me vlerë 180 milionë lekë në qytetin e Elbasanit”, tha Çela. Sipas tij, në total, investimet për Elbasanin deri në 2016-n arrijnë në 4.7 milionë Euro.

Shqetësim për bizneset ishte trajtimi i çështjes së kabinave private, ku një pjesë e mirë nuk mirëmbahen, duke sjellë pasoja negative në furnizimin me drita për popullatën. Ata kërkuan nga administratori që t’i gjendet një zgjidhje juridike fatit të mbi 12 mijë kabinave në rang vendi, që janë private, për të cilat OSHEE nuk ka asnjë detyrim për t’i menaxhuar.

“Është problem edhe për ne si OSHEE, jo vetëm për ju si biznese. Kemi paraqitur në ERE disa zgjidhje të këtij ngërçi. Megjithatë, shumë biznese kanë pranuar të bashkëpunojnë me OSHEE-në për kabinat private dhe kanë gjetur zgjidhje.

Aplikacioni – OSHEE Mobile
Në fund të takimit, administratori tregoi përmes telefonit të tij, shërbimin më të ri të kompanisë ndaj abonentëve: OSHEE Mobile. Ky aplikacion është i disponueshëm për çdo abonent që ka telefon smart.

energjia.al  21.10.2016

Çmimet progresive të energjisë elektrike për bizneset dhe konsumatorët janë të papranueshme”, tha Suat Berisha, nënkryetar i Aleancës Kosovare të Bizneseve.

Ai shtoi se AKB-ja, për një dekadë e gjysmë, në vazhdimësi ka shprehur shqetësimet rreth problemeve të komunitetit të biznesit me energjinë elektrike, për mungesë dhe furnizim të pamjaftueshëm të bizneseve, por edhe të qytetarëve me energji elektrike, si dhe dëmet e shumta të shkaktuara në pajisje dhe teknologji, për shkak të ndërprerjeve të shpeshta të energjisë elektrike.

Nënkryetari i AKB-së, tha se i kanë parashtruar kërkesë Këshillit Kombëtar për Zhvillim Ekonomik që të shqyrtoj impaktin e tarifave progresive të energjisë elektrike. “Me themelimin e Zyrës së Rregullatorit të Energjisë Elektrike, në vitin 2004, si organ i pavarur për rregullimin e aktiviteteve në sektorin e energjisë, në veçanti energjisë elektrike, komuniteti i biznesitsi është ballafaquar me një situatë edhe më paradoksale, e cila është në kundërshtim me parimet themelore të doktrinës ekonomike dhe ekonomisë së tregut të lirë”, tha Berisha. Sipas tij si rrjedhojë e aplikimit të disa rregullativave, të cilat edhe më tepër kanë vështirësuar aktivitetin biznesor, të bizneseve. Aplikimi i Tarifave progresive, me logjikën e quditëshme, “sa më shumë KW të harxhuar, çmimi më i lartë për 1 KW/h”! Aplikimi i Maxi Grafit – rikyqjes në sistemin energjetik (për shkak të ndërprerjeve të shkaktuara nga ofruesi I Energjisë Elektrike)!!, si dhe parapagimi i energjisë elektrike, për furnizim të rregullt të Energjisë Elektrike!

Që të tri këto rregullativa, janë në kundërshtim me Ligjin mbi Energjin Elektrike dhe me metodologjin e përcaktimit të Tarifave të Energjisë Elektrike, si dhe me vet direktivat e AQUIS Comunitare (Legjislacionit të BE-së për Energjin Elektrike).

“Aplikimi i tarifave progresive ( deri 200kw, deri 400kw, deri 600 kw dhe mbi 600kw), komunitetit të bizneseve, por edhe qytetarëve, iu shkakton rritje të çmimit të energjisë elektrike deri në trefish nga çmimi fillestar, si dhe është në kundërshtim me doktrinën dhe logjikën ekonomike, që do të duhej të ishte: “sa më tepër kw/h. të harxhosh, qmimi për 1kw/h. duhet të jetë më i ulët”, tha Suat Berisha!

Nënkryetari i AKB-së, shtoi se përndryshe logjika ekonomike dhe praktikat e botës së biznesit, kategorizojnë konsumatorët sipas sasisë së konsumuar dhe favorizojnë konsumatorë më të mdhenjë, sipas kategorive, me çmime dhe kushte më të mira.

Andaj, aplikimi i Tarifave Progresive, është në kundërshtim me logjikën ekonomike dhe praktikat e ekonomisë së tregut të lirë dhe të njejtat përqojnë mesazh jo të mirë te investitorët vendor dhe të jashtëm, se: “ mos investoni kapacitete të mëdha prodhuese, sepse sa më tepër të harxhoni energji elektrike, ne ju trefishojmë çmimin për 1kw/h.”!!

Ai shtoi se edhe aplikimi i Maxi Grafit, gjithashtu është ngarkesë e pa drejt ndaj biznese, ngase varsisht nga fuqia instaluese e biznesit, për çdo rikyqëje, ngarkohet me kw/h, të pa harxhuara dhe atë për shkak të ndërprerjeve të shkaktuara nga KEK-u, e jo nga konsumatori.

Andaj, aplikimi i Maxi Grafit, gjithashtu, është i palogjikëshëm dhe jo i drejtë, ngase bizneset nuk janë fajtor për ndërprerjet e energjisë elektrike, ndërprerjet i shkakton Korporata Energjetike e Kosovës.

Edhe aplikimi i Parapagimit, për furnizim të rregullt me energji elektrike, gjithashtu është në kundërshtim me logjikën ekonomike dhe praktikat e ekonomisë së tregut të lirë, si dhe kostos së kapitalit duhet të ketë impakt favorizues për biznese, në furnizim sa më të rregullt, por edhe me çmime më të favorshme, për shkak të parapagimit (kostos së kapitalit), e jo vetem për shkak të furnizimit të rregullt, të cilën edhe ashtu e ka obligim KEK-u, për shkak mardhënieve kontarktuale me bizneset.

“Aleanca Kosovare e Biznesit, kosideron se ZRRE-ja, duhet të rishqyrtoj praktikat e aplikimit të Tarifave të Energjisë Elektrike dhe të njejtat ti harmonizoj me Ligjin mbi Energjin Elektrike, Metodologjiin e Tarifave të Energjisë Elektrike, si dhe me Aquis Comunitare (Legjislacionin e BE-së për Energji Elektrike), gjithashtu Tarifat e Energjisë Elektrike duhet të harmonizohen edhe me logjikën ekonomike dhe praktikat e ekonomisë së tregut të lirë”, tha Suat Berisha.

Sipas tij harmonizimi i Tarifave të Energjisë Elektrike me të gjitha këto rregullativa vendore dhe të BE-së të bazuara në ekonominë e tregut të lirë, do të krijonin kushte më normale për furnizim të bizneseve vendore me energji elektrike, si dhe do të përqonin mesazhë të mirë dhe besueshmëri më të madhe te investitorëet vendor, e posaçërisht ata të jashtëm për investime të reja në Kosovë.

Nënkryetari i AKB-së, tha se Aleanca Kosovare e Bizneseve, inkurajon KKZHE-në dhe anëtarët e saj, për një bashkëveprim dhe bashkërenditje në raport me ZRRE-në për krijimin e një klime më të volitshme edhe në sektorin e Energjisë, e cila do të kishte impakt në nxitje të investimeve vendore dhe të huaja direkte, si dhe impakt në rritje ekonomike të vendit.

Selatin Kaçaniku, kryetar i organizatës Konsumatori, tha se tarifat progresive të energjisë lëre që janë të papërballueshme për biznesin, por edhe për qytetarin konsumatorë. “Stërngarkimi i bizneseve me taksa e tarifa të larta ndikon edhe tek xhepi i konsumatorëve si konsumues të prodhimeve vendore”, tha ai.

Sipas tij, ishte gënjeshtër se nuk do të ketë rritje të çmimeve dhe ndodhi e kundërta. Konsumatorët kosovarë, po i mbulojnë të gjitha humbjet në veri të vendit, ato brenda, “Dostave” e tjera. Konsumatori nuk duron më.

Muharrem Osmani, prodhues i detergjenteve “liquide Euroocomerc”, u ankua për ndërprerje ta energjisë dhe atë pa kurrfar paralajmërimi, e të cila po u shkaktojnë humbje në të gjitha aspektet.

Lumnije Ajdini, menaxhere e AKB-së, tha se në muajin gusht 2016 gjatë takimit edhe me kryetarin e Kuvendit te Kosovës i kemi adresuar problemet dhe sfidat më të shpeshta të cilat raportohen nga prodhuesit vendor që kanë të bëjnë me energjinë elektrike, ku duhet të kemi reforma drastike në strukturën tarifore nga Zyra e Rregullatorit të Energjisë. Meqenëse prodhuesit janë subjekt i tarifave dimërore dhe verore, shumë prodhues ankohen për faktin se ka raste kur faturat e energjisë elektrike gjatë dimrit janë sa dyfishi i atyre të verës, përkundër konsumimit të njëjtë të energjisë.

Prandaj, Zyra e Rregullatorit të Energjisë duhet të rishikojë strukturën tarifore, në mënyrë që tarifat e biznesit të jenë uniforme gjatë gjithë vitit. Nëse prapëseprapë vlerësohet se ka nevojë që të subvencionohet energjia elektrike për një kategori, duhet të shqyrtohen modalitete të tjera se si një gjë e tillë mund të bëhet pa rritur ngarkesën tek sektori privat (p.sh. të ulet tantiema në linjit).

Lumnije Ajdini, përkujtoj se AKB-ja në vitin 2011 ka ngrit si shqetësim që në atë kohë aplikimi i parapagimit në mes bizneseve dhe KEK për kategorinë A+ ka qenë25% dhe me takime të shpeshta me institucionet përgjegjëse kanë arrit që avansin për kategorinë A plus në mes bizneseve dhe KEK të jetë 15% dhe që janë mbi 400 biznese në këtë kategori A+.

Sa i përket Maksigrafi një tjetër sfidë, veçanërisht për prodhues ky mekanizëm duhet të hiqet që të inkurajohen kompanitë që të shtojnë aktivitetet e prodhimit, dhe jo të njëjtit të penalizohen në rast se tejkalojnë shfrytëzimin e energjisë. /Telegrafi/

Kredia e re për bizneset më në fund është kthyer në ritme pozitive të rritjes. Sipas të dhënave nga Banka e Shqipërisë, për gjashtëmujorin e parë të vitit, u lëvruan kredi të reja për biznesin në vlerën e 92.4 miliardë lekëve.

Kjo shifër përfaqëson një rritje të lehtë me rreth 0.6% krahasuar me të njëjtën periudhë të vitit të kaluar. Megjithatë, edhe kjo rritje duhet marrë me rezerva, kjo sidomos për një arsye: rritja e kredisë ka ardhur kryesisht falë një kredie afatshkurtër, por në vlerë të madhe, dhënë në muajin prill për një nga koorporatat publike të sektorit energjetik.

Pikërisht sektori i energjisë është i vetmi ndër aktivitete me peshë në ekonomi që paraqitet në rritje. Sipas Bankës së Shqipërisë, kredia për energjinë arriti në 10.2 miliardë lekë, rreth tre herë më shumë krahasuar me të njëjtën periudhë të vitit të kaluar.

Përtej energjetikës, shumica e sektorëve që kanë një peshë të rëndësishme në kreditimin e ekonomisë paraqiten në rënie edhe këtë vit. Kështu, kredia për tregtinë është në rënie me 6.6%, për industrinë përpunuese me 13.7% dhe për ndërtimin me 13.8%.

Një ecuri pozitive shfaqin sektorët e hoteleri turizmit, transport-telekomunikacionet apo arsimit, por, të marra veçmas, këto degë kanë një peshë relativisht të ulët kundrejt portofolit total të kredisë së re.

Rënia e kredisë së re për shumicën e sektorëve ekonomikë tregon se kreditimi ngelet ende i zbehtë, pavarësisht sinjaleve pozitive të ekonomisë reale.

Scan TV,  23.08.2016

Enti Rregullator i Energjisë (ERE) ka miratuar një tarifë 12.4 lekë për konsumatorët (bizneset) që  furnizohen nga tensioni i mesëm, por që faturohen por tension të ulët. Kjo tarifë është 12.7 për qind më e lartë se çmimi i energjisë për biznese prej 11 lekë për kilovatorë i miratuar me vendimin e dhjetorit 2014 dhe është e vlefshme deri në fund të këtij viti.

Gjithsesi, kjo tarifë është më e ulët se çmimi 14 lekë për kilovat orë që OSHEE ka faturuar deri tani bizneset që furnizohen nga tensioni i mesëm, por që faturohen por tension të ulët. Prej mëse një viti, kjo diferencë në faturim ishte bërë burim konflikti mes bizneseve dhe OSHEE, teksa shumë sipërmarrje kishin hedhur në gjyq OSHEE për faturim më të lartë se tarifa e vendosur nga ERE prej 11 lekë për kilovat orë.

Në vendimin e fundit, ERE ka zgjedhur një çmim të ndërmjetëm për faturimin e kësaj kategorie të biznesit duke dhënë një tarifë 1.6 lekë më të ulët se faturon OSHEE dhe 1.2 lekë më shumë për kilovatorë se sa kishte miratuar ERE me vendimin e fillim vitit 2015.

Por bizneset ( fabrika mielli, linjat e agropërpunimit, fasonët) të cilët kanë energjisë si lëndë të parë për aktivitetin e tyre thonë se edhe tarifa e re e ERE-se prej 12.4 lekësh është sërish  34 % më e lartë krahasuar me çmimin e energjisë që këto biznese paguanin para dy vitesh para se të tarifat e energjisë të rriteshin për të gjitha kategoritë e konsumatorëve.

Alban Zusi një biznesmen në sektorin e agropërpunimit tha se, çmimet e energjisë aktualisht zënë pjesën më të madhe te kostos së aktivitetit të tyre. Para dy vitesh tha ai çmimi i energjisë që paguante ishte 9 lekë për kilovatorë, ndërsa me ndryshimin e vitit 2015 çmimi u vu 11 lekë. Zusi tha se OSHE ka mbifaturuar rregullisht me 14 lekë për kilvatorë pa TVSH ( gjithsej 16 lekë) ato biznese që furnizohen nga tensioni i mesëm, por që faturohen por tension të ulët duke bërë që kosto të rritej për me 27 për një vit.

Zusi tha se pas vendimit të ERE për tarifën 12.4 lekë, OSSHE duhet të kompensojë bizneset që janë faturuar për 1 vit e gjysmë me 14 lekë.

Si lindi mbifaturimi

OSHEE ka kategorizuar në 2015-n shumë biznese si klientë që furnizohen nga Tensioni i Ulët (TU) pika e matjes, ndërkohë që faktikisht furnizohet nga Tensioni i Mesëm (TM) pika e lidhjes.

Nga llogaritjet e Entit Rregullator të Energjisë (ERE), ndërmarrjet kanë paguar tepër si rrjedhojë e mbi faturimit rreth 11 milionë euro në vetëm tre muaj (shkurt prill 2015), si rrjedhojë e krijimit të një grupi të ri konsumatorësh dhe rritjes së çmimit mesatar të shitjes së energjisë (shiko më poshtë detajet e shkresës dhe llogaritjeve të mbifaturimit).

Enti Rregullator i Energjisë (ERE) i ka dhënë të drejtë bizneseve dhe pretendon se operatori OSHEE duhet të bëjë faturimet sipas Tensionit të Mesëm, dhe më pas të kompensohen humbjet që do të rezultojnë nga përllogaritjet përkatëse.

Pas disa seancave dëgjimore ERE ka konstatuar se  konsumatorët e mbifaturuar kanë të përbashkët faktin që janë të lidhur në tension të mesëm, ndërkohë që pika e matjes është pas transformimit, pra në tension të ulët. Për shkak të mospërputhejs së pikës së lidhjes me pikën e matjes, OSHEE i shkaktohet një humbje ekuivalente me humbjet në pikën e transformimit për të cilën është përgjegjës kjo kategori konsumatorësh.

Por ERE thekson se ky fakt nuk përbën argument që OSHEE të faturojë këta konsumatorë me tarifat e TU.

OSHEE nga ana sa pretendon se bazuar në kontratën e furnizimit, Kodi i Matjes përkufizon se pika e lidhjes është vendi fizik ku realizohet lidhja e përdoruesit/konsumatorit me sistemin e shpërndarjes dhe ku është realizuar pika e lidhjes dhe ku sistemi i matjes plotëson të gjitha kushtet teknike dhe të saktësisë sipas këtij Kodi. Operatori i Shpërndarjes së Energjisë i sqaron bizneset se pajisjet e sistemit të matjes duhet të jenë të instaluara në çdo matje (kur matja kryhet në TM) të sigurt dhe të vendosura në ambiente të veçanta apo në vende ku mund të lexohen qartë dhe lehtësisht të kontrollueshëm nga përfaqësues të autorizuar nga Furnizuesi.

Zgjidhja e vetme që jep OSHEE është që biznesi për të kaluar në tarifimin në tensionin e mesëm duhet të realizojë spostimin e sistemit të matjes nga tensioni i ulët në tensionin e mesëm dhe përballimi i masës së investimit do të realizohet nga konsumatorët jofamiljarë, duke zbatuar me rigorozitet kërkesat teknike të OSHEE, kodit të matjes, kodit të shpërndarjes dhe rregullores së pikës së lidhjes.

Revista Monitor,  16.08.2016