info@energjia.al

Flet Gjergj Simaku, kreu i Drejtorisë së Burimeve Energjetike të Rinovueshme në Ministrinë e Energjisë

Çdo park eolik me fuqi të instaluar në 2 MW do të ketë mundësi të shesë energjinë e prodhuar me një çmim 100 euro/MW. Qeveria shqiptare duket se ka arsyet e veta të aplikimit të këtij niveli që lidhet me nxitjen e investimeve në këtë sektor. Gjergj Simaku, drejtor i Drejtorisë së Burimeve Energjetike të Rinovueshme në Ministrinë e Energjisë dhe Industrisë, sqaron në një intervistë për “Monitor” arsyet që “fshihen” pas këtij çmimi.

“Vende si Gjermania, Kroacia, Rumania apo dhe më gjerë, kanë çmime të larta pakice dhe konkurrueshmëria për burime pa suport financiar është e pranishme. Çmime të tilla si 180-250 EUR/MWh në tregun e pakicës kanë hapësirë të absorbojnë çmime ankandi që variojnë tek 98-110 EUR/MWh që ofrojnë këto impiante. Në Shqipëri, situata e çmimeve me pakicë nuk të jep këtë “pritshmëri” investimesh pa një suport në tarifë” vlerëson Simaku. Nga ana tjetër, ai flet për avantazhet që ka energjia diellore ku potencialisht Shqipëria mund të shfrytëzojë ditët e saj me diell dhe qindra mijë hektarë jopjellore ose që rrinë djerrë për të përfituar jo pak, por në kufijtë 250-320 mijë euro/për hektar.

Ka një interes në rritje të bizneseve shqiptare për të ngritur parqe fotovoltaikë, çka u mundëson atyre kombinim të furnizimit, duke garantuar një pjesë energjie jashtë OSHEE? Si ka qenë ky interes deri tani, sa kompani kanë aplikuar për ngritjen e parqeve që shfrytëzojnë energjinë diellore?

Absolutisht që ka. Ligji 7/2017 “Për nxitjen e burimeve të rinovueshme të energjisë” ka dalë më 2 shkurt 2017 dhe shumë shpejt sinjali i parë është në prill, kur u dhanë autorizimet e para dhe shumë shpejt mund të jemi në projekte zhvillimi të parqeve fotovoltaikë (PV) të vogla, deri në 2 MW instalim në tokë nga 1-1.5 Ha për 1 MWp (MWp – fuqia në MW në p-pik d.m.th. dielli është në parametra që përputhet me fuqinë e instaluar ku 1 MW në një orë është 1 MWh).

Zhvillime të menjëhershme kanë qenë brenda Ministrisë, e cila jo vetëm përcaktoi metodologjinë e përcaktimit të çmimit të blerjes të 1 MWh sipas zhvillimeve të këtyre bizneseve në rajon dhe Europë, por promovoi zhvillimin e tyre në përputhje me Planin Kombëtar të Burimeve të Energjisë së Rinovueshme (VKM 20. datë 27.01.2016).

Ky plan vendosi për herë të parë një kufi për zhvillimin e Burimeve të Energjisë së Rinovueshme deri në vitin 2020, jo vetëm në HEC-e të Vogla me koncesion ose jo, por edhe në energjinë diellore (PV) 50 MW dhe impiantet Eolike (me erë) 30 MW instalime. Në njëfarë mënyrë ka filluar “era e diversifikimit” të burimeve të rinovueshme dhe investitorëve të vegjël u është dhënë shansi për të aplikuar dhe për të zhvilluar këto impiante të rinovueshme, le të themi alternative për Shqipërinë.

Pak kohë më parë u nënshkrua një memorandum me BERZH për nxitjen e investimeve të qëndrueshme për gjenerimin e energjisë diellore, mund të kemi disa terma më konkretë rreth kësaj mbështetjeje që BERZH do të japë?

Po, kjo është e vërtetë dhe gjithashtu një histori suksesi. BERZHI-i është tepër i vëmendshëm lidhur me këto zhvillime, sepse ka orientuar kredidhënien me kosto të ulët drejt ekonomive me karbon të ulët dhe që për biznesin është përkrahje për zhvillim.

Në thelb, marrëveshja ka të bëjë me asistencën që BERZH do të japë në zhvillimin e ankandeve për energjinë diellore mbi 2 MW dhe jo vetëm. Si ta kuptojmë këtë?

Në kuadër të ligjit 7/2017 për nxitjen e Burimeve të Rinovueshme të Energjisë, impiantet fotovoltaike do të jepen sipas një procedure ankandi, e cila ka të bëjë me transparencën e vendosjes së çmimit të blerjes së energjisë nga operatori i tregut të liberalizuar të energjisë elektrike. Pra, del në ankand çmimi. Kjo do të thotë se duhen disa kushte për ta vendosur investitorin në dhënien e një çmimi të favorshëm për operatorin e interesuar për blerjen e energjisë nga PV të shkallës së gjerë.

Këto kushte kanë të bëjnë së pari me shprehjen e interesit për kapacitete gjenerimi të energjisë që do të thotë se është qeveria ajo që shprehet për kapacitete gjenerimi në kufij të arsyeshëm (30, 40 apo 100 MW). Së dyti, qeveria duhet të shprehet lidhur me tokën ku duhet vendosur ky impiant, duke e klasifikuar këtë tokë të lidhur me këtë projekt zhvillimi, sipas termave tashmë të përcaktuara, dhe së treti përveç pikës së lidhjes në përputhje me kodet rrjetit të energjisë elektrike qeveria duhet të shprehet për një kontratë për diferencë afatgjatë parablerje të energjisë.

Kushtet e mësipërme me siguri do të jepnin arsye maksimale për investime strategjike dhe në këtë mes, Banka do të mbështesë me kosto të ulëta të kapitalit këto investime. Kuptohet që përgatitja e termave të ankandit do të kërkonte një punë përgatitore jo vetëm nga administrata lidhur me plane të koordinuara strategjike, por edhe me bazën nënligjore relevante.

Ankandet kanë dhënë rezultate spektakolare në botë dhe Europë. Sot çmimet e energjisë të gjeneruar nga PV (dhe jo vetëm) në shkallë të gjerë kanë arritur rekorde të paimagjinueshme para disa vitesh. Ankandet në Meksikë kanë rekordin me 29 USD/MWh për 700 MWp, kurse në Gjermani ankandi i fundit flet për 62 EUR/MWh për 150 MWp. Çdo muaj ka lajme se çmimet e PV-ve po bien ndjeshëm si rezultat i konkurrueshmërisë me impiante klasike me fosile dhe me gaz. Tashmë çmimet e ofruara nga PV dhe Eolikët kanë prekur çmimet me shumicë të tregut të energjisë elektrike në Europë.

Nëse i kthehemi konkurrueshmërisë në tregun shqiptar, kjo është çështje që kërkon diskutim. Vende si Gjermania, Kroacia, Rumania apo dhe më gjerë, kanë çmime të larta pakice dhe konkurrueshmëria për burime pa suport financiar është e pranishme.

Çmime të tilla si 180-250 EUR/MWh në tregun e pakicës kanë hapësirë të absorbojnë çmime ankandi që variojnë te 98-110 EUR/MWh që ofrojnë këto impiante. Në Shqipëri, situata e çmimeve me pakicë nuk të jep këtë “pritshmëri” investimesh pa një suport në tarifë. Kjo është arsyeja pse në metodologjinë e përcaktimit të çmimit të blerjes së energjisë elektrike nga Eolikët dhe PV deri në 2 MW, qeveria vendosi të promovojë me 76 dhe 100 EUR/MWh përkatësisht këto impiante. Ndërsa lidhur me impiantet e mëdhenj (30-15 MW) është e detyrueshme të zhvillohet ankand për çmime të ulëta të cilat së pari, do të afrojnë investitorë strategjikë dhe, së dyti, do të ofrojnë çmime të ulëta krahasuar me importet.

Por nuk është vetëm aspekti tregtar në këtë mes. Përfitojmë edhe energji të pastër, përdorim të tokave që nuk kanë fryt, të cilat sipas një llogaritjeje paraprake do të gjenerojnë nga 250 – 320,000 EUR/Ha në vit nga energjia e diellit. Një aset tepër i rëndësishëm i PV dhe Eolikëve është se ata bashkëjetojnë me territorin.

Sipas kërkesave për energjinë e rinovueshme, cila është kuota që duhet të plotësojë Shqipëria?

Plani Kombëtar për Burimet e Energjisë së Rinovueshme është miratuar me VKM 27, datë 20.01.2016 dhe parashikon që energjia e rinovueshme të zërë 38% të konsumit të energjisë deri në vitin 2020. Në vitin 2016 ky objektiv strategjik ka arritur në 34.5%. Ligji 7/2017 shprehet për këtë objektiv i cili monitorohet nga një agjenci që do të caktohet me vendim qeverie dhe propozim të ministrit përgjegjës të energjisë.

A ka një studim konkret që jep detaje mbi potencialin e zhvillimit të energjisë diellore në vend, duke qenë se Shqipëria gëzon kushte optimale me një numër ditësh me diell të konsiderueshme?

Sa më sipër, Plani Kombëtar për Burimet e Energjisë së Rinovueshme 2015-2020 është studimi bazë dhe i mjaftueshëm deri më sot. Gjithsesi ky plan duhet rishikuar me politika të tjera diversifikuese në vitin e dytë (Janar 2018). MEI ka filluar rishikimin dhe është në hartimin e termave të referencës për të rishikuar këtë Plan në dritën e Ligjit 7/2017.

Kjo sepse ligji ka kërkesa specifike, që kanë të bëjnë me rregullimin e sektorit të Burimeve të Energjisë së Rinovueshme (BER), siç janë diversifikimi, agjencia zbatuese, pranueshmëria e rrjetit të energjisë, raportet me territorin, thjeshtimi i aplikimeve, kontrolli i aplikimeve dhe vendosja e objektivave të realizueshme për teknologjitë e BER, raporti me drutë e zjarrit, biomasat industriale dhe zhvillimi i biokarburanteve. Pra, ka shumë për të bërë që zhvillimi i burimeve të rinovueshme të vendoset në një shtrat të qëndrueshëm investimesh serioze.

Po për parqe fotovoltaikë mbi 2 MW a ka interes dhe a mund të jetë fitimprurës prodhimi energjisë nga dielli?

Kërkesa ka, por ende nuk është vendosur, sepse ligji parashikon ankande për çmimin dhe një sërë hapash nënligjore që duhen hedhur për t’i bërë të prekshme këto investime. Gjithsesi aplikime të tilla janë aksesuar nga MEI dhe nuk ka pasur probleme përpara se të kishte dale ligji 7/2017.

Cilat janë avantazhet që ka kjo energji?

Avantazhet janë të padiskutueshme lidhur me energjinë e diellit. Sinjalet e thatësirës janë evidente dhe flasin vetë. Mendoj se duhet që avantazhet natyrore të përputhen me tregun e energjisë dhe politika të qëndrueshme zhvillimi.

Revista Monitor,  12.08.2017

Mbretëria e Bashkuar, ashtu si Franca, premtuan se do të ndalojnë shitjen e automjeteve me naftë dhe benzinë deri në vitin 2040, me synim rritjen e cilësisë së ajrit dhe uljen e çlirimit të gazrave, si pasojë e ngrohjes së planetit.
Kur dy industritë më të mëdha të Europës vendosën “shfuqizimin” e teknologjisë, e cila ka mbështetur industrinë e makinave për më gjatë se një shekull, vjen natyrshëm që investitorët t’i frikësohen këtij pozicioni sfidues ekzistencial për industrinë.

Por, edhe pse kalimi nga automjetet me djegie motorike të brendshme me karburant në automjete me motor elektrik, do të sjellë në terma afatshkurtër pak “dhimbje financiare” për prodhuesit e makinave (dhe disa prej suppliers-ave të tyre), në terma afatgjatë ai mund të jetë i favorshëm për përfitime. Dhe prodhuesit e Europës janë më të fortë sesa mund të mendojmë.

Sot, automjetet tërësisht elektrike shënojnë më pak se 1% të shitjeve të makinave të reja në Bashkimin Europian. Për të pasur këtë shifër pothuajse 100% brenda dy dekadave, sigurisht do të duhen miliarda euro investime (sidomos në vendosjen e kullave të karikimit të mjeteve). Drita jeshile është ndezur për makinat elektrike. Shifrat e publikuara javën e kaluar, treguan se shpenzimet e kërkimit dhe zhvillimit të Daimler AG u rritën në 19% në gjysmën e parë të 2017-s krahasuar me ato të një viti më parë.

Ligjvënësit e kanë vënë industrinë në një dilemë sepse po shtyjnë investimet, në mënyrë që t’i bëjnë motorët e veturave ekzistuese me djegie, më efikas.

Megjithatë kjo teknologji mund të bëhet e vjetër shumë shpejt, – veçanërisht nëse prodhuesit e makinave humbin një betejë të marrëdhënieve publike për të shpëtuar reputacionin e naftës. Rreziku që, një ditë atyre do t’ju duhet të ulin vlerën e motorit me djegie nuk është i papërfillshëm, – siç e shpjegova këtu.

Një ndryshim në kurbën e grafikut mund të shihet rreth vitit 2025, atëherë kur Bloomberg New Energy Finance, mendon se automjetet elektrike do të fillojnë të kenë çmime konkurruese me ato të makinave me djegie motorike me karburant (pa subvencione). Me qëllim uljen e kostove operacionale, shitjet e automjeteve elektrike duhet të nisin të rriten me shpejtësi. Kjo gjë mund të fillojë të ketë ndikim në vlerën e shitjes së mjeteve me naftë dhe benzinë, më përpara sesa qeveria të ndalojë me ligj çdo shitje të këtyre makinave.

Analistët e Berenberg thonë se një rënie prej 20% e “vlerës së mbetur të mjeteve me djegie motorike me karburant është e pritshme”, gjë që mund të kërcënojë biznesin e mbetur të prodhuesve të makinave, aktualisht një burim i mirë i të ardhurave. Daimler financon vetë gjysmën e shitjeve të makinave të saj dhe departamenti i saj i financës gjeneroi një 19 përqindësh mbresëlënës të kthyeshmërisë nga kapitali në tremujorin e fundit.

Ku është drita në fund të tunelit për të cilën po flisnim? Së pari, prodhuesit e makinave nuk janë aq të dobët sa çmimet e tyre të aksioneve mund t’ju kenë lënë të besoni. Kërkesa në rritje e ndihmoi Daimler të gjenerojë një fluks të rrjedhjes së parasë suplementar prej 3 miliardë eurosh në 6-mujorin e parë të vitit, ndërsa rivali PSA Group Ltd. u mburr me më shumë se 13 miliardë euro cash dhe ekuivalentë në fund të qershorit. Ai arriti një marzh operativ prej 7.3%, një sukses mjaft i jashtëzakonshëm për një prodhues të tregut për masat.

këta janë mbrojtës shumë të mirë, duke pasur parasysh shpenzimet e mëdha që do të duhen në vitet e ardhshme.
Me të kaluar pengesën e investimit fillestar, automjetet elektrike duhet të fillojnë të kushtojnë më pak për t’u prodhuar sesa automjetet me motor me djegie: kostot e baterisë po ulen shpejt, ka shumë më pak përmbajtje mekanike për një makinë elektrike dhe ndoshta do të nevojiten më pak punëtorë për ta bërë atë.
Analisti i Exane BNP Paribas, Stuart Pearson, thotë se makinat elektrike mund të arrijnë një kthim të shitjeve operacionale prej me shumë se 10% jo më vonë se 2025 – më mirë se rentabiliteti i një makine tipike me motor me djegie me karburant.

Pra, kemi arsye të besojmë se prodhuesit e makinave kanë mundësi t’i mbijetojnë vdekjes së automjeteve me karburante. Po me punëtorët, çfarë do të ndodhë? Megjithëse, të martën, qeveria angleze u lehtësua kur BMW AG premtoi prodhimin e një Mini në version elektrik në Oksford, pjesët elektrike të së cilës do të përgatiten në Gjermani. Ndalimi i shitjes së automjeteve me naftë apo benzinë është diçka, ndërsa sigurimi i vendeve të punës të krijuara nga revolucioni i industrisë së automjeteve elektrike për Britaninë, është tërësisht diçka tjetër.

Revista Monitor,  12.08.2017

Flet Elton Çekrezi, Drejtor Ekzekutiv i EuroElektra sh.p.k.

Bizneset shqiptare po interesohen gjithmonë e më shumë për alternativat që ju ofron shfrytëzimi i energjisë diellore në uljen e kostove. Bëhet fjalë për ato biznese që në objekt të aktivitetit të tyre nuk kanë aspak lidhje me sektorin energjetik, por që fatura e kripur i shoqëron çdo muaj. Elton Çekrezi, Drejtor Ekzekutiv i EuroElektra sh.p.k., në një intervistë për “Monitor”, shprehet se interesi ka ardhur në rritje si nga bizneset edhe nga individët.

Në kushtet kur ende nuk është përfunduar instalimi i “Net metering”, bizneset kanë zgjedhur të investojnë në impiante fotovoltaikë, që ju kanë përgjysmuar ose shmangur tërësisht koston e energjisë, por përtej dëshirës për rritje të fuqisë, do të duhet dhe pak kohë që kjo të finalizohet. Sipas planeve konkrete të biznesit, instalimeve konkrete dhe prodhimit në kohë reale, sipas Çekrezit bizneset marrin pas kthimin e investimit në një skenar optimist për 4.4 vjet dhe në një variant pesimist, 6 vjet. Caktimi i çmimit dhe instalimi i “Net metering” pritet që t’i japë shtysë të re investimeve në parqe fotovoltaikë, nga të cilët Shqipëria mund të përfitojë.

Ka një interes në rritje për shfrytëzimin e energjisë diellore dhe kjo reflektohet edhe te kërkesat që kanë biznese të caktuara për forma koncesioni ose parqe fotovoltaikë deri në 2 MW. A reflektohet një interes i tillë edhe pranë jush si kompani që jeni në kontakt direkt me investitorë potencialë?

Ka një rritje të interesit çdo vit dhe më shumë, por ajo që ka shërbyer si kufizuese ka qenë mungesa e kuadrit të plotë ligjor ose më saktë zbatimit të tij konkret. Nw rastet e parqeve fotovoltaikë është e nevojshme zbatimi i “Net metering” (matës specifik që arrin të masë energjinë në hyrje dhe dalje) që shfaqet në dy tipologji për autokonsum dhe prodhim për shitje nëpërmjet koncesioneve për një fuqi deri në 50 MW totale. Dalja e çmimit dhe plotësimi me “Net metering” mendoj se do t’i japë një shtysë të re këtij sektori që deri më tani është penalizuar nga vonesat dhe nuk do vonojë që të shohim hapa konkretë dhe investime konkrete.

Sa fizibël është për një biznes integrimi i kësaj teknologjie duke qenë se shumica e kërkesave për parqe deri në 2 MW janë nga biznese që ushtojnë aktivitet në një sektor tjetër jo të lidhur me energjinë? Çfarë avantazhesh ka?

Ne operojmë prej vitesh në treg dhe kjo na ka dhënë mundësinë që të shohim koniunkturën që kanë pasur çmimet. Sot mund të themi me bindje që me çmimin që ka arritur fotovoltaiku, të paktën këtë dyvjeçarin e fundit nxjerr pothuajse jashtë loje parkun eolik. Ka një rënie drastike të çmimit të paneleve dhe përmirësim të dukshëm teknologjik të tyre që ka rritur rendimentin. Për shembull, LG Solar që është një nga më të mirët në tregun global, ka arritur të ndërtojë panele me një rendiment 30%, pra nëse deri dje ishin 15% prodhim, sot janë dyfish, plus dhe çmimi është reduktuar me 3-4 herë krahasuar me para dy vite.

Raporti investim dhe kthim investimi mes parqeve eolikë me fotovolatikë i bën të parët të paleverdishëm. Tek eoliku kthimi është më i vonë, sepse kostot e mirëmbajtjes janë të jashtëzakonshme. Energjia nga dielli ka një avantazh që nuk e ka as hidriku dhe as eoliku, pasi impakti mjedisor është zero. Një impiant apo park fotovoltaik montohet dhe çmontohet në çdo kohë, pa pasur nevojë për të prishur strukturat dhe mjedisin përreth tij. Plus që një herë që instalohet, prodhuesit europianë japin garanci 100% deri në rikthimin total të investimit. Kjo do të thotë që panelet garantohen 15 vjet për produkt dhe 30 vjet për rendiment. Për mirëmbajtjen, ty të duhet që të punësosh vetëm një roje dhe një ose dy pastrues për të mbajtur në mënyrë optimale pasqyrën në mënyrë që efekti i agjentëve të jashtëm të mos ndikojë në prodhim.

Plus që gjithë impiantet teknologjike të reja janë me web-server të integruar dhe çdo pajisje është e lidhur në rrjet dhe është e monitoruar online, qoftë nga kompania që merr përsipër zbatimin, qoftë nga prodhuesi. Një impiant fotovoltaik është i lidhur gjithmonë me faktorin kohë. Nëse ai instalohet dhe në harkun njëvjeçar shkëputet 3-4 herë kur kemi të bëjmë me një fuqi të vogël të instaluar për familje, vlera e humbjes është e papërfillshme, por kur flasim për park fotovoltaik flasim për megavat, dhe një ditë e fikur ka mjaft kosto. Pra faktori kohë është ai që në jetëgjatësinë e impiantit ose parkut fotovoltaik të rrit ose të ul shpejtësinë me të cilën të rikthehet investimi.

Shqipëria ka qenë e fokusuar sidomos te prodhimi i energjisë nga burimet hidrike dhe më pas u lakuan edhe parqet eolike, por ende pa konkretizim. Tani duket se ka ardhur koha për energjinë e diellit? Në këndvështrimin tuaj, ku duhet të orientohet zhvillimi?

Unë nuk jam partizan për shfrytëzim të burimeve hidrike në masën që e kemi aplikuar dhe po aplikojmë ne. Ndoshta për kohën kur është marrë vendimi ka qenë çështje dhe situatë emergjente, por sot mundësitë janë të tjera. Kur them nuk jam partizan për pjesën hidrike dhe eolike, e lidh me impaktin mjedisor dhe kthimin e investimit më në afatgjatë.

Kjo ka kosto për Shqipërinë. Impiantet voltaike në një shtet si yni, ku nuk kemi jo vetëm diellin të favorshëm, por edhe klimën në tërësi, me toka jopjellore që nuk kanë asnjë lloj funksioni, është për të ardhur keq që ne duhet të orientohemi drejt një sektori tjetër. Mjaft të shohim shtetet e tjera që janë orientuar drejt fotovolatikut për të kuptuar ku duhet të shkojë. Hidrikun e kemi kaluar si fazë dhe është një gabim që e justifikon koha, pasi dhe kostot për energjinë diellore ishin më të larta, por sot jemi në një terren krejt të ri dhe shumë më të leverdishëm.

Duket sikur përjashtoni totalisht energjinë nga parqet eolikë ndërkohë që ka interes nga investitorë dhe disa leje të dhëna për këtë sektor. Cila është kostoja e një parku eolik?

Kosto e instalimit tek eoliku është nga 800 – 1 milion për megavat. Mirëmbajtja në vazhdim është tjetër gjë dhe shumë e shtrenjtë. Kjo pasi për çdo problem t’i duhet të angazhosh ekip të madh njerëzish, të dërgosh makineri të rënda dhe terreni në këto zona nuk është aq i thjeshtë. Shumë nga investimet eolike dështojnë, pasi faza paraprake e testimeve zgjat nga 6-1 vit.

Pra, para se të instalohet një impiant eolik kërkohet një vlerësim teknik për çdo shtyllë apo mulli ere dhe pozicioni më i favorshëm për të marrë përfitim maksimal. Thjesht për ta spostuar me 100 metra, prodhimi i eolikut mund të bjerë në mënyrë drastike. Ka ndodhur shpesh me kolegët tanë në Itali Austri dhe Gjermani që, pasi janë bërë matje për një vit, investitori është tërhequr, duke kërkuar të çojë ato para në një sektor tjetër, sepse faktori kohë ka kosto të lartë në rastin e prodhimit të energjisë nga era. Eolikët kanë qenë në avantazh dikur, por jo sot.

Për t’u kthyer tek fotovoltaikët, ju si kompani keni instaluar parqe të kësaj natyre? A është i leverdishëm ky investim?

Jo, parqe nuk mund të themi, sepse tani është krijuar kuadri por kemi instaluar impiante familjare monofazë nga 6 kWh e sipër 3-fazorë, 6 kWh e sipër dhe impianti më i madh që kemi bërë është 68.4 kW/p që është kilovat/orë energji diellore në kushte optimale. Është instaluar te një biznes me konsum sa 3-fishi i kësaj që prodhon impianti fotovoltaik. Totali i fuqisë së instaluar për të pesë impiantet është 25 kW/p dhe prodhimi vjetor i parashikuar për to është 191 250 kW.

Pyetja që bëni ju me të drejtë është a ia vlen të investohet në këtë aspekt? Përgjigjja është shumë e thjeshtë. Nëse ti je një subjekt që paguan 2 milionë lekë në muaj për 12 muaj, totali që paguan është 24 milionë lekë që ti i paguan, por nuk të kthehen.

Tani le të marrim si shembull që ti këto 24 milionë lekë t’i pjesëtosh në dy dhe me 12 milionë të vazhdoje të paguaje energjinë dhe 12 të tjerat thjesht i merr kredi në bankë mbi të cilat aplikon një interes 3%. Kjo që po flasim nuk është teorike, e kemi faktike me biznese që kanë instaluar impiante. Në harkun e 5-6 viteve, ti ke rikthyer investimin tënd dhe për këto vite ke totalisht të garantuar impiantin, i cili do të vazhdojë të prodhojë për 30 vite të tjera. Do të thotë që nëse do paguaje energji, këto lekë nuk do të të ktheheshin më, ndërsa duke paguar impiantin ti bën një investim që nga 3% që është i kredisë i rikuperon 15-16% në vit. Nga ana tjetër, nëse do të merrnim një subjekt që harxhon 1 milion lekë në muaj me tarifën e energjisë që është 16 lekë. Këtë po e kthejmë në cent dhe i bie 0.12 euro cent.

Nëse ky subjekt harxhon 1 milion lekë në muaj pjesëtim 16 lekë na rezulton me një konsum 62 500 kilovat. Këtë duhet ta shumëzojmë me 12 që janë muajt dhe konsumi total është 750 mijë kW në vit. Pjesëtuar për prodhimin që mund të japë fotovoltaiku në atë zonë (ne po marrim mesataren e Shqipërisë 1550 kW). Këtij biznesi i duhet një impiant 484 kW. Ky impiant me kostot që kemi arritur sot, pra 800 euro për kilovat të instaluar na del me një kosto 388 mijë euro total. Këto i pjesëtojmë për 12 milionë në vit (88 mijë euro). Pra 388 mijë euro pjesëtim 88 mijë euro na del që investimi shlyhet për 4.4 vjet. Panelet garantohen me një rendiment 30 vjet, inverterët për 7 vjet me një shtesë në koston e investimet mund të shkojë deri në 15 vjet. Amortizimi i paneleve është në masën 2-3% për 30 vjet. Në çdo rast, impiantet garantohen 100% deri në momentin e rikthimit të investimit.

Për cilët sektorë biznesi rekomandohet instalimi i impianteve?

Për çdo biznes që sot paguan një faturë 500 mijë lekë e sipër në muaj për energji elektrike, kjo do të ishte një zgjidhje shumë e mirë, por kjo nuk e përjashton pjesën tjetër. Duhet të kemi parasysh që në këtë pjesë nuk është se ka profile të caktuara biznesi që mund ta aplikojnë ose jo pjesën e fotovoltaikut apo përfitimin prej tij. Por rekomandohet, sidomos për sektorin e turizmit që ne e shohim si prioritar. Një impiant të tillë ne e kemi instaluar në Durrës. Çfarë avantazhi ka për turizmin? Shqipëria ka pasur përherë problemin e ndërprerjeve dhe defekteve dhe këtë, një biznes mund ta eliminojë plotësisht në rast se është një prodhues i pavarur përmes fotovoltaikut.

Për shembull, ne kemi instaluar një sistem 24 kW/p energji diellore dhe këtë e kemi ndarë në dy njësi. Njërën e kemi bërë 15 kW/p on grid tjetrën 5 kW hybrid. Hibridi ka të integruar një bateri 12 kWh. Çdo impiant fotovoltaik është on grid dhe fiket në momentin që nuk ka energji. Kurse ky që po flasim fiket dhe me baterinë ne izolojmë sistemin dhe fusim në punë impiantin. Kjo eliminon pjesën e gjeneratorit. Teknologjitë e reja për të cilat po investohet në Europë dhe që do të hyjnë në tregun shqiptar si pjesë e ciklit janë shumë eficente. Sot vëmendje po merr pjesa e baterive të hidrogjenit që është shumë efikase, por relativisht e shtrenjtë. Ndoshta duhet të presim dhe pak për këtë pjesë, sapo çmimet të bien disi, që ta bëjë investimin më të leverdishëm.

Mund të marrim një rast konkret për një biznes që ka instaluar një impiant si është prodhimi? Si operon sot ky biznes?

Po le të marrim rastin e një kompanie fason. Biznesi e ka instaluar impiantin dhe nisi punë më 22 janar të këtij viti. Muaji më i mirë i prodhimit është qershori që ka kapur 8.45 MW. Ky impinat po të ishte i lidhur në “Net metering” (matës me dy kahe) do të prodhonte më shumë, sepse ka një paradoks. Klienti ka një fashë orare 08:00-15:00. Pas kësaj ore, klienti e fik impiantin dhe gjithashtu edhe të dielën. Paradoksi qëndron në faktin që po të vazhdojë impianti të prodhojë, energjia tepër nuk hidhet dot në rrjet, pasi faturohet si konsum.

Ky është hendeku që kemi dhe sipas të dhënave tona, OSHEE ka bërë me dije se do ta zgjidhë shumë shpejt çështjen e “Net metering” që do t’i hapte rrugë investimeve të tjera. Ajo që duhet të kuptohet është që impakti social dhe ekonomik është i dukshëm pasi çdo subjekt dhe individ bëhet investitor direkt në energji.

Nëse do të kishim vëmendje më të madhe, ndoshta në kohëra të tilla si thatësira e këtij viti, impiantet dhe parqet fotovoltaikë do të na garantonin më shumë siguri. Sot ndoshta ka nevojë për të rishikuar politikat dhe orientimin në bazë të ndryshimeve klimaterike. Uji po kërkohet gjithmonë e më shumë me rritjen e popullsisë dhe ne nuk mund ta shpërdorojmë thjesht duhet të gjejmë mënyra alternative që na mundësojnë shfrytëzim optimal të një pasurie që për fat të mirë e kemi me bollëk.

Bizneset duket se e kanë kuptuar interesin, po familjarët sa të interesuar janë?

Edhe flitet prej vitesh për përfitimet nga energjia diellore, ende ne kemi njohuri të vakëta kur bie fjala te masa e gjerë. Jo të gjithë e kuptojnë. Le të bëjmë një llogari edhe për një familjar. Ti je një familjar që paguan 10 mijë lekë në muaj, duke futur ngrohje-ftohje pa kursyer. Nëse me këto 10 mijë lekë ti do merrje një kredi, do të paguaje 10 mijë lekë plus 3 për qind për 6-7 vite. A nuk do të ishte më mirë që pas 8 vitesh ti të kesh përfituar energjinë tënde falas sesa t’i paguash këto 8 vite dhe përtej tyre, me çmime që mund të jenë ndoshta dhe më të larta.

Sa shkon zakonisht instalimi i një paneli nëse mund të na jepni një vlerë mesatare?

Sot çdo gjë është shumë më e thjeshtë se para tre vitesh. Duhet marrë informacion, sepse janë të lehtë për t’u instaluar, por ka nevojë për informim teknik për të realizuar këtë. Po e them këtë sepse duke e lënë të lirë tregun dhe duke i dhënë mundësi të gjithëve, do të kemi edhe ulje çmimi për instalimin, pra kosto më të lirë sesa mund ta bëjmë ne si kompani. Tregu ynë shqiptar është ende një treg informal, jo i trajnuar dhe specializuar. Konkretisht me këto produkte që janë në treg pa përfshirë koston e instalimit dhe strukturën (sepse duhet llogaritur si është terreni është kodrinor fushor apo tarrace) ne kemi dalë me një çmim 800 euro kilovat energji diellore.
Me një llogari të thjeshtë, një familjeje nuk i duhet më shumë sesa një impiant me fuqi 5 kW që në kosto shkon rreth 6 mijë euro.

Si e vlerësoni tregun shqiptar sa i përket ofertës që ka për këtë sektor. Sa i kontrolluar është?

Është një treg relativisht i rregulluar. Me operatorë të paktë, por që nëse do të rregullohen edhe dy-tre kufizime që mesa duket jemi në prag të zgjidhjes, duket se do të kemi një rritje të numrit, pasi në dijeninë time ka investitorë të huaj që interesohen për Shqipërinë lidhur me fotovoltaikët dhe gjithë gamën që përfshijnë burimet e rinovueshme. Gjithsesi sot që flasim, produktet ekzistojnë, e vetmja gjë duhet të kenë kujdes qytetarët dhe investitorët është të gjejnë partnerë seriozë.

Nuk ka rëndësi kush përzgjidhet për të zbatuar punën, rëndësi ka që ai që ofron produktin ta ketë të certifikuar. Kjo do të na parandalonte një gabim të madh që bënë fqinjët tanë që investuan në produkte të lira, por që u kthye në një bumerang me një kthim investimi në një afat të gjatë. Ky është një sektor potencial në Shqipëri, fare i paprekur dhe ashtu sikurse ka ndodhur me shumë sektorë herë pas here, shumë do të vijnë të fitojnë shpejt dhe të ikin. Këto nuk janë impiante që po nuk punojnë nuk ka gjë. Këto janë impiante që nëse s’punojnë, ti thjesht ke humbur paratë e tua.

Revista monitor,  12.08.2017

Çdo hektar tokë në Shqipëri mund të prodhojë në kufijtë e 250-320 mijë euro të ardhura nga energjia diellore.

Në Ministrinë e Energjisë dhe Industrisë qëndrojnë aktualisht 9 projekte me një vlerë investimi prej 85 milionë eurosh dhe një sipërfaqe që i kalon 174 hektarët.

Gjasat janë që me potencialet që ka Shqipëria dhe çmimi 100 euro/MW që caktoi qeveria, dielli të kthehet në biznesin e dekadës. Rastet e suksesit me sipërmarrjet dhe frika nga precedenti i HEC-eve.

Sokoli, i cili operon në sektorin fason dhe eksporton drejt Italisë, “importoi” nga partnerët e tij të biznesit në vendin fqinj, idenë e një impianti fotovotlaik. I pëlqeu fakti që faturën e kripur të energjisë mund ta zvogëlonte me 30%, të paktën si fillim. Vendosi që mbi çatinë e fabrikës së tij të instalonte mbi 60 kWp kapacitet. “Në Itali partnerët e mi në biznes kanë bërë të njëjtën gjë. U kërkova atyre që të më lidhnin me kompaninë zbatuese në Itali dhe të bënim një projekt paraprak së bashku me kostot. Kur e finalizuam projektin, rastësia bëri që të njëjtën vlerë dhe shërbim të ma ofronte një kompani shqiptare. Pas negociatave dhe mbylljes së detajeve të fundit, vendosëm për zbatimin dhe prej janarit fabrika furnizohet pjesërisht nga impianti fotovoltaik dhe pjesërisht me energjinë e siguruar nga OSHEE”, – tregon ai.

Kur e pyesim për investimin nëse është penduar apo mendon se ishte një zgjedhje e zgjuar, ai pohon se është i kënaqur me këtë investim. “Dua që të bëj rritje të fuqisë, por për momentin nuk janë kushtet. Bashkëjetesa e fabrikës me impiantin është duke më kursyer një shumë të konsiderueshme nga fatura e energjisë. Nuk mora kredi për ta financuar, por investova nga kapitali im dhe shoh që gjithçka po ecën ashtu siç ishte parashikuar. Nëse gjërat do të mbajnë këtë ritëm, mendoj se në pak vite do të rikuperoj investimin që kam bërë”, – shprehet Sokoli.

Nga janari rezulton që muaji më i mirë i impiantit të tij të jetë korriku dhe pas tij, qershori me një prodhim respektivisht 8.61 MW, 8.54 MW. Në janar, kur sapo impianti nisi funksionimin, prodhimi ishte 1.55 MW. Në total për shtatë muaj rezulton që biznesi të ketë përfituar një kthim investimi prej 4500 eurosh dhe këtu flasim për një pjesë të vitit. Me një llogari të thjeshtë nëse ruan të njëjtën tendencë, biznesi parashikon që kthimi i investimit të bërë të jetë në një afat 5-6-vjeçar.

Një tjetër biznes që duket se po shfrytëzon frytet e një fature më të lirë është edhe Villa Palladio në Durrës. Edhe ky biznes ka instaluar një impiant fotovoltaik. Ky impiant ka një kthim investimi mbi 2300 euro dhe sërish funksionimin e ka që nga janari i këtij viti. Por edhe pse dëshira është për rritje të fuqisë së instaluar do të duhet edhe pak kohë që gjërat të thjeshtohen dhe të marrin rrugë për shkak të pengesave ligjore, ndërkohë që bizneset duhet të mjaftohen me faktin që kanë gjetur një mënyrë efikase për të ulur kostot e tyre dhe për ta kthyer një investim disi të kushtueshëm në afatshkurtër në përfitim të konsiderueshëm në afatgjatë.

monitor 792.indd

Rriten kërkesat për parqe

Pothuajse çdo muaj, pranë Ministrisë së Energjisë dhe Industrisë ka pasur kërkesa për parqe fotovoltaikë dhe shumica e atyre që aplikojnë janë kompani që ushtrojnë aktivitet në një sektor tjetër që nuk ka lidhje me energjinë.

Vitin e kaluar, ishte kompania Novoselë Photovoltaic Power Plant që aplikoi për një park me kapacitet të instaluar prej 50 MW dhe me një vlerë investimi 72 milionë euro. Projekti do të shtrihej në zonën e Novoselës në Vlorë.

Pas saj, në nëntor 2016, do të vinte një kërkesë nga pesë kompani të bëra së bashku GAMMA SOLAR sh.p.k., ALFA ENERGY sh.p.k., BETA ENERGY sh.p.k., DELTA SOLAR sh.p.k. dhe SOLARIS sh.p.k., të cilat aplikuan pranë Ministrisë së Energjisë dhe Industrisë për një park fotovoltaik me kapacitet 50 MW.

Por në njoftimin që u bë nga Ministria ky projekt nuk ishte i shoqëruar me një vlerë financiare. Në prill, pas disa rregullimeve ligjore, ato që vërshuan ishin aplikimet për parqe fotovoltaikë deri në 2 MW. Nga 6 prilli deri më 31 korrik 2017 janë bërë të paktën 8 aplikime për parqe fotovoltaike me fuqi të instaluar deri në 2 megavat. Kompanitë që kanë aplikuar janë biznese të ndryshme nga bujqësia tek elektronika apo agropërpunimi.

Në total, vlera e investimeve të parashikuara për parqe dhe centrale fotovoltaike deri më tani është 85.4 milionë euro dhe fuqia e instaluar e parashikuar 113.72 MW. Sipërfaqja e tokës që do të zënë këto parqe llogaritet në 174.08 hektarë.

A është dielli biznesi i dekadës?

Shqipëria parashikon të nxisë investimet në burime të rinovueshme energjie dhe një nga këta nxitës është edhe çmimi 100 euro/MW përcaktuar për të gjithë parqet me kapacitet deri në 2 MW. Sipas Ministrisë së Energjisë dhe Industrisë, çdo hektar në vendin tonë mund të japë nga 250-320 mijë euro. Me një llogaritje të thjeshtë, vetëm nga sipërfaqja që përfshijnë aplikimet e dorëzuara sot në Ministrinë e Energjisë na rezulton jo më pak se 55 milionë euro në vit, që do të “vilen” nga toka ku do të vendosen panelet.

Nëse përfitimi rezulton vërtet i tillë përpara shqiptarëve qëndron një biznes i ri që mund të kthehet në biznes të dekadës me një përfitim 500 milionë euro dhe nëse do të ketë interes, kjo shifër mund të shumëfishohet por le të mbajmë vrullin e “ëndrrave” në diell me pritshmëri reale. Thjesht me ato që janë në letër dhe që kanë gjasa të zbatohen. Është e çuditshme të shohësh sesi shumica e zonave ku po shfaqet interesi për ngritjen e parqeve fotovoltaikë janë zona që kanë një aktivitet dominant bujqësor, si Lushnja apo Fieri.

ERE caktoi çmimin 100 euro/MW për fotovoltaikët

Enti Rregullator i Energjisë vendosi në fund të korrikut që të caktonte një çmim për energjinë në rastet e parqeve fotovotalikë deri në 2 MW si dhe për parqet eolikë deri në 3 MW. Kjo erdhi në kushtet kur mungesa e një çmimi po linte hapësira bosh në nxitjen e investimeve. Për hir të së vërtetës, një çmim 100 euro/MW sikurse u caktua për energjinë diellore është një çmim bujar, që ndoshta do t’i japë një shtytje të re interesit në këtë sektor. Por vështirësia në përcaktimin e metodologjisë për çmimin duket se ka qenë evidente duke qenë se Shqipëria po shkel në një terren tërësisht të ri si për fotovoltaikët dhe për eolikët për të cilët çmimi ishte më i ulët, në vetëm 76 euro/MW. Ministria pranon në një shkresë dërguar ERE-s pikërisht këtë aspekt.

“Aktualisht në Shqipëri nuk ka investime të kësaj natyre të impianteve me diell (PV) apo me erë (Eolik), dhe për këtë arsye ka një mungesë të theksuar të të dhënave lidhur me planet e biznesit dhe kostot shoqëruese, me qëllim kryerjen e një analize të saktë të kostove në kushtet e vendit tonë. Informacioni që disponojmë nga propozime të pakërkuara është se ka shumëllojshmëri analizash dhe kostosh, të cilat asnjëherë nuk kanë proceduar në investim konkret. Në këto kushte, referencat janë të bazuara në studimet që disponohen, dhe mbi bazën e këtyre studimeve, rezulton se orët e punës së impianteve me diell, ndryshojnë nga ato me erë dhe ky faktor, përbën edhe ndryshimin në llogaritjen e çmimit për të dy impiantet, megjithëse kostoja mesatare e peshuar e kapitalit rezulton e njëjtë”, – thuhet në vlerësimin e ministrisë.

Enti duke pasur parasysh këtë i ka kërkuar MEI-t që nga viti 2018 e në vijim të mbajë të dhëna nga aplikimet dhe kostot e investimit me një premisë për të rishikuar vendimin që përcakton edhe metodologjinë.

Precedenti me hidrocentralet

Çmimi 100 euro/MW mund të jetë një nxitës i mirë për investimet e reja, por këto të fundit mbi të gjitha kanë nevojë për besim. Një precedent aspak pozitiv sa u përket investimeve dhe zhgënjimit është ai i hidrocentraleve kur qeveria vendosi të ndryshonte formulën me të cilën blihej energjia. Në logjikën e ministrisë, prodhuesit me përparësi nuk mund të shisnin tek KESH me një çmim të lartë dhe ky i fundit ta shiste anën poshtë çmimit që e kishte blerë. Ndaj në lojë hyri Bursa e Hungarisë. Kaq mjaftoi që shumë prej investitorëve të nisnin betejën pranë Entit Rregullator të Energjisë, duke kërkuar që formula të mos ndryshonte, sepse ajo që po u propozonte qeveria rrëzonte planet e tyre të investimit. Përtej përplasjeve në distancë, takimeve të shpeshta, ankesave të investitorëve në fund, çmimi mbeti ai me bazë qendrore bursën hungareze.

Rasti i hidrocentraleve dhe ndryshimi i çmimit mund të jetë një precedent që investitorët potencialë nuk do duan ta përsërisin, ndaj qeveria duhet mbi të gjitha të garantojë planet e tyre të biznesit, por edhe të jetë e qëndrueshme në politika, përndryshe kjo mund të kthehet në një bumerang.

monitor 792.indd

Forumi Ekonomik: Pse e ardhmja është dielli

Njerëzimi konsumon 221 tonë qymyr, 1,066 fuçi naftë dhe 93 000 m³ gaz natyror në sekondë. Këto materiale ishin të mrekullueshme për revolucionin industrial që nisi në Britani në shekullin e 18, por në fillim të shekullit të 21-të është koha të bëhet një rivlerësim i nocionit energji e re. Ka nevojë që burimet e shtershme të zëvendësohen me ato të rinovueshme, por pyetja është me cilin prej tyre?

Herët ose vonë, njerëzimi duhet të vendosë se burimi i vetëm i qëndrueshëm në afatgjatë është energjia diellore.
Nga një hartë e publikuar së fundmi nga Forumi Ekonomik Botëror rezulton që Afrika dhe Australia të jenë edhe zonat me potencialin më të madh të shfrytëzimit të energjisë diellore, por me të njëjtin intensitet shfaqen një pjesë e Azisë, Amerika e Veriut dhe ajo e Jugut. Shqipëria kategorizohet tek ato vende që kanë një mesatare prej 4.5 kWh energji për metër katror dhe me një shumë vjetore prej mbi 1600 kWh/m². Maksimumi që mund të prodhohet në botë nga dielli është 7.5 kWh/m² me një shumë finale vjetore prej 2800 kWh dhe që kryesisht kjo mund të arrihet në dy zona të limituara, një në Afrikë dhe një në Amerikën e Jugut.

T’i themi po diellit

Sipas Forumit Ekonomik Botëror, sot toka konsumon energji në masën e 17.7 trilionë vat, që do të arrijë në 30 terravat deri në 2050, duke marrë për bazë një normë të ngjashme të rritjes së popullsisë. Energjia diellore që prek sipërfaqen e tokës është të paktën 4 herë më e lartë sesa niveli që njerëzimi mund të konsumojë. Kjo është më se e bollshme nëse shfrytëzohet siç duhet. Potenciali i energjisë mbi tokë është 120 Terravat. Por me vetëm 2% të tokës do të përfitonim 50 terravat.

T’i themi jo energjisë nukleare

Afrika e Jugut ishte e fundit që nën ngazëllimin politik po konsideronte energjinë nukleare. Fatmirësisht në prill 2017 zhvillimet për një të ardhme nukleare u ndërprenë nga Gjykata e Lartë. Le të mos përsërisim mëkatet vdekjeprurëse që e konsiderojnë energjinë nukleare si një mundësi dhe t’i kujtojmë vetes mëkatet. Së pari, për koston dhe pasojat që ka një impiant nuklear. Së dyti, raste si Çernobili, 30 vjet më parë, tregojnë se e gjithë ajo zonë është ende e mbuluar me rrezatim, duke mos u konsideruar e përshtatshme për të jetuar. Ky nuk është një rast që duam ta shohim të përsëritet.

Revista Monitor,  12.08.2017

Pas bllokimit të disa pikave të karburanteve në territorin e Bashkisë së Tiranës, të cilat nuk ishin të liçencuara, në Drejtorinë e Tatimeve pranë bashkisë është regjistruar një fluks aplikimesh.

“Ky fluks ka nisur që ditën e parë, kur kemi patur dhe pagesat e para. Sot vazhdon i njëjti ritëm, është në proces, shifrat rriten nga momenti në moment dhe bashkia do ta vazhdojë aksionin deri në regjistrimin e pikës së fundit”, deklaron Arli Naska, drejtor i Tatimeve pranë Bashkisë së Tiranës.

Vendimi i Këshillit të Ministrave i dhjetorit 2015 për pagesën e një tarife ndaj bashkive për të gjitha pikat e karburantit dhe gazit u ankimua disa kohë më parë, por Gjykata Kushtetuese e konsideroi të drejtë këtë tarifë por me një ndryshim në vlerë.

“Solli ndryshim vetëm në nivelin e tarifimit. Për pikat që tregtojnë benzinë dhe naftë nga 5 milionë lekë parashikuar për t’u paguar për harkun kohor 5-vjeçar zbriti në 3 milionë, ndërsa për pikat e gazit nga 3 milionë zbriti në 1 milion për të njëjtin hark kohor”, sqaron Naska.

Në territorin e Bashkisë së Tiranës ushtrojnë aktivitetin e tregtimit të karburanteve rreth 173 pika, nga të cilat vetëm 3 prej tyre kishin aplikuar për liçencë, majde dhe këto me mangësi në dosje. Një ditë më parë u bllokuan 5 pika karburanti, ndërkohë që aksioni vijon deri në liçencimin e të gjitha pikave që ushtrojnë këtë aktivitet në Tiranë.

Top Channel,  12.08.2017

Operatori i Shpërndarjes së Energjisë Elektrike ka stakuar linjën L30-55/1 Koplik 220 -Vukpalaj për arsye sigurie, pasi ka rënë zjarr në afërsi të Bajzës.

Nga stakimi pa energji janë n/stacioni Koplik, Bajzë, Vukpalaj dhe dogana Hani Hotit, ndërsa për zjarrin në Bajzë kërkohet zjarrfikësja për të vendosur flakët në kontroll.

Ndërsa në Tiranë është stakuar energjia për shkak të investimit për lidhjen unazore të fidrave 333 dhe 334 te N/St Selite 20 kV duke lënë pa energji zonën pranë Kopshtit Zoologjik sot nga ora 10.00 deri ne 11.00.

Shqiptarja.com  11.08.2017