info@energjia.al

Ministers of member-states of the Energy Community Treaty participated in the 11th meeting of its Council of Ministers, held in Belgrade, Serbia. Republic of Kosovo was represented by the Minister of Economic Development, Fadil Ismajli, whom along with his counterparts from Albania, Serbia, Macedonia, Moldova, Bosnia and Herzegovina and Montenegro took a number of important decisions.

EnCT’s 11th meeting was organized by the Serbian presidency. Representative and co-head of this European Commission council, Fabrizio Barbaso, greeted the ministers on the successful negations on the energy sector.

Ministers of Energy Community member states agreed with the recommendation to make certain adoptions in the implementation of Directive 2012/27 EU on Energy Efficiency. These recommendations will serve as a good legal foundation that will facilitate the implementation of the said directive.

Ministers also adopted the proposal to postpone to 2027 the term for operation of existing thermal power plants in their respective countries, as part of the obligations to implement relevant EU directives. It should be noted that the postponement of the decommissioning deadline for existing thermal power plants represented one of Mr. Fadil Ismajli’s priorities before and after taking the ministerial post. This was achieved with the adoption of the said proposal.

Among other, note was made of the dispute between KOSTT (Kosovo) and the Republic of Serbia. The Head of the Energy Community Treaty Secretariat emphasized that the agreement reached between the Government of Kosovo and Serbia represents one step towards a final solution of this dispute. If this agreement is implemented by October 2014, the Energy Community Treaty will raise the matter in the Ministerial Council through relevant instruments.

The Minister of Energy of Serbia, Zorana Mihajlovic, stated that the two companies will sign within three months an inter-TSO agreement on coordinated operation of their systems.

On the other hand, Minister Ismajli greeted all participants and underscored the issue of obstacles that derive from the third package in relation to security of supply, market opening, market prices and regulated prices.

“In addressing these matters, the condition/state and development of each individual member state should be taken into consideration,” said Minister Ismajli.

Similarly, ministers from Macedonia, Montenegro and Serbia agreed with Minister Ismajli and underlined that this process should be conducted with great care and attention.

The meeting was also used to approve the list of projects of interest for the Energy Community. This list contains projects of national and regional interest, which were selected based on Energy Community Secretariat’s methodology. Such projects include the Kosova e Re Power Plant and 400kV Interconnection Line with Albania.

Although the gas pipeline between Nish and Prishtina was placed in the reserve list of proposed projects, with remarks from the Energy Community Secretariat from e previous meetings, Minister Ismajli asked for the project not to be treated in the list as it was not discussed beforehand with the Government of Kosovo, as the project of regional character it is.

Other issues discussed include the report on implementation of Energy Community Treaty obligations for its member states, as well as the extension of the Treaty for an additional ten years, in order to further coordinate obligations deriving from the Treaty.

Minister Ismajli had a meeting with his Serbian counterpart, Minister Mihajlovic, and the Director of the Energy Community Treaty, Mr. Kopac, in which they expressed their full readiness to the implementation of all agreements in relevant sectors.

Minister Ismajli emphasized that electricity is no God-given gift, but a commodity that has to be paid by all citizens, adding that to this end it is necessary for electricity consumption to be promptly placed under control in Mitrovica North as well.

Another issue of discussion was natural gas, on which Minister Ismajli underlined that feasibility studies have to be performed in order to identify the most economically reasonable solutions for Kosovo and subsequently for the entire region.

For her part, Minister Mihajlovic added that her country will not hinder Kosovo’s membership in international mechanisms, which represents one of the items of their agreement. The strongest reflection from this meeting of the Ministerial Council held in Belgrade is the fact that this is the first time for a Minister of Economic Development of the Republic of Kosovo to take part in a minister-level meeting in Belgrade. Minister Ismajli was received and escorted with the highest official state protocols.

energjia.al, 28.10.2013

Economy Minister Valon Saraqini visited on 26 October the municipality of Terace on Saturday to oversee the construction of four hydro-power plants, being built by the Skopje branch of the foreign company ‘SOL HYDROPOWER’.

This company will build three small HPPs in Tearce (on Bistrica River) with a total installed capacity of 7.5 MW, Saraqini told reporters. The plants – an investment of about EUR 15 million – will generate 28 GWh of electricity on annual basis, he added.

In favor of local, regional development, the Ministry of Economy has also signed four concession agreements for construction of HPPs on the Odranska River with total installed capacity of 3.4 MW and annual electricity generation of about 14GWh.

Over EUR 22 million is to be invested in the construction of these seven HPPS in the next two-three years. The construction works that make about 70 percent of the investments will be executed by domestic companies, which will revive the local economy, Saraqini said.

A total of 17 small HPPs have been constructed thus far under the all signed concession agreements. Half of the 15 HPPs that are under construction should become operational by the end of 2013 and early 2014.

energjia.al, 28.10.2013

Në 24 Tetor, ministrat e energjisë të rajonit u mblodhën në mbledhjen e përvitshme të Komunitetit të Energjisë në Beograd, ku morën një sërë vendimesh të rëndësishme mbi të ardhmen e energjisë në rajon. Ndër të tjera, mbledhja e ministrave doli me rekomandime mbi masat që vendet e rajonit, përfshirë Shqipëria, duhet të marrin në të ardhmen mbi efiçencën e energjisë. Këto rekomandime do të shërbejnë si baza e një vendimi detyrues të KomEnerg-ut, për tu marrë në 2014.

Më interesante ndër masat e propozuara është ajo e detyrimit të tregëtarëve të energjisë për pakësimin e përvitshëm të energjisë së tregëtuar. Kjo do të ishte e ngjashme me tregun e karbonit në BE, ku prodhuesve të energjisë u alokohen kuota emetimi karboni në ulje vit pas viti. Në skema të tilla zakonisht ata që kanë kursyer më shumë sec u kërkohet kanë të drejtë të shesin diferencën tek ata që kanë kursyer më pak sec u kërkohet. Kursimi i energjisë kthehet në një vlerë e cila mund të tregëtohet me certifikata që luajnë rolin e parasë në tregun e kursimit të energjisë.

Një masë e tillë do të haste në kundërshtimin e bizneseve private, të cilat funksionojnë me llogjikën e tregut, se sa më shumë energji të shitet, aq më mirë. Por kjo llogjikë tregu bie në kundërshtim me interesat kombëtarë të ruajtjes së burimeve natyrore, të pavarësisë energjitike ne një periudhë afatgjate dhe të luftimit të ndryshimeve klimatike.

Ndër masat e rekomanduara janë:

  • Plani Kombëtar i Veprimit për Efiçencën e Energjisë: Deri në 31 Dhjetor 2015, secili vend duhet të aprovojë objektivin e kursimit të energjisë me 20% të konsumit final të energjisë deri në 2025 dhe me 30% deri në 2030
  • Ndërtesat: Deri më 30 qershor 2016 secili vend duhet të ketë strategji për sigurimin e fondeve për rinovimin e stokut të ndërtesave rezidenciale dhe tregëtare, si publike dhe private. Në vijim kjo strategji do të përditësohet çdo tri vjet dhe do të jetë pjesë e planit kombëtar të veprimit mbi efiçencën e energjisë (PKVEE).
  • Nga 30 qershor 2015, 4 vjet rresht, të paktën 2% e sipërfaqes ndërtimore të ndërtesave të organeve të pushtetit qëndror të rinovohet që të plotësojë performancën energjitike minimale të përqasur me akuisin. Nga viti i pestë deri në 2025, dhe 2030, 3% e stokut përditësohet çdo vit. Këtë detyrim e kanë vetëm ndërtesat me sipërfaqe përdorimi më të madhe se 500 m2 dhe të cilat nuk kanë performancën energjitike minimale të kërkuar nga akuisi.
  • Prokurimet publike: Secili vend duhet që gjatë prokurimeve publike të blejë vetëm pajisje, shërbime dhe ndërtesa me efiçencë të lartë, për sa kohë kjo nuk bie në kundërshtim me kërkesat e tjera të tenderave publikë, si: kthimi mbi investimin, çmimi, pasojat mjedisore, aspektet teknike dhe konkurrueshmëria.
  • Kompanitë e shpërndarjes dhe tregëtimit të energjisë duhet të kenë detyrimin ligjor të pakësojnë energjinë e shitur me 1% në vit, në periudhën 1 janar 2015-31 Dhjetor 2025, dhe me 1.5% në periudhën 2025-2030. Kjo % llogaritet mbi shitjet vjetore tek konsumatorët finalë të gjithë shpërndarësve të energjisë apo gjithë kompanive të shitjes me pakice, në vëllim, e mesatarizuar gjatë 3 viteve të fundit të para 1 janar 2014. Energjia e përdorur në transport mund të përjashtohen plotësisht ose pjesërisht nga ky detyrim.
  • Auditimet e energjisë: Vendet duhet të promovojnë auditimet e energjisë tek konsumatorët e energjisë, të cilat janë me përfitim, kryhen nga ekspertë të kualifikuar dhe të pavarur, dhe mbikëqyren nga autoritete të pavarura sipas ligjit. Vendet duhet të kenë programe që nxisin bizneset e vogla dhe të mesme të bëjnë audite energjie dhe të zbatojnë udhëzimet e auditorëve. Duhet gjithashtu të ketë programe që ndërgjegjësojnë banorët mbi përfitimet nga audimet. Vendet duhet të inkurajojnë programe trajnimi për kualifikimin e auditorëve të energjisë.
  • Aparatët matës: Aty ku ka ngrohje ose ftohje qëndrore, çdo konsumator duhet të ketë aparatin e vet matës brenda 30 qershor 2018, nëse është e mundshme teknikisht dhe e arësyeshme financiarisht.
  • Brenda 31 Dhjetor 2016 secili vend duhet të: (a) studiojë potencialin e kursimit të energjisë në sektorin e elektricitetit dhe të gazit, sidomos në transmetim, shpërndarje, menaxhim ngarkese dhe ndëroperabilitet, si dhe të studiojë mundësitë e lidhjes në rrjet të prodhuesve të vegjël të energjisë; (b) të identifikojë masa dhe investime konkrete për përmirësimin e efiçencës së energjisë në rrjet, me afate për zbatimin.
  • Deri në 30 qershor 2016, secili vend duhet të sigurojë që të ketë skema akreditimi dhe/ose çertifikimi, përfshirë skema trajnimi, për furnizuesit e shërbimeve, auditeve të energjisë dhe instaluesit e pajisjeve përdoruese të energjisë në ndërtesa.
  • Fondi i Efiçencës së Energjisë: Secili vend duhet të krijojë ose shfrytëzojë fonde ekzistuese për financimin e masave të përmirësimit të efiçencës së energjisë.

Ekolëvizja, 28.10.2013

Nga Gjergj Erebara

Qeveria shqiptare po përpiqet të mbyllë një telash që filloi në vitin 2008 me privatizimin e rrjetit të shpërndarjes së energjisë elektrike dhe që arriti kulmin me përzënien e kompanisë privatizuese e nisjen e procesit të rishtetëzimit të kompanisë që dikur quhej OSSH dhe tashmë quhet CEZ. Problemi ka potencialin t’u kushtojë shqiptarëve dhjetëra apo qindra milionë euro.

Telashi CEZ është pjesë ose produkt i një telashi më të madh të Shqipërisë, mungesa e shtetit ligjor ose shtet i dështuar.

Tri janë rrugët e zgjidhjes së kësaj situate: vlerësimi i aseteve të CEZ dhe shpronësimi i saj, një procedurë që do të kushtojë ca para; arritja e një marrëveshjeje për rikthimin e kompanisë te pronari i vet, grupi çek, CEZ, ose rishitja e kompanisë te një palë e tretë.

Cilado prej këtyre zgjidhjeve nuk e zgjidh në thelb problemin, ose shkaqet që e krijuan këtë situatë.

E para, CEZ dështoi se nuk mblidhte dot faturat e energjisë elektrike. Kur ka një kontratë dhe njëra palë refuzon ta respektojë atë, (në këtë rast qytetarët dhe institucionet publike që nuk shlyen faturat), kompania nuk mund të marrë një revole e të shkojë t’i mbledhë me dhunë. Ajo ka nevojë që policia ose shteti ta detyrojë shkelësin të plotësojë detyrimet e veta kontraktuale. Kur shteti nuk e ndihmoi, nuk kreu funksionin e vet themeltar. Kjo do të thotë që shteti dështoi.

E dyta, rrjeti i shpërndarjes së energjisë elektrike është një monopol natyror dhe si i tillë, nën pronësi shtetërore apo private, duhet të mbikëqyret për mbrojtje të konsumatorëve. Në rast se mbikëqyrësi nuk e kryen këtë funksion, sërish kemi të bëjmë me dështim të shtetit.

Konkretisht, CEZ pati disa liri nga autoriteti, në drejtim të importit të dritave, të cilat sollën kosto të pajustifikuara për konsumatorin. Formula e tenderimit të energjisë së importit dhe rregullimi i marrëdhënies së CEZ me prodhuesin shtetëror KESH, qenë në dëm të KESH dhe të konsumatorit. Shkurt, CEZ hyri në Shqipëri si një korporatë ndërkombëtare që filloi të përdorë mekanizmat e zakonshëm të biznesit politik në vendin tonë. Zhvatje dhe ndarje fitimesh. Të ashtuquajturat kontrata për mbledhjen e borxheve të këqija, a thua se kishte nevojë që faturat e papaguara nga institucionet publike të mblidheshin nga një palë e tretë, qenë vetëm një pjesë e praktikave korruptive të kompanisë së nderuar CEZ. Por në thelb, CEZ kërceu sipas muzikës. Në një shtet ku nuk zbatohen kontratat, nuk ka se si të bësh biznes.

Privatizime të tilla kanë dështuar në shumë vende të tjera, si në Maqedoni e Bullgari. E gjithë logjika pas privatizimit të sektorit të energjisë elektrike ka rezultuar e gabuar në shumë vende europiane. Në të gjitha rastet, mungesa e rregullave të sakta dhe mungesa e zbatimit të rregullave, janë shkaktarë të dështimit. Askush nuk mund të pretendojë se faji qe i njëanshëm, i kompanisë apo i shtetit. Por është i sigurt detyrimi i zbatimit të kontratave është parakusht për funksionimin e vendeve.

Qeveria do të zgjedhë praktikisht mes shpronësimit dhe kthimit të CEZ në ndërmarrje shtetërore ose rikthimin e saj në administrimin e CEZ-it. Rishitja e kompanisë te një palë e tretë, nuk ngjan një ide shumë e mirë. Çmimi i shitjes do të qe minimal dhe ka gjasa që vetëm ndonjë kompani aventurore do të afrohej.

Rikthimi te CEZ apo shtetëzimi janë dy opsionet që mbeten. Sido që të jetë zgjidhja, problemi mbetet tek aftësia e shtetit për të detyruar nënshtetasit e vet të respektojnë kontratat e nënshkruara. Aftësia e zbatimit të ligjit nuk varet shumë nëse bëhet fjalë për ndërmarrje shtetërore apo ndërmarrje private. Varet nga vullneti politik për urdhërim dhe ndëshkim.

Nuk është se ka shumë rëndësi se cila do të jetë zgjidhja për pronësinë e CEZ Shpërndarje, por ka shumë rëndësi çështja nëse ekziston vullneti politik për të mbledhur faturat e dritave.

Mbledhja e faturave të dritave është edhe një ushtrim i mirë për ligjzbatimin në përgjithësi në Shqipëri. Duke qenë se mospaguesit janë me dhjetëra mijëra, një fushatë reale për mbledhjen e detyrimeve përbën një gur themeli në ndërtimin e një shteti normal. Në rast se kjo nuk bëhet, atëherë do të vijojmë me të njëjtën situatë siç kemi qenë në të shkuarën, dhe siç jemi aktualisht, një shtet i dështuar.

Top Channel, 28.10.2013

Ndërsa qeveritë shqiptare festojnë të ekzaltuara investimet qindra miliona eurosh që po bëhen nga kompanitë e naftës për kërkimin dhe nxjerrjen e saj, investitorë dhe administratorë që menaxhojnë 3 trilion dollarë investime, kërkojnë nga industria e naftës të ketë kujdes, se politika mund të ndryshojë së shpejti.

Më poshti lajmi mbi letrën në median e huaj:

Investitorë që administrojnë asete me vlerë ~3 trilion dollarë, i kanë shkruar letër kompanive më të mëdha ndërkombëtare të naftës, gazit dhe qymyrit, duke u bërë thirrje të përgatiten për një pakësim të mundshëm të kërkesës për burime fosile në sajë të politikave kundër ndryshimeve klimatike.

Letra është nënshkruar nga 72 investitorë, përfshirë disa fonde pensionesh në SHBA, dhe paralajmëron industrinë e fosileve se po investojnë në kapital që nuk do të përdoret kurrë.

Letra reflekton shqetësimin në rritje të investitorëve mbi të ardhmen e rezervave të burimeve fosile, dhe perspektivën e mundshme që këto asete të mbeten të pashrytëzuara, nën tokë, për shkak se përdorimi i tyre do të shkaktonte ndryshime klimatike katastrofike.

Letra i është dërguar 45 kompanive, përfshirë ExxonMobil, Royal Dutch Shell dhe BP, si dhe grupeve të minierave.

Ajo u kërkon kompanive të bëjnë një vlerësim risku të pasojave të një politike të re botërore për pakësimin e emetimeve të gazrave serrë me 80% deri në 2050, një pakësim që jep shanse të arësyeshme për shmangjen e ndryshimeve katastrofike të klimës.

Investitorët kërkuan që ky vlerësim risku të realizohet para takimeve vjetore të kompanive për vitin 2014, mundësisht brenda qershor 2014, dhe të publikojnë rezultatet e vlerësimit.

Rreth 30 kompani ju përgjigjën letrës, disa prej tyre e refuzuan menjëherë kërkesën, disa e pranuan, kurse pjesa tjetër janë duke e marrë në konsideratë.

Andrju Logan i “Ceres”, një rrjet investitorësh, i cili punon me problemet mjedisore dhe sociale, thotë: “Investitorët janë djegur tashmë nga qymyri, për shkak të rënies së papritur të kërkesës për të, dhe kanë shqetësime se e njëjta gjë do të ndodhe dhe me naftën”.

HSBC ka vlerësuar se në një botë ku emetimet e karbonit kufizohen, kompanitë e naftës dhe të gazit mund të humbasin 40-60% të vlerës së tyre të tregut.

Sipas An Staucboll, drejtore ekzekutive e një fondi pensionesh në Kaliforni “Nuk mund të investojmë për shkatërrimin e klimës”.

Letra e investitorëve u kërkon kompanive të naftës dhe gazit të rishikojnë shpenzimet e tyre për kërkimin dhe gjetjen e rezervave të reja, të cilat vitin e kaluar arritën shumën $ 674 miliard dollarë, dhe të shikojnë mundësitë alternative të përdorimit të kapitalit.

Ekolëvizja, 28.10.2013

“Montenegro is making intensive efforts to harmonise its national legislation related to energy with the one of the EU,” Montenegro’s Economy Minister Vladimir Kavarić said on 25 October at the 11th Energy Community Ministerial Council meeting, which took place in Belgrade on Thursday.

Minister Kavarić underlined that Montenegro’s most important activities are related to drafting a new law on energy, which will ensure full compliance with all relevant EU directives in that area and eliminate possible ambiguities that hampered the enforcement of the existing Energy Law.

“Energy Efficiency Bill has been drafted and it will be aligned with the relevant EU directives relating to the efficient use of energy. Drafting the Energy Development Strategy of Montenegro until 2030, a key strategic document which will define the paths of development of the energy sector in the future, is also underway,” he explained.

Taking into account Montenegro’s development commitments, activities regarding a wide range of projects are being carried out.

“The Government has issued a tender for exploration and production of oil and gas in the Montenegrin coast. In addition, the choice of the TAP for transporting gas from Azerbaijan is a good news for Montenegro and the region, as it creates one of the basic prerequisites for implementing the IAP pipeline, which is to make interconnections with the TAP gas pipeline in Albania. By implementing the TAP and IAP pipelines, Montenegro will gain access to gas as an environmentally friendly and cheaper source of energy,” the Montenegrin Economy Minister highlighted.

“The current project of the second block of the Thermal Power Plant Pljevlja arouses great interest among investors, and the deadline for submitting bids is 31 October, ” Minister Kavarić pointed out, adding the tender for eight small streams is underway as well.

The project of interconnection cable with Italy is particularly attractive for investments. In addition, a treaty on setting up a regional auction house to conduct coordinated auctions for the allocation of power transmission capacity for the region, based in Montenegro, was signed last year, the Economy Minister said.

“It can be argued that the Coordinated Auction House for South East Europe, based in Podgorica, is the first successful regional project. Many issues have been resolved, the foundation that will significantly contribute to the opening and promoting markets, trade and the region as well, was set. The Auction House is certain to be founded in 2014, as an expression of regional power transmission companies’ willingness to boost cross-border cooperation. The project has been supported by the Secretariat of the Energy Community and the European Commission, as well as by the Government of Montenegro, which has provided a very favourable tax treatment of the future auction house. The project has also received generous financial support from international financial institutions,” Minister Kavarić concluded.

energjia.al, 28.10.2013

Në disa raste përdoren për mbushjen e tyre vetëm disa pompa dore ose pompa elektrike. Tregtimi i gazit të lëngshëm pranë qendrave të banuara vazhdon të jetë një problem shqetësues për qytetarët. Në disa lagje të qytetit të Beratit pranë pallateve, apo shtëpive të banimit ka pika që tregtojnë gaz pa asnjë masë sigurie. Kështu bombolat janë të vjetra dhe janë në numër të madh gjë që nuk lejohet për shkak të rrezikut të shtuar. Asnjë nga pikat e tregtimit nuk ka mjete të ndërhyrjes në rast të rënies së një zjarri. Vetë banorët shprehen se, këto pika përbëjnë një rrezik për jetën e tyre dhe të fëmijëve. Ata sugjerojnë edhe masat që duhet të merren për zgjidhjen e këtij problemi mjaft shqetësues. Sipas të dhënave janë shumë pika që tregtojnë bombola me gaz duke mos plotësuar kushtet e vendosura për këtë lloj produkti të domosdoshëm, por edhe mjaft të rrezikshëm.

Situata

Tregtimi i gazit në Qarkun e Beratit ka një rrezikshmëri shumë të lartë, pasi nuk zbatohen rregullat e sigurimit teknik dhe bombolat e gazit nuk janë të certifikuara dhe nuk kanë asnjë etiketë kolaudimi. Specialistët e repartit zjarrfikës, duke u nisur nga fakti që pjesa më e madhe e zjarreve në të gjithë Qarkun e Beratit kanë pasur si shkak kryesor energjisë elektrike dhe gazin, kanë ngritur shqetësimin se tregtimi, përdorimi dhe mbushja e bombolave të gazit përbën një rrezik serioz. Tragjedia e ndodhur nga shpërthimi i bombolave të gazit nuk kanë qenë të pakta. Specialistët e fushës shprehen se në këtë qytet duhet të intensifikohen kontrollet në të gjitha pikat (me shumicë e pakicë), ku tregtohet e mbushet gaz, sepse vetëm kështu mund të parandalohet rreziku. Nga kontrollet e ushtruara në të gjitha këto pika ka rezultuar se 18 prej tyre që bëjnë transaksion të gazit përbëjnë një rrezikshmëri shumë të lartë, ndërsa 6 të tjera tregtojnë gaz për makina pranë pikave të karburantit. Specialistët kanë pohuar për gazetën se një rrezikshmëri të lartë paraqesin edhe pikat, ku mbushen bombolat e gazit, ku në disa raste përdoren për mbushjen e tyre vetëm disa pompa dore ose pompa elektrike. PMNZSH e Qarkut Berat, ka pohuar se, pjesa më e madhe e bombolave që qarkullojnë në Berat janë shumë të vjetra, nuk kanë asnjë certifikatë nga IQT-ja dhe nuk kanë të shënuar afatin e kolaudimit të tyre, gjë që sjell edhe rrjedhjet e vazhdueshme të gazit me kalimin e kohës së përdorimit. Burimet e zjarrfikësve kanë bërë të ditur se janë vendosur 18 gjoba për subjektet e tregtimit e mbushjes së gazit, ku edhe janë gjetur shkelje, por nuk është në kompetencat e sektorit të PMNZSH-së bllokimi i këtyre pikave, të cilat janë licencuar dhe janë të pajisura me lejen e tregtimit të gazit nga ana e bashkisë së qytetit.

Gazeta Telegraf, 28.10.2013

“Rebelja e energjisë” e një prodhuese e lëndëve izoluese u nderuan me Çmimin Gjerman të Ambientit. Shpikjet që i shërbejnë kursimit të energjisë kanë nevojë për kuadër të besueshëm, kërkoi Presidenti gjerman, Gauck.

Për angazhimin e tyre në lëvizje ekologjiste dhe për guximin e tyre si sipërmarrëse, Ursula Sladek dhe Carmen Hock-Heyl u nderuan me Çmimin Gjerman të Ambientit të Fondacionit Federal Ambjenti (DBU). Të dyja, “në kohët ku vetëm i tallnin, kryen një punë me rëndësi për të ardhmen, me fuqi bindëse, me kompetencë dhe me këmbëngulje kundër rezistencave masive, në fushën e tensionit midis ekologjisë dhe ekonomisë, duke i kthyer në realitet vizionet e tyre”, u tha në motivacionin e çmimit.

Zbuluesja e kërpit termik

67 vjeçarja Sladek është themeluese dhe kryetare e kryesisë të sipërmarrjeve elektrike “Netzkauf Elektrizitätswerke Schönau” në Schwarzwald. Ofruesi i parë i energjisë ekologjike në Gjermani i ka fillesat në një iniciativë qytetare pas katastrofës atomike të Çernobilit. Ndërsa sipërmarrësja 58 vjeçare, Hock-Heyl nga Nordlingen, ka arritur megjithë kundërshtitë e mëdha të zërë vend në treg duke e bërë kërpin lëndën izoluese ekologjike në ndërtimin e shtëpive. Të dyja e ndajnë Çmimin që shoqërohet me 500.000 Euro

Çmimi Gjerman i Ambientit, i cili jepet për herën e 21-të është çmimi që shoqërohet më shumën më të madhe të parave në Evropë. Në fjalën e tij për nder të laureateve të Çmimit, Presidenti i Gjermanisë, Joachim Gauck përmendi kthesën energjitike të qeverisë gjermane.
Shkëputja nga energjia atomike dhe zgjerimi i energjive të ripërtëritshme duhet të jetë i përballueshëm ekonomikisht për producentët dhe për konsumatorët, theksoi ai. Kjo bën pjesë në detyrat e një qeverie të re gjermane. Në ceremoninë solemne në Osnabrück morën pjesë rreth 1500 mysafirë të ftuar, midis tyre Ministri gjerman i Ambientit, Peter Altmaier (CDU) dhe kryeministri i Saksonisë së Poshtme, Stephan Weil (SPD).

Deutsche Welle, 28.10.2013

Qeveria e Kosovës nuk do t’ia falë asnjë qytetari borxhet ndaj KEK-ut, madje as serbëve për të cilët është përfolur para disa ditëve në media se do t’iu falen 125 milionë euro që ata ia kanë borxh KEK-ut.

Kështu ka deklaruar ministri i Zhvillimit Ekonomik, Fadil Ismajli. “Nuk ka marrë kurrfarë vendimi Qeveria e Kosovës për faljen e borxheve për asnjë qytetar të Kosovës”, tha Ismajli për Rtk.

Sipas tij, KEDS-it i takon të merret me këtë problem, sepse kështu është bërë marrëveshja. “Në marrëveshjen e bërë me rastin e privatizimit, obligimet për mbledhjen e borxheve të vjetra i ka furnizuesi i ri”.

Ndërsa përfaqësues të kompanisë KEDS thonë se ata nuk janë pjesë e bisedimeve ndërmjet Serbisë dhe Kosovës dhe nuk mund të komentojnë në lidhje më borxhe edhe për shkak të mungesës së informatave.

Portali Koha.net 27.10.2013

7 shkeljet e kompanisë çeke, CEZ ndaj kushteve të kontratës me qeverinë e djathtë rikthehen sërish në drejtim dhe kësaj here, qeverisja e majtë ka miratuar edhe grupin e punës që do të merret me negociatat në vazhdimësi. Me ndërmarrjen e një nisme të tillë nga ana e qeverisë shqiptare, ne i rikthehemi edhe një herë atyre parashikimeve të bëra publikisht nga ish-ministri i Financave, Ridvan Bode, se mungesa e një plani ligjor për menaxhimin e CEZ-it mund të jetë thjesht justifikim për një dyfishim të mundshëm të çmimit të energjisë nga ana e qeverisë Rama. Pra, xhepat e konsumatorëve shqiptarë do të rëndohen më shumë nëse do të përballemi me një rritje të mundshme të çmimit të energjisë. Relacioni, i cili u bë publik nga ana e Entit Rregullator të Energjisë konkretizon qartë të gjitha shkeljet e konstatuara që i janë bërë kontratës së lidhur mes qeverisë dhe CEZ. Nga monitorimi dhe përpunimi i të dhënave të CEZ Shpërndarje, OST dhe KESH, ERE pas analizës në vijimësi, konstatoi se edhe pas Vendimit të Bordit të Komisionerëve të ERE Nr. 128, datë 11.09.2012, për gjobitjen e shoqërisë CEZ Shpërndarje, kjo kompani vazhdoi akoma me shkeljet e rënda të kushteve të licencës, të cilat ndikojnë jo vetëm në cilësinë e furnizimit me energji elektrike, por mbi të gjitha edhe në furnizimin pa ndërprerje të konsumatorëve.

ERE si organi përgjegjës për monitorimet e sektorit të energjisë në bazë të Nenit 8, pika 2, të Ligjit 9072, datë 22.05.2003, “Për sektorin e energjisë elektrike” ka vërejtur gjithashtu, deformimet e mëtejshme të shkaktuara nga sjellja në treg e shoqërise CEZ Shpërndarje dhe për më tepër mosreagimi ndaj gjobës së vendosur dhe mos veprimi për të rivendosur funksionimin normal të tregut dhe të veprimtarisë së shpërndarjes dhe furnizimit publik me pakicë. Gjithashshtu, kjo sjellje ndaj pjesëtarëve të tjerë të tregut ka shkaktuar vënien në vështirësi financiare të gjithë të licencuarve të tjerë në treg.

Në analizën e plotë theksohet se, bazuar në Ligjin 9072, datë 22.05.2003, “Për sektorn e energjisë elektrike”, të ndryshuar, mjetet e ushtrimit të autoritetit nga ana e ERE konsistojnë në vendosje gjobe për shkelje të legjislacionit në fuqi (Neni 64) apo heqja e licencës (Neni 18). Por duke qenë se vendosja e gjobës nuk solli efektet e pritura, pasi CEZ Shpërndarje vazhdoi të operojë në të njëjtat kushte i vetmi mjet ligjor që i mbeti ERE-s së asaj kohe ishte procedimi për heqje licence ndaj shoqërisë CEZ Shpërndarje.

Bazuar në Ligjin Nr. 9072 “Për sektorin e energjisë elektrike”, datë 22.05.2003, të ndryshuar, Neni 18 pika 1 a) dh) dhe ë), ERE mund ta heqë licencën kur i licencuari nuk përmbush kushtet e licencës, për shkelje të përsëritura nga i licencuari dhe/apo nuk arrin të përmbushë kushtet e licencës për shkaqe financiare. Në bazë të “Rregullores për procedurat e heqjes së një licence”, të miratuar nga Bordi i Komisionerëve të ERE, me Vendimin Nr. 65, datë 04.11.2005, në Nenin 5 dhe 6 të saj përcaktohet se një procedurë për heqje të licencës ndër të tjera fillon me propozoim të ERE-s për mospërmbushje të kushteve të licencës së dhënë sipas ligjit nga ana e të licencuarit. Duke u bazuar sa më sipër, Drejtoritë Teknike të ERE kanë konstatuar një sërë shkeljesh nga ana e CEZ Shpërndarje të kushteve të licencave të shpërndarjes së energjisë elektrike dhe furnzimi publik me pakicë.

37.58% humbje në sistemin e shpërndarjes nga grupi çek

Mosnjohja në bilancin energjetik të fenomeneve të sipërcituara, nxorrën nivelin real të humbjeve në sistemin e shpërndarjes në vlerën 37.58%, duke e detyruar CEZ të paguajë të gjitha kostot e shkaktuara nga mosarritja e targeteve të pranuara në tarifën e shpërndarjes dhe të importojë apo të kompensojë financiarisht sasinë shtesë të energjisë elektrike për mbulimin e humbjeve reale në sistemin e shpërndarjes. Përsa i takon tarifave të miratuara nga ERE për periudhën e tretë Rregullatore 2012-2014, në kundërshtim me deklarimet e bëra, theksohet fakti i rëndësishëm që tarifat për shitjen e energjisë tek konsumatorët fundore familjarë dhe jofamiljarë mbeten të pandryshuara që nga viti 2010.
Për periudhën e tretë rregullatore 2012-2014, ERE zvogëloi ndjeshëm shpenzimet operative të CEZ si të pajustifikuara.
Pavarësisht rivlerësimit të aseteve të bëra nga kompania CEZ, ERE ka llogaritur amortizimin bazuar në vlerën e aseteve të përcaktuara në momentin e privatizimit, në përputhje me Deklaratën Rregullatore si të tillë rivlerësimi i aseteve i bërë nga Kompania nuk ka pasur asnjë efekt në përcaktimin e tarifave.

A mund të ketë rikthim me këto shkelje?!

1-Mosprokurimi i energjisë elektrike për mbulimin e plotë të të gjitha humbjeve në sistemin e shpërndarjes (pika 3.1 dhe 3.16.4 të Licencës dhe 4.8 të Modelit të Tregut). CEZ Shpërndarje në shkelje të detyrimit të Licencës së Shpërndarjes së Energjisë Elektrike (pika 3.1 dhe 3.16.4) nuk ka realizuar prokurimin e energjisë elektrike për mbulimin e plotë të humbjeve në sistemin e shpërndarjes, detyrim ky edhe në bazë të Modelit të Tregut (pika 4.8).

2-Referuar barrierave të pretenduara nga CEZ Shpërndarje (abuzimi nga tregtarët), të cilat pengonin këtë shoqëri që të realizonte importet e nevojshme, ERE megjithëse nuk i vërtetoi këto abuzime, me qëllim që të krijojë lehtësirat e kërkuara nga CEZ Shpërndarje me Vendimin Nr. 111, datë 31.07.2012, i Bordit të Komisionerëve të ERE, vendosi alokimin e kapaciteteve të mbetura të lira për muajin gusht 2012 falas shoqërisë CEZ Shpërndarje.

3-Po ashtu me Vendimin Nr. 114, Bordi i Komisionerëve i ERE, datë 22.08.2012, vendosi alokimin e kapaciteteve për shoqërinë CEZ Shpërndarje për kapacitetet e muajit shtator 2012. Me gjithë ndryshimet në kuadrin rregullator në fuqi të cituar me lart, CEZ Shpërndarje nuk demonstroi përdorimin e kapciteteve të alokuara këtij subjekti, me qëllim realizimin e importit të energjisë elektrike për mbulimin e humbjeve në sistemin e shpërndarjes.

4-Për më tepër, duke filluar nga muaji shtator CEZ Shpërndarje ka patur periudha, ku jo vetëm nuk ka importuar sasinë e duhur, por nuk ka importuar asnjë Mwh energji elektrike për mbulimin e humbjeve në sistemin e shpërndarjes. Të detajtuara sasitë e importura nga CEZ Shpërndarje janë sipas deklarimeve ditore të OST sh.a. Sa më sipër ka bërë që KESH sh.a, të plotësojë jo vetëm të gjithë kërkesën për energji elektrike për konsumatorët tariforë, por edhe sasinë e energjisë elektrike që i korrespondon humbjeve në sistemin e shpërndarjes, (të pasiguruara nga CEZ Shpërndarje) përmes gjenerimit vendas.

5-Në shkresën Nr. 6098/2 Prot., datë 01.10.2012, CEZ Shpërndarje deklaron se “në kuadër të situatës së vështirë që është krijuar, KESH duhet të marrë masat e nevojshme si furnizues i alternativës së fundit për të gjitha klientët e kategorive… Po ashtu me shkresat Nr. 6098/2 Prot, datë 28.09.2012 drejtuar KESH sh.a dhe Nr. 6254/1, datë 03.10.2012 dërguar OST dhe për dijeni ERE, CEZ Shpërndarje bën me dije se “… nuk jemi në gjendje të rrisim importet e energjisë elektrike për mbulimin e humbjeve dhe lëvrimeve të tjera, duke filluar nga 01.10.2012… Ne kemi informuar edhe ERE-n dhe KESH sh.a, në mënyrë që ky i fundit të marrë masat e nevojshme, në cilësinë e tij si furnizues i alternativës së fundit bazuar në Nenin 46, pika 1, gërma c) e Ligjit Nr. 9072, datë 22.05.2003 “Për sektorin e energjisë elektrike”, të ndryshuar…
Sa më sipër, jo vetëm që çon në mosfunksionimin e tregut në përputhje me Modelin e Tregut të Energjisë Elektrike, të miratuar nga Këshilli i Ministrave (VKM Nr.338 datë 19.03.2008), por shënon një hap tjetër në drejtim që dëshmon paaftësinë e kompanisë për të kryer aktivitetin për të cilin është licencuar.

6-Me gjithë sa më sipër evidentuar me qëllim përfundimin e këtij procedimi nga Bordi i Komisionerëve të ERE, gjatë periudhës në vijim mund të organizohen monitorime pranë CEZ Shpërndarje sh.a, për të verifikuar më tej vperimet e CEZ Shpërndarje në funksion të zbatimit të kushteve të licencës dhe kushteve të tjera të shërbimit sipas kuadrit rregullator në fuqi, sipas programeve të monitorimit bashkëlidhur.

7-Në përfundim, duke konsideruar/konstatuar se CEZ Shpërndarje ka shkelur Licencën e Shpërndarjes së Energjisë Elektrike, të miratuar nga Bordi i Komisionerëve të ERE me Vendimin Nr. 8, datë 25.01.2008, të ndryshuar dhe Licencës së Furnizimit Publik me Pakicë të Energjisë Elektrike të miratuar nga Bordi i Komisionerëve të ERE me Vendimin Nr. 09 datë 25.01.2008, i ndryshuar dhe shkeljet e mësipërme janë të gjitha fenomene të evidentuara edhe më parë në kohë (përfshirë vitin 2011 e gjatë gjithë vitit 2012), për të cilat ERE është shprehur në vazhdimësi dhe që CEZ Shpërndarje ka dështuar në përmbushjen e tyre me gjithë kohën e mjaftueshme dhënë nga ERE.

Gazeta Rilindja Demokratike, 26.10.2013